Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Natuurbeleving
en ontwerp
bebouwde
omgeving

Agnes van den Berg
Kennisboo(s)t
25-10-2013
Achtergrond
Twee perioden natuurbelevingsonderzoek
1. 1970-1995
Visuele kwaliteit/
Landschapsvoorkeuren
Recreatie
“Natuur en landschap...
Visuele kwaliteit
Voorkeur voor landschapstypen en
landschapskenmerken die overleving
bevorderen
• Prospect-refuge theory ...
Prospect-refuge theory – Appleton, 1975
Een omgeving is prettig voor mensen als deze
mogelijkheden biedt om te zien (prosp...
Habitat selectie theorie (savanne-hypothese)
• Mensen hebben het grootste deel van hun
evolutionaire geschiedenis in de Af...
Test habitat selectie theorie
Han, K-T (2007). Responses to six major terrestrial biomes in terms of
scenic beauty, prefer...
Landscape Preference
Matrix

• Stephen & Rachel Kaplan, 1982, 1989.
• Psychologische variant prospect-refuge theorie
• Inf...
Complexiteit

Aantal verschillende
elementen, hoeveel is er te
zien

Mysterie

Belofte aanvullende
informatie als je verde...
Samenhang

Leesbaarheid

Aanwezigheid van visuele
kenmerken die bijdragen aan de
organisatie en ordening van een
omgeving
...
Voorspellende waarde
• Mysterie is de beste voorspeller
• Weinig empirische steun voor leesbaarheid

Kaplan, R., Kaplan, S...
Hoog gewaardeerde landschappen
Maar…
Sommigen houden meer van verzorgde natuur

Anderen zien het liever wat wilder
Wie houdt er van welke natuur?
Boeren
Lager opgeleiden
Ouderen
Hoge behoefte aan structuur

Leden natuurorganisaties
Hoger...
Biofilia, stress en gezondheid
Biofilia hypothese
• Biofilia = liefde (philos) voor
de natuur (bio)
• E.O. Wilson (1984)
• Mensen hebben voelen een
aange...
Voorkeur voor natuur boven stad
Talloze onderzoeken laten zien dat mensen
een voorkeur hebben voor natuurlijke boven
stede...
Kantoren zonder ramen
Bringslimark, Hartig & Patil, 2011

5x meer planten

3x meer
afbeeldingen
natuur
Wonen in het groen is gezond
10% groen 1 km

aantal
klachten
per 1000
inwoners

90% groen 1 km

depressie

asthma

40
35
3...
Waarom is natuur/groen gezond?
Frisse lucht

Groen

Bewegen

Ontspanning

Gezondheid
Uitzicht op groen maakt gelukkig
Follow-up: Sheffield study
Herstel van stress

22
Natuurbeleving en bebouwde omgeving
Oplossing: Biophilic architecture?
4 benaderingen

• Structurele landschapskenmerken
• “Levend groen” en natuurlijke mater...
1. Structurele kenmerken: prospect-refuge

Refuge
- Dikke ondoorzichtige muren
- Lage plafonds
- Smalle ruimtes
- Weinig d...
Prospect
- Grote ruimtes

- Verhoogde plafonds
- Dunne, doorzichtige
muren

- Uitzicht
- Balkon, dakterras
- Veel daglicht...
Preference matrix: complexiteit

Onsamenhangend

Samenhangend
Preference matrix: mysterie

?
2. Levend groen en natuurlijke materialen
3a. Letterlijke imitatie van natuur: Kitsch?
Letterlijke imitatie: Moderne toepassingen

“Treincoupé” in zorgcentrum de Bieslandhof in
Delft
3b. Abstracte imitaties: meer vrijheid
ontwerper
Dierlijke vormen
4. Werkzame bestanddelen: Ronde vormen?
Organische architectuur

Arousal

Affiliatie
Werkzame bestanddelen: Kleur groen?
Werkzame bestanddelen: Fractalen
‘Clouds are not spheres, mountains are not cones, coastlines
are not circles, and bark is...
Fractale patronen in de natuur
Barnsley fern
Historische toepassingen in architectuur
Moderne voorbeelden
Agnes van den Berg kennisboost
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Agnes van den Berg kennisboost

850 views

Published on

Voor de GRAS kennisboo(s)t deelden deskundigen uit allerhande disciplines hun visie. Prof. Dr. Agnes van den Berg - omgevingspsycholoog en hoogleraar natuurbeleving - vertelde over de recente trend van “biophilic architecture”, oftewel de integratie van natuur in de stad.

Published in: Design
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Agnes van den Berg kennisboost

