Cham soc tre khuyet tat tai nha

1,253 views

Published on

Chăm sóc trẻ khuyết tật tại nhà

Published in: Education, Sports
1 Comment
1 Like
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total views
1,253
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
25
Actions
Shares
0
Downloads
67
Comments
1
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Cham soc tre khuyet tat tai nha

  1. 1. 1 Ñaïi hoïc Môû Baùn coâng TP. Hoà Chí Minh Khoa Phuï Nöõ hoïc Chaêm soùc treû khuyeát taät taïi nhaø Töø luùc sinh ñeán luùc ñeán tröôøng Höôùng daãn daønh cho caùc phuï huynh Ngöôøi dòch :Th.S. Nguyeãn Ngoïc Laâm ( döïa theo quyeån : Elever un enfant handicappeù, taùc giaû : Claude Della-Courtiade, NXB : Les Editions ESF, Paris, naêm 1988 ) Naêm 2000 MUÏC LUÏC Daãn nhaäp tr 3 Phaàn moät : Söï ñaùnh thöùc treû sô sinh tr 14 1. Kích thích thò giaùc tr 16 2. Kích thích thính giaùc tr 20
  2. 2. 2 3. Reøn luyeän cöû ñoäng tr 22 Phaàn hai : Thôøi thô aáu tr 32 1. Dinh döôõng tr 33 2. Vieäc maëc quaàn aùo tr 40 3. Söï thuï ñaéc tính veä sinh tr 48 4. Taém röõa tr 52 5. Taäp luyeän tay tr 56 6. Noùi : söï thuï ñaéc veà ngoân ngöõ tr 64 7. Di chuyeån vaø ñi ñöùng tr 96 Phaàn ba : Nhöõng ñieàu hoïc hoûi ñaàu tieân ôû tröôøng tr 107 1. Taäp ñoïc tr 108 2. Thoài gian, lòch hoaït ñoäng tr 113 3. Baét ñaàu hoïc toaùn tr 117 Phaàn boán : Cuoäc soáng gia ñình vaø xaõ hoäi tr 124 1. Caùch cö xöû tr 125 2. Phöông phaùp toång quaùt cho moïi taäp luyeän tr 133 3. Coù caàn cho treû bieát veà khuyeát taät cuûa treû khoâng ? tr 136 4. Söï hoäi nhaäp tr 140 5. Anh chò em tr 145 6. Hoäi thaûo daønh cho phuï huynh tr 152 Keát luaän tr 154 DAÃN NHAÄP TAÏI SAO LAÏI COÙ MOÄT QUYEÅN SAÙCH NHÖ VAÄY ? Quyeån saùch naøy tröôùc heát daønh cho caùc phuï huynh, vì coâng vieäc thöïc haønh thöôøng ngaøy cuûa toâi ñaõ giuùp toâi caûm thoâng moät caùch saâu saéc moái baän taâm, boái roái cuûa caùc baïn tröôùc gaùnh naëng phaûi chaêm soùc moät ñöùa con khuyeát taät . Chính vì muoán traû lôøi cho nhöõng caâu hoûi: “phaûi laøm gì ñaây ?” maø toâi ñaõ quyeát ñònh thöïc hieän coâng vieäc naøy . Nhöõng nghieân cöùu khoa hoïc veà ñöùa treû khuyeát taät khoâng thieáu. Nhöng moãi khi toâi cho caùc phuï huynh ñeán gaëp toâi möôïn nhöõng taøi lieäu aáy thì haàu heát,
  3. 3. 3 luùc hoï hoaøn traû laïi toâi ñeàu cuøng nhaän xeùt moät caùch chua chaùt: “Caùi naøy khoâng phaûi daønh cho caùc phuï huynh, maø daønh cho nhöõng nhaø chuyeân nghieäp. Chaúng coù gì daønh cho chuùng toâi caû”. Nhö theá, daàn daàn ñaõ naûy sinh trong toâi yù nghó cuûa söï höôùng daãn naøy; vì nhöõng caâu hoûi cöù laàn löôït ñeán vôùi toâi : “ Noù khoâng bieát buù. Phaûi laøm theá naøo theá naøo ñaây, noù cöù gaày ñi, toâi lo quaù” “ Noù la heùt, laên quay ra ñaát neáu toâi khoâng thoûa maõn öôùc muoán cuûa noù, laøm theá naøo ñeå chaám döùt ñieàu naøy, toâi chaúng bieát caùch naøo caû”. “ Toâi khoâng taäp luyeän cho noù phaùt ñöôïc aâm naøy hay aâm noï, coù caùch naøo khoâng ?”. “ Moät ngaøy naøo ñoù, noù seõ ñoïc ñöôïc khoâng ? laøm sao noù hoïc?” “ Ñeâm noù vaãn ñaùi daàm treân giöøông, toâi coù theå laøm gì ?” “ Laøm sao giuùp noù ñi ñöôïc ? ” vaân vaân vaø vaân vaân… Nhö vaäy ñaây laø caùc caâu traû lôøi cuûa toâi . Toâi hy voïng quyeån saùch höôùng daãn naøy caùc phuï huynh tìm ñöôïc moät söï giuùp ñôõ haèng ngaøy vôùi baát kyø caùc loaïi thaéc maéc naøo cuûa baïn Chuùng ta phaûi nhaän thöùc raèng ôû baát cöù moät treû em naøo ñeàu coù moâ hình phaùt trieån chung veà maët theå chaát vaø tinh thaàn . Phaûi caàn thieát vöôït qua moät vaøi giai ñoïan trong moät thöù töï nhaát ñònh ñeå ñaït ñeán söï tröôûng thaønh trí tueä vaø söï ñoäc laäp, ñoù laø moät con ñöôøng maø moãi ngöôøi ñeàu phaûi traûi qua. Baát chaáp möùc ñoä khuyeát taät cuûa con baïn, ñeå giuùp noù toái ña, phaûi ñöa noù vaøo gaàn nhaát con ñöôøng ñoù. Nhöõng beänh taät maø ñöùa treû maéc phaûi coù theå khaùc haún nhau, ñieåm chung duy nhaát giöõa caùc beänh seõ laø söï caàn thieát caáp baùch thöïc hieän moät söï can thieäp ban ñaàu vôùi moät chöông trình kích thích cuï theå.Ví duï, ñeå ñi ñeán töï aên moät mình, moät loaït caùc ñoäng taùc, raát chuyeân bieät maø moïi ngöôøi, ñeå ñaït ñeán, ñeàu phaûi hoïc. Khoâng phaûi coù ngaøn caùch ñeå ñaït ñeán söï hieåu bieát ñoù. Taát nhieân, phaûi chæ daãn treû khuyeát taät caùch gaàn guõi nhaát moâ hình cuûa treû bình thöôøng ñeå noù coù söï ñoäc laäp toái ña. Dó nhieân, moãi treû ñöôïc sinh ra vôùi nhöõng khaû naêng trí tueä vaø theå chaát cuûa rieâng noù. Chæ caàn laøm giaøu theâm caùi voán caên baûn aáy. Bieát raèng ôû moïi tuoåi moät söï reøn luyeän thích hôïp coù theå caûi thieän moïi khaû naêng. Ví duï ngöôøi ñaù boùng thöôøng xuyeân taäp gia taêng chieàu daøi ñöôøng chaïy, cuõng nhö trí nhôù töï laøm vieäc vaø moät cuoäc taäp luyeän trí oùc coù theå giuùp ngöôøi lôùn tuoåi khoâng maát trí nhôù.
  4. 4. 4 Chính döïa treân nhöõng nguyeân taéc aáy maø ngöôøi ta luoân phaûi coá gaéng gia taêng tieàm löïc cuûa ñöùa con coøn beù nhaát duø noù coù beänh taät . Nôi treû khuyeát taät, caùc möùc ñoä phaùt trieån khaùc nhau seõ khoâng chæ chaäm hôn maø söï naûy nôû cuûa caùc naác phaùt trieån ñoù seõ ít töï phaùt hôn vaø coù khi khoâng xaûy ra. Vì vaäy quyeån saùch naøy nhaém vaøo söï khuyeán khích nhöõng naûy nôû ñoù. Sau nhieàu naêm nghieân cöùu vaø quan saùt, toâi ñaõ ñaët toaøn taâm, toaøn yù, moïi tö töôûng vaøo ñoù vaø toâi hy voïng mang ñeán cho baïn, caùc phuï huynh, moät söï giuùp ñôõ thaät söï haèng ngaøy trong vaán ñeà tieáp caän con baïn ôû moïi möùc ñoä phaùt trieån cuûa noù. Vì theá toâi phaûi coá gaéng daãn daét caùc baïn töø luùc ñöùa treû ñöôïc sinh ra ñeán luùc treû ñaït ñeán möùc töï laäp cao nhaát. Loaïi boû khuyeát taät laø voâ phöông, laøm giaûm nhöõng giôùi haïn cuûa khuyeát taät; caùi ñoù baïn laøm ñöôïc. NHÖÕNG LÔØI KHUYEÂN TOÅNG QUAÙT DAØNH CHO CAÙC BAÄC PHUÏ HUYNH Duø cho con baïn coù khuyeát taät gì ñi nöõa, baïn haõy töï nhuû raèng ñoù laø moät con ngöôøi coù theå ñöôïc caûi thieän . Ñoù coùù nghóa laø baïn coù theå vaø ñoøi hoûi con baïn coá gaéng hôn nöõa. Khoâng phaûi baát cöù caùch naøo, khoâng phaûi theo thöù töï naøo cuõng ñöôïc maø caàn traùnh laøm moät caùch maùy moùc thay noù baèng moät haønh ñoäng maø noù coù theå töï laøm ñöôïc. Taát nhieân baïn seõ thaáy noù khoå nhoïc nhöng ñaáy laø ñieàu kieän duy nhaát cho söï tieán boä cuûa noù. Vaøo nhöõng luùc khaùm beänh, toâi luoân luoân lo sôï thaáy coù nhöõng treû em soáng ngoaøi khaû naêng cuûa chuùng vì luùc naøo ngöôøi meï cuõng ñaùp öùng tröôùc nhöõng öôùc muoán cuûa noù, baèng caû caùnh tay, baøn tay, chaân, mieäng, caû boä oùc. Toâi luoân neâu ñieån hình moät ngöôøi meï, ôû nhaø raát maãu möïc vaø ñaày thieän chí, ñaõ heïn gaëp toâi vì ñöùa con chaäm phaùt trieån, khi noù 4 tuoåi khoâng bieát noùi vaø gaëp raát nhieàu khoù khaên trong vieäc ñi laïi.
