Em swedenborg-doctrina-novae-hierosolymae-de-scriptura sacra-amstelodami-1763-new-york-1889

1,007 views

Published on

Verbum, Verbo, Verbi... about 700 occurrences in 86 pages... What does this latin word mean in English or French... or in Greek languages ?... and also as to its Litteral sense, Spiritual sense, Celestial sense ?...(and also "ecclesiastical" sense..) ...// How should "sensus spiritualis Verbi" (11 occurrences) be translated ? The right translation should be "Word as Spirit", i.e. : the word "Word" in Spirit acceptation, or Philosophy-Wisdom acceptation, "Logos" acceptation. In the same way "sensus literae Verbi" (14 occurrences) should be translated : "Word as Letter", "Word" in Letter, Scripture, "Written" acceptation. The expressions "the Spiritual Sense of the Word", and "the Sense of the Letter of the Word" are ill-advised and mistranslations. Latinists should seriously consider the possibility to translate these expressions as indicated.

Published in: Education, Business, Technology
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,007
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Em swedenborg-doctrina-novae-hierosolymae-de-scriptura sacra-amstelodami-1763-new-york-1889

  1. 1. Doctrina Novae Hierosolymae de Scriptura Sacra OPUS EMANUELIS SWEDENBORG CVJVS mmo .8DfCRI DDT AIIITBLODAilI IIDCCLXDI NEW YORKAMERICAN SWEDENBORG PRINTING AND PUBLISHING SOCIETY 20 COOPER UNION MDCCCLXXXIX
  2. 2. • ·CONTENTA.- 1. QUOD SCRIPTURA SACRA SEU VERBUM: SIT IPSUII DIVINUII VERUM (n. 1-4). II. QUOD IN VERBO SENSUS SPIRITUALIS SIT, HACTENUS IGNO- TUS (n. S-26). III. QUOD SENSUS LITTERAE VERBI SIT BASIS, CONTINENS ET FIRMAMENTUM SENSUS SPIRITUALIS ET CAELESTIS EjUS (n.27-36). IV. QUOD DIVINUM VERUM: IN SENSU LITTERAE VERBI, SIT IN SUO PLENO, IN SUO SANCTO, ET IN SUA POTENTIA (n. 37-49)· V. QUOD DOCTRINA ECCLESIAE EX SENSU LITTERAE VERBI HAURIENDA SIT, ET PER ILLUM CONFIRMANDA (n. S0-6I). VI. QUOD PER SENSUM LITTkRAE VERDI SIT CONjUNCTIO CUII DOMINO ET CONSOCIATIO CUM ANGELIS (n.62-69).VII. QUOD VERDUM IN OMNIBUS CAELIS SIT, ET QUOD INDE SAPI- ENTIA ANGELICA (n. 70-7S).VIII. QUOD ECCLESIA SIT EX VERBO, ET QUOD TALIS SIT QUALIS El EST INTELLECTUS VERDI (n. 76-79). IX. QUOD IN SINGULIS VERBI SIT CONjUGIUM DOMINI ET ECCLE- SIAE, ET INDE CONJUGIUM BONI E~ VERI (n. 80-90). X. QUOD HAERESES EX SENSU LITTERAE VERDI CAPTARI POS- SINT, SED QUOD CONFIRMARE ILLAS DAMNOSUII SIT (n. 9 1-97). XI. QUOD DOMINUS IN MUNDUM VENERIT, UT IMPLERET OMNIA VERBI, ET PER ID FIERET DIVINUM VERUM SEU VERBUM ETIAM IN ULTIMIS (n. gS-IOO).XII. QUOD ANTE HOC VERBUM, QUOD BODIE EST IN MUNDO, FU- RRIT VERBUM QUOD DEPERDITUM EST (n. 101-103).XIII. QUOD PRR VERBUM ETIAM SIT Lux ILLIS QUI EXTRA ECCLE- SIAM SUNT, ET NON BABENT VERBUM (n. 104-113).XIV. QUOD NISI VERBUM lORET, NEMO SCIRET DEUM, CAELUM ET INFERNUM, VITAM POST MORTEM, ET MINUS DOMINUK (n. 114-118). • Ab dtore coUeéa.
  3. 3. DOcrRINA NOVAE HIEROSOLYMAE DE SCRIPTURA SACRA. [1.]QUOD SCRIPTURA SACRA SEU VERBUM SIT IPSUM: DIVI- NUM VERUM. I. In omnium ore est, quod Verbum sit a Dea, Divi- nitus inspiratum, et inde Sanélum; sed usque haélenus nescitum est, ubinam in eo Divinum est: nam Verbum in littera apparet sicut scriptum vulgare, stilo peregrino, non.. sublimi nec lucente, sicut ad apparentiam sunt scrlpta ~ saeculi. Ex eo est quod homo, qui naturam pro Deo, aut qui illam prae Deo, colit, et inde ex se et suo proprio, et non e caelo a Domino, cogitat, facile in errorem de Verbo, et in contemptum ejus, possit cadere, et secum dicere cum id legit, Quid hoc? quid illud? an hoc est Divinum? an Deus, cui infinita sapientia est, ita loqui potest? ubi et unde sanélum ejus, nisi ex religioso, et inde persuasione? ~. Sed qui ita cogitat, ille non considerat, quod Ipse Jehovah, qui est Deus caeli et terrae, Iocutus sit Verbum per Mosen et Prophetas; et quod inde non possit esse quam ipsum Divinum Verum; nam quod Ipse Jehovah loquitur, hoc illud est: nec considerat, quod Dominus, quiest idem cum Jehovah, locutus sit Verbum apud Evange- listas, multa ex suo ore, et reliqua ex spiritu oris sui, qui est Spiritus Sanétus: inde est, quod Ipse dicat, quod in verbis suis sit Vita, et quod Ipse sît Lux quae illustrat, et quod sît Veritas. Quod Ipse Jehovah Iocutus sit Verbum per Prophetas, ostensum est in Dotlrina Novu Hierosoly- ,,,ae de Domino (n. 52, 53). Quod verba, quae Ipse Domi- nus apud Evangelistas locutus est, Vita sint, apud 7o!la"..nem,
  4. 4. 6 nOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE ., Verba. quae Ego loquor vobis, Spiritus sunt. et Vita sunt" (vL 63).Apud eundem, Jesus dixit mulieri ad fontem Jacobi, U Si seires donum Dei, et quis sit, qui dicit tlbl, Da Mihi bibere, tu peteres ab Eo, et daret tibl aquam vi- ventem. . ..• Qui bibit el[ aqua quam Ego dabo .. , non sitiet in aeternum : sed aqua quam Ego dabo ei, fiet in eo fons aquae sali- entis in vitam aeternam" (ive 6, 10, [1]14) :per cc fontem Jacobi" significatur Verbum ; ut quoque Deutr.xxxiii. 28; quare etiam n"ominus ibi sedit, et locutus estcum mtiliere: et per "aquam " significatur verum Verbi.Apud eundem, Jesus dixit, cc Si quis sitivet:it, venito ad Me et bibito: quisquis credit in Me, sicut dicit Scriptura, dumina e ventre iUius fluent aquae vi. ventis" (vii. 37, 38).Apud eundem, Petrus dixit ad Jesum, "Verba vitae aeternae habes" (vi. 68).Quare Dominus dicit apud Marcum, cc Caelum et terra transibunt, Verba .. mea non transibunt" (xiif. 31).Quod Verba Domini sint Vita, est quia Ipse est Vita etVeritas : ut docet apud Johann,,,,, U Ego suin Via, Veritas et Vita" (xiv. 6);et apud eundem, .. In principio erat Verbum, et Verbum erat apud Deum, et Deus erat Verbum••... In 1110 Vita erat, et Vita erat Lux "hominum U (i. l, (2)4) ;per cc Verbum" ibi intelligitur Dominus quoad DivinumVerum, in quo solo Vita est et Lux est. Ex eo est, quodVerbum quod a Domino, et quod est Dominus, dicatur ce Fons aquarum vivarum " (7erem. îi. 13; cap. xvii. 13; cap. nxi. 9): te Fons salutis" (Esai. [3]xii. 3): . te Fons Il (Sacha,.. xiii. 1): Ac ca Fluvius aquae vitae" (Apoc. xxii. 1):et dicitur quod le Agnus, qui in medio throni, pascet illos, et deducet illos ad vivos fon. tes aquarom" (Apoe. vii. 17).Praeter aliis in locis, ubi Verbum etiam vocatur "sanétu-arium" et u tabernaculum," in quo Dominus habitat cumhomine. 3- Sed homo naturalis ex his usque non persuaderi pot-
  5. 5. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 4- 7est, qu~ Verbum sit ipsum Divinum Verum, in quo DivinaSapientia est et· Divina Vita; speétat enim illud a stHa,in quo non videt illa. Sed stilu9 Verbi est ipse stilusDivinus, curn quo omnis alius stilus, utcunque sublimis etexcelJens apparet, non comparari potest, est enim sicutcaligo ad lucern. Stilus Verbi taUs est, ut Sanétum sit inomni sensu, inque omni voce, immo alicubi in ipsis litteris ;inde Verbum conjungit hominem Domino, et aperit cae-lum. Sunt duo quae procedunt a Domino, Divinus Amoret Divina Sapientia; seu, quod idem, Divinum Bonum etDivinum Verum, nam Divinum .Bonum est Divini AmorisIpsius, et Divinum Verum est Divinae Sapientiae Ipsius:Verbum in sua essentia est utrumque hoc; et quia illudconjungit hominem Domino, et aperit caelum, ut diétumest, ideo Verbum implet hominem, qui illud a Domino, etnon a semet solo, legit, bono amoris et vens sapientiae;voluntatem· eju~ bono amaris, et intelleB:um ejus veris sa-pientiae; inde homini est vita per Verbum. 4e Ne itaque homo in dubio esset, quin Verbum talesit, revelatus mihi est a Domino sensus internus Verbi,qui in sua eBsentia est spiritualis, qui sensui externo, quiest naturalis, inest, sicut anima corpori; ille sensus estspiritus qui vivificat litteram: quare ille sensus potest deVerbi Divinitate et Sanaitate testari, et convincere etiamhominem naturalem, si volt convinci. [II.]QUOD IN VERBO SENSUS SPIRITUALIS SIT, HACTENUS IGNOTUS.Haec in hoc ordine dicenda sunt: (i.) Q*,(J Smnu Spiritualis. (ii.) (Juoa ,lle SeNUS i." O,"",Mu et sKulis Vw6; s;l. (Hi.) Quod ex ,1/0 sil, ,lIOa VwlNm Di7Ji",,~us ,·nspira1u" sil, ac ,." Dm,,; Voce Sanl1um. (iv.) Quod ille Se,"," "aile"," K"otus f.w,"t. (v.) Et ,uod non alicuijJostAac aelur, Il,i 116;S " Domino est. ",i,· fJ"·;" gentll"-
  6. 6. 8 DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE 5. (i.) Quid Sensus Spiritualis.-Sensus spiritualis non est ille qui ex sensu litterae Verbi elucet, quando qui~ scrutatur et explicat Verbum ad confirmandulIl ecclesiae· quoddam dogma; hic sensus est sen8lU1 Verbi litteralis. Sed sensus spiritualis non apparet in ~ensu litterae; est intus in illo, sicut anima in corpore, sicut cogitatio in ocu- lis, et affeétio in Cacie, quae unum agunt ut causa et effec- tus. Ille sensus imprimis facit ut Verbum sit spirituale, non modo pro hominibus, sed etiam pro angelis; quare Verbum per ilium sensum comtnunicat c,um caelis. fi. A Domino procedit Cae/este, SpZ:n-tua!e et Na/u- raie, unum post alterum. Cae/este dicitur, quod procedit ex Divino Amore Ipsius, et est Divinum Bonum : Spiritu- ale dicitur, quod procedit ex Divina Sapientia Ipsius, et est Divinum Verum : Naturate est ex utroque ; est illorum complexus in ultimo. Angeli regni caelestis Domini, ex quibus est tertium seu supremum caelum, sunt in Divino quod procedit a Domino quod caeleste vocatur; nam sunt in bono amoris a Domino: angeli regni spiritualis Domini, ex quibus est secundum seu medium caelum, sunt in Di- vina quod procedit a Domino quod spirituale vocatur J sunt eoim in veris sapientiae a Domino:* homines autem eccle- siae in mundo, sunt in Divino natutali, quod etiam proce- dit a Domino. Ex his sequitur, quod Divinum procedens a Domino ad ultima sua, descendat per tres gradus, ac nominetur caeleste, spirituale et naturale. Divinum quod a Domino ad homnes descendit, per tres illos gradus de- scendit ; et cum descenderat, tres illos gradus in se con- tinet: omne Divinum tale est; ideo quando est in suo ultimo gradu, est in suo pleno. Tale est Verbum. Hoc in ultimo suo sensu est naturale, in interiori est spirituale, ac in intimo est caeleste, et est Divinum in unoquovis. Quod Verbum tale sit, non apparet in sensu litterae ejus, qui est naturalis, ex causa, quia homo mundi antehac non sciverat aliquid de caelis, et inde non quid spirituale, et quid caeleste, ita nec discrimen inter HIa et inter naturale. ,. Discrimen inter hos gradus nec sciri potest, nisi sciatur correspondentia; nam tres illi gradus inter se pror- • Quod duo regna sint, ex quibus caeU conslstunt, quorum unum vocatur regnum caeleste. alterum regnum spirituale, videaturin opere De CtUt/o 41 l.ft",I1, D.~.
