Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Evolutionaire psychologie

923 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Evolutionaire psychologie

  1. 1. Evolutionaire psychologie
  2. 2. Evolutionaire psychologie
  3. 3. Evolutionaire psychologie Biologisch script - verspreiding van genen in de biosfeer - gedrag ten dienste van genen - niet begaan met individueel welzijn Ontstaan in gemeenschappen van jagers-verzamelaars, ca 1-2 miljoen jaar geleden Cognitieve stijl Mannen waren jagers en krijgers Vrouwen waren verzamelaarsters…
  4. 4. Over statistische gegevens Aantal Grootte
  5. 5. Cognitieve stijl • Mannen zijn jagers en krijgers • geprikkeld door snelheid, wapens, techniek • geïnteresseerd in hiërarchie, competitie, concurrentie, discipline, teamgeest, oorlog, stoer doen, sportgekte… • visueel, ruimtelijk, abstract denken (cfr. kaart lezen) • Vrouwen zijn verzamelaarsters • geïnteresseerd in verzamelen • winkelen, soldengekte… • verzorgend • nestdrang, woning, broedzorg… • beter in samenwerking, communicatie, taal (meisjes hebben beter geheugen voor woorden en gezichten, minder spraaken taalproblemen dan jongens) • meer emotionele en sociale intelligentie • geprikkeld door relaties, romantiek
  6. 6. Cognitieve stijl Vraag aan een man en een vrouw uit het hoofd een fiets te tekenen:
  7. 7. Evolutionaire psychologie Biologisch script - verspreiding van genen in de biosfeer - gedrag ten dienste van genen - niet begaan met individueel welzijn Ontstaan in gemeenschappen van jagers-verzamelaars, ca 1-2 miljoen jaar geleden Reproductieve strategie Gemengd: seriële monogamie + extramaritale partners Cognitieve stijl Mannen zijn jagers en krijgers Vrouwen zijn verzamelaarsters…
  8. 8. Reproductieve stijl • Probleem 1: hoeveel kinderen? • vrouw: enkele tientallen, grote investering • man: quasi eindeloos, kleine investering • gevolg: vrouwen zijn zuiniger en selectiever (mannetjes vechten, vrouwtjes kiezen…) • Probleem 2: ‘mama’s baby, papa’s maybe...’ • Strategieën bij dieren: bewaken van het vrouwtje tijdens de vruchtbare periode • maar bij het menselijke vrouwtje is de vruchtbare periode verborgen… • Alle diersoorten en alle menselijke culturen hebben strategieën bedacht om het probleem van het vaderschap op te lossen: letterlijk of symbolisch (wettelijk) op- of afsluiten van de vrouwelijke seksualiteit (burka, verminking…)
  9. 9. Reproductieve stijl • Mannelijke reproductieve strategie (wat is ‘liefde’ voor een man): • Eén onmiddellijk doel (sleutel): een vrouw met goede genen en goede reproductieve kwaliteiten (jong, juiste rondingen en maten…) • Mannen zijn jagers en zijn vooral visueel ingesteld (pornografie, strip-tease…) • + eventueel bijkomende partners (‘overspel’ en belangstelling voor andere partners is géén gevolg van ‘tekort’!) • Ultieme doel: reproductief succes: zo veel mogelijk eigen genen verspreiden (=> zo veel mogelijk partners, ook seks met vreemden: prostitutie, cfr mannelijke fantasieën)
  10. 10. Reproductieve stijl • Vrouwelijke reproductieve strategie (wat is ‘liefde’ voor een vrouw): • Meerdere onmiddellijke doelen (sleutels): een man met goede genen en goede reproductieve kwaliteiten (alfamannetje, veel testosteron, ‘foute’ mannen…) • + die bescherming kan bieden en levenservaring heeft (alfa-mannetje, ‘vaste’ relatie, oudere man!) • Angst en stress geven blijk van een gebrek aan competentie en meesterschap over het leven! • + die bereid is tot paternele investering • Ultieme doel: reproductief succes: zo veel mogelijk eigen genen verspreiden (=> zo veel mogelijk partners, ook seks met vreemden, cfr vrouwelijke fantasieën)
  11. 11. Reproductieve stijl • Mannen geven ‘liefde’ in ruil voor seks. Vrouwen geven seks in ruil voor ‘liefde’. • Belang van langdurige paarvorming en binding van de partner aan de vrouw (mens is naakte aap, enige diersoort met vrouwtjes met permanent opgezette borsten …) • Vrouwen spelen in op de visuele ingesteldheid van mannen: jong blijven en lijken, mode, makeup, push-up, lichaamsbeharing, esthetische chirurgie…