  5. 5. 5 Sau ñaây laø toùm löôïc buoåi gaëp gôõ ñaàu tieân. Ngöôøi meï ñaët ñöùa treû leân hai ñaàu goái. Quanh toâi laø moïi duïng cuï: troø chôi, buùt chì, hình aûnh, con roái. Sau nhöõng caâu hoûi thoâng leä vôùi ngöôøi meï toâi hoûi ñöùa treû: “ Con teân gì ?”- Ngöôøi meï traû lôøi ngay : “chaùu teân Xuaân”. Toâi keùo ñöùa treû ra khoûi tay cuûa ngöôøi meï vaø cho noù ngoài xuoáng neàn. Ngöôøi meï la hoaûng: “Ñöøng buoâng noù ra ! noù nhaùt laém : noù sôï moãi khi noù rôøi tay toâi !”. Luùc aáy toâi buoâng tay ñöùa treû, ngaõ nghieâng moät caùch meät nhoïc ñi ñeán caùi roå ñöïng ñaày ñoà chôi. “Chaùu töï aên moät mình chöù ?”, toâi hoûi ngöôøi meï: “OÂ, khoâng, noù khoâng bieát caàm muoãng”. Nhöng luùc aáy, Xuaân laïi vui veû luïc lung tung caùi roå baèng caùch caém caùi xeûng nhoû vaøo ñaáy ñeå deã beà tìm kieám. “Neáu chaùu caàm ñöôïc caùi xeûng, toâi giaûi thích cho ngöôøi meï ñang söûng soát, noù coù theå caàm muoãng ñöôïc.”. Ñaây laø moät ví duï bieám hoïa, nhöng raát phoå bieán. Sau cuoäc gaëp gôõ ñaàu tieân aáy, chuùng toâi thoûa thuaän vôùi ngöôøi meï veà moät chöông trình ñôn giaûn cho tuaàn tôùi, döïa treân ba ñieåm: • Khoâng noùi thay ñöùa treû. • Ñeå maëc noù moät mình di chuyeån, khoâng daãn daét, traùi laïi thuùc ñaåy noù hoaït ñoäng. • Töï ñeå noù aên moät mình, keå caû neáu aên baèng ngoùn tay. Tuaàn ñaàu sau ñoù laø kinh khuûng: ñöùa treû la heùt vaø chôø ñôïi ngöôøi meï tieáp tuïc laøm nhöõng ñoäng taùc thay noù. Ñaây khoâng chæ laø moät thaùi ñoä bình thöôøng maø laø khoâng traùnh khoûi. Ñöùa treû luùc naøo cuõng khoaùi neáu chaúng coù gì ñeå coá gaéng caû. Söï töï laäp laøm ñau ñôùn luùc ñaàu, coù nieàm vui ôû luùc sau. Ba tuaàn sau chuùng toâi nghe nhöõng tieáng noùi ñaàu tieân vaø Xuaân töï aên moät mình, haõnh dieän trong nieàm vui lôùn cuûa moïi ngöôøi xung quanh. Nhö vaäy, lôøi khuyeân quan troïng ñaàu tieân cuûa toâi seõ laø: cöù ñeå con baïn laøm moät mình caùi gì noù coù theå thöïc söï laøm ñöôïc khoâng caàn coù söï giuùp ñôõ. Toâi hieåu, thoâng thöôøng laø raát naëng nhoïc laïi keøm theo moät vaøi ñoå vôõ lôùn nhoû. Phaûi keå theâm laø maát thôøi gian nöõa ñaáy: chæ khi naøo phuï huynh laøm duøm thì môùi nhanh ñöôïc. Caùc baïn phaûi luoân töï nhaéc nhôû laø thôøi gian tranh thuû ñöôïc, ñoù laø thôøi gian maát ñi cho con baïn treân traän chieán ñaàu tieân roäng lôùn cuûa cuoäc soáng maø noù phaûi theo ñuoåi khoâng meät moûi. Laøm hoä nhöõng gì treû coù theå töï laøm ñöôïc, laø laøm chaäm treã böôùc tieán trieån cuûa noù, ñình treä söï phaùt trieån trí thoâng minh, ngoân ngöõ, söï naêng ñoäng, söï ñoäc laäp vaø xaõ hoäi hoùa cuûa noù.
  6. 6. 6 Caùi gì maø treû thöïc hieän chaäm raõi vaø meät nhoïc ngaøy hoâm nay, noù seõ thöïc hieän deã daøng ngaøy mai, nhö theá caøng nhanh hôn vaø caøng thích thuù hôn vaø caùi giaù cuûa söï chaäm chaïp hieän taïi, cuûa söï vuïng veà cuûa noù seõ naûy nôû trong töông lai. Luoân luoân chôø ñôïi treû baøy toû yù muoán cuûa noù. Moät ñöùa treû chæ boäc loä khi noù muoán gì, noù khoâng coù nhu caàu gì thì noù cuõng chaúng muoán noùi gì heát. Neáu baïn cöù ñeå noù töï baøy toû yù muoán, noù seõ phaûn öùng vôùi chung quanh vaø coù khuynh höôùng gaây moät aûnh höôûng treân ñoù qua nhöõng haønh ñoäng cuûa noù – khoùc ñoøi bình söõa, ñaáy laø noùi vôùi baïn ñoù. Ñaáy laø gaây aûnh höôûng ñeán theá giôùi beân ngoaøi nhaèm coù moät caùi gì ñoù tích cöïc cho noù. Chôø ñôïi nhöõng yù muoán cuûa noù, khoâng coù nghóa laø laøm gì caû trong moïi tröôøng hôïp, khoâng phaûi theá maø ngöôïc laïi. Phöông phaùp toâi ñeà nghò nhaèm giaùo duïc treû theå hieän yù muoán cuûa mình sôùm chöøng naøo hay chöøng aáy. Moät ví duï khaùc: ñöùa beù muoán ñoøi boàng, baïn caûm thaáy nhö vaäy, noù khoùc vaø chöùng toû söï khoâng haøi loøng cuûa noù, keå caû söï töùc giaän. Ngöôøi meï hay ngöôøi cha chìa tay höôùng veà beù trong luùc ngöôøi kia caàm hai tay beù vaø daïy ñoäng taùc caùch ñöa tay. Sau naøy beù seõ duøng ñoäng taùc aáy ñeå theå hieän yù muoán cuûa noù vôùi ñieàu kieän laø ngöôøi lôùn luoân kieân nhaãn giöõ thaùi ñoä aáy. Moät ñoäng taùc môùi laø moät ngoân ngöõ môùi, moät caùch theå hieän môùi. Treû caøng bieát nhieàu nhö theá, treû seõ caøng ñöôïc thöùc tænh. Phöông phaùp giaûn ñôn, nhöng laø cô baûn cuûa söï giaùo duïc treû khuyeát taät : daïy noù moïi ñieàu, ngaøy qua ngaøy, taïo daáu noái vaøo nhöõng boä phaän cô theå vaø tö töôûng cuûa noù, taát caû moïi ñoäng taùc cuûa cuoäc soáng. Nhöõng keû gieøm pha thì cho ñoù laø söï baét buoäc. OÂ vaâng ! Nhöng chuùng ta laøm theá naøo vôùi moãi ñöùa con cuûa chuùng ta, nhöõng ñöùa bình thöôøng ? khoâng coù gì khaùc. Chính caùi giaù ñoù maø chuùng ta seõ thaáy ñöùa treû khuyeát taät tieán boä, moãi ngaøy chöùng minh vôùi toâi nhö vaäy. Toâi nhìn chuùng ñi ñöùng, noùi naêng, chaïy moät caùch töï laäp, ñoïc, vieát, vaø coøn nhöõng chuyeän khaùc nöõa.Vaø toâi muoán nhaéc laïi cuøng baïn, caùc phuï huynh, ñöôïc laém chöù. Ñoù laø cuoäc ñaáu tranh thöôøng ngaøy, kinh khuûng, khoâng bao giôø ngöøng.
  7. 7. 7 Vaøo moãi cuoäc taäp luyeän môùi, ñöùa treû thöôøng vuøng vaãy, töø choái, choáng choïi. Toâi ñaõ thaáy coù ñöùa treû bòt loå tai laïi, coù ñöùa nhaém maét, laéc ñaàu, uùp maët xuoáng ñaát. Söï töø choái ñaàu tieân aáy laø leõ taát nhieân. Noù laø moät phaûn öùng bình thöôøng: ai laïi khoâng thích chôi khi laøm vieäc? Nhöng treû naøy laïi choáng ñoái döõ doäi, toâi cuõng ñaõ thaáy chuùng cöôøi moät caùch haïnh phuùc khi chöùng minh moät caùch haõnh dieän laø mình bieát ñoïc vaø vieát. Nhö vaäy, toâi xin noùi vôùi caùc baïn, laø phuï huynh : “Neáu baïn muoán con baïn ñaït moät caùi gì ñoù, cöù laäp laïi, laäp laïi maõi, laøm laïi khoâng ngöøng ñoäng taùc cuõ vaø cuøng kieåu caùch, caøng ñôn giaûn caøng toát.”. Neáu vieäc aáy giuùp baïn trong cuoäc soáng haèng ngaøy vaø cho ñöùa treû, baïn cöù kieân trì, ñöøng boû. Ñöùa con baïn seõ laøm baïn ngaïc nhieân. Trong coâng vieäc thöôøng ngaøy, toâi hieåu raèng söï can thieäp cuûa cha meï laø yeáu toá cô baûn cuûa thaønh coâng. Toâi thích caùc baïn, thoâng thöôøng, coù öôùc muoán gheâ gôùm laøm moät caùi gì ñoù cho con: Vaäy, haõy bieát raèng vai troø cuûa baïn laø nhaèm chuû yeáu ñöa ñöùa con ñi tôùi, vôùi taát caû tình yeâu thöông cuûa ngöôøi cha, ngöôøi meï; caùi nguy hieåm giaùo duïc lôùn nhaát laø trôû thaønh ngöôøi thay theá thöôøng tröïc cuûa con baïn. Khoâng, khoâng vaø khoâng, ñoù laø sai laàm bi thaûm laøm giaûm söï phaùt trieån cuûa noù. Nhöng treân heát, treân heát laø ñöøng bieán ñöùa treû khuyeát taät thaønh treû thoâ baïo gheâ gôùm. Moïi treû khuyeát taät caàn phaûi bieát nhöõng giôùi haïn cuûa nhöõng gì ñöôïc pheùp treân phöông dieän tinh thaàn vaø treân phöông dieän tö caùch. Vôùi ñieàu kieän ñoù, xaõ hoäi seõ khoâng giôø loaïi boû treûû. Toâi chöùng kieán taïi vaên phoøng toâi nhöõng “quûy söù” con thaät söï la heùt, daäm chaân, laên loùc döôùi ñaát. Cha meï thoát : “ toäi cho con toâi, noù ñaõ baát haïnh ôû cuoäc soáng, sao laïi laøm khoå noù theâm nöõa?”. Moät söï sai laàm thoâ thieån laøm cho cuoäc soáng cha meï vaø nhöõng ñöùa treû thaønh moät ñòa nguïc thaät söï, nôi maø taát caû moïi ngöôøi, moãi ngaøy caøng luùn saâu vaøo ñoù. Haõy nghieâm phaït, haõy ngaên caám, haõy chöùng toû cöùng raén vaø coá gaéng ñöøng bao giôø chaáp nhaän ôû treû khuyeát taät moät thaùi ñoä maø baïn khoâng theå chaáp nhaän ñöôïc ôû treû bình thöôøng.