  7. 7. DE SCRIPTUltA SACRA.-N. 9. 9sus distinéti sunt, sicut finis, causa et effeaus, aut sicutprius~ posterius et postremum, at unum faciunt per cor-respondentias; naturale enim correspondet spirituali, etquoque caelesti. Quid autem correspondentia, videri pot-est in opere De Caelo et Inferno, ubi aaum est De Corre-spondentia omnium Caeli cum omnibus Hominis (n. 87-102) ;et De Correspondentia Caeli cum omnibus Telluris (n.103-l15); et amplius videbitur ab exemplis e Verbo infraadducendis. 8. Quoniam Verbum interius est spirituale et caeleste, •ideo per meras correspondentias conscriptum est; et quodscriptum est per meras correspondentias, hoc in sensuultimo scriptum est tali stilo, quali apud Prophetas etapud Evangelistas; qui tametsi apparet vulgaris, usqueille .sapientiam Divinam et omnem angelicam in se re-condit. 9. [(H.)] Quod sensus sjJiritua/is in omni6.s et s;ngw/isVer!Ji sil, non melius videri potest· quam ab exemplis; .quae sint haec sequentia. Dicit Johannes in Apoea/ypsi, U Vidi caelum apertum, cum ecce Equus albus, et qui Sedens super eo vocabatur fidelis et verus, qui in ju.titia judicat et pugnaL Et ocuU Ejus .. flamma ignis, ac super capite Ejus diademata multa; habens nomen scriptum, quod nemo Icit nisi Ipse: et indutus erat vestimento tindo .nguine; et vocatur nomen Ipsius Verbum Dei. Exercitus Ejus ln caelo sequebantur Iplum super equis albis, in. duti byssinum album et mundum. • ••. Habet super vestimento et super femore suo nomen scriptum, Rex regum et Dominus domi- , norum. Vidi porro unum angelum stantem in sole, qui clamavit voce magna, .... Venite et congregamini ad cenam magnam .• ; ut comedatis carnes regum, et cames chiliarchorum, et carnes fonium, et carnes equorum et sedentium super Ulis, et carnes omnium li. berorum et servorum, et parvorum et magnorum " (xix. 11-18).Quid haec significant, nemo videre potest, nisi ex sensuspirituali Verbi, et nemo sensum spiritualem nisi ex sci-entia correspondentiarum; nam omnes voces sunt corre-spondentiae, et nulla vox ibi est vana. Scientia corre-spondentiarum docet quid significat "Equus albus," et quid.. Sedens super Hlo," quid "oculi" qui sicut ftamma ignis,quid "diademata" quae super capite, quid "vestimentumtinétum sanguine," quid "byssinum album," quo induti quiab exercitu Ipsius in caelo, quid "angelus stans in sole,"quid "cena magna" ad quam venirent et congregarentur,tum quid U carnes regum," et "chiliarchorum," et pluriumaliorum, quas comederent. Quid autem singula in sensu
  8. 8. 10 DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE spirituali significant. videatur in opusculo De ElJlU} AllJo, ubi explicata sunt; quare illa ulteriu9 explicare hic su- persedetur. Ostensum est in illo opusculo~ quod Dominus quoad Verbum ibi describatur; et quod per "oculos Ipsius" qui sicut ftamma ignis, et per "diademata" quae super_capite, et per cc nomen quod nemo scit nisi Ipse, intelli- fi gatur sensus spiritualis Verbi, et quod nemo ilium sciat nisi Ipse Dominus, et cui Ipse vult ilIum revelare; tum ql10d per cc vestimentum tinétum sanguine" intelligatur sensus naturalis Verbi, qui est sensus litterae ejus, cui vio- lentia illata est;- quod. sit Verbum, quod ita describitur, manifeste patet, nam dicitur, "Vocatur nomen ejus Ver- bum Dei;" et quod sit Dominus qui intelligitur, etiam manifeste patet, nam dicitur quod Nomen Sedentis super Equo scriptum sit, "Rex regum et Dominus dominorum." Quod sensus spiritualis Verbi aperiendus sit in fine eccle- siae, significatur non modo per illa quae de Equo et de Sedente super illo nunc diéta sunt, sed etiam per " cenam magnam," ad quam per angelum in sole stantem omnes invitati sunt ut venirent, ac ederent carnes regum et chi- liarchorum, fortium, eqûorum, sedentium super illis, om- nium liberorum et servorum. Omnes hae expressiones forent voces vanae, et absque vita et spiritu, nisi spirituale intus in Hlis esset, sicut anima in corpore. xo. In Apocalypsi, cap. [Ilxxi., dêscribitur· ita Sanaa Hierosolyma : guod in illa esset luminare simite lapidi pretiosissimo, sicut lapidi jas- pidi, instar crystalli splendenti. Quod haberet murum magnum et altum, habentem portas duodecim, et super portis angelos duo. decim, et nomina scripta duodecim tribuum tiliorum Israelis. Quod murus esset centum quadraginta quatuor cubitorum, quae est men. sura hominis, hoc est, angeli. Et quod struBura mari esset jaspis, et fundamenta ejus ex omni lapide pretioso, ex jaspide. sapphirot chaicedonio, smaragdo, sardonyche, sardio, chrysolitho, beryllo, topazio, chrysopraso, hyacintho et amethysto. Quod duodecim portae essent duodecim margaritae. Quod ipsa civitas esset aurum purum, simile vitro puro; et quod esset quadrangularis; longi- tudo,latitudo, et altitudo essent aequales, duodecim millia stadio. rum: praeter plura [(vers. Il, 12, 16-21)].Quod omnia haec spiritualiter intelligenda sint, c·onstarepotest ex eo, quod per "Sanétam Hierosolymam " signifi-cetur nova ecclesia, quae a Domino instauranda est, utin Doélrina de Domino (n. 62-65) ()stensum est: et quia
  9. 9. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 12. Ilper " Hierosolymam " ibi significatur eeelesia, sequitur q~odomnia quae dicuntur de HIa ut eivitate, de portis ejus, demura ejus, de fundamentis muri, tum quae de mensuris eo-rum, sensum spirituaiem contineant; nam iIla quae eeele-siae sunt, spiritualia sunt. Quid autem singula signifieant,in opere De Nova Hie,osolyma, Londini, anno 1758, edito,(n. l,) explicatum est; -quare ulterius HIa explieare super-sedeo. Satis est ut inde sciatur quod sensus spiritualis insitsingulis descriptionis ejus, ut anima corpori ; et quod absqueillo sensu, nihil ecelesiae intelligeretur in illis quae ibiscripta sunt: ut, quod civitas esset ex puro auro; portaeejus e~ margaritis; murus ex jaspide; fundamenta muri exlapidibus pretiosis; quod murus esset centum quadragintaquatuor cubitorum, quae mensura hominis, hoc est, angeli ;quod ipsa urbs esset longitudine, latitudine et altitudineduodeeies mille stadiorum, et pIura. Qui autem ex sci-entia correspondentiarum sensum spiritualem novit, is in-telligit illa; ut quod cc murus et "fundamenta ejus" signi- Iffieent doétrinam ex sensu litterali Verbi, et quod numeriU duodeeim," "centum quadragint~ quatuor," "duodeeimmillia," similia significent, nempe omnia vera et bona ecele-siae in une complexu. IX. In Apocalypsi, cap. vii., dicitur, guod centum quadraginta quatuor millia obsignati essent, [I)duodecim millia ex unaquavis tribu Israelis; totidem ex tribu Jehudae, ex tribu Reubenis, Gadis, Ascberis, Napbtali, Menassis, Simeonis, Levi, Jisascharis, Zebulonis, Josephi et Benjaminis.Sensus spiritualis horum est, quod omnes, apud quosecelesia a Domino est, salventur: in spirituali enim sensuper "signari in frontibus," seu "obsignari," signifieaturagnosei a Domino et salvari; per "duodeeim tribus Israe-lis," significantur omnes ab iUa ecclesia; per "duodecim,""[11duodeeim millia," et "eentum quadraginta quatuor mil-lia," omnes, per "Israelem " eeelesia, et per unamquamvisn tribum" aliquod specifieum ecelesiae: qui hoc illorum"erborum spirituale non scit, opinari potest quod solumtot salvandi sint, et illi modo a gente Israelitica et]udaiea. I~ In Apocalypsi, cap. vi., dicitur, Quod cum Agnus aperuit primum sigillum libri, exiret equus albus, et quod sedens super illo baberet arcum, cui data est corona: quod
  10. 10. 12 DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE cum aperuit secundam sigillam, mm equllS raf1l8, et quocl sedentl nper illo data euet machaera magna; quod, cum aperuit tertium .igillum, exiret equus Diger. et quod sedens luper illo in manu te- Deret statenuD; et quod, cam aperuit quartaID sigillum. exiret cquus pallidus, et quod Domea 8edentis IUper lio esset Mon [(ven. 1-5. 7, 8)].Quid haec significant, solum per sensum spiritualem pot-est evolvi j et plene evolvitur, dum scitur quid significatU aperitio sigillorum," quid al equus," et quid reliqua. Perilla describuntur successivi status ecclesiae quoad intel-leélum Verbi, a principio ad finem ejus: per cc aperitionemsigillorum libri ab Agno," significatur manifestatio illorumstatuum ecclesiae a Domino; per al equum" intelleflusVerbi; per cc equum album" intelleéi:us ven ex Verbo inprimo ecclesiae statu; per cc arcum" sedentis super illoequo, doélrina charitatis et" fidei pugnans contra (alsa ; perc. coronam," vita aeterna viaoriae praemium ; per cc equumrufum," significatur intelleélus Verbi deperditus quoad 00-num in secundo ecclesiae statu; per "machaeram mag-nam," (alsum pugnans contra verum: per cc equum Digrum"significatur intelleaus Vc!rbi deperditus quoad verum intertio ecclesiae statu; per "stateram" aestimatio veritam parva ut vix aliqua: per "equum pallidum" significa-tur in1:elleaus Verbi nullus ex malis vitae et inde falsis inquarto se1t ultimo ecclesiae statu, et per "mortem" dam-natio aeterna. Quod talia in sensu spirituali per illa sig-nificentur, non apparet in sensu litterae seu naturali ; quare -1nisi sensus spiritualis semel aperiretur, Verbum quoad hoc 1et quoad reliqua in Apoca/ypsi, foret clausum, adeo uttandem nullus sciret in quo Sanétum Divinum ibi lateret.Pariter quid significatur per "quatuor equos" et per cc qua-tuor currus exeuntes ab inter duos montes aeris," apudSacltariam (cap. vi. 1-8). xa. In AjJocalypsi, cap. ix., legitur, .. guintos angelus clanxit. et vidi stellam e caelo delapsam in terram, et data ei clavis putei abyssi; et aperuit puteum abyasi, et ascendit fumus ex puteo sicut fumus fornacis magnae; et obscuratus est 801 et aer ex fumo putei. Et e fumo exiverunt locustae in terram, et data est illis potestal, sialt habent poteltatem scorpii terrae. • . • •Figurae locustarom similes equis paratis ad bellum; et super capitibus illarum sicut coronae similes auro, et facies illarum sieut facies hominu~; et habebant capillos sirut capillos mulierum, et dentes earum Slcut leonum erant; et habebant [thoraces Bicut] tho- 1 races ferreos; et vox [alarom] illarum sicut vox curruum .. multo- • rum currentium in bellum: et habebant candas similes scorpUs, er
