Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

διαταραχές άγχους σε παιδιά και εφήβους μαριάννα γλιαρμή

1,333 views

Published on

Published in: Health & Medicine
  • Login to see the comments

  • Be the first to like this

διαταραχές άγχους σε παιδιά και εφήβους μαριάννα γλιαρμή

  1. 1. ΔΙΑΤΑΡΑΧΕΣ ΑΓΧΟΥΣ ΣΕ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΕΦΗΒΟΥΣ Μαριάννα Α. Γλιαρμή Σύμβουλος Ψυχικής Υγείας MΑ Κλινική - Συμβουλευτική Ψυχολογία BTEC – 5 Ειδική Αγωγή gliarmi@hotmail.comΟ φόβος και το άγχος είναι κοινά χαρακτηριστικά της ανθρώπινης φύσης. Η δυσκολίαέγκειται στο να διακρίνουμε πότε το άγχος είναι φυσιολογικό και πότε γίνεται παθολογικό.Αυτή η διάκριση είναι ακόμη πιο δύσκολη στα παιδιά. Είναι πολύ σημαντικό να γνωρίζουμεποιοι είναι οι φυσιολογικοί φόβοι και τα άγχη σε κάθε αναπτυξιακό στάδιο, ώστε ναμπορούμε να εξακριβώσουμε εάν ένα παιδί πάσχει από κάποια σχετική διαταραχή.Μπορούμε, αν ανατρέξουμε στα παιδικά μας χρόνια, να θυμηθούμε το σφίξιμο στο στομάχιπριν από ένα διαγώνισμα ή το αίσθημα της καταστροφής εάν κάναμε μια σκανταλιά…Ταπαιδιά που αντιμετωπίζουν κάποια διαταραχή άγχους, αισθάνονται το ίδιο συναίσθημα στοπολλαπλάσιο!!!Καθώς μεγαλώνουν όμως, αποκτούν εμπειρίες και αυξάνουν τις γνωστικές τους ικανότητες,επομένως οι φόβοι και οι ανησυχίες τους αλλάζουν.Ας δούμε πιο συγκεκριμένα, τα βρέφη τείνουν να φοβούνται τους άγνωστους ανθρώπους,τους δυνατούς θορύβους και τα απρόσμενα αντικείμενα, τα παιδιά φοβούνται τοναποχωρισμό από τους γονείς τους, τα ζώα, τους δυνατούς θορύβους, το σκοτάδι και τηντουαλέτα. Ειδικότερα, μεταξύ τεσσάρων και έξι χρονών, οι κυρίαρχοι φόβοι τουςπεριλαμβάνουν απαγωγείς, κλέφτες, φαντάσματα και τέρατα. Στα έξι τους χρόνιαφοβούνται τον σωματικό τραυματισμό, το θάνατο και την αποτυχία της ανάπτυξης τους. Οιτελευταίοι φόβοι μπορεί να διαρκέσουν μέχρι και την πρώιμη εφηβεία. Στα δέκα μεέντεκα, οι φόβοι τους σχετίζονται με την κοινωνική σύγκριση, την εξωτερική τουςεμφάνιση, την προσωπική επαφή και τις σχολικές επιδόσεις. Όλοι αυτοί οι φόβοι και οιανησυχίες είναι πιθανό να παρεμβαίνουν μέχρι την ενήλικη ζωή τους και εάν δεν
  2. 2. αντιμετωπιστούν καταλλήλως σε μικρή ηλικία, είναι πιθανό να αποτελέσουν την ρίζαπολλών προβλημάτων που θα εμφανιστούν στο μέλλον τους.Το άγχος όμως βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλους όσους πλήττει;Η απάντηση είναι όχι. Υπάρχουν πολλοί τύποι διαταραχών άγχους και ο καθένας απόαυτούς ορίζεται από διαφορετικά συμπτώματα. Αυτό είναι κοινό σε όλες τις ηλικίεςσυμπεριλαμβανομένης της παιδικής και εφηβικής.Οι βασικοί τύποι διαταραχών του άγχους, βάση του DSM-IV (διαγνωστικό εγχειρίδιο τωνψυχικών διαταραχών), είναι οι ακόλουθοι:  Διαταραχή Άγχους Αποχωρισμού  Γενικευμένη Αγχώδης Διαταραχή  Ειδική Φοβία  Κοινωνική Φοβία  Κρίσεις Πανικού  Αγοραφοβία  Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή  Διαταραχή μετά από Ψυχοτραυματικό ΣτρεςΑς δούμε όμως, πέρα από τους ορισμούς, ποια είναι τα σημάδια που θα πρέπει να μαςανησυχήσουν αν τα παρατηρήσουμε σε ένα παιδί ή έναν έφηβο και υποδεικνύουν ότιβιώνουν έντονο άγχος που μπορεί να ξεπερνά τα όρια του φυσιολογικού (συμπτώματα):  Μη ρεαλιστικές και υπερβολικές ανησυχίες.  Διαρκής ανάγκη για επιβεβαίωση.  Υπερβολική ανησυχία για καταστάσεις του παρελθόντος ή του μέλλοντος  Παράπονα χωρίς κάποια φυσική αιτία  Νευρικότητα ή το αίσθημα ότι “είναι στα καρφιά”  Κόπωση  Δυσκολία συγκέντρωσης  Ευερεθιστότητα  Αναστάτωση κατά τον αποχωρισμό από τους γονείς  Άρνηση να πάει στο σχολείο  Κρίσεις πανικού