  8. 8. 8 SÖÏ CAN THIEÄP SÔÙM Töø laâu chuùng ta thöôøng khoâng chuù yù maâùy ñeán nhöõng thaùng ñaàu tieân cuûa cuoäc soáng ñöùa treû. Chuùng ta nghó noù nghe, thaáy vaø khoâng theå quan heä vôùi chung quanh. Ngoaøi vieäc aên vaø nguû, chaúng coù gì yù nghóa vôùi noù vaø chæ sau vaøi thaùng daøi noù môùi thoaùt ra cuoäc soáng thöïc vaät. Töø nhieàu naêm nay, ngöôøi ta ñaõ chöùng minh nhöõng nhaän ñònh aáy laø khoâng coù cô sôû vaø chöùng toû laø sau khi sinh vaø caû tröôùc ñoù, ñöùa beù ñaõ coù nhöõng giaùc quan phaùt trieån toát, töø ngaøy ñaàu, noù phaân bieät ñöôïc meï noù vôùi moïi ngöôøi phuï nöõ khaùc! Noù nhaän ra tieáng noùi, muøi cuûa ngöôøi meï. Ngöôøi ta ghi nhaän söï nhaïy caûm cuûa noù vôùi chung quanh vaø nhöõng khaû naêng haønh ñoäng vaø phaûn öùng. Toùm laïi, ñöùa beù môùi sinh coù nhöõng khaû naêng raát to lôùn, ñaõ töø laâu chöa ñöôïc bieát ñeán, nhöng ñaõ coù thaät söï. Tuïc ngöõ bình daân coù caâu: “ngaøy nay, treû em lanh lôïi hôn hoài tröôùc”. Khoâng, ñoù chæ laø treû ñöôïc kích thích nhieàu hôn thoâi. Ngaøy nay, caùc phuï huynh quan saùt con mình vaø khaùm phaù noù. Caùch nhìn khaùc aáy ñöa ñeán moät thaùi ñoä quan troïng : thaùi ñoä ñoù thuùc ñaåy ñöùa treû ñaùp öùng nhöõng mong ñôïi vaø ñöa treû ñeán nhöõng khaùm phaù vui thuù. Caùc baïn deã nhaän thaáy laø ta coøn söï thieáu kieán thöùc chung quanh veà ñöùa treû bình thöôøng huoáng chi laø veà ñöùa treû khuyeát taät. Ngöôøi ta chôø ñôïi moät caùch thuï ñoäng noù seõ ra sao. Thay vì tìm kieám nhöõng tieán boä, ngöôøi ta laïi lieät keâ nhöõng chaäm treã. Toâi vaãn noãi caùu khi moãi ngaøy nghe luoân söï laäp laïi “ khoan ñaõ, khoan ñaõ, coøn thôøi gian kia maø, noù coøn nhoû, caùi ñoù töï noù seõ ñeán”. Chæ maáy naêm gaàn ñaây môùi coù nhöõng kinh nghieäm veà söï can thieäp ban ñaàu. SÖÏ CAN THIEÄP SÔÙM LAØ GÌ ? Ñoù laø söï ñoái khaùng cuûa söï chôø ñôïi thuï ñoäng. Chính laø baèng töøng cöû chæ duø töøng böôùc moät, xaây döïng ñöôøng ñi cho ñöùa treû vaø coá gaéng hoäi nhaäp toái ña ñöùa treû “khaùc bieät” vaøo con ñöôøng ñoù. Ñoù coù nghóa laø luoân ñi tröôùc söï hoïc hoûi, söï khieâu khích, in saâu ngaøy qua ngaøy vaøo cô theå, taâm hoàn cuûa ñöùa treû, nhöõng hoïc hoûi caàn thieát cho söï töï laäp.
  9. 9. 9 Can thieäp ban ñaàu chính laø söï baét buoäc tieán boä moãi ngaøy theâm moät chuùt, chính laø ñaáu tranh moät caùch “khoa hoïc” moät caùch xaây döïng vaø coù phöông phaùp ñeå ñaåy luøi nhöõng giôùi haïn cuûa khuyeát taät. Chính ñoù laø söï gaùnh vaùc tích cöïc vaø coù keá hoaïch cho con baïn. TAÏI SAO LAÏI PHAÛI CAN THIEÄP SÔÙM ? Tröôùc heát, haàu heát caùc cuoäc nghieân cöùu ñeàu xaùc nhaän nhö vaäy vì noù coù hieäu quaû thaät söï. Can thieäp caøng sôùm (töø luùc môùi sinh ra) nhöõng tieán boä caøng thaáy roõ vaø caøng deã caûm nhaän. Vaäy phaûi chaêm soùc ñöùa treû töø keát quaû cuoäc khaùm nghieäm neáu kòp thôøi, cuøng laém laø töø khi coù cuoäc khaùm nghieäm ñaàu tieân cuûa söï chaäm treã. Nhöng cuõng caàn nhaéc nhôû laø, ñoái vôùi thieáu nieân vaø ngöôøi lôùn, nhöõng tieán boä to lôùn coù theå vaãn ñaït ñöôïc neáu chuùng bieát chòu khoù thöïc hieän theo taát caû moïi keá hoaïch phaùt trieån. Nhieàu cuoäc quan saùt raát nghieâm tuùc ñaõ ñöôïc thöïc hieän ñeå ño löôøng hieäu quaû cuûa söï can thieäp sôùm . Tröôùc heát, ngöôøi ta coù theå ghi nhaän nhöõng tieán boä coù khi quan troïng coù ích cho söï phaùt trieån taâm thaàn. Ví duï cuoäc nghieân cöùu cuûa Ludlow vaø Allen chæ ra laø nhöõng treû chaäm phaùt trieån taâm thaàn ñaõ thöøa höôûng ñöôïc töø söï can thieäp sôùm giöõa hai vaø naêm tuoåi, ñaït nhöõng möùc ñoä phaùt trieån cao hôn nhöõng treû cuøng loïai khuyeát taät, nhöng chæ ñöôïc can thieäp vaøo luùc naêm tuoåi. Nhöõng kinh nghieäm khaùc cho bieát ba naêm sau khi can thieäp sôùm, nhöõng treû khuyeát taät taâm thaàn coù nhöõng thaønh tích cao hôn so vôùi nhoùn treû coù ñöôïc theo doõi nhöng khoâng ñöôïc can thieäp sôùm, veà phöông dieän tri giaùc, ngoân ngöõ, trí nhôù. Nhieàu phöông phaùp coù theå moâ taû tính hieäu quaû cuûa söï can thieäp sôùm, nhöng taát caû moïi bieän phaùp thaät söï mang laïi lôïi ích coù yù nghóa cao cho treû. Vai troø cuûa phuï huynh laø gì trong söï can thieäp sôùm ? Duø cho söï can thieäp cuûa moät hay nhieàu chuyeân vieân coù quan troïng ñeán möùc naøo ñi nöõa, vai troø cuûa phuï huynh laø treân heát.
  10. 10. 10 Söï can thieäp coù nhieàu keát quaû voâ cuøng tích cöïc neáu coù söï tham gia cuûa gia ñình. Baïn caàn phaûi bieát laø caùc phuï huynh ñöôïc huaán luyeän vaø ñöôïc höôùng daãn coù theå ñaûm ñöông coâng vieäc giaùo duïc ñöùa con cuûa mình. Hoï laø thaønh vieân cuûa nhoùm chaêm soùc vaø laø phuï taù chuyeân vieân trò lieäu neáu hoï ñöôïc huaán luyeän song haønh. Laøm theá naøo? Baèng caùch tham döï caùc buoåi taäp luyeän. Toâi chæ muoán caùc phuï huynh ra ngoaøi moãi khi hoï coù theå quaáy raày dieãn tieán toát cuûa buoåi taäp, nhöng moãi laàn nhö theá, toâi giao cho hoï moät chöông trình vaø giaûi thích vai troø cuûa hoï, daïy hoï caùc ñoäng taùc caàn taäp cho treû. Caàn phaûi nhaän thöùc, vaø theo nhöõng con soá thoáng keâ chính thöùc, laø moät ñöùa treû ñöôïc chaêm soùc ôû moät cô sôû taäp trung tieán boä chaäm hôn moät ñöùa treû ñöôïc chaêm soùc taïi moâi tröôøng gia ñình. Nhöng, vaø ñaây laø cô baûn, söï can thieäp sôùm phaûi döïa treân maãu phaùt trieån cuûa ñöùa treû bình thöôøng. Khoâng coù lyù do gì laø moät ñöùa treû khuyeát taät khoâng theå theo cuøng moät kieåu tieán trieån, duø cho söï tieán trieån aáy coù nhöõng giôùi haïn. Cöù theo maãu tieán trieån aáy ôû moïi möùc ñoä, khoâng nhaûy giai ñoïan. Tuïc ngöõ coù caâu: “Ñöøng ñaët caùi caøy tröôùc con traâu”. Chaúng bao giôø coù tình huoáng nhö vaäy caû.