  11. 11. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 13. . aculei erant in caudis illarum; et potestas illarum laedere homiues mensibus quinque: et babebant super se regem, angelum abyssl, nomen ei Hebraice Abaddon, in Graeca nomen habet Apollyon Ji 1-. [(vers. 7-11)]. .Haec nec ullus intelleélurus esset, nisi ei revelatus essetsensus spiritualis; nam nihil ibi inaniter diaum est, om-nia quoad singula significant. Agitur ibi de statu eccle-siae, quando omnes cognitiones veri ex Verbo deperditaesunt, et inde homo sensualis faélus persuadet sibi quodfalsitates sint veritates. Per cc stellam e caelo delapsam"significantur cognitiones veri deperditae; per cc solem etaerem obscuratum significatur lux veri caligo faéla j per ftca locustas," quae e fumo putei illius exiverunt, significanturfalsa in extremis, qualia sunt illis qui sensuales faéti sunt,et omnia vident et judicant ex fallaciis; per cc scorpium"signiflcatur persuasivum eorum : quod locustae apparuerintcc sicut equi parati ad bellum," significat ratiocinationes illo-rum sicut ex intelleél:u veri: quod locustis cc coronae similesauro super capite" fuerint, et quod "facies illarum sicutfacies hominum," significat quod apparerent sibi sicu~ viao-res et sapientes ; quod illis "capilli sicut capilli mulierum,"significat quod apparerent sibi sicut in affeaione veri essent; .quod illis "dentes sicut leonum," significat quod sensualia,·quae sunt ultima naturalis hominis, apparerent ilIis sicutin potentia super omnia: quod illis cc thoraces sicut thoracesferrei." significat argumentationes ex fallaciis per quaspugnant et valent: quod illis cc vox alarum sicut vox cur-ruum currentium in bellum," significat ratiocinationes sic-ut .a veris doél:rinae ex Verbo, pro quibus pugnandum jquod illis cc caudae sicut scorpiis," significat persuasiones;quod illis "aculei in caudis," significat astutias fallendi perillas: quod illis ., potestas laedendi homines mensibusquinque," significat quod in aliquem stuporem inducantillos qui in intelleétu veri et in perceptione boni sunt: quodhaberent super se· "regem, angelum abyssi, cui nomenAbaddon aut Apollyon," significat quod falsa illorum es-sent ab inferno ubi mere naturales, et in propria intelli-gentia. Hic illorum verborum sensus spiritualis est, exquo non aliquid apparet in sensu litterae. Simile est ubi- vis in Apoca/yps:. Sciendum est, q~od in sensu spirituali omnia cohaereant in continuo nexu, ad quem concinnan-
  12. 12. 14 DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAEdum unaquaevis vox in sensu litterae seu naturali conducit :quare si vocula auferretur, nexus rumperetur et copulaperiret; ideo, ne id fieret, in fine hujus libri propheticiadjeétum est, guod non auferretur verbum (Ajoe. xxii. 19).Simile est eum libris Prophetarum Veteris Testamenti ; equibus ne aliquid auferretur, ex Divina providentia Dominifaétum est, ut singula in Ulis usque ad litteras numerataessent, hoc a Masorethis. q. Ubi Dominus de Consummatione Saeculi, quae estultimum tempus ecclesiae, eoram discipulis suis loquitur,ad finem praediétionum de successivis status mutationibusejus, dicit, .. Statim post à:mié:ionem dierum illorum sol obscurabitur. et 1uda non dabit lumen suum, et stellae cadent de cae10, et potentiae cae10rum commovebuntur. Et tune apparebit signum FUit hominisin caelo, et tune plangent omnes tribus terrae; et videbuDt Filium hominis venientem in nubibus caeli cum potentia et gloria multa. Et emittet angelas cum tuba et voce magna, et congregabuDt e1eélos Ipsius a quatuor ventis, ab extremo caelorum usque ad extremum illorum" (Mattn. xxiv. 29-31).Per haec in sensu spirituali non intelligitur, quod sol etluna obscurarentur, quod stellae caderent de caelo, quod-que appariturum esset signum Domini in caelo, et quodvisuri Ipsum in nubibus, et simul angelos cum tubis; sedper singula verba ibi intelliguntur spiritualia, quae ecclesiaesunt; de cujus statu in fine, illa diéta sunt. In sensu enimspirituali per "solem" qui obscurabitur, intelligitur Domi-nus quoad amorem; per "lunam" quae non dabit lumensuurn, Dominus quoad fidem; per" stellas" quae cadentde caelo, eognitiones boni et veri quae periturae; percc signum Filii hominis in caelo," apparitio Divini Veri; per"tribus terrae" quae plangent, defeétus ornnis veri quodfidei, et boni quod arnoris; per cc adventum Filii hominisin nubibus eaeli eum potentia et gloria," praesentia Dominiin Verbo et revelatio; per cc nubes" significatur Verbisensus litterae, et per "gloriam" Verbi sensus spiritualis;per "angelos cum tuba et voce magna," significatur caelumunde Divinum Verum; per cc congregare eleaos a quatuorventis ab extremo caelorum ad extremum illorum," signi-ficatur novum ecclesiae quoad amorem et fidem. Quod
  13. 13. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 15. 15non intelligatur obscuratio solis et lunae, ac delapsusstellarum in terram, constat manifeste ex Prophetis, apudquos similia dicuntur de ecclesiae statu, quando Dominusin mundum venturus est. Ut apud Esaiam, _ U Ecce dies Jehovae venit saevus •• et excandesceDtiae irae:. • •• stellae caelorum, et sidera illorum, non lucebunt luce sua, obteDebrabitur sol in ortu suo, et luna non splendere faciet lumen suum: viai. tabo super orbem malitiam" ([xiii. crII ; vide etiam] xxiv. 21, 13).Apud Joe/em, "Venit dies ]ehovae, dies tenebrarum et caliginls: sol et luna atrati eruot: et stellae contrahent splendorem suum n ([l]ii. l, 2, 10; iv. [B. A. iii.] 15).Apud EZ8cltie/em, "Obtegam ... caelos, et atrabo stellas .• , solem nube obtegam, et luna non lucere faciet lumen suum: omnra luminaria lucis •• obtene- brabo .. , et dabo tenebras super terra ft «(.lxxxii. 7, 8).Per cc diem Jehovae n intelligitur adventus Domini ; qui fuit,quando non amplius erat aliquod bonum et verum in ec-clesia residuum, et non aliqua cognitio Domini. IS- Ut videatur quod prophetica Verbi Veteris Testa-menti in multis locis absque sensu spirituali non intelli-gantur, velim solum aliqua adducer~. Ut hoc apud E~a­,:a1n, Tunc excitabit Jehovah .. contra" Aschurem cc flagellum, juxta plagam &c Midianis·in petra Oreb, et baculus ejus super mari, quem tollet in via Aegypti. Et fiet in die •• recedet onus ejus desuper bumero tuo, et jugum .. desuper collo tua ;.... veniet contra Aiath, transi- bit in Migronem, contra Michmasch mandabit armis suis; transi- bUDt Mebaram, Gibea diversorium nobis, trepidabit Ramah, Gibea Schaulis fugiet : ejula voce tua fllia Gallim, ausculta Lajisch, misera Anathoth ; vagabitur Madmena; habitatores Gebi~ congregabunt se; adhucne dies in Nob ad consistendum? movebit manum suam mons filiae Zionis, coUis Hierosolymae...••Jehovah excidet im- plexa silvae ferro, et Libanus per magnificum cadet" (x. 24-34).Hic sola Domina occurrunt" ex quibus nihil potest hauririnisi ope sensus spiritualis, in quo omnia nomina in Verbosignificant res caeli et ecclesiae; ex illo sensu colligitur,quod per illa significetur, quod tota ~cclesia per scientificapervertentia omne verum et confirmantia falsum, devastatasit. Alib~ apud eundem Prophetam : cc ln die i110 .... recedet aemulatio Ephraimi, et hostes Jehudae eDda. dentur; Ephraim non aemulabitur cum Jehuda. et Jehlldah non angustabit Ephraimum; sed involabunt in humerum PbiUsthae. orum versus mare, una depraedabuntur filios Orientia; Edomus et Moabus emissio manus eorum •••• ; contra devovebit jehovah lin.
  14. 14. J6 nOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE guam marls Aegypti, et agitabit manum luam super 8uvium cum vehementia spiritus lui, et percutiet eum in septem rivos, ut viam faciat cum caleei.: tune erit semita reliquiie populi ejuI, quae re· liduae eruDt ab AlChure" ([l]xi. [11,] 13-16).Hic quoque nemo, nisi qui scit quid per singula nomina ibisignificatur, visurus est aliquod Divinum; cum tamen agi-tur ibi de Adventu Domini, et quid tune fiet, ut man~festepatet a versu 1 ad la ibi. Quis itaque absque ope sensusspiritualis visurus est, quod per illa in suo ordine signifi-cetur hoc, quod illi qui in falsis ex ignorantia sunt, et senon a malis seduci passi sunt, ad Dominum accessuri sint,et quod ecclesia tunc intelleétura sit Verbum, et quod falsatunc illis non amplius nocitura sint? Similiter ubi non suntDomina j ut apud Esecnûle", : - U Sic dixit Dominus Jehovih, Fili hominis. die avi omnis alaet et omni ferae agri, Congregamini et venite, congregate vos a circuitu ad sacri6cium meum, quod sacrifico vobis, sacrificium magnum super montibus Israelis: ut comedatis carnem, et bibatis sanguinem, carnem fortium comedetis, et sanguinem principum terrae bibetis ; •.•. comedetis adipem ad sadetatem, et bibetis sanguioem usque ad ebrietatem, de sacrificio meo quod sacrifico vobis. Satiabimini super mensa mea, equo et curru, et forti, et ornni viro belli: •••• sic dabo gloriam meam inter gentes" (xxxix. 17-21).Qui non ex sensu spirituali scit quid significat cc sacrifi-cium," quid cc caro" et "sanguis," quidque cc equus," cc cur-rus," cc fortis" et cc vir belli," non sciturus est aliud quamquod comesturi et bibituri sint talia; sed sensus spiritualisdocet, quod per "comedere carnem et bibere sanguinem"de sacrificio quod Dominus Jehovih super montibus Israe-lis dabit, significetur appropriare sibi Divinum bonum etDivinum verum ex Verbo: agitur enim ibi de convoca-tione omnium ad regnum Domini, et in specie de instau-ratione ecclesiae apud gentes a Domino. Quis non viderepotest, quod non caro per "carnem," nec sanguis per" sanguinem" ibi intelligatur 1 ut quod "sanguinem bibe-rent usque ad ebrietatem," et quod " satiarentur equo, curru,forti, et omni viro belli." Similiter in mille aliis locis apudProphetas. x6. Absque sensu spirituali non aliquis sciret, quaremandatum est Jeremiae Prophetae, Ut emeret sibi cingulum, et poneret super lurnbis, non traduceret illud per aquas, et absconderet in foramine petrae juxta EuphratelD (jerem. xiii. 1-7).
