Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Unidade 2 :RENACEMENTO E HUMANISMO.            AS NOVAS CORRENTES RELIXIOSAShttp://timerime.com/es/linea_de_tiempo/1913772...
Nesta unidade imos estudar unha das épocas máis destacadas dahistoria de Europa: o Renacemento. Este termo ten dúas defini...
Ver                esta             liña             de               tempo:http://timerime.com/es/linea_de_tiempo/1913772...
1.- O RENACEMENTOLeonardo da Vince representa no debuxo as proporcións entre os membros decorpo humano para conseguir a ma...
Podemos definir o Renacemento como a primeira época da IdadeModerna, séculos XV e XVI, que inicia unha nova etapa na histo...
súa influencia por toda Europa Occidental. As súas características principaisson:      *A súa admiración e interese polo l...
*Exaltación do home (non da muller) como centro do universo-     antropocentrismo-:            - O “home” é esencialmente ...
de Deus. Xurde agora, unha nova concepción do home, un humanismo     novo.            - Unha das alternativas que ten o “n...
*O Renacemento non esquece o contorno do “home” e propicia un     descubrimento da natureza que aparece en todas as obras ...
- En canto ao seu obxectivo, xa que a teoloxía é substituída polas      letras profanas            - Os novos mecenas van ...
LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula pa...
LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula pa...
LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula pa...
Italia, berce do Renacemento, estaba dividida en diferentes estados2.- O HUMANISMO.           Erasmo de Roterdam.LIÑA DE T...
Os axentes do Renacemento van ser os humanistas, aqueles estudososdos clásicos formados en disciplinas como a gramática, a...
É un labor complexo explicar que temas van ser obxecto de estudo paraos humanistas, porque o humanismo é un saber aberto a...
*Esfera filosófica. Pretenden fusionar filosofía e relixión. É o caso deMarsilio Ficino que intenta unir platonismo e cris...
coñecemento das Sagradas Escrituras ao pobo. Destaca Erasmo deRoterdam, que defende unha nova relixión máis pura, interior...
fidelidade...O príncipe non debe gañarse a fama de perverso, aínda que enocasións teña que comportarse como tal para gober...
Tomas Moro        O principal medio de difusión do humanismo vai ser a Imprenta- técnicaperfeccionada por Gutenberg na dec...
3.- A CRISE ESPIRITUAL EUROPEA: UN NOVO MAPA     RELIXIOSO.3.1 As causas da Reforma.      Poucos fenómenos históricos susc...
opinións sobre as posibles causas, que podemos resumir nas seguintesinterpretacións:           Sacro Imperio Romano Xermán...
*Causas de tipo moral:       - Os protestantes cren que o inicio da Reforma débese á situación dedescomposición interna qu...
-Os católicos, pola contra, elaboran a súa propia interpretación e ven aLutero, un dos primeiros reformadores, coma un hom...
reformista co único obxectivo de apoderarse das terras da Igrexa Católica eengrandecer así o seu poderío económico e terri...
(vinculada ao comercio) e burguesa. Mentres, a Igrexa Romana seguíavinculada a unha economía feudal baseada na terra.     ...
3.2 A Reforma Luterana      Martín Lutero (1483-1546) naceu en Eisleben, nunha familia demineiros que ascendera socialment...
trasladado ao mosteiro agostiño de Wittenberg, onde vaia a exercer de doutoren Teoloxía na súa universidade.       En 1515...
En 1520, León X acelerou o proceso contra as doutrinas de Lutero nabula Exurge Domine. Nese mesmo ano Lutero escribiu tres...
verdade teñen fe en Deus, o Señor daríalles a salvación. Os cristiáns debenfacer boas obras non para gañar o ceo, senón co...
- Os Sacramentos quedan reducidos a dous: Bautismo e Eucaristía,xa que fora o medio utilizado por Roma para someter a vida...
-Suprime toda ostentación e luxo nos templos.                                Martín Lutero       Roma excomungou a Lutero ...
impedía ser a cada un responsable da fe relixiosa no seu propio estado. Deaquí deriva o nome de protestantes. O Emperador ...
O punto final chegou coa Paz de Augsburgo en 1555, na cal serecoñecía que cada príncipe de cada estado podía decidir si qu...
3.3. O CalvinismoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de L...
LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula pa...
Juan CalvinoJuan Calvino naceu en Noyon, ao norte de París en 1509 nunha familiaacomodada, o que lle permitiu unha boa edu...
estudar leis en Bourges e París. Comprometido nas loitas relixiosas en favordas ideas luteranas tivo que abandonar París e...
As innovacións da Reforma Calvinista respecto á doutrina luterana sonas seguintes:     - A Predestinación. Deus é omnipres...
teocrático, educador e destinado ao servizo de Deus. Nas comunidadescalvinistas é importante a orde e a disciplina e así c...
3.4. O Cisma Inglés: o Anglicanismo.       A Reforma inglesa ofrece o exemplo dunha reforma querida e dirixidapolo príncip...
para lograr o divorcio. A negativa de Roma leva á ruptura da Igrexa inglesa conRoma.       En 1534 pola Acta de Supremacía...
Enrigue VIIILIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero...
3.5 A Contrarreforma Católica.       Mentres por todo o continente se sucedían movementos reformadores,nos países de Europ...
- Interpretación das Escrituras a través dos concilios, da igrexa e dosteólogos      - Unidade dos setes sacramentos, por ...
En canto á moral intentan reformar os costumes do clero: melloran aselección e preparación de clérigos a través dos semina...
A reforma impúxose non só a través do Concilio de Trento senón taméncon activos medios de propaganda, coma a Arte Barroca,...
4.- A Arte do Renacemento4.1 O Renacemento en Italia      Desde o punto de vista cronolóxico presenta dous momentos: OQuat...
Roma. A crise do estilo aparece a mediados do século XVI, coincidindo coaContrarreforma Católica, dando lugar ao movemento...
As principais características deste estilo son as seguintes:      - O Renacemento persegue como ideais a recuperación de t...
- O sistema de representación desenvolvido polos artistas consiste nunescenario no que os obxectos e figuras sitúanse en f...
4.1.1. A Arquitectura.      As ordes e sistemas construtivas tomadas da Antiguedade Clásica e anova perspectiva darán luga...
con pazos e igrexas abertas ás vías principais de carácter rectilíneo e barriosproxectados en retícula.      A arquitectur...
cúpulas renacentistas cos seus 42 m de diámetro. A audacia do autor é notableao introducir na súa constrición en 1418 un r...
A arquitectura busca nesta centuria o equilibrio, a harmonía dasproporcións e a visión do espazo desde calquera ángulo vis...
San Pietro in Montorio. Bramante      Miguel Anxo retoma a idea de Bramante para rematar a gran obra deSan Pedro do Vatica...
4.1.2. A Escultura.        Usan como materiais a pedra, o armol, a madeira e os metais, sobretodo o bronce.        A volta...
A preocupación pola anatomía, a beleza e o individualismo conducen aotriunfo do retrato.        Quatrocento. Donatello ini...
Quinquecento. Miguel Anxo protagoniza o clasicismo escultórico doséculo XVI. A obra coa que se consagra é o David (1502-15...
4.1.3 A pintura      Os pintores renacentistas executan a súas obras sobre soportes fixos(muro) ou cabalete( táboa e lenzo...
A perspectiva científica e a aérea teñen como finalidade facilitar ao pintora representación do mundo tridimensional da re...