  11. 11. 11 PHAÀN THÖÙ NHAÁT SÖÏ ÑAÙNH THÖÙC TREÛ SÔ SINH
  12. 12. 12 Nhöõng gì caàn laøm phaûi laøm töø töø, caùi naøy sau caùi khaùc, khoâng bao giôø haáp taáp, khoâng ñoát giai ñoïan . Dó nhieân, caû ôû moät ñöùa treû khoâng khuyeát taät coøn phaûi chôø cho heä thoáng thaàn kinh ñaït ñöôïc moät söï chín chaén naøo ñoù cho söï phaùt trieån vaän ñoäng taâm thaàn. Ví duï caàn phaûi nhieàu tuaàn, thaäm chí nhieàu thaùng ñeå ñöùa treû xoay ñöôïc caùi ñaàu ( theá ngoài ). Ñaët ra caùc soá chæ baùo tuaàn hoaëc thaùng cho moãi ñoäng taùc ñaït ñöôïc coù theå laø moät sai laàm vì ôû moïi treû ñeàu coù nhöõng khaùc bieät khoâng gioáng treû khaùc vaø noù theå hieän caøng roõ raøng hôn neáu chuùng ta ñöùng tröôùc moät ñöùa treû khuyeát taät. Vaäy chuùng ta caàn tuaân theo caùc höôùng daãn theo töøng giai ñoaïn moät maø chaúng caàn baän taâm veà thôøi gian daønh cho taäp luyeän, baèng caùch chæ döïa treân nhöõng phaûn hoài cuûa treû. Con baïn vöøa môùi ñöôïc sinh ra. Khoâng keå noù khuyeát taät gì ñi nöõa, baïn cöù noå löïc daønh cho noù cô hoäi toái ña ñeå phaùt trieån . Ñoù laø phaân chia cho treû nhöõng ñoäng taùc hoaëc nhöõng hoïc hoûi töï nhieân nôi caùc treû khaùc, nhöng sao maø khoù khaên hoaëc khoâng heà coù ôû moät treû khuyeát taät. Moïi coá gaéng cuûa baïn phaûi taäp trung treân nhöõng ñieåm sau: töø theá ñaàu, maét, söï chuyeån ñoäng cuûa töù chi, vaø nhöõng phaûn öùng cuûa tai. Baèng caùch kích
  13. 13. 13 thích haèng ngaøy ôû nhöõng nôi nhaïy caûm naøy, baïn ñaùnh thöùc ñöùa treû sô sinh cuûa baïn vaø seõ ñem laïi cho noù vaän may chính yeáu : bieát thu nhaän moâi tröôøng cuûa mình qua caùc loã chaân loâng cuûa da. 1. KÍCH THÍCH THÒ GIAÙC Vieäc taäp luyeän maét laø quyeát ñònh cho söï hình thaønh ngoân ngöõ. Thaät vaäy, “nhìn thaáy” laø troïng yeáu cho söï phaùt trieån cuûa ñöùa treû. Neáu ta laáy ví duï xaûy ra ôû ñöùa treû muø, ta thaáy raèng coù moät söï chaäm treã veà taâm lyù vaän ñoäng, keå caû moät söï chaäm treã veà töø ngöõ vaø caùch söû duïng khoâng ñuùng cuûa töø ngöõ. Treû baét ñaàu noùi khi maét nhìn vaøo vaät duïng ñaõ ñöôïc ñaët teân. Moät söï thieáu soùt trong kích thích maét coù theå ñöa ñeán nhöõng chaäm treã quan troïng. Nhö vaäy, caùi chính laø baét ñaàu töø nhöõng ngaøy ñaàu tieân cuûa beù ñeå taêng tieàm löïc chuù yù ôû maét cuûa treû. Muoán ñöôïc nhö vaäy, phaûi chuaån bò caùi phoøng cuûa noù, trang trí phoøng moät caùch saùng suûa baèng caùch ñaët treân töôøng vaø döôùi neàn nhöõng vaät duïng nhieàu maøu saéc gôïi söï chuù yù ñöùa con cuûa baïn. Tranh aûnh, giaáy daùn töôøng, maøn phaûi ñöôïc choïn theo muïc ñích duy nhaát laø gaây söï chuù yù. Caùi noâi cuûa con baïn cuõng caàn coù maøu töôi saùng : ba maøu nguyeân thuûy ( ñoû, xanh, vaøng ) sau ñoù xanh laù caây laø lyù töôûng. Baïn cöù cheá taïo nhöõng vaät duïng chuyeån ñoäng theo kích thöôùc vöøa ñuû lôùn ñeå treû coù theå chuù yù ñeán ñöôïc. Ñöøng do döï quay ñaàu treû moät caùch nheï nhaøng höôùng veà ñoà vaät. Baïn thay ñoåi luoân vò trí caùc vaät duïng ñeå cho maét cuûa treû laøm vòeâc thaät söï vaø caàn thay ñoåi tö theá cuûa treû ôû trong noâi vaø di chuyeån noâi ôû boán goùc caïnh cuûa caên nhaø. Toùm laïi, khoâng coù gì laø tónh caû, taát caû ñeàu phaûi coù tính kích thích. Baïn caàn coù thoùi quen taäp luyeän treû luùc thì ôû beân traùi, luùc ôû beân phaûi. Treû phaûi ñöa maét tìm nhöõng maøu noù thích vaø thu huùt söï chuù yù cuûa noù. Ñöøng queân nhöõng taám khaên traûi
  14. 14. 14 giöôøng, chaên ñaép, luoân luoân theo nguyeân taéc : maøu vaø kieåu raïng rôõ. Ñöùa treû caàn phaûi khaùm phaù, thaêm doø, khoâng ngöøng baét gaëp caùi môùi. Khi baïn boàng con baïn leân, ñeå beù tröôùc caùc vaät duïng, ñöa beù ñeán gaàn caùc vaät duïng, ñaàu beù döïa vaøo ngöïc baïn vaø cöù nheï nhaøng tieán gaàn, roài sau ñoù luøi daàn vaø ngöôïc laïi. Khi baïn ñeå beù xuoáng, neân ñeå beù taïi nhieàu nôi : gheá baønh, giöôøng, baøn, taát caû ñeàu toát, goùc caïnh môùi kích thích thò giaùc cuûa beù. Khi baïn raûnh roãi, baïn ñöa tay con baïn sôø vaøo nhöõng thöù vaät duïng maøu töôi aáy, cho noù caàm laáy vaø ñöa vaät duïng gaàn tröôùc maét cuûa beù. Baïn ñöa maët baïn raát gaàn maët cuûa treû ñeå noù thaáy vaø phaân bieät ñöôïc nhöõng ñöôøng neùt. Ñaët muõi baïn ngang taàm vôùi maét cuûa beù, ñeå noù phaân bieät roõ raøng caùc cöû ñoäng vaø baïn cöû ñoäng löôõi baèng caùch phaùt aâm lôùn “ la, la, la” ( xem hình 1 ). Hình 1 Töø nhöõng ngaøy ñaàu, baïn ñaët beù tröôùc göông ( baïn seõ thaáy, chieác göông raát quan troïng cho nhieàu cuoäc taäp luyeän ). Toâi luoân laøm vieäc vôùi hai taám göông : caùi göông nhoû, hình troøn phaûn aûnh gaàn toaøn boä göông maët cuûa beù, caùi göông lôùn giuùp nhaän thaáy toaøn boä cô theå. Ñöa göông maët beù gaàn maët kính vaø baïn cho xuaát hieän nhöõng taám vaûi len nhieàu maøu.