  15. 15. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 17. 11Quod mandatum sit Esaiae Prophetae, Quod dissolveret saccum desuper lumbis, et calceum exueret desuper pede suo, ac iret nudus ct discalceatus tres a0008 (Esai. xx. 2, 3).Quod mandatum sit Ezechieli Prophetae, {;)uod novaculam traduceret super eaput suum et super barbam suam, et postea divideret illa, tertiam partern çombureret in media urbis, tertiam pereuteret gladio, tertiam dispergeret in ventum; et parum ex Hlis alligaret in alis, tandem projiceret in medium igDis (Esee". v.I-4).Quod eidem Prophetae mandatum sit, guod cubaret super latere IUO [zlsinistro et dextro, treceotos et Dona- ginta [dies] et quadraginta dies; et faceret sibi placentam ex tri. tieis, hordeis, miliis, et zeis, eum exerementis bovis, et eomederet i1lam ; ae interea poneret vaJlum et aggerem contra Hierololymam, et obsideret Ulam (Eaeej. iVe 1-15). Quod Hoscheae Prophetae bis mandatum sit, Ut aeeiperet sibi meretrieem in uxorem (.Ffose". i. ~~; cap. iii. 2, 3):et pIura similia. Praeterea quis absque sensu spiritualisciret quid significatur per omnia tabernaculi, ut per"arcam," cc propitiatorium," "cherubos," "candelabrum,""altare suffitus," "panes facierum" super mensa, perque" vela" et cc aulaea" ejus? Quis absque sensu spiritualisciret quid significatur per Il vestes sanétitatis Aharonis,"ejus cc tunicam," "pallium," "ephodum," "urim et thum-mim," "cidarim," et -pIura ejus ? Quis absque sensu spiritu-aH sciret quid significatur per omnia illa. quae mandatasunt de holocaustis, sacrificiis, rninchis et libaminibus? tumde sabbathis et festis? Veritas est, quod non minimumde illis fuerit mandatum, quod non aliquid Domini, caeliet ecclesiae significaverit. Ex his paucis evidenter vid~ripotest, quod sensus spiritualis sit in omnibus et singulisVerbi. I,7. Quod Dominus cum in mundo fuit, Iocutus sit per-correspondentias, ita spiritualiter cum naturaliter, constarepotest ex parabolis Ipsius, in quarum singulis vocibus in-est sensus spiritualise Exempla sit Parabola de decemVirginibus. Dixit, .. Simile est regnum eaelorum deeem virgioibus, quae aceipientes lampa- das suas exiverunt in occursum Sponsi. Quinque.• ex Hlis erant prudentes, quinque vero stultae. Quae erant stultae, aeeipientes lampadas suas non aeeeperunt .. oleuPl, prudentes vero aeeeperunt oleum in •.• lampadibus suis. Tardante vero Sponso dormitarunt
  16. 16. 18 DOCTRINA NOVAE HIEROSOL"MAE omnes et obdormierunt. Media autem noéle, clamor fadus est, Ecce Sponsus venit, exite in occursum Ejus. Tune expergefadae omnes virgines Istae, et adornaruot lampadas IUas. Verum stultae prudentibul dixerunt, Date nobis de oleo vestro, quia lampades nostrae exstinguuntur: verum responderunt prudentes, dicentes, Ne forte non lullciat nobis et vobl.; abite .. potiua ad yelldentes, et emite vobis ipsis. At abeuntibui UUs ad emendum, venit Sponsus, et paratae ingressae sunt cum Ipso ad nuptias, et ostium cIaulum est. Et tandem veniunt etiam reliquae virgines, dicentes, Domine, Domine, aperi nobis; Ille vero respondens dixit, Amen dico vo- bis, non novi vos I f (Mattll. xxv. 1-12).Quod in singulis his sit sensus spiritualis, et inde SanétumDivinum, non videt nisi qui scit quod sensus s.piritualis sît,et qualis ille. In sensu spirituali per "regnum Dei" intel-ligitur caelum et ecclesia, per "Sponsum" Dominus, per" nuptias conjugium Domini cum caelo et ecclesia per bo- ftnum amoris et fidei; per" virgines" significantur illi qui abecclesia sunt, per decem " omnes, pee" quinque" aliquae, Upee u lampades " vera fidei, per cc oleum " bonum amoris, per"dormire" et "expergisci" vita hominis in mundo quaenaturalis et vita ejus post mortem quae spiritualis; per"emere," comparare sibi; per Cire ad vendentes et emereoleum," comparare sibi bonum amoris ab alHs post mortem ;et quia tune non amplius comparatur, ideo tametsi cumlampadibus et empto oleo ad ostium, ubi nuptiae eraot,venerunt, usque ilIis diétum est a Sponso. " Non Dovi vos :"causa est, quia homo post vitam in mundo manet qualis inmundo vixerat. Ex his patet quod Dominus per merascorrespondentias locutus sit, et hoc quia ex Divino, quodin Ipso. et Ipsius erat. Quod cc Sponsus significet Domi- JInum, et "regnum caelorum " ecclesiam, et quod cc nuptiae"significent conjugium Domini cum ecclesia per bonumamoris et fidei, "virgines" illos qui ab ecclesia, cc decem "omnes, "quinque" aliquos, "dormire" statum naturalemt"4 emere" comparare sibi, "ostium fi ingressum ad caelum, ac"non nosse," cum a Domino, non esse in amore Ipsius, con-stare potest a multis locis in Verbo Prophetico, ubi illasignificant similia. Quia" virgines" significant illos qui abecclesia sunt, ideo toties in Verho Prophetico dicitur Virgoet Filia Zionis, Hierosolymae, Israelis; et quià "oleum Jtsignificat bonum amoris t ideo omnia sanaa Ecclesiae Isra-eliticae oleo ungebantur. Simile est in reliquis parabolis,et in omnibus verbis quae Dominus locutus est, et apud
  17. 17. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 18.Evange/istas scripta sunt; inde est quod Dominus dicatquod Verba Ipsius spiritus et vita sint (70~. vi. 63).Simile est cum omnibus Domini miraculis; quae Divinaerant, -quia varias status, apud quos ecclesia a Domino in-stauranda erat, significaverunt : ut quod " caeci receperintvisum," significavit quod illi intelligentiam, qui in igno-rantia veri fuerunt, acciperent; quod "surdi receperintauditum," significavit quod illi auscultarent et obedirent,qui nihil prius de Domin·o et de Verbo audiverunt; quod"mortui resuseitati sint,·t significavit quod vivi fierent quialioquin spiritualiter perirent; et sic parro. Hoc intelli-gitur per Dom~ni responsum ad discipulos ]ohannis, in-terrogantis num Ille esset qui venturus : - cc AnnuntiateJobanoi, quae auditis et videtis. Caeci vident, et claudi ambulant. leprosi mundantur, et surdi audiunt, mortui resurguot, et paup~res audiunt Evangelium " (Maltn. xi. 3-5).Praeterea omnia miracula in Verbo memorata, in se conti-nent talia quae Domini, caeli et ecclesiae sunt; per idsunt iIIa miracula Divina, et distinguuntur a miraculis nonDivinis. Haee pauca sint illustrationi, quid sensus spiri-tualis, et quod ille sit in omnibus et singulis Verbi. x8. (Hi.) Quod ex Sensu Spiritual; sil, quod Verbumsit Divinitus linspiratum, et in o1nni voce Santlum.-Diciturin eeclesia quod Verbum sît sanétum, at hoc quia JehovahDeus illud loeutus est; sed quia sanétum ejus ex sola lit-tera non apparet, ideo qui propterea de sanélitate ejussemel dubitat, deinde Hie cum legit. Verbum, per muita ibise confirmat; eogitat enim tune, Num hoc sanétum?Num hoc Divinum? Ne itaque taUs cogitatio apud multosinfluat et postea invalescat, et per id eonjunélio Dominicum ecclesia, in qua est Verbum, pereat, placuit Dominonunc sensum spiritualem revelare, ut sciatur ubinam illudsanétum in Verbo latet. Sed exempla hoc quoque. il-lustrent. ln Verbo nunc agitur de Aegypto, nunc deAsehure, nunc de Edomo,. de Moabo, de -filiis Ammonis,de Tyro et Zidone, de Gogo: qui non scit, quod per no-mina illorum significentur res caeli et ecclesiae, in erroremabduci potest, quod Verbum multum de gentibus et popu-lis agat, et modo parum de caelo et ecclesia; ita multum
  18. 18. 20 DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAEde terrestribus et parum de caelestibus: sed cum ille scitquid per illos seu per nomina illorum significatur, ab errarein veritatem potest venire. Similiter dum in Verbo videt,quod ibi toties nominentur horti, luci, silvae, tum arboresillorum, ut olea, vitis, cedrus, populus, quercus; ut etquod toties agnus, ovis, hircus, vitulus, bas; et quoquemontes, colles, valles, et ibi fontes, fluYii, aquae. et pIurasimilia: il1e, qui nihil scit de sensu spirituali Verbi, nonpotest aliter credere, quam quod solurn illa sint quae in-telliguntur; non scit enim quod per "hortum," "lucum"et ,. silvam" intelligantur sapientia, intelligentia et scien..tia; quod per "oleam," "vitem," "cedrum," "populum"et "quercum" intelligantur ecclesiae bonum et verum cae-leste, spirituale, rationale, naturale et sensuale; quod per"agnum," " ovem," U hircum," "vitulum," " bovem," intelli-gantur innoeentia, charitas, et affeétio naturalis; qllod perU montes," cc colles," et U valles" intelligantur superiora,inferiora et infima ecclesiae; tum quod per "Aegyptum"significetur scientia, per U Aschurem" ratio, per "Edo-mum ,. naturale, per cc Moabum" adulteratio boni, per cc 6-lios Ammonis" adulteratio veri, per "Tyrum et Zidonem"cognitiones veri et boni, per cc Gogum" cultus externusabsque interno: cum autem haec scit, tune potest cogi-tare quod Verbum non agat nisi quam de caelestibus, etquod terrestria illa modo sint subjeéta, in quibus illa sunt.Sed exemplum ex Verbo hoc etiam illustret. Legiturapud Davidem, .. Vox Jehovae super aquis, Deus gloriae tonare facit, Jehovah super aquis magnis: .... vox Jehovae frangens cedros, •• confringit Jeho. vah cedros Libaoi, et saltare facit eos sicut vitulum, Libanum et Schirionem sicut filium monocerotum: vox Jehovae incidens ut flamma ignis: vox J ehovae trepidare facit desertum, trepidare fa- cil desertum Kadesh. Vox lehovae parturire facit cervas, et denu- dat silvas; sed in templo psius quivis dicit gloriam" (Ps. xxix. 3-().Qui non scit quod singula ibi quoad unamquamvis vocemSanaa Divina sint, ille potest, si mere naturalis est, secumdicere, Quid hoe,-quod Jehovah sedeat super aquis. quodper vocem suam frangat cedros, saltare faciat illos sicut vie,tulum, et Libanum sicut filium monocerotum, quod partu-.rire faciat cervas? et piura: nescit enim quod potentia Di-vioi Veri seu Verbi per illa in sens,", spirituali descripta si~~
  19. 19. DE SCRIPTURA SACRA.-N.2O. 21 Nam in i1lo sensu, per "vocem Jehovae," quae ibi est tonitru, intelligitur Divinum Verum seu Verbum in sua potentia; per "aquas magnas," super quibus Jehovah sedet. intelliguntur vera ejus; per U cedros" et per cc Libanum," quos frangit et confringit, intelliguntur falsa rationalis ho- minis; per U vitulum" et 6lium monocerotum," falsa U naturalis et sensualis hominis; per" ftammam ignis," affec- tio falsi; per Udesertum" et cc desertum Kadesh," ecclesia ubi non aliquod verum et bonum; per cc cervas," quas vox Jehovae parturire facit, intelliguntur gentes quae in bono naturali sunt; et per U silvas" quas denudat, intelliguntur scientiae et cognitiones, quas Verbum illis aperit: quare sequitur, cc In templo Ipsius quivis dicit gloriam ;" per quod intelligitur, quod in singulis Verbi sint Divina vera; U tem- plum" enim significat Dominurn, et inde Verbum, tum caelum et ecclesiam; et cc gloria~ signifieat Divinum Ve-· rom. Ex his patet quod nulla vox ibi sit, quae non Divi- nam potentiam Verbi contra falsa ornnis generis apud naturales homines, ac Divinam potentiam reformandi gen- ~tes, describit. :1:9- Est sensus adhuc interior in Verbo, qui caelestisvocatur, de quo aliquid supra (n. 6) diélum est; sed hicsensus aegre potest enodari, non enim ita cadit in cogita-tionem intelleél:us sicut in affeaionem voluntatis. Quodinterior adhue sensus, [lJqui caelestis vocatur, insit Verbo,est quia a Domino procedit Divinum Bonum et DivinumVerum; Divinum Bonum ex Divino Amore Ipsius, etDivinum Verum ex Divina Sapientia Ipsius; utrumque estin Verbo, nam Verbum est Divinum procedens: et quiautrumque est, ideo Verbum vivificat illos qui id sanételegunt. Sed de hac re dicetur in articulo ubi demonstra-bitur, quod in singulis Verbi sit conjugium Domini etecclesiae, et inde conjugium boni et veri. . . . (iv.) Quod Sensus Sp",-itualis Ver!Ji Itallmus ;po- .1tus fue,it.-Quod omnia et singula quae in natura sunt,correspondeant spiritualibus, similiter omnia et singulaquae in corpore humano, ostensum est in opere DI CtuloIt Inferno (n. 87-1°5): sed quid correspondentia, haéle-nus nescitum est; verum in antiquissimis temporibus, no-tissima fuit; illis enim, qui tune vixerunt, fuit scientiacorrespondentiarum scientia scientiarum, et tam univer- j