Entraga das chaves a San Padro. Perugino      Boticelli, figura ponte entre a arte de século XV e XVI, crea coNacemento de...
Quinquecento. Miguel Anxo comezou os grandes frescos da CapelaSixtina en 1508 coa Creación e o Pecado do home. O xuízo fin...
Rafael formula o seu propio estilo como pintor baseado no debuxo e nasíntese das ensinanzas de Leonardo con un acusado equ...
Francia introduce a nova estética centrándoa na ornamentación doscastelos (Châteaux del Loira).      A Europa do Norte uti...
Xardín das Delicias. El BoscoVocabulario artístico:Fresco: Técnica da pintura mural na que a cor mesturase con auga e cal ...
Temple: Técnica pictórica na que as cores dilúense en auga tépeda mesturadacon cola (clara de ovo). Utilizado tanto en mur...
5: Cuestionario.1.-    “ Nel reside unha mente capaz de tanto consello, de tanta prudencia, tanfecunda que da a luz incrib...
J.L. Vives, Fábula do Home,1518     -Que característica fundamental do Renacemento podes observar no     texto?     - Enum...
2.-    “ Volvendo ás boas características (...) non é moi necesario que opríncipe as teña todas, pero si o é que pareza te...
Maquiavelo, El Príncipe, cap XVIII, 1513-1514     - Maquiavelo fala no texto de que o príncipe ten que ter a facultade do ...
3.-    “ Ten a illa ( Utopía) cincuenta e catro cidades, todas espazosas emagníficas: a lingua, os costumes, as institució...
determinado que é polo común a elaboración do viño, ou o oficio de albaneisou artesáns, ben ferreiros, ben carpinteiros”. ...
“Mentres comen e beben en vaixelas de terra ou de vidro, moi elegantecertamente pero barata, co ouro e a prata fan orinais...
- Que significa, xenericamente, hoxe a palabra Utopía?      - A continuación dividirase a aula en dous grupos, un dos cale...
5.-Completa o seguinte cadro:            IDADE MEDIA                RENACEMENTOTeocentrismo: Deus é o centro domundoO “hom...
6.-Despois               de               observar             o             mapahttp://www.artehistoria.jcyl.es/historia/...
7.-Define: Idade Media, Idade Moderna, Laico, Eclesiástico, Humanismo,Renacemento, Ortodoxia, Reforma, Contrarreforma, Pin...
1 Protección dispensada por unha           SECULARIZACIÓNpersoa a un escritor ou artista,patrocinando as súas producións e...
oficial da Igrexa Católica, castigandocoa tortura e a morte aos que erandeclarados culpables4 Quitarlle ao século as cousa...
9.-A continuación damos algunhas posibles causas da Reforma. Indica se sonmorais, políticas, sociais, económicas ou relixi...
-   Un sector do laicado buscaba a volta a unha igrexa máis                    espiritual e verdadeira                -   ...
SacramentosSacerdocioCulto11.- Órdea cronoloxicamente os seguintes feitos: Paz de Ausgburgo, Acta deSupremacía, Concilio d...
12.- No vocabulario artístico tes a explicación do que é unha alegoría; no cadrode Boticelli tes un exemplo, Venus, a deus...
Santa María dasFloresDavid de MiguelAnxoCapela Sixtina14.- Observa o vídeo sobre os conflitos relixiosos en Europa que pod...
15.- Realiza unha breve biografía de Martín Lutero. Podes atopar informaciónna seguinte páxina http://www.luther.de/16.- I...
17.- Comenta o artigo sobre o ambiente da Italia do Renacemento que podesatopar                   na                  segu...
6:TEMA DE AMPLIACIÓN: A APARICIÓN E DIFUSIÓN DA    IMPRENTA      Da escritura manual á imprenta      A produción de “libro...
facultades universitarias eran suministrados mediante o sistema de “ traballo adomicilio”. Os novos copistas xa non trabal...
Imprenta             -   A imprenta multiplicou de xeito insospeitado os textos                 escritos             -   A...
-   Fevoceceu o ensino e a alfabetización             -   Contribuíu á difusión e fixación ortográfica das linguas        ...
A imprenta e a Reforma      A Reforma foi o primeiro movemento relixioso que contou coa axuda daimprenta e que explotou o ...
Europa unha pegada exacta, estandarizada e indeleble. Por primeira vez nahistoria humana, un gran público lector xulgou a ...
Proba do dito anteriormente é o exemplo que nos proporciona unimpresor establecido en Wittenberg chamado Hans Lufft que se...
O mesmo Lutero describiu a imprenta coma “ o máis supremo e grandeacto de graza de Deus, de onde deriva o coñecemento do E...
Quiquecentto ou século XVI é en grande medida deudor da imprenta e sobretodo do traballo dos primeiros impresores.      Fo...
Livio, Salustio e César. Despois dos romanos tamén viñeron os gregos quetiveron unha extraordianria difusión       A impre...
Entre os impresores máis famosos destes séculos podemos destacar ósirmáns Estienne en París, ao turinés Plantino instalado...
de clásicos gregos (Aristóteles), aínda que a súa reputación veuse aumentadapola edición dunha serie de “clásicos de peto”...
negocio sobre unha sólida base financeira. Asegurouse unha indubidablevantaxe ao gañarse a protección do secretario do rei...
Actividades:     1- Busca nun dicionario o significado das palabras Amanuense e        Incunable.     2- Compara a “Dieta ...
3- Que medios de difusión se empregarían para dar a coñecer unha        herexía na Idade Media?     4- Explica a seguinte ...
7: BIBLIOGRAFÍA             Bennassar, Bartolomé e outros, Historia moderna, Madrid             1980LIÑA DE TEMPO DE RENAC...
Corvisier, André, Historia moderna, Barcelona, Labor, 1977             Delumeau, Jean, La civilización del Renacimiento, B...
Dulmen, R. Van, Los inicios de la Europa moderna (1550-             1648), Madrid, 1984             Egido, Teófanes, Las c...
Elton, G.R., La Europa de la Reforma ( 1517-1559), Madrid             1974             Gerhartd, D, La vieja Europa.Factor...
Koenigsberg, H.G., El mundo moderno, Barcelona 1991             Koenigsberg, H., e Mosse, G.L., El siglo XVI, Madrid 1974 ...
Mackenney, R, la Europa del siglo XVI.Expansión y conflicto,             Madrid 1996             Maravall, José Antonio, C...
Martínez Ruiz, Enrique, e outros, Introducción a la Historia             Moderna, Madrid 1991             Molas Ribalta, P...
Tenenti, Alberto, La formación del mundo moderno ( siglos             XIV- XVII), Barcelona 19858: OBRAS LITERARIAS       ...
García, D. El secreto de Monna Lissa.             Haase, H. La ciudad escarlata.             Lasala, M. El complot.       ...
Passuth, L. El músico del duque de Mantua.             Passuth, L. La rosa de oro.             Puzo, M. Los Borgia.       ...
9: FILMOGRAFÍA             Cavani, L. Galileo, 1968.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(...
Ford, J. María Estuardo, 1936.             Hernández, A. Los Borgia, 2006.             Hussein, W. Enrique VIII y sus muje...
Sidney, G. La reina virgen, 1953.             Till, E. Lutero. 2005.             Enciclopedia multimedia en CD-Room Hª uni...
DVS sobre os xenios da pintura de Dolmen.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de OccidenteLIÑA DE TEMPO DE...