  15. 15. 15 Toùm laïi, caû moät theá giôùi maøu saéc, nhöõng troø chôi göông soi, vaø nhöõng göông maët keà gaàn ñöùa treû cuûa baïn. Keû thuø cuûa baïn laø söï baát ñoäng, haõy cöû ñoäng taát caû, baïn haõy cöû ñoäng vaø cöû ñoäng ñöùa treû. Baïn haõy cho beù quan saùt moïi caên phoøng trong nhaø khi baïn laøm beáp, cöù cho beù raûo maét vaøo caùc vaät duïng trong nhaø beáp, traùi caây, rau quaû, caùc loï gia vò : raát nhieàu kích thích ñaáy baïn.Vaø aùnh saùng ! OÂâ, moät phöông caùch tuyeät dieäu : baïn haõy ñaët nhieàu ñeøn vaø cöù thaáp leân töøng caùi, höôùng ñaàu beù veà boùng ñeøn maø baïn saép môû. Sau naøy, beù seõ töï phaûn öùng. Trong boùng ñeâm laáy caây neán, ñöa ñeøn töø treân xuoáng, töø phaûi sang traùi, vaø môû roäng ñoäng taùc 180 ñoä. Luoân luoân giuùp beù, töø luùc ñaàu, xoay ñaàu vaø cöù tieáp tuïc söï giuùp ñôõ ñoù cho ñeán khi beù coù theå töï laøm ñöôïc. Ñoù chæ laø vaán ñeà kieân nhaãn. Neáu caùc aùnh saùng ñeàu coù maøu saéc töôi caøng toát, neáu nhaáp nhaùy caøng hay, neáu hôn nöõa coù keøm theo tieáng ñoäng hoaëc tieáng nhaïc, cuøng ñoàng thôøi laøm cho tai beù hoïat ñoäng ( vaø luoân trong söï vui ve û). Tröôùc göông soi, trong boùng ñeâm, duøng ñeøn soi saùng beù, laøm cho beù khaùm phaù ñöôïc caùc boä phaän cô theå cuûa beù, toaøn cô theå baèng caùch cho beù cöû ñoäng. Khi thöïc hieän caùc troø chôi aáy, thöôøng xuyeân, moãi ngaøy, maét beù seõ nhaïy beùn hôn. Ñuùng vaäy, do nhöõng luyeän taäp ñoù, ñaàu ñaõ xoay ñöôïc töø phaûi sang traùi, töø döôùi leân treân. Khi ñoù, baïn ñeå beù xuoáng, khoâng oâm beù nöõa vaø ñaët noù leân treân löng. Baïn caàm moät vaät duïng coù maøu saéc töôi vaø di chuyeån theo moïi höôùng. Höôùng daãn ñaàu con cuûa baïn roài töø töø baïn giaûm daàn söï giuùp ñôû cuûa baïn. Baïn baét ñaàu baèng moät di chuyeån nhoû, roài taêng daàn khoaûng caùch. Moïi thöù ñeàu oån chö ù? Vaäy, theá laø nhanh leân, ñeå beù leân buïng baïn. Ñaàu cuûa beù naëng neà guïc xuoáng! Haõy giuùp beù: chæ cho beù nhöõng ñoà chôi to, vui nhoän vaø ñöa caùc thöù aáy moät caùch nheï nhaøng phía treân ñaàu cuûa beù theo ñöôøng thaúngù, maét beù seõ nhìn theo, vaø ñaàu beù ngaång leân. Ñaáy ñöôïc roài ñoù, beù daàn daàn ngaång ñaàu leân! leân theâm chuùt nöõa moãi ngaøy. Ñaõ ñeán luùc con baïn caàn khaùm phaù chaân vaø tay. Baïn haõy caàm caùc ngoùn tay cuûa beù vaø ñöa leân tröôùc maét. Cuõng laøm nhö theá vôùi baøn chaân: ñeå gaây söï chuù
  16. 16. 16 yù cuûa beù, theâm vaøi taám vaûi nhoû, nhöõng chieác chuoâng nhoû ôû cuøm tay vaø ôû chaân, theá laø maét vaø tai laøm vieäc cuøng luùc. ÔÛ möùc ñoä ñoù, treû chuù yù ñöôïc caùc vaät duïng nhoû hôn : baïn haõy giaûm vaø khueách ñaïi caùc luoàng aùnh saùng, thay ñoåi cöôøng ñoä vaø keå caû vôùi moät aùnh saùng nhoû cuûa caây neán. Neáu baïn theo ñuùng chöông trình nhö vaäy, chaúng coù gì thoaùt khoûi con maét cuûa beù caû. 2. KÍCH THÍCH THÍNH GIAÙC Cuõng nhö söï kích thích thò giaùc, söï kích thích thính giaùc laø chính yeáu cho söï thaønh thaïo ngoân ngöõ. Tröôùc heát baïn caàn bieát laø thính giaùc ñaõ baét ñaàu hoaït ñoäng töø nhöõng ngaøy ñaàu cuûa cuoäc soáng vaø caû ôû nhöõng thôøi gian sau cuøng cuûa thôøi kyø mang thai. Vaäy phaûi luyeän taäp thöôøng xuyeân ñöùa beù nghe tieáng ñoäng vaø nhöõng ñaëc ñieåm cuûa tieáng ñoäng, laøm doài daøo theâm caùi vuõ truï aâm thanh cuûa beù baèng taát caû moïi caùch. Baèng caùch ñeå caùc luùc laéc ôû tay, chaân, beù seõ nghe cöû ñoäng; coù caû hai muïc ñích : nhaän thöùc ñöôïc cöû ñoäng cuûa chính mình vaø caûm nhaän nhöõng cöû ñoäng cuûa noù baèng tai. Beù nghe mình cöû ñoäng: beù thích thuù laäp laïi cöû ñoäng ñeå nghe aâm thanh. Baïn haõy taêng cöôøng moïi tieáng ñoäng thöôøng ngaøy, cöù laäp laïi, khoâng meät
  17. 17. 17 moûi, neáu beù coù phaûn öùng ( radio, tieáng chuoâng nhaø reo, ñieän thoïai ). Khi baïn laäp laïi tieáng ñoäng, baïn xoay nheï ñaàu beù veà höôùng tieáng ñoäng vaø giöõ göông maët beù veà höôùng ñoù. Baïn caàn baét chöôùc laïi caùc loaïi tieáng ñoäng; khi baïn ñöa ra nhöõng vaät duïng cho beù, baïn cöù phaùt ra tieáng ñoäng ñeå kích thích beù (tieáng keâu thuù vaät, tieáng maùy noå xe hôi, tieáng gio,ù v.v…). Baïn cöù haùt, noùi to, cöôøi vang leân gaàn beù: kích thích tai beù baèng moïi loaïi aâm thanh. Coù nhöõng troø chôi tuyeät vôøi, döïa treân söï khaùc bieät veà aâm höôûng, raát toát cho naêm naêm ñaàu tieân. Haõy söû duïng vaø lôïi duïng nhöõng khaû naêng tieáng noùi cuûa baïn: baïn phaùt ra nhöõng aâm traàm, cao, noùi to roài noùi thì thaàm, vaø cuøng vò hoân phoái cuûa baïn, phaùt thaät roõ nhöõng aâm vaàn vaø laàn löôït töøng ngöôøi moät laøm vang voïng leân ñeå beù nhaän caûm ñöôïc söï khaùc bieät cuûa hai aâm saéc. Nhôù luoân xoay ñaàu beù veà höôùng phaùt aâm. Baïn cöù mua nhieàu ñoà chôi coù aâm thanh, cöù ñeå raûi raùc trong caû phoøng, cho noù vang leân vaø xoay ñaàu beù veà höôùng cuûa ñoà chôi vöøa ñöôïc duøng cho ñeán luùc beù xoay ñaàu ñöôïc veà höôùng tieáng ñoäng vöøa nghe ñöôïc. Muïc ñích : chæ thính giaùc thoâi coù theå ñieàu khieån söï phaûn öùng cuûa caùi ñaàu cuûa beù. Nhieàu ngöôøi ñöùng ôû nhöõng goùc caïnh khaùc nhau cuûa caên phoøng vaø thay phieân nhau cöû ñoäng moät moùn ñoà chôi ñeå loâi keùo söï chuù yù thính giaùc cuûa beù. Caàn phaûi coù moät ngöôøi lôùn ôû caïnh beù ñeå xoay ñaàu beù. Haõy goïi teân beù laøm theá naøo ñeå beù ñaùp öùng ngay khi nhaän ra gioïng noùi cuûa baïn, roài baïn cöù luøi xa daàn, thay ñoåi choå, goïi nhoû hôn, nheï nhaøng hôn cho ñeán khi gioïng noùi chæ laø thì thaàm. Haõy thöôøng duøng caùi gioïng thì thaàm aáy khi baïn ñeán gaàn noâi beù. Toâi thöôøng cho beù, do sôû thích caù nhaân, nghe nhöõng ñoaïn khuùc nhaïc coå ñieån ñeå laøm doài daøo theâm nhöõng döõ kieän veà caùc duïng cuï cuûa theá giôùi thính giaùc cuûa beù.Ví duï, nhöõng luùc xoa boùp beù coù keøm theo khuùc giao höôûng thì thaät tuyeät haûo cho treû. Baïn caàn bieát theâm laø thính giaùc, hieän höõu töø nhöõng ngaøy ñaàu, coù khuynh höôùng hoaøn thieän hoùa khoâng ngöøng. Khoâng neân laøm baát cöù tieáng ñoäng naøo. Brazelton ñaõ cho thaáy laø ñöùa treû coù theå tuyeån choïn nhöõng tieáng ñoäng: noù höôùng veà aâm thanh deã chòu vaø khoâng phaûn öùng vôùi loaïi aâm thanh khoâng öa thích. Nhö vaäy khoâng phaûi chæ laø laøm neân tieáng ñoäng maø coøn laøm ra caùi gì loâi keùo söï chuù yù cuûa beù.