  20. 20. 22 DOCTRINA NOVAE HIEROSOL YMAE salis ut omnes illorum codices et libri per corresponden.. tias scripti sint. Liber Hi06i, qui est liber antiquus, correspondentiis plenus est. Hieroglyphica Aegyptiorum,et quoque fabulosa vetustissimorum, non alia fuerunt. Omnes ecclesiae antiquae fuerunt ecclesiae repraesenta- tivae caelestium; ritus illarum, et quoque statuta, secun- dum quae institutus fuit cultus illarum, constabant ex meris correspondentiis. Similiter omnia ecclesiae apud filios Jacobi. Holocausta et sacrificia, cum singulis illo-rum, correspondentiae fuerunt; similiter tabernaculum cum omnibus inibi; tum etiam festa illorum, ut festum azymo-rum, festum tabernaculorum, et festum primitiarum; etiamsacerdotium Aharonis et Levitarum, ut et vestes sanéti-tatis Aharonis et filiorum ejus; et praeterea omnia statutaet judicia, quae cultum et vitam illorum concernebant:et quia Divina in mundo se sistont per correspondentias,ideo Verbum per Meras correspondentias scriptum est iquare Dominus, quia locutus est ex Divino suo, locutus estper correspondentias; nam quod a Divino est, hoc in na-tura cadit in talia quae Divinis correspondent, et quaetune Divina, quae vocantur caelestia et spiritualia, in sinusuo recondunt. _x. Instruél:us sum quod homines Antiquissimae Eccle-siae, quae fuit ante diluvium, tam caelesti genio fuerint,ut locuti sint cum angelis caeli, et quod loqui potuerintcum illis per correspondentias; inde status sapientiaeillorum faétus est talis, ut quicquid viderent in tellure,non modo cogitarent de illo naturaliter, sed etiam simulspiritualiter, ita quoque conjunétim cum angelis. Insuperinstruél:us sum quod Chanoch (de quo memoratur in Genesi,cap. v. 21-24), cum consociis suis, ex ore illorum collegeritcorrespondentias, ac scientiam illarum propagaverit adposteros; ex quo faétum est, quod scientia corresponden-tiarum in multis regnis Asiae non modo nota fuerit, sedetiam exculta, imprimis in terra Canaane, Aegypto, As-syria, Chaldaea, Syria, Arabia, in Tyro, Zidone, Ninive;et quod inde e locis maritimis translata sit in Graeciam; .sed ibi versa in fabulosa, ut constare potest ex vetustis-simorum scriptis ibi. __• Sed cum repraesentativa ecclesiae, quae erantcorrespondentiae, temporis traétu versa sunt in idolola-
  21. 21. DE SCRIPTURA SACRA.-N.23. 23 trica, et quoque in magica, tune illa scientia ex Divina Domini providentia successive obliterata est, et apud gen- tem Israeliticam et Judaicam prorsus deperdita et ex- stinéta. Cultus quidem hujus gentis constabat ex meris correspondentiis, et inde erat ille repraesentativus caeles- tium; se<;l usque illi nesciebant quid aliquod significabat: erant enim prorsus naturales homines, et inde non scire volebant nec poterant aliquid de spiritualibus, proinde -3- nec aliquid de correspondentiis. Quod idololatriae gentium antiquis temporibus ex scientia correspondentiarum traxerint originem, erat ex causa, quia omnia quae apparent super tellure, correspon- dent; ita non modo arbores, sed etiam pecudes et aves omois generis, tum pisces et reliqua. Antiqui, qui in scientia correspondenti:lrum fuerunt, fecerunt sibi imagi- nes, quae caelestibus correspondebant, et illis deleaa- . bantur quia significabant talia quae caeli et inde ecclesiae erant, et ideo illa non modo in suis templis sed etiam in suis domibus posuerunt, non adorationis causa sed recor- dationis rei caelestis quam signifieabarit. Inde in Aegypto et alibi fuerunt in imagine vituli, boves, serpentes; tum pueri, senes, virgines; quia" vituli" et "boves" significa-· bant affeaiones et vires naturalis hominis, "serpentes" prudentiam sensualis hominis, "pueri" innocentiam et charitatem, "senes" sapientiam, et "virgines" affeaiones veri, et sic porro. Posteri, quando scientia corresponden- tiarum obliterata est, coeperunt imagines et simulatra ab antiquis posita, quia in templis, et juxta illa, colere ut sanaa, et tandem ut Dumina. Similiter apud alias gentes, sicut apud Philisthaeos in Aschdodo Dagon (de quo 1 Sam. v. 1 ad fin.), qui superius fuit sicut homo, inferius sicut piscis; quae imago inventa fuit, quia "homo" significat intelligentiam, et "piscis" scientiam, quae uoum faciunt. Inde erat quoque antiquis cultus in hortis et in lucis se- cundum arborum species. tum etiam super montibus et collibus; "horti" enim et "luci" significabant sapientiam et intelligentiam, et unaquaevis arbor aliquid illarum; sicut "olea" bonum amoris, "vitis" verum ex Hlo bono, "cedrus" bonum et verum rationale, et "mans" signifiea- bat caelum supremum, et "caIHs" caelum 5ub illo. Quod scientia correspondentiarum permanserit apud plures ori-
  22. 22. 24 DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE entales usque ad adventum Domini, constare potest ex sapientibus ab oriente, qui venerunt ad Dominum curn natus est; quare illis praeivit stella, et ilU secum tulerunt dona, .. aururn, thus et myrrham" (Matt". H. l, 2, ~II); U stella" enim, quae praeivit, significabat cognitionem ecael0, le aurum n significabat bonum caeleste, "thus" bo-num spirituale, et U myrrha" bonum naturale; ex quibustribus est ornois cultus. Sed usque scientia correspon-dentiarum prorsus nulla fuit apud gentem Israeliticam etJudaicam, tametsi omnia cultus illorum, et omnia judiciaet statuta illis per Mosen data, et omnia Verbi, erant me-rae correspondentiae. Causa erat, quia lili corde idolola-trae erant, et tales ut ne quidem scire vellent quod aIiquidcultus illorurn significaret caeleste ct spirituale: volebantenim ut illa ornnia sanaa essent ex se et curn illis; quaresi illis caelestia et spiritualia deteél:a fuissent, non modorejecissent ina, sed etiam profanavissent; quapropter cae- .lum iBis ita clausum fuit, ut vix scirent quod vita aeternadaretur. Quod ita sit, manifeste patet ex eo, quod nonagnoscerent Dominum, tametsi universa Scriptura Sacrade Ipso prophetavit, et Ipsum praedixit: rejecerunt Ipsumpropter illam solam causam, quia illos de regno caelesti,et non de regno terrestri, docuit; voluerunt enim Messiamqui illos super omnes gentes in universo mundo exaltaret,et non aliquem Messiam qui saluti eorum aeternae con-suleret. Praeterea affirmant quod Verbum in se contineatmulta arcana, quae mystica vocantur, sed non scire voluntquod illa sint de Domino; at scire volunt, cum diciturquod iIla sint de auro. s4- Quod scientia correspondentiarum, per quam da-tur sensus spiritualis Verbi, post ea tempora non deteétafuerit, fuit causa, quia Christiani in Primitiva Ecclesia per-quam simplices fuerunt, ut coram illis non detegi potue-rit; nam si deteéta, illis nullius usus fuisset, nec inteIIi-geretur. Post illorum tempora obortae sunt tenebraesuper universum Christianum orbem ex dominio papaIi;et qui ex illo sunt, et in falsis ejus se confirmaverunt, nOJlpossunt nec volunt capere aliquod spirituale, ita quid cor-respondentia naturalium eurn spiritualibus in Verbo; sicenim convincerentur quod Petrus non intelligatur per cc Pe-trum," sed Dominus ut Petra; et quoque convincerentur .
  23. 23. DE SCRIPTURA SACRA.-N.26. 2S quod Verbum usque ad intima sua Divinum esset, et quod diétamen Papae sit nullius rei respeaive. Post Reforma- tionem autem, quia distinguere coeperunt inter fidem et charitatem, ac colere Deum sub tribus Personis, ita tres Deos, qu·os cogitarent unum, tune veritates caelestes illis abscondebantur; ac si deteaae fuissent, illas falsifieavis- sent, et illas deduxissent ad solam fidem, et nul1am illa- rum ad charitatem et amorem j sic etiam ocelusissent sibi caelum. ss. Quod sensus spiritualis Verbi hodie a Domino deteétus sît, est quia doB:rina genuini veri nunc revelata est: et haec doétrina cum sensu spirituali Verbi concor- dat, et non alia. Ille sensus etiam significatur per appa- ritionem Domini "in nubibus caeli cum gloria et virtute," Mattn. xxiv. 30, 31; in quo capite agitur de consum- matione saeculi, per quam intel1igitur ultimum tempus ecclesiae. Aperitio Verbi quoad sensum ejus spiritualem , etialn promissa est in Apoca/ypsi: ille ibi intelligitur per "equum album," et per "cenam magnam," ad quam omnes invitantur (cap. xix. 11-18). Quod sensus spiritualis diu non agnoscetur, quod solum fit ab illis qui in falsis doari- nae sunt, imprimis de Domino, et ideo non admittunt vera, intelligitur in Apoca/ypsi per cc bestiam." et per "reges terrae," qui faéluri bellum cum Sedente super Equo albo (cap. xix. vers. 19); per cc bestiam" intelliguntur Pontifi- cii (ut cap. xvii. 3 ibi), et per cc reges terrae" intelliguntur.Reformati, qui in falsis doétrinae sunt. • 6. (v.) Quod sensus spi,.,·tualis Verbi non al1,eu; post- Itac detur, nisZ: qui in genuinis veris a Domino est.-Causa haec est, quianemo potest sensum spiritualem videre, nisi a solo Domino, et nisi in genuinis veris ab Ipso sit; sen- sus enim spiritualis Verbi agit de solo Domino et de Ipsius regno, et ille sensus est in quo sunt angeli Ipsius in caelo, est enim Divinum Ipsius Verum ibi; hoc homo violare potest, si in scientia correspondentiarum est, et per illam{vult sensum spiritualem Verbi ex propria intelligentia ex- plorare; nam ex aliquibus correspondentiis sibi notis pot- est sensum ejus pervertere, et ilIum ad confirmandum etiam falsum trahere, et hoc foret violare Divinum Verum, et quo- que caelum: quare si quis a se et non a Domino sensumilIum aperire vult, clauditur caelum; quo clauso, homo aut
  24. 24. DOCTRINA NOVAE BIEROSOLYIIAEnihil videt, aut spiritualiter insanit. Causa etiam est, quiaDominus per Verbum unumquemque docet, et docet exillis veris quae apud hominem sunt, et non immediate novainfundit; quare nisi homo in Divinis veris sit, aut si modoin paucis veris et simul in falsis, potest ex bis falsificarevera; ut quoque fit a quovis haeretico quoad ipsum sen-sum litterae Verbi, ut notum est. Ne itaque aliquis insensum spiritualem Ve~bi intret, aut genuinum verum,quod illius sensus est, pervertat, custodiae a Domino posi-tae sunt, quae in Verbo per U cherubos intelliguntur. ftQuod [Ilcustodiae sint positae, hoc mihi ita repraesentatumest:- Datum est videre magnas crumenas, apparentes aicut .cci, inquibus reconditum fuit argentum [in] multa copia; et quia apertaeerant, perceptum est sicut unusquisque posset argentum ibi reposi-tum depromere, immo diripere: sed juxta crumenas il1as sedebantbini angeli, qui custodes. Locus, ubi repositae erant, apparebat in-star praesaepia in stabulo: in camera eroxima visae Bunt virgineBmodestae, cum uxore casta; et prope lllam cameram stabant biniinfantes, et diélum est quod curn ilhs non infantiliter sed sapienterludendum sit: postea apparebat scortum, tum equus jacens mor-tuus. Quibus visis, instruélu8 sum, quod per illa repraesentatus sit sen-sus litterae Verbi, in quo sensus spiritualis. Magnae illae crumenaeargento plenae significabant cognitiones ven in multa copia. QuodIlpertae essent, et tamen ab angelïs custoditae, significabat quodquisque posset inde cognitiones veri desumere, sed quod caveaturne aliquis sensum spiritualem, in quo merae veritates sunt, falsificet.Praesaepe in stabulo, in quo jacebant cromenae, significabat Instruc-tionem 8piritualem pro intellefiu; hoc significat praesaepe, quiaequus, qui inde edit, [significat] intelleélum. Virgines modestae,quae in camera proxima visae sunt, significabant afleéliones veri, etusor casta conjunélionem boni et veri. Infantes significabant in-nocentiam sapientiae inibi; erant angeli e tertio caelo, qui omnesapparent sicut infantes. Scortum cum equo mortuo, significabatfalsificationem Verbi a multis hodie, per quam ornnis intelleélusven ~rit; scortum significabat falaificationem, ac equus mortuus inetelleClum veri nullum.