  12. 12. Reproductieve stijl • Verschillende jaloersheidsstrategieën: • Mannen: jaloersheid is poging te vermijden dat de vrouw met andere genen zou bevrucht worden • Gevaar: vreemde nakomelingen • Vrouwen: jaloersheid is poging verlies van bescherming te vermijden • Weinig echt probleem als man seks heeft met andere vrouwen • Gevaar: verlies van bescherming
  13. 13. Reproductieve stijl • Dialectiek tussen cultuur en natuur • Dialectiek tussen twee verlangens: • een poging tot orde (kosmos, ‘wat er is’, zekerheid, bekendheid, betrouwbaarheid, veiligheid, wederkerigheid, bescherming, comfort, thuis zijn, permanentie, voorspelbaarheid, identiteit…) • en de aantrekkelijkheid van het onbekende (chaos, wat er zou kunnen zijn, het ‘andere’, avontuur, nieuwigheid, op weg zijn, spanning, risico, gevaar, exploratie, verrassing, opwinding, passie, creativiteit, ontdekking, mysterie, transcendentie…) • Mensen proberen die twee tegenstrijdige verlangens te verzoenen in één ‘relatie’
  14. 14. Reproductieve stijl • Nieuwe realiteit: sociale zekerheid is nu een recht geworden en hangt niet meer af van een huwelijks-overeenkomst! • Nieuwe realiteit: seksualiteit is losgekoppeld van voortplanting en veel kinderen is geen doel meer • Nieuwe realiteit: de mens leeft veel langer dan vroeger • Monogamie = triomf van cultuur over natuur • Extramaritale seks: triomf van natuur over cultuur • Compromis: seriële monogamie
  15. 15. Reproductieve stijl • Seks is een natuurverschijnsel. Erotiek is een kunstwerk. • Om een erotische aantrekking in stand te houden is het nodig een zekere afstand en onbekendheid te bewaren • Nood en zorg zijn anti-erotisch • Proust: de ware ontdekkingsreis ligt niet in het bezoeken van nieuwe plaatsen, maar in het waarnemen met nieuwe ogen • Whitehead: de sleutel van vooruitgang is orde te bewaren in de chaos en chaos in de orde. • Onze echte realiteit is onze interne realiteit
  16. 16. Evolutionaire psychologie Biologisch script - verspreiding van genen in de biosfeer - gedrag ten dienste van genen - niet begaan met individueel welzijn Ontstaan in gemeenschappen van jagers-verzamelaars, ca 1-2 miljoen jaar geleden Verwantschapsselectie Bevorderen van overleving van eigen genen door helpen van individuen met verwante genen Reproductieve strategie Gemengd: seriële monogamie + extramaritale partners Cognitieve stijl Mannen zijn jagers en krijgers Vrouwen zijn verzamelaarsters…
  17. 17. Verwantschapsselectie • De overleving van de eigen genen wordt ook bevorderd door het helpen van individuen met soortgelijke, verwante genen • Voorkeur voor eigen kinderen en naaste verwanten • Minder belangstelling voor niet-verwante of nietproductieve (oudere) individuen • Mid-life crisis = reproductiecrisis
  18. 18. Evolutionaire psychologie Wederzijds altruïsme Samenwerking met niet-verwanten op basis van wederzijds eigenbelang Biologisch script - verspreiding van genen in de biosfeer - gedrag ten dienste van genen - niet begaan met individueel welzijn Ontstaan in gemeenschappen van jagers-verzamelaars, ca 1-2 miljoen jaar geleden Verwantschapsselectie Bevorderen van overleving van eigen genen door helpen van individuen met verwante genen Reproductieve strategie Gemengd: seriële monogamie + extramaritale partners Cognitieve stijl Mannen zijn jagers en krijgers Vrouwen zijn verzamelaarsters…
  19. 19. Wederzijds altruïsme • Samenwerking met niet-verwanten op basis van wederzijds eigenbelang • Mensen houden elkaar voortdurend in de gaten en bewijzen diensten aan wie hen diensten heeft bewezen: vrienden, coalities… • Bestraffend gedrag naar wie ‘tekortschiet’ door boosheid, agressie of ander primitief gedrag • Cfr. Prisonner’s dilemma
  20. 20. Evolutionaire psychologie Status o.a. toegang tot voedsel, partners, … Is als geld: niet belangrijk op zich, maar voor wat je ervoor kan kopen Wederzijds altruïsme Samenwerking met niet-verwanten op basis van wederzijds eigenbelang Biologisch script - verspreiding van genen in de biosfeer - gedrag ten dienste van genen - niet begaan met individueel welzijn Ontstaan in gemeenschappen van jagers-verzamelaars, ca 1-2 miljoen jaar geleden Verwantschapsselectie Bevorderen van overleving van eigen genen door helpen van individuen met verwante genen Reproductieve strategie Gemengd: seriële monogamie + extramaritale partners Cognitieve stijl Mannen zijn jagers en krijgers Vrouwen zijn verzamelaarsters…