1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de LuteroLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)...
1515-Bula papal de León X1521-Dieta de WormsLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-...
1545-Concilio de Trento1555-Paz de AugsburgoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-...
LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula pa...
LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula pa...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Renacemento e humanismo

568 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Renacemento e humanismo

  1. 1. Unidade 2 :RENACEMENTO E HUMANISMO. AS NOVAS CORRENTES RELIXIOSAShttp://timerime.com/es/linea_de_tiempo/1913772/RENACEMENTO/ o Renacemento supón un cambio radical na concepción do homerespecto da Idade MediaLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  2. 2. Nesta unidade imos estudar unha das épocas máis destacadas dahistoria de Europa: o Renacemento. Este termo ten dúas definicións: unhaampla ou extensa, que atende ao estudo de todo tipo de fenómenoseconómicos, sociais, políticos… que se producen no vello continente duranteos séculos XV e XVI, e outra reducida, que se centra basicamente nos feitosculturais. Optamos por centrarnos nesta última, estudando os principaiscambios na maneira de ver o mundo e ao home (entendido no senso literalhome non muller) e nas principais apartacións na esfera do coñecemento quese producen nesta época de intensa vitalidade creadora.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  3. 3. Ver esta liña de tempo:http://timerime.com/es/linea_de_tiempo/1913772/RENACEMENTO/ A Reforma é sen dúbida outro polo de interese do século XVI. Estemovemento relixioso que tiña como obxectivo a reforma da Igrexa Católicaconducirá á ruptura da unidade relixiosa europea e á institución das Igrexasprotestante- Luteranismo, Calvinismo, Anglicanismo- aínda vixentes hoxe endía.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  4. 4. 1.- O RENACEMENTOLeonardo da Vince representa no debuxo as proporcións entre os membros decorpo humano para conseguir a maior beleza e harmonía entra as partesLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  5. 5. Podemos definir o Renacemento como a primeira época da IdadeModerna, séculos XV e XVI, que inicia unha nova etapa na historia de EuropaOccidental caracterizada pola aparición dunha serie de fenómenos políticos(aparecen os Estados Modernos), económicos (é a época dos descubrimentose do xurdimento do capitalismo mercantil), relixiosos (etapa de crise queprepara a reforma plena), e científicos (danse os primeiros pasos doracionalismo e do método experimental). De todos estes aspectos, debemosconsiderar como fundamentais os feitos culturais. O Renacemento é pois unmovemento cultural que se manifesta nunhas creacións literarias e plásticasespecíficas e que ten o seu principal centro en Italia, aínda que despregará aLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  6. 6. súa influencia por toda Europa Occidental. As súas características principaisson: *A súa admiración e interese polo legado cultural do mundo clásico (Grecia e Roma) que se fai patente en diversos eidos: - Lingüístico: intentan recuperar o latín clásico e o grego - Literario: coa recuperación de manuscritos da Idade Antiga - Filosóficos: admiran a filósofos como Platon e Aristóteles - Artístico: redescobren as grandes obras arquitectónicas e escultóricas do mundo antigo.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  7. 7. *Exaltación do home (non da muller) como centro do universo- antropocentrismo-: - O “home” é esencialmente libre, é dicir, pode escoller entre un número de posibilidades infinitas e coa súa intelixencia e as súas mans transformar o mundo no que vive. Temos que lembrar que na época medieval tiñan a imaxe do home como unha criatura débil e dependenteLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  8. 8. de Deus. Xurde agora, unha nova concepción do home, un humanismo novo. - Unha das alternativas que ten o “novo home” é o pracer que leva á felicidade. Por contraposición, na Idade Media o mundo era un val de bagoas. - A nova valoración do “home” está relacionada coa virtude ou desenvolvemento da personalidade, que permite que “os homes”, grazas ao seu esforzo, podan chegar a destacar no campo de batalla ou en actividades políticas, artísticas e literarias.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  9. 9. *O Renacemento non esquece o contorno do “home” e propicia un descubrimento da natureza que aparece en todas as obras artísticas e literarias. *Estamos ante unha cultura urbana, burguesa e con cartos *Secularización da cultura:LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  10. 10. - En canto ao seu obxectivo, xa que a teoloxía é substituída polas letras profanas - Os novos mecenas van ser príncipes ou grandes señores que impulsan novas institucións culturais como a Academia. *Novas directrices estéticas como a valoración do espido, a utilizaciónda perspectiva, etc.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  11. 11. LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  12. 12. LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  13. 13. LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  14. 14. Italia, berce do Renacemento, estaba dividida en diferentes estados2.- O HUMANISMO. Erasmo de Roterdam.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  15. 15. Os axentes do Renacemento van ser os humanistas, aqueles estudososdos clásicos formados en disciplinas como a gramática, a retórica, a filosofía...que atenden ao mellor desenvolvemento do home. Os primeiros humanistas xorden en Florencia no século XV, cidade quese veu favorecida polo mecenado continuado da familia Médicis. Desde aToscana o humanismo extenúese a toda Italia e a finais do século XV o centropasa a Roma e a finais de século expórtase a toda Europa OccidentalLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  16. 16. É un labor complexo explicar que temas van ser obxecto de estudo paraos humanistas, porque o humanismo é un saber aberto ante todo, peropodemos sinalar as correntes máis destacadas: *Corrente literaria e filolóxica. Céntrase no estudo dos textos clásicos.Podemos destacar a figura de Lorenzo Valla. Os principais centros seránFlorencia, Venecia, París e Lyon.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  17. 17. *Esfera filosófica. Pretenden fusionar filosofía e relixión. É o caso deMarsilio Ficino que intenta unir platonismo e cristianismo. Destaca a cidade deFlorencia *Corrente de carácter científico que traballa no estudo da física,matemáticas e da natureza. Destacan Vasalio en Padua e Copérnico enNüremberg. *Corrente relixiosa. Seus seguidores intentan recuperar os textossagrados na súa orixinalidade, facendo traducións que acheguen oLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  18. 18. coñecemento das Sagradas Escrituras ao pobo. Destaca Erasmo deRoterdam, que defende unha nova relixión máis pura, interiorizada e espiritualbaseada na volta as fontes bíblicas e a imitación da vida de Cristo. Aínda quecrítico coa Igrexa non racha con ela. *Corrente xurídica, que pon o énfase en textos de dereito, sobre todo dedereito romano. *Corrente cívica. Destaca Maquiavelo que analiza cales deben ser asvirtudes que debe ter o príncipe moderno: prudencia, xustiza, fortaleza,LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  19. 19. fidelidade...O príncipe non debe gañarse a fama de perverso, aínda que enocasións teña que comportarse como tal para gobernar con éxito.A outra gran figura desta corrente é o inglés Tomás Moro autor de “Utopía”(1516),obra na que fala dunha sociedade ideal onde non hai propiedadeprivada, criticando os abusos da nobreza e o despotismo dos príncipesrenacentistas.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  20. 