  25. 25. DE SCRIPTURA SACB.A.-N. 29. [III.]QUOD SENSUS LITTERAE VERBI SIT BASIS, CONTI- NENS ET FIRMAMENTUM SENSUS SPIRITUALIS ET CAELESTIS EJUS. w,. In omni Divino opere est primum, medium et ulti-mum, ac primum vadit per medium ad ultimum, et sicexistit et subsistit; inde ultimum est Basis. Tum, pri-mum est in medio et per medium in ultimo; ita ultimumest Contî"ens. Et quia ultimum est continens et basis, estetiam F;,,,,anunl.,,,. d. Ab erudito comprehenditur, quod illa. tria nomi-nari possint finis, causa et effeél:us, tum esse, fieri et exis-tere; et quod finis sit esse, causa sît fieri, et effeaus sitexistere; consequenter quod in omni re completa sit tri-num, quod vocatur primum, medium et ultimum; tumfinis, causa et effeétus; et quoque esse, fieri et existere.Curn haec comprehenduntur, etiam comprehenditur quodomne Divinum opus in ultimo sît completum et perfeél:um ;et quoque quod in ultimo, quod trinum est, sit omne, quiain illo priora simu1. . ~9. Ex eo est, quod per cc tria" in Verbo in sensuspirituali .intelligatur completum et perfeétum, tum amnesimul: et quia haec per ilium numerum significantur, ideototies in Verbo adhibetur, quoties tale designatur. Ut inhis:- gUod Esaias iret nudus et discalceatus tres annos (Esai. xx. 3). uod Jehovah ter vocaverit Samuelem, et Samuel ter cucurrerit ad Eli, et quod EU tertia vice intellexerit (1 Sam. Iii. 1-8). gnod Jonathan diceret ad Davidem, quod occultaret le in agro tribus diebus: quod Jonathan postea ad latus lapidis jacularetur tres sa- gittas: et quod post illud David se incurvaret tribus vicibus coram Jonathane (1 Sa",. xx. S, 12-41). guod Elias se mensus sit super filium viduae tribus vicibus (1 RIg. xvii. 21). Quod Elias jusserit, ut funderent aquam super holocaustum tribul vici- bus (1 RIZ. xviii. 34); guod Jesus dixerit, quod regnum caelorum sit slmile fermento, quod accipiens mulier abscondidit in tribus satis, donec fermentaretur totum (MalIn. xiii. 33) ; . Quod Jesus dixerit ad Petrum, quod ter abnegaturus sit Ipsum (MallA. uvi·34);
  26. 26. 28 DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE Quod Domious ter dixerit Petro, CI Amasne Me?" <70A. xxi. 15-17.) guod Jonas fuerit in ventre ceti tribus diebus et tribus nodibus (70n. Îl. 1 [B. A. i. 17]). guod Jesus dixerit, quod templum dissolverent, et Ipse illud per tres dies aedificaret ([JoA. H. 19; vide edam] Mattll. xxvi. (1]61). guod Jesus in Gethsemane tribus vicibus oraverit (Mattll. xxvi. 3Q-44). guod Jesus tertio die resurrexerit (Mattk. xxviii. 1).Praeter multis aliis in locis, ubi cc tria" nominantur; etnominantur ubi agitur de opere finito et perfeao, quiahoc per ilium numerum significatur. 30. Haec praemissa sunt propter sequentia, ut ea in-telleaualiter comprehendantur; hic nunc ut comprehen-datur quod sensus naturalis Verbi, qui est sensus li~teraeejus, sit basis, continens et firmamentum sensus spiritualiset sensus caelestis ejus. 3x. Quod in Verbo tres sensus sint, supra (n. 6 et Ig,)diétum est; tum quod sensus caelestis sit primus ejus,sensus spiritualis medius ejus, et sensus naturalis ultimusejus. Inde homo rationalis concludere potest quod pri-mum Verbi, quod est caeleste, vadat per medium ejusquod est spirituale, ad ultimum ejus qUQd est naturale;et quod sic ultimum ejus sît oasis: tum quod primumejus, quod est caeleste, sit in medio ejus quod est spiri-tuale, et per hoc in ultimo ejus quod est naturale: et.quod inde ultimum ejus, quod est naturale, et est sensuslitterae Verbi, sit continens: et quia est continens et ba-sis, quod etiam sît ftrmamentum. 3~. Sed quomodo haec fiunt, non paucis dici potest.Sunt etiam arcana, in quibus sunt angeli caeli, quae intransaaionibus in praefatione ad Dollrinam de Dominomemoratis, quae erunt ex Sapientia Angelica, de DivinaProvident"a, Omnz:potentia, Omnipraesent,·a, Omn,·scientia,de DZ:vino Amore et de D,·vina Saplentia, tum de Vita,quantum fieri potest, evolventur. Satis nunc est, quod exsupradiétis possit concludi, quod Verbum, quod est ipsumDivinum Opus pro Salvatione Humani Generis, quoad sen-sum ejus ultimum, qui est naturalis, et vocatur sensuslitterae, [2l sit binorum sensuum interiorum basis, conti-nens et firmamentum. 33. Ex his sequitur, quod Verbum absque sensu lit-terae ejus foret sicut palatium absque fundamento, ita sicutpalatium in aere et non super terra, quod mod~ foret um-
  27. 27. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 35.bra ejus, quae evanesceret. Tum quod Verbum absquesensu litterae ej1J5 foret sicut templum, in quo piura sanaasunt, et in media ejus adytum, absque teél:o et pariete,quae sunt continentia ejus ; quae si abessent vel si auferren-tur, sanaa ejus a furibus diriperentur, aut a bestiis terrae tet a volucribus caeli, violarentur, et sic dissiparentur.Similiter foret sicut tabernàculum, (in cujus intimo fuitar.ca foederis, ac in medio ejus candelabrum aureum, altareaureum super quo suffimenta, tum mensa super qua panesfacierum, quae erant sanaa ejus,) absque ultimis suis, quaeerant aulaea et vela. Immo foret Verbum, absque sensulitterae ejus, sicut corpus humanum absque integumentis .quae vocantur cutes, et absque sustentaculis quae vocan-tur ossa j absque his et illis diffluerent omnia interioraejus. Ac foret sicut cor et pulmo in thorace, absque in-tegumenta suo, quod vacatur pleura, et sustentaculis suisquae vocantur costae. Aut sicut cerebrum absque inte-gumento suo quod vocatur dura mater, et absque communitegumento continente et firmamento suo, quod vocaturcranium. Simile foret cum Verbo absque sensu litteraeejus; quare dicitur apud Esaiam, guod Jehovah creet super omni gloria obtegumentum (iv. 5). 3+ Simile foret curn caelis ubi sunt angeli, absquemunda ubi sunt homines: humanum genus est basis, con-tinens et firmamentum illorum; et apud homines et in illisest Verbum. Omnes enim caeli distinéti sunt in duoregna, quae vocantur regnum caeleste et regnum spiri-tuale; haec duo regna fundantur super regno naturali, inquo sunt homines: similiter itaque Verbum, quod apudhomines et in hominibus est. (Quod caeli angelici dis-tinéti sint in duo regna, caeleste et spirituale, videatur inopere De Caelo et Inferno, n. 20-28.) 35- Quod prophetae Veteris Testamenti repraesenta-verint Dominum quoad Verbum, et per id significaverintdoélrinam ecclesiae ex Verbo, et quod inde vocati sint"Filii hominis," in Dollrlna de DOJnlno (n. 28) ostensumest; ex quo sequitur, quod illi, per varia quae passi suntet sustinuerunt, repraesentaverint violentiam sensui lit-terae Verbi a Judaeis illatam. Ut guod Esaias Propheta exueret saccum desuper lumbis suis, et exueret
  28. 28. 3° DOCTRINA NOVAE RIEROSOLYIlAE caleeum desuper pede IUO, ac lret Duda! et discaleeatus tres &Il.~ (Esai. xx. 2. 3)., Similiter, guod Ezechiel Propheta Dovaculam toalorum traduceret super caput et super barbam. et tertiam partem combureret in media urbis, tertiam percuteret gladlo, et tertiam dispergeret ln ventum, et pa- rum ex Ulis &lUgaret in alis, et tandem projiceret in medium 19nis et c:ombureret (Euç". v. 1-4). Quia prophetae repraesentaverunt Verbum, et inde sig- nificaverunt doétrinam ecclesiae ex Verbo, ut supra diél:um est, (I~et quia per "caput" signific:atur sapientia ex Verbo, inde per Ct capillitium" et per U barbam " significabatur ulti- mum veri. Quia hoc per illa significabatur, ideo signum grandis luélus, et quoque grande dedecus erat, ·calvitium sibi inducere, et quoque calvus apparere. Propter illam et non aliam causam erat, quod Propheta abraderet capil- los capitis sui et barbam, ut per id repraesentaret sta- tum Ecclesiae ]udaicae quoad Verbum. Propter illam et non aliam causam Discerpti sunt quadraginta duo pueri a duabus ursis, qui Elisaeum vo- caverunt calvum (2 Reg. ii. (lI]23, 24) ; nam Propheta repraesentabat Verbum, ut prius dié:um est, et "calvum" significabat illud absque suo sensu ultimo. Quod Naziraei repraesentaverint Dominum quoad Verbum in suis ultimis, in sequente articulo (n. 49) videbitur; ideo statutum fuit pro illis, ut- crescere facerent comam, et nihil ejus abraderent: Nasiraeus etiam in Lingua Hebraea significat com·am. Statutum etiam fùit pro sacerdote magno, quod non raderet caput (Levit. xxi. 10); Slmiliter pro patrefamilias (Levit. xxi. 5). Inde erat quod calvitium illis grande dedecus esset; ut constare potest ex his:- "la omnibus capitibus calvities, et omois barba rasa" (Esai. XV. 1 ; 7en". xlviii. 37). "Super omnibus faciebus pudor, et in omnibus capitibus .. calvities· (Eucll. vii. 18). cc Omne caput decalvatum, et omois humerus depilatus" (Eseçll. xxix. 18). C.Ascendere faciam super omnes tumbos saccum, et super omlle caput calvitiem" (A mos. viii. 10). u Calvitiem uJinduc, et tonde te propter filios deliciarum tuarum~ et dilata calvitiem, ...quia migrarunt a te U (Mie!. i. (41 16) :
  29. 29. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 38~ 31hic per cc calvitiem [IJinducere et dilatare,·t significatur veraVerbi in ultimis ejus falsificare; quibus falsificatis, ut fac-tum est a ]udaeis, totum Verbum destruttum est: namaltima Verbi sunt fulcra et sustentacula ejus j immo una-quaevis vox est fulcrum et sustentaculum veritatum cae-lestium. et spiritualium ejus. Quia" capillitium" significatVerum in ultimis, ideo in mundo spirituali omnes quicontemnunt Verbum, et sensum litterae ejus falsificant,apparent calvi; at qui honorant et amant ilium, apparentin decentibus comis. De hac re videatur etiam infra (n.49): 36. Verbum in sensu ultimo seu naturali, qui est sen-sus littera-e ejus, significatur etiam per U murum sanaaeHierosolymae n cujus struétura erat jaspis, perque U funda-menta muri" quae erant lapides pretiost, tum etiam per"portas" quae erant margaritae (A/oc. xix. 18-21); namper cc Hierosolymam" significatur ecclesia quoad doB:ri-nam: sed de his piura in sequente articulo. Ex allatisnunc constare potest, quod sensus litterae Verbi, qui estnaturalis, sit basis, continens, et firmamentum sensuuminteriorum ejus, qui sunt sensus spiritualis et caelestis. [IV.]QqOD DIVINUM VERUM IN SENSU LITTERAE VERDIt SIT IN sua PLENO. IN SUC SANCTO, ET IN SUA POTENTIA. 37. Quod Verbum in suo sensu litterae sit in suo ple-no, in suo sanao, et in sua potentia, est quia bini sensuspriores seu interiores, qui vocantur spiritualis et caelestis,in sensu naturali, qui est sensus litterae, sunt simul, utsupra ([2]n. 31) diétum est; .sed quomodo sunt simul, paucisnunc dicetur. 38. Datur in caelo et in mundo ordo successivus etordo simultaneus. In ordine successivo succedit et sequi-tur unum post alterum, a supremis usque ad infima; inardine autem simultaneo est unum juxta alterum, ab inti-
  30. 30. 3J DOCTRINA NOVAE RIEROSOLYIrIAE mis usque ad extima. Ordo successivus est sicut columna cum gradibus a summo ad imum; at ordo simultaneus est sicut opus cohaerens cum peripheriis a centra ad su- perficiem. Nunc dicetur quomodo ordo successivus fit in ultimo ordo simultaneus. Fit boc modo: suprema ordinis successivi fiunt intima ordinis simultanei, ac infima ordinis successivi fiunt extima ordinis simultanei; est compara- tive sicut columna graduum subsidens fit corpus cohaerens in pIano. Ita formatur simultaneum a successivo, et hoc in omnibus et singulis mundi naturalis, et in omnibus et singulis mundi spiritualis; nam ubivis est primum, me- dium et ultimum, ac primum per medium tendit et vadit ad suum ultimum. Nunc ad Verbum: caeleste, spirituale, et naturale, procedunt a Domino in ordine successivo, et in ultimo sunt in ordine simultaneo; ita nunc sensus cae- lestis et spiritualis Verbi sunt in sensu ejus naturali simule Dum hoc comprehenditur, videri potest quomodo sensus naturalis Verbi, qui est sensus litterae ejus, est basis, con-. tinens et firmamentum sensus spiritualis et caelestis ejus ; tum quomodo Divinum Bonum et Divinum Verum in sensu litterae Verbi est in sua pleno, in suo sanao, et in sua potentia. 39. Ex his constare potest quod Verbum sit ipsum Verbum in suo sensu litterae, in hoc enim intus est spiri- tus et vita; sensus spiritualis est ejus spiritus, et sensus caelestis est ejus vitae Hoc est quod Dominus dicit, .. Verba quae Ego loquor vobis, spiritus et vita sunt" (yon. vi. 63). Dominus verba sua coram mundo, et in sensu naturali 10- cutus est. Sensus spiritualis et sensu! caelestis non sunt Verbum absque sensu naturali, qui est sensus litterae, s.unt enim sicut spiritus et vita absque corpore; et sunt (ut prius n. 33, diétum est,) sicut palatium cui deest basis. 40. Vera sensus litterae Verbi quoad partem non sunt nuda vera, sed sunt apparentiae veri, ac sicut similitudines et comparationes, desumptae ex talibus quae in natura sunt, ita quae accomodata et adaequata sunt captui sim- plicium et quoque infantum. Sed quia sunt correspon- . dentiae, sunt genuini veri receptacula et ha~itacula; et sunt sicut vasa quae includunt et continent; quemadmo- dum poculum crystallinum includit Dobile vinum, et quem-