  3. 3.  Αποφυγή καταστάσεων  Αναστάτωση λόγω κοινωνικών συνθηκών  Φοβίες  Εμμονές και εξαναγκασμοίΠαράγοντες που επηρεάζουν τις διαταραχές άγχους σε παιδιά και εφήβουςΥπάρχουν κάποιοι παράγοντες που συντελούν στη παρουσία ή όχι διαταραχών άγχους σταπαιδιά και τους εφήβους. Ως παράγοντες κινδύνου χαρακτηρίζονται οι μεταβλητές, οιοποίες, εφόσον παρουσιαστούν, αυξάνουν την πιθανότητα ένα παιδί ή ένας έφηβος νααναπτύξει μια διαταραχή έναντι μιας άλλης. Προστατευτικοί παράγοντες είναι οι ακριβώςαντίθετοι. Αυτοί δηλαδή που βοηθούν, ενισχύουν ή μεταβάλλουν την αντίδραση τουατόμου έναντι συγκεκριμένων περιβαλλοντικών ερεθισμάτων.Παράγοντες κινδύνου μπορούν να είναι οι ακόλουθοι:Το φύλλο. Με εξαίρεση την Ψυχαναγκαστική Καταναγκαστική Διαταραχή και πιθανόντις κοινωνικές φοβίες, οι γυναίκες έχουν διπλάσιο κίνδυνο για τις περισσότερες διαταραχέςάγχους, σε σχέση με τους άνδρες. Ένα πλήθος παραγόντων που πιθανόν αυξάνουν τοκαταγεγραμμένο κίνδυνο στις γυναίκες, περιλαμβάνουν ορμονικούς παράγοντες, πιέσεις ναανταποκριθούν στις ανάγκες όλων και λιγότερους αυτοπεριορισμούς στο να αναφέρουν τοάγχος στους γιατρούς.Η ηλικία. Γενικότερα, οι φοβίες, η ψυχαναγκαστική-καταναγκαστική διαταραχή και τοάγχος του αποχωρισμού εμφανίζονται στη πρώιμη παιδική ηλικία του ατόμου, ενώ ηκοινωνικές φοβίες και η διαταραχή πανικού εμφανίζονται κατά την εφηβεία.Έρευνες αναφέρουν ότι το 3-5 % των παιδιών και των εφήβων έχουν κάποια διαταραχήάγχους.Στην ουσία όμως, αυτό είναι πιθανό να είναι και μια λανθασμένη εκτίμηση, ειδικά εφόσοντα συμπτώματα στα παιδιά μπορεί να διαφέρουν από αυτά των ενηλίκων. Μια έρευνααναφέρει ότι εάν αυτά τα παιδιά μπορούσαν να εντοπιστούν σε ηλικία 2 ετών θα ήτανπολύ πιο πιθανό να αντιμετωπιστούν και να αποφευχθούν μεταγενέστερες διαταραχέςάγχους.
  4. 4. Η προσωπικότητα. Η προσωπικότητα κάθε παιδιού μπορεί να προοιωνίζει μεγαλύτερο ήμικρότερο κίνδυνο για μελλοντική εμφάνιση διαταραχών άγχους, επειδή τα παιδιάδιαχειρίζονται διαφορετικά τα ερεθίσματα που λαμβάνουν.Οικογενειακό ιστορικό και δυναμική στην οικογένεια. Οι διαταραχές άγχουςεπαναλαμβάνονται στις οικογένειες. Οι γενετικοί παράγοντες παίζουν ρόλο σε κάποιεςπεριπτώσεις, οι σημαντικότεροι παράγοντες όμως είναι συχνά οι δυναμικές μέσα σε μιαοικογένεια και η ψυχολογική επιρροή. Τα παιδιά τείνουν να μιμούνται τις συμπεριφορέςπου βλέπουν στους γονείς τους και το κοντινό τους περιβάλλον, επομένως αν, γιαπαράδειγμα, η μητέρα φοβάται έντονα τις κατσαρίδες, το παιδί βλέπει τη δυσαρέσκεια καιτο άγχος στις εκφράσεις της και λαμβάνει το μήνυμα ότι όντως το συγκεκριμένο ερέθισμαπροκαλεί αρνητικά συναισθήματα.Κοινωνικοί και οικονομικοί παράγοντες. Το άγχος συνδέεται άμεσα με την έλλειψηκοινωνικών δεσμών και το αίσθημα εχθρότητας στο περιβάλλον.