20. Tomas Moro O principal medio de difusión do humanismo vai ser a Imprenta- técnicaperfeccionada por Gutenberg na decenio de 1440- que fai posible a revolucióndo libro. Outro medio de expansión vai ser o desprazamento de humanistasitalianos a diversas partes de Europa para ensinar latín, grego, retórica...Cando acontece isto, os estudosos europeos solicitan a súa admisión nasuniversidades italianas e á volta desde as súas cátedras, difunden ohumanismo.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  21. 21. 3.- A CRISE ESPIRITUAL EUROPEA: UN NOVO MAPA RELIXIOSO.3.1 As causas da Reforma. Poucos fenómenos históricos suscitaron unha bibliografía tan ampla eextensa como a Reforma. Toda unha serie de autores aportaron diversasLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  22. 22. opinións sobre as posibles causas, que podemos resumir nas seguintesinterpretacións: Sacro Imperio Romano Xermánico, continuación do antigo Imperio Romano. Cada estado estaba gobernado por un principe.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  23. 23. *Causas de tipo moral: - Os protestantes cren que o inicio da Reforma débese á situación dedescomposición interna que vivía o corpo eclesiástico. Así, o papado viviramomentos críticos durante o século XIV como o Desterro de Avignon (1309-1377) e o Cisma de Occidente (1378). O alto clero desenvolvera, debido a súaorixe aristocrática, un xeito de vida nobiliario que o afastaba do seu laborpastoral. Esta situación era compartida polo baixo clero que se caracterizabapola súa ignorancia e falta de formación.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  24. 24. -Os católicos, pola contra, elaboran a súa propia interpretación e ven aLutero, un dos primeiros reformadores, coma un home corrupto edesequilibrado. *Causas de tipo político: o territorio alemán, berce da reforma luterana,estaba neses momentos composto por uns trescentos estados entreprincipados laicos e eclesiásticos, cidades libres, etc. era o Sacro ImperioRomano Xermánico ou o que o mesmo o Imperio Alemán. Unha serie deautor@s cren que algúns príncipes alemáns uniríanse ao movementoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  25. 25. reformista co único obxectivo de apoderarse das terras da Igrexa Católica eengrandecer así o seu poderío económico e territorial. *Causas sociais: algúns estudos opinan que a Reforma xurde debido áaparición dun novo grupo social burgués, que obtén a súa riqueza do comercioe que busca uns valores relixiosos distintos ós da nobreza feudal. *Causas de tipo económico: outros estudos defenden que a Reformaxurde debido ao novo tipo de economía imperante: urbana, capitalistaLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  26. 26. (vinculada ao comercio) e burguesa. Mentres, a Igrexa Romana seguíavinculada a unha economía feudal baseada na terra. *Causa de tipo relixioso: para a maior parte d@s historiador@s, unfenómeno relixioso como a Reforma, ten que ter unha orixe relixiosa. Así, amedida que a Igrexa aumentara a seu poder político e a súa riqueza, un sectordo laicado convencese de que a Igrexa afastárase do que debera ser unhainstitución relixiosa con fins espirituais e se converte nunha organizaciónpreocupada por asuntos terreais. Estes grupos de laicos que procuran unhaIgrexa máis espiritual serán os que potencian a Reforma.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  27. 27. 3.2 A Reforma Luterana Martín Lutero (1483-1546) naceu en Eisleben, nunha familia demineiros que ascendera socialmente e tiña unha situación económicadesafogada. O seu pai quería que fose avogado, pero en 1505 entrou noconvento dos agostiños de Erfurt. Parece que se converteu en frade polopánico que lle inspiraba a idea do castigo divino despois da morte. En 1509, foiLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  28. 28. trasladado ao mosteiro agostiño de Wittenberg, onde vaia a exercer de doutoren Teoloxía na súa universidade. En 1515 o papa León X decretou unha bula especial de xubíleo pararecadar cartos para a construción da Basílica de San Pedro, en Roma. Acompra de bula liberaba tanto a mort@s como viv@s dos castigos dopurgatorio. Lutero decidiu protestar contra a venda de bulas en Alemaña, e en1517 fixo públicas as súas noventa e cinco teses contra as indulxencias. O monxe Dominico Juan Tetzel encargado de vender as bulas en Alemaña.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  29. 29. En 1520, León X acelerou o proceso contra as doutrinas de Lutero nabula Exurge Domine. Nese mesmo ano Lutero escribiu tres panfletos que hoxeson considerados os documentos máis importantes da Reforma: “ Á Nobrezacristiá da nación alamana”, “ Sobre o cativerios babilónico da Igrexa” e “Respecto á liberdade cristián”. A partir dos seus escritos, podemos sintetizar adoutrina luterana nos seguintes puntos: - Xustificación pola fe: do estudo da Carta de San Paulo ós romanossaca a conclusión de que os homes por natureza tenden ao pecado, pero se deLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  30. 30. verdade teñen fe en Deus, o Señor daríalles a salvación. Os cristiáns debenfacer boas obras non para gañar o ceo, senón como agradecemento á piedadedivina. - Sacerdocio Universal: todos os cristiáns son iguais e bispos esacerdotes non son superiores ao resto dos crentes. Elimina as diferenzasentre laicos e eclesiásticos. - Interpretación libre da Biblia: o papa non ten ningún dereito a decidiro significado da Biblia, pois calquera créente pode interpretala.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  31. 31. - Os Sacramentos quedan reducidos a dous: Bautismo e Eucaristía,xa que fora o medio utilizado por Roma para someter a vida dos cristiáns. - Debían permitir o matrimonio dos sacerdotes. Lutero casousecunha ex- monxa. - Debe empregarse no culto a lingua propia xa que o latín resultaincomprensible para a maioría dos fieis.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  32. 32. -Suprime toda ostentación e luxo nos templos. Martín Lutero Roma excomungou a Lutero en 1521 e quería que o emperador Carlos Iengadise a súa condena. Na Dieta de Worms ( 1521) negouse a retractarse efoi declarado proscrito dentro do Imperio alemán. Na Dieta de Spira (1529) ospríncipes luteranos protestaron contra a decisión da maioría católica que llesLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  33. 33. impedía ser a cada un responsable da fe relixiosa no seu propio estado. Deaquí deriva o nome de protestantes. O Emperador convocou de novo a Dietaen Augsburgo (1530) coa intención de resolver o problema. Alí os protestantespresentaron a Confesión de Augsburgo expoñendo a súas crenzas,pero a Dietanon logrou solucionar os seus problemas. Polo tanto, os príncipes protestantesuníronse na liga de Esmalkalda, apoiada por Francia, Inglaterra e Holanda, quefoi derrotada en Mühlberg polo emperador en 1547. Posteriormente en 1552,os príncipes o baten en Insbruck.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  34. 34. O punto final chegou coa Paz de Augsburgo en 1555, na cal serecoñecía que cada príncipe de cada estado podía decidir si quería ser católicoou protestante e que os seus súbditos terían que seguir a súa decisión , e senon emigrar a outro estado. O luteranismo conseguía o carácter de confesióncristián plenamente establecida e vai a estenderse por Alemaña, Centro-Europa e Países Nórdicos.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  35. 35. 3.3. O CalvinismoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  36. 36. LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  37. 37. Juan CalvinoJuan Calvino naceu en Noyon, ao norte de París en 1509 nunha familiaacomodada, o que lle permitiu unha boa educación pasando posteriormente aLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  38. 