  18. 18. 18 3. REØN LUYEÄN CÖÛ ÑOÄNG Baïn tieân ñoaùn moät caùch deã daøng taàm quan troïng cuûa noù vì noù coù muïc ñích vaän ñoäng nhöõng khaû naêng cuûa treû cho söï ñi laïi, dinh döôõng, cho söï thuï ñaéc veà veä sinh, maëc aùo quaàn vv… XUÙC GIAÙC TAÏI SAO ? ÔÛ nhieàu treû khuyeát taät, khoâng chæ coù moät söï chaäm treã veà cöû ñoäng maø caû moät söï maát maùc hoaëc moät söï giaûm suùt veà xuùc giaùc.Vaäy khoâng phaûi nhaèm daïy treû phaùt trieån khaû naêng vaän ñoäng cuûa noù maø queân ñi laõnh vöïc xuùc giaùc; vì theá ví duï, ñeå coù theå naém baét ñuùng moät vaät duïng, treû seõ phaûi coù theå coù moät söï caûm nhaän xuùc giaùc naøo ñoù. Söï maát ñi caûm giaùc ñoù coù theå khoâng ngaên ñöôïc söï thuï ñaéc ñoäng taùc nhöng noù laøm roái loïan söï kheùo leùo. LAØM NHÖ THEÁ NAØO ? Caøng sôùm caøng toát, phaûi laøm cho treû caûm nhaän ñöôïc moïi loïai tieáp xuùc, vaø qua caùc loã chaân loâng, qua taát caû caùc vuøng cô theå .Vaäy haõy ñeå con cuûa baïn traàn truoàng trong luùc aáy baïn laøm aám caên phoøng , xoa boùp beù, vuoát ve beù vaø oâm beù vaøo loøng ñeå voå veà. Ñaët beù leân treân caùc loïai khaên khaùc nhau vaø ñöa chaân tay nhoû cuûa beù ñeán söï khaùm phaù nhöõng caûm giaùc môùi : töø caùi chaên loâng ñeán caùi xoáp, baøn chaûi, töø caùi noùng ñeán caùi laïnh, caùi raén ñeán caùi meàm, kheâu gôïi nhöõng caûm nhaän xuùc giaùc cuûa beù maø khoâng laøm haïi beù. MIEÄNG
  19. 19. 19 Coù veû hôi kyø quaët khi noùi veà mieäng trong chöông noùi veà vaän ñoäng. Nhöng söï phaùt trieån taâm lyù cöû ñoäng nhòp nhaøng cuûa ñöùa con cuûa baïn khoâng chæ qua khaû naêng di chuyeån maø cuõng caàn coù söï töï chuû cuûa caùc cô quan giuùp beù giao tieáp vaø töï sinh soáng. Vì vaäy ôû moät soá treû, coù nhöõng khoù khaên töø luùc nhöõng ngaøy ñaàu treû buù. Neân caàn phaûi giuùp treû thaät nhanh ôù giai ñoïan ñoù; vaø söï can thieäp aáy cuõng nhö moät söï kieåm soaùt sôùm veà mieäng seõ giuùp beù sau naøy khoâng roû daõi, ñöøng ñeå treû theø löôûi ra, giuùp treû nhai kyõ vaø sau cuøng laø treûø coù nhieàu cô hoäi toát nhaát ñeå phaùt aâm ñuùng. Ñoái vôùi mieäng, baïn neân taäp cho beù quen vôùi aùp löïc cuûa moâi, ñeå göông maët beù tröôùc maët baïn, roài baïn aán ñuû loaïi vaät duïng ñeå beù caûm thaáy söï tieáp xuùc. Ñeå daïy beù buù: baïn haõy boùp nheï hai beân maù vaø moâi beù baèng hai ngoùn tay cuûa baïn vaø baïn keùo tôùi ñöa lui ñeå kích thích phaûn xaï ñoäng taùc nuùt söõa. Coøn daïy beù nuoát thì luùc ñaàu hai baøn tay baïn ñaët ôû cuoáng hoïng beù giuùp cho söï di chuyeån cuûa nöôùc mieáng vaø chaát loûng. Ñaët ñaàu beù nghieâng veà phía sau vaø xoa boùp nheï coå beù töø treân xuoáng döôùi nhaèm hoøa hôïp vôùi söï vaän ñoäng cuûa vieäc nuoát.( xem hình 2 ). Baïn caàn neân sôùm ñeå chuùt ít chaùo nghieàn hoaëc loaïi thöïc phaåm maø beù öa thích quanh mieäng beù vaø ñöa beù ñeán tröôùc göông, thuùc beù tìm thöùc aên baèng löôõi : baïn neân töï laøm tröôùc ñeå beù baét chöôùc theo. Baïn haõy taäp cho beù lieám hoaëc nuùt caùc vaät duïng ( taát nhieân phaûi saïch ) baèng caùch baïn chaét löôõi vui veû tröôùc maët beù. Khi beù ñöa löôõi ra, vôùi ngoùn tay troû cuûa baïn , baïn ñaùnh nheï löôõi beù töø treân xuoáng döôùi.
  20. 20. 20 Hình 2 ÑAÀU VAØ COÅ Nhaèm giuùp beù cöùng caùp theâm, haõy ñaët beù leân löng baïn . Nhö toâi ñaõ giaûi thích cho baïn tröôùc ñaây, ngoaøi lôïi ích cho con maét cuûa beù, noù raát toát cho caùc cöû ñoäng cuûa beù. Ñaët beù sau ñoù treân buïng vaø buoäc beù ngaång ñaàu leân. Toâi thöôøng thöïc hieän töø khi beù coøn raát nhoû, moät kieåu taäp laøm cho caùc baø meï phaûi la toaùng leân, nhöng noù laøm taêng raát nhieàu söï cöùng caùp ôû caùc cô coå vaø theá ñöùng cuûa gaùy cuûa beù. Khi beù naèm thay taõ loùt, toâi naém hai tay vaø keùo troåi daäy: loàng ngöïc ñeå tröôùc, nhöng ñaàu baät ra sau. Qua moïi kích thích baèng lôøi noùi vaø thò giaùc ( tieáng keâu, tieáng ñoäng, khaên maøu ), toâi laøm beù thöû ngaång ñaàu leân: töø töø, beù ñaõ thaønh coâng. Khoâng neân keùo daøi buoåi taäp, nhöng cuõng ñöøng quaù ngaén sô saøi. Phaûi coù moät ngöôøi lôùn giuùp beù naâng ñaàu leân baèng caùch laáy tay ñôõ sau gaùy vaø söï giuùp ñôõ ñoù phaûi giaûm daàn ( luoân chæ daãn ñoäng taùc, höôùng daãn roài buoâng nheï cho ñeán khi beù khoâng caàn ñeán söï giuùp ñôõ nöõa ) ( xem hình 3 ).
  21. 21. 21 Hình 3 Baïn cöù thöïc hieän nhö theá baèng caùch taêng ñoäng taùc töø treân xuoáng vaø töø traùi sang phaûi, thay ñoåi luoân tö theá ñeå ña daïng hoùa ñoäng taùc. Haõy nònh hoùt con baïn khi noù thaønh coâng. Khi baïn giao cho beù bình söõa, baïn ñöøng queân aùp ñaàu nuùm bình söõa vaøo maù beù ñeå beù quay ñaàu veà nguoàn laïc thuù. Neáu beù khoâng ñaït ñöôïc, baïn ñaåy nheï maù beân kia ñeå thuùc ñoäng taùc quay. Neân nghó ñeán vieäc daàn daàn giaûm söï naâng ñôõ ñaàu cuûa beù. Ñaõ ñeán luùc baïn giöõ beù aùp saùt vaøo buïng baïn, hôi nghieâng veà phía tröôùc, göông maët quay veà tröôùc haàu cho ñaàu cuûa beù khoâng töïa vaøo ngöïc baïn, vaø cuõng ñeå beù buoäc phaûi giöõ thaúng caùi ñaàu. Neáu tröôùc maët beù coù moät vaät gì hoaëc moät ngöôøi gaây söï chuù yù cuûa beù, caùi ñoù taïo thuaän lôïi cho tö theá caùi ñaàu . Cöù ñöa beù ñeán moät goùc caïnh cuûa caên nhaø, beù seõ ngaång ñaàu vaø quay ñaàu nhaèm muoán nhìn thaáy moïi thöù.( xem hình 4 ).
  22. 22. 22 Hình 4 Vieäc ñöùng tröôùc göông laø baét buoäc ! Chæ khi baét ñaàu thích töï nhìn mình, beù môùi khôûi ñoäng taát caû caùc cô cuûa beù vaø töø ñoù beù môùi khaùm phaù ra caùc ñoäng taùc. Chôi vôùi troø”theå duïc nho nhoû”baèng caùch laøm cho beù cong ngöôøi laïi, xoay beù vaø laøm theá naøo ñeå beù khaùm phaù ra mình trong göông. Vaãn giöõ beù aùp saùt buïng baïn, cho nöõa thaân ngöôøi beù nghieâng xuoáng, maët quay veà tröôùc taám göông vaø thuùc beù nhaác nöõa thaân mình vaø ñaàu trôû leân. Baïn khoâng neân queân caùc chieác chuoâng nhoû vaø caùc maõnh vaûi maøu coät ôû tay vaø chaân, taát caû ñeàu ñaët gaàn ñeå beù ñuøa giôõn vaø taäp beù laøm quen quan saùt. Moãi ñoäng taùc ñoái vôùi beù laø caû moät söï thích thuù . Ñeå beù cô ñoäng hôn, khoâng neân maëc cho beù quaàn aùo boù saùt, phaûi roäng raõi, thoûai maùi caøng toát. Caàn lôïi duïng nhöõng luùc beù traàn truoàng , khi beù naàm saáp, goïi beù ñeå beù ngaång ñaàu leân .Theá laø daàn daàn ñöùa con cuûa baïn seõ laøm nhö theá moät mình. NAÂNG ÑÔÕ NÖÕA THAÂN NGÖÔØI VAØ NHÖÕNG THAY ÑOÅI TÖ THEÁ Khi nhaän thaáy coù khaû naêng, baïn duøng goái oâm hoaëc goái naèm ñaët xung quanh beù vaø beù ôû tö theá ngoài, taäp beù cöû ñoäng vaø ñieàu khieån ñaàu vaø vai, luoân luoân theo cuøng nguyeân taéc: thu huùt ñoäng taùc cuûa beù baèng tieáng ñoäng vaø maøu saéc. Caùc vaät duïng caøng ña daïng, nhieàu maøu vaø coù phaùt aâm thanh thì caøng kích thích beù. Thu huùt aùnh maét cuûa beù baèng moïi caùch. Chính aùnh maét cuûa beù seõ keùo theo ñaàu beù veà moät höôùng naøo ñoù. Töø töø, baïn seõ nhaän thaáy ñaàu beù ñöùng thaúng khi beù ñöôïc boàng vaø beù caàm ñöôïc caùc vaät duïng trong baøn tay nhoû nhaén trong moät vaøi giaây. Khi ñeán giai ñoïan ñoù, baïn cö ùñaët beù naèm saáp vaø taäp beù choáng treân hai caùnh tay baèng caùch naâng nheï nöõa thaân ngöôøi beù leân ( vôùi moät caùi goái ) ( xem hình 5) .