Προστατευτικοί παράγοντες μπορούν να είναι οι ακόλουθοι:Προσαρμοστικότητα: είναι η ικανότητα που μας βοηθά να αντιμετωπίζουμε τις προκλήσειςκαι να τις διαχειριζόμαστε αποτελεσματικά. Παράγοντες που ενισχύουν τηνπροσαρμοστικότητα είναι οι ακόλουθοι: θετική και ενεργή στάση απέναντι στη ζωή,αρμονικό και σταθερό περιβάλλον με τους γονείς και τους οικείους ενήλικες. Όταντα παιδιά υποστηρίζονται από τους γονείς και νιώθουν ασφάλεια, μαθαίνουν ναείναι πιο ενεργητικά και επίμονα όταν αντιμετωπίζουν δυσκολίες.Θετικές μελλοντικές προσδοκίες: η ύπαρξη τους είναι επίσης ένας πολύ σημαντικόςμηχανισμός στην πρόληψη του άγχους. Τα παιδιά και οι έφηβοι μπορούν να τις αναπτύξουνέχοντας έναν ενήλικα, ο οποίος θα πιστεύει στις προσπάθειες και τις ικανότητες τους ότανπαρουσιάζονται δύσκολες καταστάσεις.Ικανότητα επίλυσης προβλημάτων: είναι πολύ χρήσιμη όταν το παιδί προσπαθεί νααναπτύξει το αίσθημα της αυτεπάρκειας (self–efficacy)*. Οι γονείς μπορούν να βοηθήσουντα παιδιά τους να αναπτύξουν αυτή την ικανότητα αλληλεπιδρώντας μαζί τους καιεναθαρρύνοντάς τα να βρίσκουν ιδέες για πιθανές εκβάσεις ενός προβλήματος. Σαναποτέλεσμα το παιδί μαθαίνει να βρίσκει λύσεις μόνο του και αποκτά την ικανότητα ναχειρίζεται όποιες δύσκολες συνθήκες προκύψουν στη ζωή του.
  5. 5. Οι διαταραχές άγχους σε παιδιά και εφήβους, εάν δεν αντιμετωπιστούν, επιμένουν καιοδηγούν σε ψυχολογικά προβλήματα στην ενήλικη ζωή. Μπορεί επίσης να είναιπαράγοντες κινδύνου για τη ανάπτυξη παιδικής ψυχοπαθολογίας (συνοσυρότητα), όπως οιδιαταραχές διάθεσης και τα προβλήματα συμπεριφοράς. Επιπλέον, το άγχος μπορεί νασυσχετιστεί με πολλά κοινωνικά προβλήματα, όπως αρνητική αυτό-εικόνα, εξάρτηση απότους γονείς σε κοινωνικές καταστάσεις, μοναχικότητα και ανεπαρκής ικανότητα επίλυσηςπροβλημάτων.Οι διαταραχές άγχους σε παιδιά και εφήβους μπορούν να αντιμετωπιστούν απόψυχολόγους και ψυχιάτρους με θετικά αποτελέσματα, χρησιμοποιώντας διάφορες τεχνικέςπαρέμβασης. Ο σκοπός όμως δεν είναι η αντιμετώπιση αλλά η πρόληψη.Εάν βλέπετε ότι το παιδί ή ο μαθητής σας παρουσιάζει ανησυχητικά συμπτώματα πουσχετίζονται με το άγχος, κινητοποιηθείτε, αφουγκραστείτε και μοιραστείτε μαζί του τιςανησυχίες του, όχι με τα αυτιά και τα μάτια του «μεγάλου» αλλά με αυτά που θα έχειανάγκη το παιδί… Οι ανησυχίες μας σίγουρα δεν ταυτίζονται με αυτές των παιδιών μας.Εμείς, όμως, έχουμε την δυνατότητα της αναδρομής σε κάτι που ήδη έχουμε ζήσει, εκείναδεν έχουν την δυνατότητα να προστρέξουν στο μέλλον, για να διαπιστώσουν πώς θααντιλαμβάνονται τις καταστάσεις τότε…* O Bandura όρισε την «αυτεπάρκεια» ως μια υποκειμενική εκτίμηση που κάνει το άτομο, όσοναφορά τη δυνατότητά του να οργανώσει και να εκτελέσει μια σειρά ενεργειών για τηναποτελεσματική επίτευξη ενός έργου ή την αντιμετώπιση μιας κατάστασης. Αναφέρεται, με άλλαλόγια, στις πεποιθήσεις που έχουμε για το κατά πόσον θα μπορέσουμε να φέρουμε σε πέρας μεεπιτυχία μια δραστηριότητα ή να αντεπεξέλθουμε αποτελεσματικά στις απαιτήσεις ενός ρόλου ήμιας προβληματικής κατάστασης.References1. Ann M. Kring, Gerald C. Davison, John M. Neale, Sheri L. Johnson, 2006, Abnormal Psychology, 10th edition.2. Mark Dadds, Anita Seinen, Janet Roth, Paul Harnett, 2000, Early intervention for anxiety disorders in children and adolescents.3. American Psychiatric Association, Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, 4th. Edition.4. Wikipedia, www.wikipedia.org

×