  31. 31. DE SCRIPTURA SACR.A.-N.40. 33admodum patina argentea continet edules cibos; et !tuntquemadmodum vestes quae amiciunt, ut fasciae infan-tem, ac decori amiétus virginem: sunt etiam sicut sci-entifica naturalis hominis, quae in se comprehenduntperceptiones et affeétiones veri spiritualis hominis. IpsaDuda vera, quae includuntur, continentur, investiuntur etcomprehenduntuf, sunt in Verbi sensu spirîtuali, et nudabona sunt in ejus sensu caelesti. Sed hoc e Verbo illus-tretur. Dixit Jesus, " Vae vobis, Scribae et Pharisaei r quia purgatis exterlus poculi et pati. nae. interiora vero sunt pleDa rapina et intemperantia. Pharisaee caece, purga priu. interius poculi et patio&e, ut sit etiam exterius mundum" (Mattll. xxiii. 25, 26):hic locutus est Dominus per ultima, quae sunt continen-tia, et dixit U poculum et patinam;" et per "poculum"intelligitur vinum, ac per Ct vinum ft verum Verbi; et per1 patinam fJ intelligitur cibus, ac per cc cibum " bonum Ver-bi: per cc purgare internum poculi et patinae," intelligiturpurificare interiora, quae sunt voluntatis et cogitationis,ita amoris et fidei, per Verbum; per quod "sic exteriusmundum sit," intelligitur quod sic exteriora purificata sint,quae sunt opera et loquela, nam haec ab illis trabunt suamessentiam. Adhuc, Jesus dixit, . al Homo quidam erat dives, qui induebatur purpura et byssa, et obleéa. bat se cottidie splendide: et pauper quidam erat Domine Lazarus, qui projedul ad vestibulum ejus ulcerosus" (Lue. xvi. 19. 20) :hic etiam Dominus locutus est per naturalia, quae erantcorrespondentiae, et continebant spiritualia; per "homi-nem divitem" intelligitur gens ] udaica, quae cc dives" vo-catur quia habebat Verbum, in quo sunt divitiae spirituales ;per cc purpuram et byssum," quibus indutus erat, significa-tur bonum et verum Verbi, per cc purpuram" bonum ejus,et per cc byssum" verum ejus j per cc obleétare se cottidiesplendide," significatur obleétatio quod illud haberet et le-geret; per "Lazarum pauperem" intelliguntur Gentes,quae non habebant Verbum; quod illae contemptae etrejeétae a Judaeis essent, intelligitur per quod cc Lazarusad vestibulum divitis esset proje8:us ulcerosus." QuodGentes per cc Lazarum" intelligantur, erat quia Gentesamabantur a Domino, sicut
  32. 32. 3~ DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE Lazarus, qui a mortuia reluacltatu8 e.t, amabatur a- Dom100 (.1cA. xi. 3 S. 36); et vocatur Ipslus amicus (7o!l. xi. Il); ct accumbebat ad meDsam c~m Domino (.1oA. xii. 2)_Ex his binis loçis patet quod vera et bona sensus litteraeVerbi sint sicut vasa et sicut vestes nudi veri et ooni,quae in sensu spirituali et caelesti Verbi latent. 4I. Quoniam Verbum in sensu litterae tale est, se-quitur. quod illi qui in Divinis veris sunt et in fide quodVerbum intus in suo sinu sanétum Dlvinum si t, et magisilli qui in fide sunt quod Verbum tale sit ex se"nsu spiritualiet caelesti ejus, dum in illustratione a Domino leguntVerbum, videant Divina vera in luce naturali; nam luxcaeli, in qua est sensus spiritualis Verbi, inf1uit in lucemnaturalem, in qua est sensus litterae Verbi, ac hominisintelleauale, quod vocatur rationale, illuminat, et façitut videat et agnoscat Divina vera, ubi exstant et ubi la-tent: haec curn luce caeli influunt apud quosdam, quan·doque etiam curn nesciunt. • 4~. Quoniarn Verbuin nostrurn in intimo suo sinu,. exsensu caelest,i ejus, est sicut ftamma quae accendit, et inmedio suo sinu, ex sensu spirituali, est sicut lux quaeillustrat, inde Verbum in ultimo suo sinu, ex sensu ejusnaturali, in quo bini interiores sunt, est sicut rubinus etadamas; ex flamma caelesti sicut rubinus, et ex luce spi-rituali sicut adamas. Quia tale est Verbum in sua sensulitterae ex transparentia, idea Verbum in hoc sensu in-telligitur [(1.)] Per fundamenta muri Hieroso/ymae,· [(U.)] Pw Uri", et TAum",i", in ejJhodo AltarD"is: [(Hi.)] Pw A(Wlu. EdI";$ i" fJuo Re.~ Tyr; f-erat,· [(iv.)] T"", et;4" (Nr aulilla eJ7Illa TalMmacw/,; [(v.)] Et /Jer l,xler1l" Templi H;eroso/y",ita,,": [(vi.)] At in ijJsagloria,per Dominum CUM tralU/o,ma- tus est. 43- [(i.)] Quor1 vera smsus /,:ttlrae VerlJi intelligantur/Jer fundamenta muri NOfJtIe Hieroso/ymae (in Apoca/ypsicap. xxi.), sequitur ex eo, quod per "Novam Hierosoly-mam" intelligatur nova ecclesia quoad doétrinam (ut inDotlrina de Dom,:"o n. 62, 63, ostensum est); quare per" m·lrum" ejus, et per U muri fundamenta," non aliud pot-est intelligi quam Verbi externum, quod est sensus lit-
  33. 33. DE SCRIPTURA SACRA.-N.44- 35 t-èrae ejus; nam ille e&t, ex quo doélrina est, et pero. doarinam ecclesia; et illa est sicut murus cum funda- mentis, qui urbem includit et tutatur. De muro Novae Hierosolymae et de ejus fundamentis, leguntur haec in ApocalyjJsi: Angelus "mensus est murum" urbis Hierosolymae "centum quadra- ginta quatuor cubitorum, quae erat mensura homlni., boc est, angeU." .••. Et murua habebat fundamenta duodecim, "omui la- pide pretioso exornata: fundamentum primum jaspis, seeundum sapphirus, tertium ehalcedonius, quartum smaragdu8, quintum sardonyx, sextum sardius, septimum chrylOlithus. o&vum beryl. lus, nonum topazius, decimum cbrysoprasus, undecimum hyaein. thus, duodecimum amethystu8" (xxi. 17-20): per numerum cc centum quadraginta. quatuor" $ignificantur omnia vera et bona ecclesiae ex doEtrina e sensu litterae Verbi, similiter pee uduodecim ;" per "hominem" significa- tur intelligentia, per "angelum" Divinum verum ex quo illa, per "mensuram quale illorum, per "murum" et per U "fundamenta" ejus sensus litterae Verbi, et per "lapides pretiosos" vera et bona Verbi in sua ordine, ex quibus doétrina, et per doEtrinam ecclesia. 4+ [(ii.)] Quod vera et /Jona sensus itterae Veroi inte/- ligantur per Un:m et Thu"""im.-Urim et Thummim erant super ephodo Aharonis, per cujus sacerdotium reprae- sentabatur Dominus quoad Divinum Bonum, et· quoad opus salvationis. Per vestes sacerdotii seu sanétitatis repraesentabatu~ Divinum Verum ex Divino Bono: per ephodum representabatur Divinum Verum in suo ultimo, ita Verbum in sensu litterae, nam hoc est Divinum Verum in suo ultimo, ut supra diétum est; inde per duodecim lapides pretiosos, cum nominibus duodecim tribuum Isra- elis, quae fuerunt Urim et Thummim, repraesentabantur Divina vera ex Divino Bono in omni complexu. De his ita legitur apud Mosen: "Fadent ephodum ex [auro,] hyaeinthino et purpura, coecineo dibapho, et xylino intertexto : postea (I)facies pedorale judieii •• t secun- dum opus ephodi , et opplebis id oppleturis lapidis; quatuor ordines lapis; pyropus, topazius et smaragdus, primus ordo; chrysoprasus, sapphirus et adamas, secundus ordo: e,anus, acha- tes et amethystus, tertius ordo; thalassius, sardius et jaspis, quar- tU8 ordo. . ... Lapides .. hi erunt juxta nomina filiorum lame- lis :•.•• sculpturae sigilli juxta nomen suum erunt pro duodeclm tribubui..... Et ponabit·Aharon .... super peélorali iudieii Urim et Thummim, sintque super corde Aharonis, eum ingredietur ante Jehovam" (Exod. l2)xxviii. 6, 15-21, [29,] 30).
  34. 34. 36 DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAEQuid per vestes Aharonis, ejus ephodum, pallium. tuni-cam, eidarim, baltheum, repraesentatum est, in Arca,,;.,Ctu/est,"/)US super eo capite explicatum est; ubi ostensum,quod per ephodum repraesentatum sit Divinum Verum insuo ultimo; quod per lapides pretiosos ibi repraesentatasint vera pellucentia ex bono; per duodecim lapides pre-tiosos, omnia vera ultima pellucentia ex bono amoris insuo ordine; per duodecim tribus Israelis, omnia ecclesiae ;per peétorale Divinum Verum ex Divino Bono; per Urimet Thummim exsplendescentia Divini Veri ex Divino Bono .in ultimis, Urim enim est ignis lucens, et Tlzulnmi", ex-plendescentia in lingua Angelica, et integritas in lingualIebraea; tum quod responsa data sint per lucis variega-tiones, et simul tune per tacitam perceptionem, vel pervivam vocem; praeter plura. Ex quibus constare potestquod per hos lapides pretiosos etiam significàta sint veraex bono in sensu ultimo Verbi; nec per alia dantur re-sponsa e caelo, quia in illo sensu est Divinum procedensin suo pleno. Quod" lapides pretiosi" et "diademata tJsignificent Divina vera in suis ultimis, qualia sunt verasensus litterae Verbi, patuit mihi manifeste ex lapldibuspretiosis et diadematibus in mundo spirituali apud angeloset spiritus ibi, quos vidi illis indutos, et quoque in thecisillorum; et datum est seire quod il1a corresponderentveris in ultirnis, immo etiam quod inde sint et appareant.Quia haec per "diademata" et "lapides pretiosos" signi-ficantur, ideo illa etiam visa sunt Johanni Super capite draconis (Aj«. xii. 3) ; Super cornibus bestiae (Apoe. xiii. 1) : Et lapides pretiosi super meretrice sedente super bestia cocclnea (AjtJe. XYïi.4).Super illis visa sunt, quia per illos significantur ii inChristiano orbe, apud quos est Verbum. 45- [(Hi.)] Quod vera sensus lltterae Ve,!J; inte//iganlu,pe Lapides p,etiosos in "orto Edenis, in quo, apua ESlclti-eiem, Rez T;/ri dz,c,:tur fuisse.-Legitur apud EB,cAielem, Rex TyrI, cc tu obsignans demensum tuum, plenus sapieotia, et perfeélua pulchritudine. In Eden horto Dei fuisti; omnis lapis pretiosus tegumentum tuum, rubinus. topazius et ad amas, tbarschish, sardo- nyx, et jaspis, sapphirus, chrysoprasus et smaragduI, et aurum" (xxviii. 12, 13):
  35. 35. " DE SCRIPTURA SACRA.-N. 41. 31 per "Tyrum" in Verbo significantur cognitiones veri et. boni; per U regem " significatur verum ecclesiae; per "hor- tum Edenis" significatur sapientia et inteJligentia ex Verbo; per cc lapides pretiosos" significantur vera pellu- centia ex bono, qualia sunt in sensu litterae Verbi; et quia haec per illos "lapides" significantur, ideo vocantur "tegumentum ejus." Quod sensus litterae tegat interioraVerbi, videatur articulus praecedens. 46. [(iv.)] Quod senSlls litterae Veroi s,"gnijicetur 1eraulaea et vela Tabernaculi.-Per tabernaculum repraesenta-tum est caelum et ecclesia; quare forma ejus a Jehovahsuper monte Sinai ostensa est. Inde pee omnia quae intabernaculo erant, quae erant candelabrum, altare aureumpro suffitu, et mensa super qua panes facierum, repraesen·tata et inde significata sunt sanéta caeli et ecclesiae; ac·per sanétum sanétorum, ubi erat arca foederis, repraesen-tatum et inde significatum est intimum caeli et ecclesiae jet per ipsam Legem inscriptam binis tabulis lapideis, etinclusam arcae, significatus est Domi~us quoad Verbum.Nunc quia externa trahunt suam essentiam ab internis, et-haec et illa ab intimo, quod ibi erat Lex, ideo sanaaVerbi per omnia tabernaculi etiam repraesentata et sig-nificata sunt. Inde sequitur quod per ultima tabernaculi,quae erant aulaea et vela, ita· tegumenta et continentia,significata sint ultima Verbi, quae sunt vera et bona sensuslitterae ejus. Quia illa significata sunt, ideo Omnia aulaea et vela fada sunt ex xylino intertexto, et hyacinthino et purpura, et coccineo dibapho, cum cherubis (Exod. xxvi. l, 31 , 36).Quid per tabernaculum, et per omnia quae in illo erant,in genere et specie repraesentatum et significatum est, inArcan,:s Caelestious super illo capite Ezodi explicatumest jet ibi ostensum, quod per aulaea et vela repraesen-tata sint externa caeli et ecclesiae, ita quoque externaVerbi j tum quod per "xylihum " seu "byssinum " signifi-catum sit verum ex origine spirituali, per "hyacinthinum"verum ex origine caelesti, per "purpuram" bonum cae..leste, per "coccineum dibaphum " bonum spirituale, et per" cherubos" custodiae interiorum Verbi. 47- [(v.)] Quod per ezterna Templi Hierosolymtitani~epraesentata sint ezterna Veroi, qu~ sunt senSflS l,:tterae
  36. 36. DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYMAE,pts, est quia simile per templum, quod pet tabernaculum,repraesentatum est, nempe caelum et ecclesia, et indequoque Verbum. Quod per ., Templum Hierosolymita~Hum" significatum sit Divinum Humanum Domini, docet1pse apud Joltannem, .. Solvite Templum hoe, et in tribus diebus exsuseitabo illud. • ••• Ipse loquebatur de Templo Corporis sui" (H. 19, Il);et ubi intelligitur Dominus, etiam intelligitur Verbum,quia Dominus est Verbum. Nunc quia per interiora tem-pli repraesentata sunt interiora caeli et eccJesiae, ita quo-que Verbi, ideo per exteriora ejus repraesentata et signi-ficata sunt exteriora caeli et ecclesiae, ita quoque Verbi,quae sensus litterae ejus sunt. De exterioribus templilegitur, Quod aedifieata sint ex lapide integro non caeso, et ex cedro inta.; et quod omnes parietes ejul intus seulpti essent cherubis, palmis . et aperturis fiorum; et solum obdudum auro (1 .R~g. vi. 7, 29, 30 );per quae omnia etiam significantur externa Verbi, quaesan~a sensus litterae ejus sunt. 4& [(vi.)] Quod Verbum in sua glona per Domi1lum,CM", transformatus est, rejJraesentatu~ sit.-De Dominocoram Petro, Jacobo et ]ohanne transformato legitur, Quad facies Ipsius fulserit sieut sol; vestimenta Ipsius faéla sint slcut lux: et quod visi sint Moses et Elias tum Ipso eolloquentes: et. quod nubes lueida diseipulos obtexerit; et quod ex nube audita sit vox, dieens, "Hie est filins meus dileél:uI, .•. Ipsum audite ft (MattA• .xvii. 1-5).Instruélu9 sum quod Dominus tune repraesentaverit Ver-bum: per cc faciem," quae fulsit sicut sol, Divinum Bonum,Ipsius; per" vestimenta" quae faéta sicut lux, Divinum Ve-rum Ipsius; per " Mosen et Eliam," Verbum Historicum etPropheticum, per "Mosen" Verbum quod per ilium scrip-tum est, et in genere Verbum Historicum, ac per cc Eliam nVerbum Propheticum ; per cc nubem lucidam" quae obtexitdiscipulo9, Verbum in sensu litterae; quare ex hac voxaudita est, et dixit, "Hic est Filius meus dileaus, ... Ip-sum audite;" omnia enim enuntiata et responsa e cael0,·nusquam fiunt nisi per ultima, qualia sunt in sensu litteraeVerbi: fiunt enim in pleno ex Domino.