  23. 23. 23 Hình 5 Baïn goïi beù, luùc laéc moïi vaät duïng tröôùc maét beù, naâng caùc vaät duïng leân töø töø nhaèm cho beù troåi daäy. Duoãi thaúng tay beù ra, naâng thaân mình beù leân, taäp beù choáng hai tay ( moät kieåu troø chôi xe cuùt kít maø baïn naâng ôø phaàn buïng). Toâi thöôøng duøng moät caùi khaên, xoaén laïi, thoâng qua buïng noù roài keùo leân moät caùch nheï nhaøng , sao cho beù chæ coù hai tay laøm nôi choáng ñôõ. ( xem hình 6 ). Hình 6 Chính luùc naøy laø luùc taäp cho beù laät saáp vaø laät ngöûa. Baïn baét ñaàu baèng caùch cheâm moät caùi goái döôùi moät vai ñeå laøm deã daøng ñoäng taùc ñaët chaân beân phía cao hôn leân treân chaân phía thaáp vaø vöøa chôi ñuøa vöøa ñaåy beù. Baïn haõy laëp ñi laëp laïi ñoäng taùc baèng caùch thay ñoåi beân. Baïn coù theå naâng moät vai leân baèng tay ñeå kích thích – Hoâ to:”EÂ, hoáp ! quay”. Haõy cöôøi vôùi beù. Laøm sao beù caûm nhaän ñöôïc söï thuùc ñaåy. Ñeán ñaây beù coù theå thay ñoåi deã daøng tö theá KÍCH THÍCH TAY VAØ NGOÙN TAY Söï taäp luyeän tay naøy coù thôøi gian raát daøi vaø keùo suoát thôøi thô aáu. Naém baét moät vaät duïng laø raát quan troïng cho söï khaùm phaù theá giôùi beân ngoaøi.Vieäc
  24. 24. 24 naøy caàn caùi nhìn toát ñeå ñònh vò vaät duïng vaø söï laøm chuû cuûa thaân theå cöùng caùp, coå vaø caùc chi ñeå ñöa tay ñeán vaät. Neáu treû khuyeát taät khoâng coù phaûn öùng ñöa tay ñeán vaät thì baïn caàm tay treû vaø giuùp treû thöïc hieän ñoäng taùc.Trong thôøi gian ñaàu taäp naém laáy vaät, treû chöa duøng ñeán ngoùn tay caùi, treû duøng loøng baøn tay vaø boán ngoùn tay coøn laïi. Baïn haõy choïn nhöõng ñoà chôi maø treû coù theå caàm ñöôïc, ñaët noù leân baøn tay treû vaø uùp caùc ngoùn tay treû vaøo vaät ñoà chôi. Nhôø vaøo aùp löïc cuûa baïn, treû coù ñöôïc caùi caûm giaùc caàm. Daàn daàn, baïn seõ thaáy tay treû töï ñoäng boùp laïi khi ñuïng moät vaät gì vaø luùc ñoù khoù maø treû thaû ra. Khi ñoäng taùc aáy ñöôïc thaønh thaïo, baïn taäp ngoùn tay caùi cuûa treû. Ta goïi ñoù laø caùi keïp, nghóa laø treû coù theå naém baét caùc vaät duïng chæ baèng ngoùn tay caùi vaø ngoùn troû. Luùc ñaàu, ñoäng taùc coøn vuïng veà, ñeå “keïp”, treû aùp ngoùn caùi vaøo phaàn cuoái ngoùn troû . Baïn ñöa cho treû nhöõng vaät duïng caøng luùc caøng moûng manh hôn nhaèm cho treû tinh hôn trong vieäc naém baét.Töø töø baïn seõ phaûi taäp cho treû caùc ñoäng taùc caàm thuaàn thuïc giöõa ngoùn tay troû vaø ñaàu ngoùn caùi ( xem hình 7 ). Hình 7 Phöông caùch caàm laáy ñoù raát caàn thieát cho vieäc naém baét nhöõng vaät duïng nhoû beù vaø chuû yeáu laø cho vieäc thöïc hieän chöõ vieát sau naøy vì noù giuùp toát vieäc caàm caây buùt ñuùng caùch.
  25. 25. 25 Ñaáy, chuùng ta ñaõ ñeà caäp ñeán söï kích thích toång theå chuû yeáu cho söï phaùt trieån cuûa treû sô sinh. Baèng caùch naém naêm muïc tieâu cô baûn: maét, tai, ñaàu, thaân, chi, chuùng ta ñaõ chuaån bò cho treû baét ñaàu nhöõng luyeän taäp khaùc nhau hôn. Tuy nhieân, tröôùc khi böôùc qua laõnh vöïc can thieäp toång theå ban ñaàu naøy, toâi coù yù muoán nhaéc nhôû caùc phuï huynh laø caàn kích thích caùc vuøng aáy cuøng moät luùc, khoâng naëng ôû choå naøy vaø nheï ôû choå khaùc. Nhöng, phaûi thöïc hieän coâng vieäc moät caùch vui veû, triuø meán, döôùi hình thöùc troø chôi, ôû moät nôi thoaùng maùt, khoâng coù söï quaáy raày söï chuù yù cuûa treû baèng nhöõng nguoàn khaùc ( ví duï truyeàn hình ). Ñoù laø giai ñoïan maø con baïn ñöôïc ñaùnh thöùc trong cuoäc soáng hoaëc moái lieân heä cuûa treû vôùi baïn gaén boù nhau hôn vaø baïn seõ khaùm phaù ra raèng treû coù theå phaûn öùng vôùi caùi gì maø baïn mang ñeán cho noù. Keå caû neáu phaûi caàn nhieàu thaùng daøi roøng raõ giöõa nhöõng kích thích ban ñaàu veà nhaõn quan vaø caùc möùc ñoä phöùc taïp hôn.
  26. 26. 26 PHAÀN HAI THÔØI THÔ AÁU
  27. 27. 27 1. DINH DÖÔÕNG Ñeå aên toát vaø ñeán luùc töï aên moät mình, caàn phaûi coù söï töï chuû ôû : Mieäng Hieän töôïng nhai Maù Tay Moâi Baøn tay Taát nhieân, tieán ñoä phaûi theo töøng giai ñoïan, khoâng queân moät naác naøo ñeå con cuûa baïn ñi töø ñoäng taùc naøy sang ñoäng taùc khaùc khoâng gaëp khoù khaên.Trong phaàn tröôùc, chuùng ta ñaõ bieát caùch naøo taäp cho treû buù, kích thích ñoäng taùc buù baèng caùch keùo bình söõa töø tröôùc ra sau ñeå taïo ñoäng taùc töï ñoäng, xoa boùp nheï hai maù, aán nheï leân moâi treû. Ñaõ ñeán luùc ñoäng taùc nuoát laø giai ñoïan phöùc taïp. Baïn haõy giuùp treû yù thöùc ñöôïc ñöôøng ñi cuûa thöùc aên trong coå hoïng, baèng caùch xoa coå treû theo chieàu ñi xuoáng cuûa thöùc aên moãi laàn treû phaûi nuoát moät caùi gì ñoù. Ñoäng taùc naøy giuùp treû vaø söï haáp thuï seõ trôû thaønh töï nhieân. Aùp löïc ñoù cuûa coå leân hoïng, ñoù laø söï trôï giuùp quan troïng giuùp thöùc aên ñi xuoáng deã daøng hôn. Baèng caùch ñoù, baïn giuùp treû töø luùc môùi sanh nuoát nöôùc mieáng, roài baèng caùch tieáp tuïc söï giuùp ñôû ñoù, baïn pha söõa ñaëc hôn tröôùc. Töø khi treû quen vôùi möùc ñoä söõa ñaëc ñoù thì baïn cho treû uoáng töøng muoãng nhoû vaø ñôïi cho ñeán khi treû nuoát xong roài môùi cho uoáng tieáp. Moät vaøi “maùnh” nhoû ñeå baïn giuùp treû taäp nuoát. Duøng löng muoãng, voã nheï hai, ba caùi leân löôõi treû khi cho treû aên , vieäc naøy gaây phaûn xaï nuoát. Moät vaøi cuïc nöôùc ñaù nhai nhoû, boû treân löôõi treû cuõng gaây ñoäng taùc nuoát baèng phaûn xaï.
  28. 28. 28 Neáu baïn muoán qua moät giai ñoïan môùi, baïn neân luoân lôïi duïng tröôùc giôø aên, khi treû ñoùi, taát nhieân treû seõ hôïp taùc hôn, vaø baïn seõ khoâng gaëp söï töø choái naøo. Neáu baïn coù yù muoán taäp moät caùi gì môùi cho treû ñaõ aên no thì maát coâng voâ ích ! Keá ñeán laø thöùc aên ñöôïc nghieàn nhöø, cho aên baèng muoãng, taïo söï hoaït ñoäng cho hai beân maù vaø löôõi, taïo thuaän lôïi cho vieäc phaùt aâm. Vì ñeå aên vaø ñeå noùi, caàn coù söï töï chuû ñieàu khieån caùc boä phaän nhö nhau: moâi, löôõi, maù, coå hoïng.Theá laø caùi gì giuùp cho vieäc nhai ñeàu giuùp cho vieäc noùi. Giöõa hai muoãng aên, baïn neân cho moät thöùc uoáng.Vieäc naøy giuùp treû nuoát. Cuõng caàn ña daïng hoùa caùc loïai thöùc aên. Baát kyø moïi tröôøng hôïp naøo, baïn khoâng neân trôû laïi bình söõa khi baïn ñaõ baét ñaàu cho treû aên baèng muoãng. Ñeán luùc caàn thieát, baïn coù cho con baïn bieát theá naøo laø aên baèng ngoùn tay. Neáu beù khoâng laøm ñöôïc, baïn ñaët moät mieáng chuoái nhoû (vì meàm ) trong tay beù vaø chæ cho beù ñoäng taùc ñöa leân mieäng. Cuøng luùc, baïn taäp cho beù caàm moät caùi taùch nhoû baèng nhöïa, vôùi hai tay vaø luùc ñaàu phaûi chính tay baïn caàm tay beù vaø höôùng daãn beù ñöa leân mieäng . Laøm sao tay beù xieát maïnh quanh thaân taùch vaø baïn giuùp beù caûm nhaän ñoäng taùc ñöa leân mieäng. Baïn giaûm daàn söï trôï giuùp cuûa baïn cho ñeán khi beù töï laøm ñöôïc hoaøn toaøn moät mình. Tuaàn töï, baïn cho xen laãn vaøo thöùc aên nhöõng thöïc phaåm hôi cöùng moät chuùt ñeå buoäc treû baét ñaàu nhai . Ñaây cuõng theá, treû caøng hoïc sôùm, treû caøng noùi toát. Baïn aán leân hai moâi beù vaø giuùp beù nhai nöông nheï theo haøm beù, baïn vui ñuøa vôùi beù trong luùc beù nhai thöùc aên ( xem hình 8 ).