38. estudar leis en Bourges e París. Comprometido nas loitas relixiosas en favordas ideas luteranas tivo que abandonar París e refuxiarse en Basilea, ondepublicou en 1536 “ A Institución da relixión cristián”. Posteriormente marcha a Xenebra onde se pon á fronte da reformadesta cidade (1536-1538). A súa intransixencia e rixidez fixo que impuxeraunha estrica disciplina moral, o que lle supuxo a oposición de certos sectorescontrarios chamados por Calvino “ libertinos”. É expulsado da cidade e entre1538-1541 vive en Estrasburgo. De novo volta a Xenebra en 1541 onde leva unprograma reformador ata a súa morte en 1564.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  39. 39. As innovacións da Reforma Calvinista respecto á doutrina luterana sonas seguintes: - A Predestinación. Deus é omnipresente e coñece desde o seunacemento o destino dos homes, é dicir, sabe de antemán si se salva oucondena. - Calvino propón un novo modelo organizativo da Igrexa, aspecto queLutero desatendera. O Estado estaba sometido á Igrexa, e era un estadoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  40. 40. teocrático, educador e destinado ao servizo de Deus. Nas comunidadescalvinistas é importante a orde e a disciplina e así crea distintos colexios eorganismos dos cales o Consistorio formado por seis pastores e doce anciánse presidido por Calvino era o órgano supremo. A doutrina calvinista vai a estenderse desde Xenebra a Francia, PaísesBaixos, Alemaña, Polonia, Hungría, Inglaterra e Escocia.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  41. 41. 3.4. O Cisma Inglés: o Anglicanismo. A Reforma inglesa ofrece o exemplo dunha reforma querida e dirixidapolo príncipe. A Henrique VIII lle preocupaba enormemente e excesivainfluencia que tiña Roma sobre o clero do seu país e sobre todo envexaba osseus medios económicos. O rei que casara coa súa cuñada Catarina deAragón, e ante a imposibilidade de ter fillos varóns, inicia os contactos co PapaLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  42. 42. para lograr o divorcio. A negativa de Roma leva á ruptura da Igrexa inglesa conRoma. En 1534 pola Acta de Supremacía recoñecese ao monarca HenriqueVIII como cabeza suprema da Igrexa Anglicana. Esta ruptura foi acompañadapola desamortización dos bens monásticos que foron redistribuídos entre aCoroa e outros beneficiarios como a burguesía. A nivel doutrinal o rei nunprincipio intentou manter a ortodoxia, aínda que logo achegouse aoluteranismo. Coa súa filla Isabel asentase definitivamente o Anglicanismo, cuncredo basicamente católico, excepto na organización da Igrexa.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  43. 43. Enrigue VIIILIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  44. 44. 3.5 A Contrarreforma Católica. Mentres por todo o continente se sucedían movementos reformadores,nos países de Europa Meridional- Occidental cada vez tiña máis forza a ideadunha Reforma Católica. O Concilio de Trento (1545-1566) tomará importantesdecisións no que se refira tanto na doutrina como na moral. A nivel doutrinal: - Posibilidade de acadar a salvación do home a través das súas obrasLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  45. 45. - Interpretación das Escrituras a través dos concilios, da igrexa e dosteólogos - Unidade dos setes sacramentos, por medio dos cales a graza de Deus chega ao home -O latín será idioma de culto - Culto a virxe e os santos, existe o purgatorio e o valor das indulxenciasLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  46. 46. En canto á moral intentan reformar os costumes do clero: melloran aselección e preparación de clérigos a través dos seminarios, incrementan astarefas pastorais como predicación e a catequeses, manteñen o celibatoeclesiástico e recomendan ós bispos visitar frecuentemente as súas dioceses. Sesión do Concilio de TrentoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  47. 47. A reforma impúxose non só a través do Concilio de Trento senón taméncon activos medios de propaganda, coma a Arte Barroca, as vidas de santos,as Ordes relixiosas- xesuítas, escolapios- e grazas tamén a un control doscrentes a nivel individual coa confesión e a nivel xeral coa Inquisición.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  48. 48. 4.- A Arte do Renacemento4.1 O Renacemento en Italia Desde o punto de vista cronolóxico presenta dous momentos: OQuattrocento ou primeiro Renacemento, no século XV e con centro enFlorencia. E o Quinquecento ou segundo Renacemento, no século XVI enLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  49. 49. Roma. A crise do estilo aparece a mediados do século XVI, coincidindo coaContrarreforma Católica, dando lugar ao movemento denominado Manierismo. Neste período, a arte como actividade intelectual escapa da escasaconsideración social da etapa medieval. Os artistas teñen agora os seustalleres e príncipes, nobres e burgueses farán que participen nas reunións dosseus pazos. Xorden os mecenas, aristócratas e familias enriquecidas queprotexen e financian os labores artísticos. Algúns destes mecenas foron osMédicis, ricos comerciantes florentinos amigos de Donatello, Botticelli.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  50. 50. As principais características deste estilo son as seguintes: - O Renacemento persegue como ideais a recuperación de temas eformas da Antiguedade grega e romana - A idea de beleza conséguese grazas ao estudo da natureza e das súasleis, de aí o interese polas proporcións do corpo humano e seu movemento. Osartistas volven á medida humana como centro do seu traballo.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  51. 51. - O sistema de representación desenvolvido polos artistas consiste nunescenario no que os obxectos e figuras sitúanse en función da distancia a unpunto de visión único. É a chamada pirámide visual. Deste xeito a perspectivarepresenta a natureza no espazo plano que aparenta o tridimensional.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  52. 52. 4.1.1. A Arquitectura. As ordes e sistemas construtivas tomadas da Antiguedade Clásica e anova perspectiva darán lugar a edificios organizados segundo un modeloconstrutivo- o cubo- que se repite na planta. Esta ordenación do espazo ten a súa máxima expresión no planeamentourbano das novas cidades. Algúns proxectos non chegaron a construírse, aíndaque conservamos exemplos do urbanismo renacentista na cidade de Placenza,LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  53. 53. con pazos e igrexas abertas ás vías principais de carácter rectilíneo e barriosproxectados en retícula. A arquitectura relixiosa presenta como novidade o uso da cúpula. Quatrocento. A Igrexa florentina de San Lourenzo, obra deBrunelleschi, aplica a pirámide visual ao espazo arquitectónico conseguindoque as liñas do chan, teito e entablamento queden fundidas nun único punto defuga que conduce ao altar. Este arquitecto constrúe tamén a igrexa de SantaMaría das Flores en Florencia que ofrece o exemplo máis significativo dasLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  54. 54. cúpulas renacentistas cos seus 42 m de diámetro. A audacia do autor é notableao introducir na súa constrición en 1418 un referente visual e simbólico dacidade Cúpula da catedral de Florencia. Brunelleschi Quinquecento. A capitalidade do arte pasa agora a Roma, onde aprincipios do século XVI os papas Sixto IV, Xulio II e León X serán os novosmecenas que convertan á cidade no centro artístico e cultural de Europa.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  55. 55. A arquitectura busca nesta centuria o equilibrio, a harmonía dasproporcións e a visión do espazo desde calquera ángulo visual, por iso ointerese pola planta circular ou central. A obra máis representativa a realiza Donato Bramante en 1502 aoconstruír o Templete de San Pietro in Montorio, caracterizado polaalternancia de cheos e baleiros, o predominio de liñas curvas e rectas, autilización da orde dórica e o emprego do círculo como elemento organizadordo edificio.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  56. 