  21. 21. Evolutionaire psychologie Sociocultureel script - verspreiding van memen in de samenleving - verankerd in biologisch script - gedrag ten dienste van memen zelf - niet begaan met individueel welzijn Biologisch script - verspreiding van genen in de biosfeer - gedrag ten dienste van genen - niet begaan met individueel welzijn Ontstaan in gemeenschappen van jagers-verzamelaars, ca 1-2 miljoen jaar geleden De mens wordt zeer immatuur geboren. Dit ‘nadeel’ biedt de mogelijkheid van bijkomende programmering (leren) om in de samenleving te kunnen overleven
  22. 22. Het socioculturele script • Quantum leap: door zijn bewustzijn en zijn taal kan het individu putten uit en bijdragen tot het uitgebreide cognitieve systeem van de cultuur. • Zoals je met blote handen niet veel kunt timmeren, kun je met ‘blote’ hersenen niet veel denken • Cultuur is een geheel van afspraken voor het reguleren en ordentelijk beleven van biologische impulsen • huwelijkswetgeving (bestraffing van overspel!) • erfeniswetgeving
  23. 23. Het socioculturele script • Taal is als gezamenlijk betekenissysteem de noodzakelijke mediator voor de toegang tot de anderen en het doorbreken van het kinderlijke narcisme. • De vader moet de band met de moeder doorknippen, zo niet ontstaat neurotisch gedrag. • Moederlijke functie: verzorging, lustprincipe • Vaderlijke functie: aanleren van realiteitsprincipe • Kinderen worden geboren in een infosfeer vol culturele infecties, virussen, parasieten…
  24. 24. Het socioculturele script • Ouderen infecteren jongeren met memen (opvoeding, indoctrinatie met adviezen over taal, ideeën, beroep, huwelijk…) die niet altijd in het voordeel van die jongeren zijn. • Existentiële posities zijn gebaseerd op verwantschapsselectie, wederzijds altruïsme en vriend-vijandgedrag. • Daaruit ontstaat een comfortzone als een soort immuunsysteem.
  25. 25. Het socioculturele script • Sociale boekhouding: bijhouden wie ‘vriend’ of ‘vijand’ is en wie beloond of bestraft moet worden. • Belonen: door instemmen, lachen, aanmoedigen, aanraken, ‘begrijpen’… • Bestraffen: emotionele terreur (neurotisch gedrag) naar wie ‘tekortschiet’ door morele verontwaardiging, straffen, beschuldigen, zich ‘lijdend’ tonen en/of schuldgevoelens bezorgen. • Emoties dienen de overleving. Daarbij hoort een groot stuk manipulatie van anderen. Dat werkt best als we het ook zelf ‘echt’ geloven…
  26. 26. Het socioculturele script • De sociale boekhouding kan opgesmukt worden door het valoriseren van de eigen prestaties (‘ik ben slim geweest’) en het devaloriseren van de prestaties van anderen (‘hij heeft geluk gehad’) • Kleine overdrijvingen, bluffen, politieke leugens, geschiedvervalsing (Stalin), wetenschappelijke vervalsing…
  27. 27. Evolutionaire psychologie Persoonlijk agenda - self-management, levenskunst - ten dienste van individueel welzijn - zingevende verhalen - creatief en verantwoordelijk handelen - ‘respons’ versus ‘reactie’ Sociocultureel script - verspreiding van memen in de samenleving - verankerd in biologisch script - gedrag ten dienste van memen zelf - niet begaan met individueel welzijn Biologisch script - verspreiding van genen in de biosfeer - gedrag ten dienste van genen - niet begaan met individueel welzijn Ontstaan in gemeenschappen van jagers-verzamelaars, ca 1-2 miljoen jaar geleden Herkennen van scripts Onderzoek en evaluatie van aangeleerde betekenissen en rollen Inprenten van persoonlijke waarden, keuzes en mentale modellen
  28. 28. Het persoonlijke agenda • Er zijn geen ‘goede’ of ‘slechte’ mensen. • Er zijn alleen mensen die op basis van hun diverse scripts en mentale modellen van hun leven het beste proberen te maken. • Mensen kunnen dat doen als hoogleraar, kunstenaar, rechter, alcoholicus, rebel, psychopaat, psychiatrisch patiënt… • Wat baat een tijger in je (emotionele) tank als er een ezel aan het stuur zit?