  1. 1. Natuurbeleving en ontwerp bebouwde omgeving Agnes van den Berg Kennisboo(s)t 25-10-2013
  2. 2. Achtergrond
  3. 3. Twee perioden natuurbelevingsonderzoek 1. 1970-1995 Visuele kwaliteit/ Landschapsvoorkeuren Recreatie “Natuur en landschap” 2. 1995-nu Stressreducerende effecten/ Gezondheid Biofilia “Stedelijk groen”
  4. 4. Visuele kwaliteit Voorkeur voor landschapstypen en landschapskenmerken die overleving bevorderen • Prospect-refuge theory (Appleton, 1975) • Habitat selection theory (Orians & Heerwagen, 1986) • Landscape Preference Matrix (Kaplan & Kaplan, 1989)
  5. 5. Prospect-refuge theory – Appleton, 1975 Een omgeving is prettig voor mensen als deze mogelijkheden biedt om te zien (prospect) zonder gezien te worden (refuge) Hoge prospects/refuges  arcadisch landschap Prospects: • Reliëf • Mysterie • Slingerende paden • Afwisseling Refuges: • Besloten plekken • Leesbaarheid • Vaste grond • Boomkruinen Prospect Refuge 5
  6. 6. Habitat selectie theorie (savanne-hypothese) • Mensen hebben het grootste deel van hun evolutionaire geschiedenis in de Afrikaanse savanne omgeving gewoond • Tijdens deze periode hebben ze een genetisch bepaalde predispositie ontwikkeld voor deze habitat • Door deze predispositie reageren moderne mensen nog steeds met positieve gevoelens als ze een natuurlijke omgeving zien die op een savanne lijkt
  7. 7. Test habitat selectie theorie Han, K-T (2007). Responses to six major terrestrial biomes in terms of scenic beauty, preference, and restorativeness. Environment and Behavior, 39, 529-556.
  8. 8. Landscape Preference Matrix • Stephen & Rachel Kaplan, 1982, 1989. • Psychologische variant prospect-refuge theorie • Informationele behoeften 2D 3D Exploration Complexity Mystery Understanding Coherence Legibility
  9. 9. Complexiteit Aantal verschillende elementen, hoeveel is er te zien Mysterie Belofte aanvullende informatie als je verder de omgeving in gaat
  10. 10. Samenhang Leesbaarheid Aanwezigheid van visuele kenmerken die bijdragen aan de organisatie en ordening van een omgeving Orientatie, hoe makkelijk het is om je weg te vinden in het landschap.
  11. 11. Voorspellende waarde • Mysterie is de beste voorspeller • Weinig empirische steun voor leesbaarheid Kaplan, R., Kaplan, S., & Ryan, R. (1998). With people in mind: Design and management of everyday nature. Island Press.
  12. 12. Hoog gewaardeerde landschappen
  13. 13. Maar… Sommigen houden meer van verzorgde natuur Anderen zien het liever wat wilder
  14. 14. Wie houdt er van welke natuur? Boeren Lager opgeleiden Ouderen Hoge behoefte aan structuur Leden natuurorganisaties Hoger opgeleiden Jongeren Hoge behoefte aan zelfontplooiing
  15. 15. Biofilia, stress en gezondheid
  16. 16. Biofilia hypothese • Biofilia = liefde (philos) voor de natuur (bio) • E.O. Wilson (1984) • Mensen hebben voelen een aangeboren verbondenheid met levende wezens en natuurlijke processen (life and life-like processes)
  17. 17. Voorkeur voor natuur boven stad Talloze onderzoeken laten zien dat mensen een voorkeur hebben voor natuurlijke boven stedelijke omgevingen
  18. 18. Kantoren zonder ramen Bringslimark, Hartig & Patil, 2011 5x meer planten 3x meer afbeeldingen natuur
  19. 19. Wonen in het groen is gezond 10% groen 1 km aantal klachten per 1000 inwoners 90% groen 1 km depressie asthma 40 35 30 25 20 15 10 5 0 migraine diabetes Gegevens van 365.000 Nederlanders; Bij kinderen tot 13 jaar zijn de relaties nog sterker Maas, J., Verheij, R. A., de Vries, S., Spreeuwenberg, P., Schellevis, F. G., & Groenewegen, P. P. (2009). Morbidity is related to a green living environment. Journal of Epidemiology and Community Health, 63, 967-973
  20. 20. Waarom is natuur/groen gezond? Frisse lucht Groen Bewegen Ontspanning Gezondheid
  21. 21. Uitzicht op groen maakt gelukkig
  22. 22. Follow-up: Sheffield study Herstel van stress 22
  23. 23. Natuurbeleving en bebouwde omgeving
  24. 24. Oplossing: Biophilic architecture? 4 benaderingen • Structurele landschapskenmerken • “Levend groen” en natuurlijke materialen • Imitatie van natuur • “Werkzame bestanddelen”
  25. 25. 1. Structurele kenmerken: prospect-refuge Refuge - Dikke ondoorzichtige muren - Lage plafonds - Smalle ruimtes - Weinig daglichttoetreding - Besloten plekken
  26. 26. Prospect - Grote ruimtes - Verhoogde plafonds - Dunne, doorzichtige muren - Uitzicht - Balkon, dakterras - Veel daglicht - Hoge en verhoogde gebouwen
  27. 27. Preference matrix: complexiteit Onsamenhangend Samenhangend
  28. 28. Preference matrix: mysterie ?
  29. 29. 2. Levend groen en natuurlijke materialen
  30. 30. 3a. Letterlijke imitatie van natuur: Kitsch?
  31. 31. Letterlijke imitatie: Moderne toepassingen “Treincoupé” in zorgcentrum de Bieslandhof in Delft
  32. 32. 3b. Abstracte imitaties: meer vrijheid ontwerper
  33. 33. Dierlijke vormen
  34. 34. 4. Werkzame bestanddelen: Ronde vormen?
  35. 35. Organische architectuur Arousal Affiliatie
  36. 36. Werkzame bestanddelen: Kleur groen?
  37. 37. Werkzame bestanddelen: Fractalen ‘Clouds are not spheres, mountains are not cones, coastlines are not circles, and bark is not smooth, nor does lightning travel in a straight line’ (Benoit Mandelbrot) Natuur gekenmerkt door fractale patronen
  38. 38. Fractale patronen in de natuur
  39. 39. Barnsley fern
  40. 40. Historische toepassingen in architectuur
  41. 41. Moderne voorbeelden

×