56. San Pietro in Montorio. Bramante Miguel Anxo retoma a idea de Bramante para rematar a gran obra deSan Pedro do Vaticano, de planta de cruz grega e unha grande cúpula sobretambor visible en toda a cidade.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  57. 57. 4.1.2. A Escultura. Usan como materiais a pedra, o armol, a madeira e os metais, sobretodo o bronce. A volta á Antiguedade e os temas e modelos clásicos impoñen oscriterios estéticos a seguir. O denudo reaparece incluso para temas relixiosos.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  58. 58. A preocupación pola anatomía, a beleza e o individualismo conducen aotriunfo do retrato. Quatrocento. Donatello inicia o cambio ao representar a psicoloxía einteresarse polo estudo da anatomía, o movemento corporal e as relaciónsespaciais da figura con seu contorno. O seu David (1440) de bronce marca oinicio das novas correntes ao representar ao rei bíblico como un mozoflorentino que simboliza a vitoria cristiá sobre o pecado e a morte.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  59. 59. Quinquecento. Miguel Anxo protagoniza o clasicismo escultórico doséculo XVI. A obra coa que se consagra é o David (1502-1504), encargorealizado pola cidade de Florencia. Este denudo integral, síntese da belezahelenística, presenta un corpo humano en toda a súa percepción e beleza.Outra das súas obras máis importantes foi a figura do profeta Moisés. Moisés . Miguel AnxoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  60. 60. 4.1.3 A pintura Os pintores renacentistas executan a súas obras sobre soportes fixos(muro) ou cabalete( táboa e lenzo). As técnicas preferidas sono fresco para omuro e o temple e o óleo para os portátiles. Aplícase un novo sistema de proporcións onde a medida é a figurahumana.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  61. 61. A perspectiva científica e a aérea teñen como finalidade facilitar ao pintora representación do mundo tridimensional da realidade na superficie plana docadro. Quatrocento. A entrega das chaves a San Pedro, pintura ao fresco dePerugino na Capela Sixtina do Vaticano, crea un claro exemplo da aplicaciónda perspectiva lineal ao prolongar todas as liñas marcadas no cadro, tanto asdo chan como as dos edificios, e unilas nun só punto de fuga que sería ovértice da pirámide visual.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  62. 62. Entraga das chaves a San Padro. Perugino Boticelli, figura ponte entre a arte de século XV e XVI, crea coNacemento de Venus un novo tipo de figura feminina espida, estilizada esinuosa,inspirada nas estatuas da Antiguedade. Nacemento de Venus. BoticelliLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  63. 63. Quinquecento. Miguel Anxo comezou os grandes frescos da CapelaSixtina en 1508 coa Creación e o Pecado do home. O xuízo final do fondocompleta o ciclo nunha perfecta síntese da arquitectura, escultura e pintura. Leonardo da Vinci constituíu o arquetipo de home renacentista. Someteo debuxo a efectos de difuminado por medio de contrastes suaves de luces esombras que proporcionan ás figuras volume e un certo aire melancólico.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  64. 64. Rafael formula o seu propio estilo como pintor baseado no debuxo e nasíntese das ensinanzas de Leonardo con un acusado equilibrio , elegancia eserenidade.4.2 O Renacemento en Europa. A chegada a distintos países europeos de artistas, gravadores,escultores,... procedentes de Italia fará que se introduza neles a novamentalidade artística.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  65. 65. Francia introduce a nova estética centrándoa na ornamentación doscastelos (Châteaux del Loira). A Europa do Norte utilizará a pintura para exemplificar a ReformaProtestante. En oposición ao formalismo italiano xurde o gusto polarepresentación de animais fantásticos que expresan a natureza oculta do homecomo amosan as obras de El Bosco e Brueghel.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  66. 66. Xardín das Delicias. El BoscoVocabulario artístico:Fresco: Técnica da pintura mural na que a cor mesturase con auga e cal paraque penetre na parede que vai ser decoradaLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  67. 67. Temple: Técnica pictórica na que as cores dilúense en auga tépeda mesturadacon cola (clara de ovo). Utilizado tanto en muro como sobre táboa.Óleo: Técnica pictórica pola que un artista disolve as cores ou pigmentos enaceite ou outras materias graxasAlegoría: Personificación dunha virtude ou vicio en forma humana.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  68. 68. 5: Cuestionario.1.- “ Nel reside unha mente capaz de tanto consello, de tanta prudencia, tanfecunda que da a luz incribles partos. Invencións súas son as cidades, ascasas, a utilización dos animais, das herbas, das pedras, dos metais; os nomesde todas as cousas, a comprensión en moi contadas letras de toda aquelainmensa variedade de sons da voz humana, coas cales escribíronse edivulgaron tantas disciplinas, o coñecemento...”LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  69. 69. J.L. Vives, Fábula do Home,1518 -Que característica fundamental do Renacemento podes observar no texto? - Enumera todas as características e descubrimentos que se lle atribúe ao “home” este humanista.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  70. 70. 2.- “ Volvendo ás boas características (...) non é moi necesario que opríncipe as teña todas, pero si o é que pareza telas (...). Debe comprenderseben que non é posible para un príncipe novo, observar na súa conduta todo oque fai que os homes sexan reputados como xentes de ben, e que confrecuencia vese na obriga, para manter o Estado, a obrar contra a humanidade,contra a caridade, contra a relixión mesma. É menester, pois, que teña oespírito bastante flexible para xirar a todos os lados segundo veña o vento e oordenen os accidentes da fortuna; é menester, que non se aparte, mentrespoida, da vía do ben, pero no caso de necesidade saiba entrar na do mal”LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  71. 71. Maquiavelo, El Príncipe, cap XVIII, 1513-1514 - Maquiavelo fala no texto de que o príncipe ten que ter a facultade do disimulo, da hipocrisía. Sinala unha frase que o indique. - Busca nun dicionario o significado da palabra maquiavélico e relaciónao coa pregunta anterior- - Segundo o texto, que debe ser máis importante para o príncipe as consideracións morais e relixiosas ou o Estado?LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  72. 72. 3.- “ Ten a illa ( Utopía) cincuenta e catro cidades, todas espazosas emagníficas: a lingua, os costumes, as institucións, as leis son absolutamente asmesmas”. “No campo estratexicamente apostadas polas fincas, teñen casasequipadas con ferramentas de labranza. Son habitadas por cidadáns que van aestablecerse alí por quendas”. “Hai un só oficio común a todos, homes e mulleres: a agricultura, da queninguén está exento (...). Ademais da agricultura, cada quen aprende un oficioLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  73. 73. determinado que é polo común a elaboración do viño, ou o oficio de albaneisou artesáns, ben ferreiros, ben carpinteiros”. “A principal tarefa e case a única dos maxistrados ( elixidos polo pobo eos máis importantes escollidos entre os letrados) estriba en procurar e vixiarque ninguén este ocioso(...); nin que, pola contra, este agobiado por un traballoconstante (...)”. “Aquí, pola contra, onde todo é de todos, ningún dúbida de que aninguén lle ha de faltar de nada (...). Pois nin é cicatería da distribución dosbens nin ninguén hai alí indixente ou mendigo; non tendo ninguén nada, sontodos, sen embargo ricos”.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  74. 74. “Mentres comen e beben en vaixelas de terra ou de vidro, moi elegantecertamente pero barata, co ouro e a prata fan orinais e toda sorte derecipientes asquerosisimos, distribuídos ao chou non só nas casa comúnssenón tamén nas privadas” Tomas Moro, Utopía, 1516 - Busca información nunha enciclopedia sobre a vida e obra de TomásMoro - Despois da lectura atenta dos textos, describe como é a sociedade ideal da illa Utopía.