  37. 37. DE SCR.IPTUIlA SACRA.-N.49. 39 49- Haélenus ostensum est, quod Verbum ln sensu naturali, qui est sensus litterae, sit in suo sanao et in suo pleno; nunc aliquid dicetur, quod Verbum in U10 sensu etiam sit in sua pou"tis.. Quanta et ·qualis est potentia Divini Veri in caelis, et quoque in terris, constare potest"ex illis quae in opere De CtUlo et /nj"n-IIO, de Potehtia A,ngelorum Caeli (n. 228-233), diaa sunt. Potentia Divini.Vçri est imprimis contra falsa et mala, ita contra inferna; contra haec per vera ex sensu litterae Verbi pugnandum est: pee vera apud hominem etiam est Domino potentia salvandi ilIum, nam homo per vera ex sensu litterae Verbi reformatur et regeneratur, et tune eximitur ex in- ferno, et introducitur in eaelum; hanc potentiam suscepit Dominus etiam quoad Divinum Humanum suum, post- quam implevit omnia Verbi usque ad ultima ejus. Quare Domlnus ad principem sacerdotum dixit, quando reliqua per passionem crucis impleret, "Ex nunc videbitis Filium hominis sedentem a dextris potentiae, veni- entem in nubibus caeli U (Mattk. xxvi. 64; Man. xiv. 62) :cc Filius hominis" est Dominùs quoad Verbum; U nubescaeli" est Verbum in sensu litterae; "sedere a dextrisDei" est omnipotentia per Verbum (ut quoque Marc. xvi.19). Potentia Dornini ex ultimis veri repraesentata est perNaziraeos in Ecclesia Judaica; et per Simsonem, de quodicitur, quod Naziraeus esset ab utero matris, et quod po-tentia ejus constaret in crinibus ejus; per Nasiraeum etNaB;raeatum etiam significatur crinis. Quod potentia ejusin crinibus fuerit, manifestavit ipse; dicens, "Novacula non ascendit super caput meum, quia Naziraeus .. ego ab.- utero matTis meae; si (I]radar, tunc recedet a me robur meum, et reddar infirmus, et erG sicut qui vil homo" (Y"die. xvi. 17):nemo scire potest, cur Naziraeatus, per quem significatur~"nis, institutus est, et unde est quod Simsoni fuerit ro-bur ex crinibus, nisi sciat quid .per "caput" in Verbo sig-nificatur. Per le caput" significatur sapientia caelestis,quae est angelis et hominibus a Domino per DivinumVerum; inde per le crines capitis ,; significatür saplentiacaelestis in ultimis, et quoque Divinum Verum- in ultimis~Quia hoc per cc crines n ex correspondentia curn caelis sig..nifieabatur, ideo statutum pro Naziraeis erat,
  38. 38. 40 DOCTRINA NOVAE BIER.OSOLYMAE guod non radereDt comam capkls lui, quia (l]iUa eH NuIraeatuI Del super capite eorum (Hum. Yi. 1-21);et quoque ideo statutum est, guod summas .acmol AC filil ejus non radereftt capat a.um, ne more. rentur, et univena domu. Israelis irasccretur (LnJit. Xe 6).Quia crines propter illam significationem, quae est ex cor..·respondentia, tam sanéti erant, ideo Filius hominis, quiest Dominus quoad Verbum, describitur etiam quoad cri-·nes, Quod elsent tanquam lana candida, tanquam nlx (Ajoc. 1. 14) ; Similiter Antiqua dierum (Da,,- vii. 9).De hac re etiam videatur aliquid supra (n. 35). In sum-ma, quod potentia Divini Veri seu Verbi sit in sensu litte-rae, est quia Verbum ibi est in sua pleno; et quia in illosunt angeli utriusque regni Domini et homines simul. [V.]QUOD DoCTRINA ECCLESIAE EX SENSU LITTERAE VERDI HAUR,lENDA BIT. ET PER ILLUM CONfIR- MANDA. 50. In praeceden~e articulo ostensum est quod Ver-bum in sensu litterae sit in suo pleno, in suo sanao, et insua potentia; et quia Dominus est Verbum, est enim omneVerbi, sequitur quod Dominus in illo sensu sit maximepraesens, et quod ex illo doceat et illustret hominem.Sed haec demonstranda sunt in hoc ordine : - (i.) Quod Vw~", a6sIJuI Dollr,;,a non i"te/ligatur. (ii.). Q;wd DolIrNJ 4 V"6; sensu litteral Aaur,inI/a s,~. (iii.) AI fIOd Divinu", V WU", fJuod Doll,.inae w,·t, fUJII ajJfJareat al,is ,uam ,u;;n ,"l/ustratioIU a Do- ",ino sunt. 5X. (i.) Quoa Vwoum alJSfJlU Doll".illlZ 1/,on intelligoa-t." est. quia Verbum in sensu litterae ex meris correspon-dentiis ·consistit, ob finem ut spiritualia et caelestia inibisimul sint, ac unaquaevi$. vox illorum continens et fulcrum:·
  39. 39. DE SCRIPTURA SACRA.-N. 51. 41sit; idcirco in sensu litterae in quibusdam locis sunt nonnuda vera, sed vestita, quae vocantur apparentiae veri;et sunt pIura accommodata captui simplicium, qui cogita-tiones non supra talia quae vident ante ocuIos, elevant;et aliqua quae apparent sicut contradiél:iones, cum tamenin Verbo in sua luce speél:ato nulla contradiétio est: etquoque in quibusdam locis apud Prophetas, sunt nominalocorurn et personarurn collata, ex quibus non aliquis sen-sus potest elici, ut ex illis supra (n. (1]15) allatis. Curnitaque Verburn in sensu litterae tale est, constare potestquod non possit absque doétrina intelligi. Sed exemplahoc illustrent. Dicitur, Quod Jehovam paeniteat (Ezod. xuli. Il, 14: :lM. iii. 9; cap. iV.I);dicitur etiam, Quod Jehovam non paeniteat (Nu",. xxiii. 19; 1 Sa",. xv. 19):haec absque doél:rina non conformantur. Dicitur Quod Jehovah visitet iniquitatem patrum super filiol ad tertiam et quar- tam generationem (Nu",. xiv. 18); .ac dicitur Quod non morietur pater propter filium, nec filius propter patrem, sed quisque in peccato suo (Deut. xxiv. 16):haec non discordant, sed concordant per doarinam. DicitJesus, t. Petite et dabitur vobis, quaerite et invenietis, pulsate et aperietur YO- bis:. quis~uis petit, ~~cipiet, et [qui) quaerit inveniet, et pulsanti aperletur (Mattll. vu. 7, 8; cap. XXI. 21, 22) :absque doétrina crederetur, quod quisque accepturus sitquod petit; sed ex doétrina creditur, quod quicquid homopetit non ex se, sed ex Domino, hoc detur: hoc enimDominus etiam docet, .. Si manseritis in Me, et verba mea in vobis manserint. quicquicl.volue. ritis, (2]petetis, fiet vobis" (7oA. b1xv. 7). .Dicit Dominus, .. Beati pauperes, quoniam (4]illorum est regnum Dei" (Lue. vi. la) :absque doélrina cogitari potest, quod pauperibus sit cae-lum, et non divitibus; sed doétrina docet, quod pauperesspiritu intelligantur; nam dicit Dominus, te Beati pauperes spiritu, quia eorum est regnum caelorum" (Matti. v. ~~ .
  40. 40. DOCTRINA NOVAE HIEROSOLYIIABDicit Dominus,1 " Ne judicate, ne judicemlnl ;••eam quo judicio judlcatll, judlcablmlnl ,. (Mattll. vii. l, 1; LfIe. vI. 37):hoc absque doétrina potest adduci ad confirmandum quodnon dicendum sit de malo quod sit malum, ita non judi-candum ql:1od malus sit malus; sed ex doétrina licet ju-dicare, at juste; dicit enim Dominus, te ]ustum judidum judieate" (.1cA. viL 14).Jesus dicit, te Nolite vocari doélor, quia unul est Dod:or vester, Christus •••• ; nec vocetis patrem vestrum in terra, unus namque est Pater vester•• in caelis. Nec vocemioi magistri, uous eoim est vester Magister, Christus" (Mattll. xxiii. 8-10) ;absque doél:rina foret, quod non liceat vocare aliquem doc-torem, patrern, et magistrum; sed ex doétrina scitur,quod liceat in naturali sensu, at non in spirituali. Jesusdixit ad discipulos, cc Quando sedebit Filiul hominil super tbrono gloriae suae, sedebitis etiam vos super duodecim tbroois judicantes duodecim tribus Isra- eUs " (MaltA. xix. 28):ex his v;erbis concludi potest quod etiam discipuli Dorninijudicaturi sint, cum tamen neminem judicare possunt;doél:rina itaque revelabit hoc arcanum per hoc, quod solusDominus, qui est omniscius et novit omnium corda, judi-caturus sit, et judicare possit; et quod per "duodecim dis-cipulos" Ipsius, intelligatur ecclesia quoad omnia vera etbona, quae ei sunt a Domino per Verbum: ex quo doétrina·concludit, quod illa judicatura sint unumquemvis; secun-dum Domini verba apud Joltannem (cap. iii. 17, 18; cap.xii. 47, 48). Qui absque doétrina legit Verbum, non scitquomodo cohaerent illa, -quae de gente Judaica et de Hie-rosolyma apud Prophetas dicuntur; quod ecclesia apudillam gentem, et sedes ejus in illa urbe, in aeternum man-sura sit; ut in sequentibus:- "Visitabit Jehovah gregem suum, domum Jehudae, et ponet illos aïeul. equum gloriae .. in hello; ex illo angularls, ex illo clavai; et ex il10 arcus belli U (Saell. Xe 3. 4, 6, 7). "Ecce Ego venio, ut habitem in medio tui; et ]ehovah hereditatem .•. faciet J ehudam, .••• et eliget rursus Hierosolymam U (Sull. iL 14-16). • Flet in die ill0, montes lti11abuDt mustum, et colles fluent laae ;•••• et

×