  29. 29. Het persoonlijke agenda • Geweldloze communicatie: anderen als vijanden beschouwen is contra-productief. • Ook wie niet ‘leuk’ is of ons niet goed gezind is kan ons immers nuttige informatie verschaffen over voedsel (restaurants), schuilplaatsen (immobiliën), werktuigen (auto’s, computers) en sexpartners (kunst, reizen, sport e.a. sociale evenementen)…
  30. 30. Het persoonlijke agenda • Beste strategie: • Begin met een positieve attitude van medewerking • Bij het minste teken van vijandigheid: onmiddellijk riposteren (geen doetje zijn) • Bij nieuwe tekens van vriendelijkheid: onmiddellijk belonen met vriendelijkheid (geen rancune!) • Het ‘recht’ fungeert als een soort vangnet tussen mensen die vreemden zijn voor elkaar.
  31. 31. Het persoonlijke agenda • Onze cognitieve functies werken als een goed advocaat, een sofist die onszelf en anderen van om het even wat kan overtuigen (religie, moraal, filosofie, politiek). • Ons brein jongleert met ideeën, waarden, argumenten… (een advocaat is meer geïnteresseerd in winnen dan in de waarheid) • Een goed advocaat moet je altijd een beetje wantrouwen: kleine overdrijvingen, bluffen, politieke leugens, geschiedvervalsing • Ideeën (filosofie, wetenschap, religie) zijn memen (virussen, parasieten) die een eigen leven leiden. • Onze ideeëngeschiedenis is de geschiedenis van wat de mens ooit voor waar heeft gehouden.
  32. 32. Evolutionaire psychologie Persoonlijk agenda - self-management, levenskunst - ten dienste van individueel welzijn - zingevende verhalen - creatief en verantwoordelijk handelen - ‘respons’ versus ‘reactie’ Sociocultureel script - verspreiding van memen in de samenleving - verankerd in biologisch script - gedrag ten dienste van memen zelf - niet begaan met individueel welzijn Biologisch script - verspreiding van genen in de biosfeer - gedrag ten dienste van genen - niet begaan met individueel welzijn Ontstaan in gemeenschappen van jagers-verzamelaars, ca 1-2 miljoen jaar geleden Genen en memen ‘spreken’ tot ons via emoties. Een ‘goed gevoel’ betekent dat wij ergens doen wat van ons verwacht wordt. Wij wonen in steden en kijken TV terwijl er aan ons getrokken en geduwd wordt door emoties die bedoeld worden om onze genen te verspreiden in kleine populaties van jagersverzamelaars… Emoties zijn de onpersoonlijke en onbewuste uitvoerders van de verschillende programma’s. Zij stuwen ons in de richting van het programma en belonen ons in ruil met een gevoel van ‘echtheid’ en van ‘intuïtief’ contact met het ‘diepere’, het ‘hogere’ of het ‘transcendentale’. Boeddhisme, Taoïsme, Hindoeïsme, Islam, Christendom e.a.: de mens hoeft geen slaaf te zijn van zijn scripts maar kan met ideeën leven. Hij hoeft daartoe zijn scripts niet te ‘onderdrukken’ of te ‘bestrijden’. Hij kan er op een ‘wijzere’ manier mee leren omgaan. Dat is wijsheid en emotionele intelligentie als educatief project.

×