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  75. 75. - Que significa, xenericamente, hoxe a palabra Utopía? - A continuación dividirase a aula en dous grupos, un dos calesdefenderá a viabilidade de crear unha sociedade como a que propón Moro,mentas que o outro grupo defenderá a postura contraria. Lembra que nundebate hai que expoñer as ideas de xeito resumido e con claridade, falar porquendas e sobre todo escoitar e respectar as opinións contrarias. 4.-Confecciona un mapa de Europa cos principais centros culturais doRenacemento e Humanismo.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  76. 76. 5.-Completa o seguinte cadro: IDADE MEDIA RENACEMENTOTeocentrismo: Deus é o centro domundoO “home” é débil e depende de DeusA vida é un val de bagoasCultura rural, feudal e eclesiásticaArte Románica e GóticaLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  77. 77. 6.-Despois de observar o mapahttp://www.artehistoria.jcyl.es/historia/videos/647.htm , as relixións de Europa aprincipios de século XVII, completa o seguinte cadro: RELIXIÓN ÁREA DE EXTENSIÓNCATÓLICA ESPAÑA...LUTERANALIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  78. 78. 7.-Define: Idade Media, Idade Moderna, Laico, Eclesiástico, Humanismo,Renacemento, Ortodoxia, Reforma, Contrarreforma, Pintura ao fresco.8.-Relaciona os seguintes termos coa definición correspondente:LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  79. 79. 1 Protección dispensada por unha SECULARIZACIÓNpersoa a un escritor ou artista,patrocinando as súas producións eaxudándolle economicamente2 Doutrina que se opón as verdades COMPAÑÍA DE XESÚSpropostas pola Igrexa Católica3 Institución política relixiosa creada MECENADOpara a defensa da pureza da fecatólica, e que entende en asuntos deherexía ou desviacións da verdadeLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  80. 80. oficial da Igrexa Católica, castigandocoa tortura e a morte aos que erandeclarados culpables4 Quitarlle ao século as cousas HEREXÍArelixiosas5 Orde da Sociedade de Xesús INQUISICIÓNfundada en 1540 por Ignacio deLoyola ao servizo dos PapasLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  81. 81. 9.-A continuación damos algunhas posibles causas da Reforma. Indica se sonmorais, políticas, sociais, económicas ou relixiosas: - O catálogo de abusos do clero nesta época é abundante e entre eles están: falla de formación, o absentismo, a neglixencia - Os príncipes alemáns uníronse á Reforma para aumentar o seu poderío económico, a súa riqueza territorial e potenciar a súa autoridade fronte ao Emperador - A Reforma é a ideoloxía do capitalismoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  82. 82. - Un sector do laicado buscaba a volta a unha igrexa máis espiritual e verdadeira - A Reforma é a manifestación dos intereses da nova clase burguesa10.- Completa o seguinte cadro:Doutrina Luterana Calvinista ContrarreformaSalvaciónEscriturasLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  83. 83. SacramentosSacerdocioCulto11.- Órdea cronoloxicamente os seguintes feitos: Paz de Ausgburgo, Acta deSupremacía, Concilio de Trento, Publicación das 95 teses luteranas, Desterrode AvignonLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  84. 84. 12.- No vocabulario artístico tes a explicación do que é unha alegoría; no cadrode Boticelli tes un exemplo, Venus, a deusa do amor, nace entre ondas de marna Illa de Chipre, rodeada de Céfiros- ventos- e a primavera. Sinala cales sonesas personaxes no cadro e que símbolos permiten recoñecelas.13.- Realiza o seguinte cadro:Feitos Descrición Valoración estéticaLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  85. 85. Santa María dasFloresDavid de MiguelAnxoCapela Sixtina14.- Observa o vídeo sobre os conflitos relixiosos en Europa que podes atoparna seguinte páxina http://www.artehistoria.jcyl.es/historia/videos/647.htm. erealiza un mapa das relixións na Europa do século XVI.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  86. 86. 15.- Realiza unha breve biografía de Martín Lutero. Podes atopar informaciónna seguinte páxina http://www.luther.de/16.- Intenta facer un estudo sobre a importancia artística e da figura de MiguelAnxo, podes utilizar a información que tes enwww.artehistoria.jcyl.es/genios/pintores/2750.htmLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  87. 87. 17.- Comenta o artigo sobre o ambiente da Italia do Renacemento que podesatopar na seguinte páxinahttp://www.elpais.com/articulo/elpepspor/20051002elpepsporLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  88. 88. 6:TEMA DE AMPLIACIÓN: A APARICIÓN E DIFUSIÓN DA IMPRENTA Da escritura manual á imprenta A produción de “libros” ao longo da Idade Media estaba en mans dosmonxes, eles copiaban pacientemente manuscritos nos “ scriptorium”monásticos. Ao longo do século XII, algúns libreiros laicos comezaron aremprazar a estes copistas monásticos. Aqueles libros que facian falla nasLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  89. 89. facultades universitarias eran suministrados mediante o sistema de “ traballo adomicilio”. Os novos copistas xa non traballaban xuntos nunha sala, senon quese adicaban a copiar as distintas partes do texto ou libro que cada quen serepartia e cobraba do libreiro por cada peza.A aparición da imprenta cambiouesta situación e supuxo unha revolución cultural profunda. A imprenta contabacon importantes antecedentes en China e Corea, xa que o que logrouGutemberg, en Maguncia, e outros coétaneos en Holanda e Francia, foiperfeccionar a técnica de impresión no decenio de 1470. Podemos resumir asconsecuencias que tivo a súa aparición nos seguintes puntos:LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  90. 90. Imprenta - A imprenta multiplicou de xeito insospeitado os textos escritos - Aumentou a comunicación intelectual que rebasou o marco medieval dos clérigos e escolas para dirixirse a toda a alta sociedade urbana primeiro e despois a sectores extensos do artesanado e incluso a algúns extractos do mundo rural polo menos na Europa OccidentalLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  91. 91. - Fevoceceu o ensino e a alfabetización - Contribuíu á difusión e fixación ortográfica das linguas nacionais fronte o latín - Orixinou pronto unha industria activa e novas profesións. Unha delas foi a de libreiro- impresor- editor, que acumulaban as funcións, actualmente diversificadas de empresario capitalista, director intelectual dunha editorial e comerciante de librosLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  92. 92. A imprenta e a Reforma A Reforma foi o primeiro movemento relixioso que contou coa axuda daimprenta e que explotou o seu potencial como medio de masas para a súaaberta política de propaganda e axitación contra unha institución establecidacomo a Igrexa Católica. “ O Luteranismo foi desde o primeiro momento unha criatura do libroimpreso, e por medio deste instrumento, Lutero conseguiu gravar na mente deLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  93. 93. Europa unha pegada exacta, estandarizada e indeleble. Por primeira vez nahistoria humana, un gran público lector xulgou a validez da ideasrevolucionarias a través dun medio de masas que recorría ao uso de linguasvulgares xunto a artigos de xornalistas e caricaturistas” Edición da versión da Biblia de LuteroLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  94. 94. Proba do dito anteriormente é o exemplo que nos proporciona unimpresor establecido en Wittenberg chamado Hans Lufft que se enriqueceu coaimpresión da obra de Lutero e chegou a ser burgomestre da cidade. Fixo aprimeira edición (1534) da Biblia completa traducida ao alemán, da cal imprimiuen 40 anos 100.000 exemplares. O éxito da venta dos escritos de Lutero, entreos que abundan sermóns e opúsculos, foi tal que calculan que durante o séculoXVI se chegaron a vender editados en varias cidades, as veces senautorización, uns dous millóns de exemplares.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  95. 95. O mesmo Lutero describiu a imprenta coma “ o máis supremo e grandeacto de graza de Deus, de onde deriva o coñecemento do Evanxelio” A imprenta e o Renacemento A imprenta, sen dúbida, influíu decisivamente nos aspectos culturais doRenacemento. É evidente que o Renacemento apareceu en Italia antes que enMaguncia se desenvolvese a imprenta, e así o século XV ou Quatrocentto,primeira etapa do Renacemento, debe pouco a este descubrimento. Senembargo, o florecemento completo da cultura do alto Renacemento na Italia doLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  96. 96. Quiquecentto ou século XVI é en grande medida deudor da imprenta e sobretodo do traballo dos primeiros impresores. Foi durante o século XVI cando os principais clásicos comezaron aconverterse no que son. Xa existían algunhas edicións de textos antigos doséculo anterior, procedentes de talleres italianos, pero a partir de 1501 ademanda destes exemplares da civilización de Grecia e Roma foiseestendendo a medida que o Renacemento pasaba de Italia a outros países.Pouco a pouco todas as obras esenciais dos autores latinos foron confiados áimprenta. Así se difunden as obras de Tácito, Terencio, Virxilio, Cátulo TitoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  97. 97. Livio, Salustio e César. Despois dos romanos tamén viñeron os gregos quetiveron unha extraordianria difusión A imprenta colaborou tamén a difundir a fama das obras dos máisimportantes artistas do Renacemento que lle deben a súa reputación a heroesda cultura. Os impresoresLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  98. 98. Entre os impresores máis famosos destes séculos podemos destacar ósirmáns Estienne en París, ao turinés Plantino instalado en Amberes e a AldoManuccio en Venecia. Cristóbal Plantino A comezos dos século XVI o máis ilustre entre os moitos impresores deItalia era Aldo Manuccio. O principal interese deste impresor estaba na ediciónLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  99. 99. de clásicos gregos (Aristóteles), aínda que a súa reputación veuse aumentadapola edición dunha serie de “clásicos de peto”, que ían contra a tradición xaque naquela época os clásicos publicábanse polo xeral en grandes edicións enfolio. Durante a súa vida activa como editor publicou unha colección de clásicosnotable pola precisión dos seus textos, debido en grande parte ao incansablecoidado que lle dedicaron o clero e un selecto equipo de editores que estabanentre os mellores eruditos do seu tempo. Cristóbal Plantino foi o maior impresor individual de Europa. Establecidoen Amberes asociouse con mercaderes ricos da cidade asentando o seuLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  100. 100. negocio sobre unha sólida base financeira. Asegurouse unha indubidablevantaxe ao gañarse a protección do secretario do rei Felipe II de España, o quelle permitiu realizar unha magnifica Biblia Políglota en oito volumes. Biblia políglota de AmberesLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  101. 101. Actividades: 1- Busca nun dicionario o significado das palabras Amanuense e Incunable. 2- Compara a “Dieta literaria” dunha persoa lectora do século XI con outra do século XVI (non esquezas a importancia que tiña a cultura oral na Idade Media)LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  102. 102. 3- Que medios de difusión se empregarían para dar a coñecer unha herexía na Idade Media? 4- Explica a seguinte frase: “ Durante o século XVI os talleres tipográficos representaban o papel de “casas internacionais”, proporcionando ós estudosos errantes un lugar d reunión, un centro de información, un refuxio e un centro de cultura”.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  103. 103. 7: BIBLIOGRAFÍA Bennassar, Bartolomé e outros, Historia moderna, Madrid 1980LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  104. 104. Corvisier, André, Historia moderna, Barcelona, Labor, 1977 Delumeau, Jean, La civilización del Renacimiento, Barcelona 1977 Domínguez Ortiz, Antonio, Historia universal III. Edad Moderna, Barcelona 1983LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  105. 105. Dulmen, R. Van, Los inicios de la Europa moderna (1550- 1648), Madrid, 1984 Egido, Teófanes, Las claves de la Refroma y de la Contrarreforma (1517-1648), Barcelona 1991 Elliot, J.H., La Europa dividida ( 1559-1598), Madrid 1973LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  106. 106. Elton, G.R., La Europa de la Reforma ( 1517-1559), Madrid 1974 Gerhartd, D, La vieja Europa.Factores de continuidad en la historia europea (1000-1800), Madrid 1991 Hale, J.R., La Europa del Renacimiento, Madrid 1973 Hay, Denis, La época del Renacimiento, Bercelona 1972LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  107. 107. Koenigsberg, H.G., El mundo moderno, Barcelona 1991 Koenigsberg, H., e Mosse, G.L., El siglo XVI, Madrid 1974 Lutz, H, La Reforma y Contrarreforma, Madrid 1992 Man, Golo, Historia Universal VII. De la Reforma a la Revolución, 2 vols, Madrid 1988LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  108. 108. Mackenney, R, la Europa del siglo XVI.Expansión y conflicto, Madrid 1996 Maravall, José Antonio, Carlos V y el pensamiento político del Renacimiento, Madrid 1960 Margolin, Jean C., e outros, Los inicios de la Edad Moderna, Madrid 1992LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  109. 109. Martínez Ruiz, Enrique, e outros, Introducción a la Historia Moderna, Madrid 1991 Molas Ribalta, Pere e outros, Manual de historia moderna, Barcelona 1993 Petrucci, A., Libros, editores y público en la Europa moderna, Valencia 1990LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  110. 110. Tenenti, Alberto, La formación del mundo moderno ( siglos XIV- XVII), Barcelona 19858: OBRAS LITERARIAS Calvo, J. La dama del dragón. Fortes, S. Quattrocento.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  111. 111. García, D. El secreto de Monna Lissa. Haase, H. La ciudad escarlata. Lasala, M. El complot. Morrison, B. El enigma de Gutenberg. Mújica Lainez, M. Bomarzo.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  112. 112. Passuth, L. El músico del duque de Mantua. Passuth, L. La rosa de oro. Puzo, M. Los Borgia. Stone, I. La agonía y el éxtasis. Vázquez Montalbán, M. O César o nada.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  113. 113. 9: FILMOGRAFÍA Cavani, L. Galileo, 1968.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  114. 114. Ford, J. María Estuardo, 1936. Hernández, A. Los Borgia, 2006. Hussein, W. Enrique VIII y sus mujeres ,1972. Kapur, S. Elizabeth, 1998. Kapur, S. Elizabeth: la edad de oro, 2007.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  115. 115. Sidney, G. La reina virgen, 1953. Till, E. Lutero. 2005. Enciclopedia multimedia en CD-Room Hª universal da arte, Espasa-Calpe. Enciclopedia dixital sobre a historia da arte universal de Dolmen.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  116. 116. DVS sobre os xenios da pintura de Dolmen.LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de OccidenteLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  117. 117. 1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de LuteroLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  118. 118. 1515-Bula papal de León X1521-Dieta de WormsLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  119. 119. 1545-Concilio de Trento1555-Paz de AugsburgoLIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  120. 120. LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo
  121. 121. LIÑA DE TEMPO DE RENACEMENTO E HUMANISMO.-1378-Cisma de Occidente1440(década)-Imprenta1483-Nacemento de Lutero1515-Bula papal de León X1521-Dieta de Worms1545-Concilio de Trento1555-Paz de Augsburgo

×