  29. 29. 29 Hình 8 Baïn seõ thaáy laø ôû moïi luùc taäp luyeän toâi ñaõ duøng nhòp ñieäu. Noù coù muïc ñích taïo nhòp ñieäu, theå hieän baèng lôøi vaø kích thích treû trong baàu khoâng khí vui töôi, luoân luoân laëp ñi laëp laïi nhö khuùc daïo ñaàu cuûa moät baûn nhaïc. Troø chôi nhoû:”Toâi caàm mieáng baùnh vaø craéc, craéc, craéc, toâi beû, mieáng baùnh gaõy craéc”. Caùi tröôùc heát laø laøm sao cho treû nghe ñöôïc tieáng gaõy vôõ cuûa thöùc aên.Vaäy laø ñoäng taùc keát hôïp vôùi tieáng ñoäng seõ ñöôïc nhanh caûm nhaän. Keá ñoù, baïn cho treû nhaän thaáy ñoäng taùc xoay chuyeån ñeå nhai caû thöùc aên. Ñeå taïo cho treû nhai deã daøng hôn baïn ñaët thöùc aên phía beân trong haøm nhai, ñeå treû khoâng caén vaøo löôõi, phaûi traùnh söï loän xoän aáy. Baïn phaûi thaän troïng, khoâng neân ñeå saâu quaù, treû coù theå nuoát voäi ñoù. Baây giôø, vôùi moät tay : Toâi caàm caùi taùch ôû quai. Nhö moïi khi , baïn giuùp treû luùc ñaàu vôùi tay kia. Baïn neân duøng nhöõng taùch nhöïa daønh cho treû em, coù caùi lôïi laø vöõng beàn hôn. Moät lôøi khuyeân laø neân ñeå vaøo moät chuùt ít nöôùc vaø coi chöøng beù laøm hoûng ñaáy ! Con baïn caàm ñöôïc taùch moät mình roài ! Vaäy thì chuùng ta qua ñeán muoãng ( lino hay nhöïa, luoân ñöôïc lau saïch ). Khi treû caàm muoãng, tay baïn xieát töø beân ngoaøi tay treû, giuùp treû caàm vöõng muoãng roài baïn thaû ra töø töø, tay treû seõ thaáy nhanh ñoäng taùc caàn laøm ( xem hình 9 ). Khi thöùc aên ñöôïc ñöa ñeán mieäng, baïn kheùp moâi treû laïi baèng moät aùp löïc nheï. Treû coù khuynh höôùng luùc ñaàu phun thöùc aên ra, vaøo luùc keùo muoãng töø
  30. 30. 30 mieäng ra. Baïn haõy giuùp treû giöõ ngaäm mieäng laïi vaø vôùi moät taám göông, baïn cho treû thaáy baïn laøm theá naøo ñeå treû baét chöôùc baïn. Töø luùc ñaàu, baïn neân choïn loaïi thöùc aên giöõ ñöôïc coá ñònh, khoâng nhö nhöõng haït ñaäu, cöù luoân laên troøn khaép nôi ! Hình 9 Ñoäng taùc “xuùc thöùc aên” nhö vôùi caùi xeûng deã thöïc hieän hôn vôùi thöùc aên taùn nhuyeãn. Baïn duøng moät caùi cheùn, vì saâu, treû deã daønh “laáy” thöùc aên baèng muoãng. Taát nhieân, treû thöôøng hay laøm hoûng, nhöng baïn ñöøng löu taâm vaø baïn toå chöùc laøm sao cho goïn. Moät khaên quaøng baèng nhöïa cho treû vôùi moät tuùi ñeå thu nhaët nhöõng gì rôi rôùt, moät taám traûi nhöïa döôùi neàn nhaø ñeå sau ñoù khoûi lau, cheùn baùt loaïi khoâng deã vôõ. Cöù luoân khích leä ñöùa treû, baïn ñöøng bao giôø töø choái ñieàu gì. Aên moät mình baèng muoãng laø moät giai ñoïan troïng yeáu. Nhöng töø khi ñöùa treû coù theå ñöa muoãng leân mieäng ñöôïc thì baïn ngöng söï giuùp ñôõ. Sau ñoù, baïn taäp cho treû uoáng nöôùc baèng oáng huùt. Baïn duøng moät oáng huùt ngaén ( caét ñoâi ) huùt nöôùc vaø bòt moät ñaàu baèng ngoùn tay, baïn ñaët ñaàu kia vaøo mieäng ñöùa treû vaø ñöa oáng huùt töø töø leân cao, baïn
  31. 31. 31 cho vaøo mieäng, vaøi gioït nöôùc, baïn haï thaáp oáng huùt xuoáng daàn cho ñeán khi treû huùt ñöôïc nöôùc. Baïn coù theå höôùng daãn cho treû caùch huùt: laáy moät loaïi chaát loûng maøu töôi vaø moät oáng huùt trong suoát ñeå treû deã thaáy. Baïn cöù laøm cho chaát loûng ñoù leân oáng huùt töø töø roài sau ñoù baïn ñöa oáng huùt ñeán mieäng treû ñeå treû coù yù muoán laøm y nhö theá, cho ñeán khi treû ngaïc nhieân nhaän thaáy chaát loûng ñaõ vaøo mieäng mình. Neáu treû thoåi vaø laøm bong boùng thay vì huùt vaøo, baïn cöù cöông quyeát laáy laïi ly nöôùc. Baïn cöù chôø ñôïi vaø tieáp tuïc cho treû taäp huùt vôùi nhöõng troø chôi nho nhoû nhö huùt moät mieáng boâng goøn vaø cho noù dính vaøo ñaàu oáng huùt do vieäc huùt. Moät mieáng giaáy moûng nhoû cuõng laøm ñöôïc. Con coù theå khoâng aên ñöôïc caùi naøy? Baïn haõy cho treû phaân bieät ñöôïc giöõa “caùi aên ñöôïc vaø caùi khoâng aên ñöôïc”. Moãi laàn ñöùa treû ñöa leân mieäng vaät gì khoâng aên ñöôïc thì baïn noùi döùt khoaùt laø khoâng vaø laáy laïi ngay. Sau ñoù baïn ñaët laïi vaät ñoù tröôùc maët treû vaø laäp laïi tieáng khoâng ! moät caùch nheï nhaøng vaø baïn caàm tay treû haát vaät ñoù ra. Roài baïn noùi to leân, roõ raøng vôùi ñöùa treû: “khoâng, khoâng, khoâng toát”. Lieàn sau ñoù, baïn ñöa cho treû caùi gì aên ñöôïc maø treû thích vaø noùi : “ñöôïc, caùi naøy con aên ñöôïc ñaây”. Cöù theá maø baïn laøm vôùi hoøn ñaát hay hoøn soûi maø moïi ñöùa treû ñeàu ham thích aên, roài daàn daàn khi treû lôùn, baïn cho noù bieát theá naøo laø nguy hieåm khi aên vaøo. YÙù thöùc ñöôïc söï nguy hieåm laø ñieàu raát teá nhò cho moïi ñöùa treû. Baïn thöû nghó laø ñoái vôùi treû khuyeát taät, khaùi nieäm ñoù coøn khoù caûm nhaän hôn nhieàu. Caùc baäc cha meï thöôøng ít quan taâm ñeán nhöõng daën doø sô ñaúng veà söï an toøan vaø thoâng thöôøng, caùi nguy hieåm chæ xaûy ñeán khi ñaõ muoän maøng. Vaäy thì phaûi döïng leân cho treû nhöõng loïai baûng baùo hieäu nhaéc nhôû “moái ñe doïa” cho söï an toøan cuûa noù. Daùn moät mieáng baêng keo ñoû treân taát caû caùc goùi hay chai loï ñöïng caùc chaát ñoäc haïi ñeå treû lieân töôûng : ñoû = caám.
  32. 32. 32 Baïn baét buoäc ñöùa treû söû duïng khaên aên. Choïn loïai töôi maùt, buoàn cöôøi, maøu meø saùng. Chæ cho treû caùch duøng khaên baèng chính tay cuûa treû vaø höôùng daãn caùc ñoäng taùc lau maët. Baïn ñaët taám göông tröôùc treû vaø noùi “con lau ñi”. Khi ñoäng taùc ñaõ ñöôïc thöïc hieän: “Ñaáy! baây giôø con ñeïp quaù ! con saïch seõ quaù !” Baïn cöù laäp ñi laäp laïi khoâng ngöøng. Cöù ñeå treû cho buùp beâ aên, laøm dô caùc con buùp beâ cuûa noù vaø sau ñoù treû lau saïch ñi. Laäp laïi caùc ñoäng taùc nhö theá treân con buùp beâ laø ñieàu quan troïng. Con buùp beâ taùi hieän hình theå cuûa ñöùa treû.Treân con buùp beâ, ñöùa treû nhaän dieän caùc boä phaän thaân theå, coù nhöõng so saùnh, thöïc hieän nhöõng ñoäng taùc töï ñoäng maø sau ñoù noù muoán theå hieän leân chính noù. Baây giôø ñöùa treû ñaõ saün saøng aên moät mình suoát böõa aên. Haõy ñeå treû aên cuøng vôùi nhöõng ngöôøi trong gia ñình. Moïi ngöôøi hoan ngheânh beù ñöôïc ngoài cuøng baøn aên. Treû caûm thaáy nhö ñöôïc thaêng chöùc vaø seõ raát ham thích giöõ tö theá ñoù. Baïn cöù hoân treû ñi vaø taùn thöôûng söï thaønh coâng cuûa noù. Böõa aên seõ keùo daøi ra. Nhöng baïn ñöøng quan taâm laøm gì. Taát nhieân phaûi söû duïng moïi vaät duïng aên uoáng caàn thieát. 2. VIEÄC MAËC QUAÀN AÙO Vieäc taäp maëc quaàn aùo cuõng baét ñaàu töø luùc môùi sinh vaø keùo daøi qua nhieàu naêm. Baïn khoâng neân chôø ñeán tuoåi hay ñöùa treû phaùt trieån töï maëc quaàn aùo ñeå xem noù coù laøm ñöôïc khoâng.
  33. 33. 33 Töø nhöõng buoåi taém ban ñaàu,vieäc taäp taønh aáy ñaõ baét ñaàu. Ñoù laø thôøi gian tuyeät dieäu ñeå treû khaùm phaù ra thaân theå cuûa mình vaø yù thöùc ñöôïc caùc ñoäng taùc cuûa noù. Chính ôû phoøng taém maø treû caûm nhaän ñöôïc theá naøo laø hoaït ñoäng chaân cuûa noù. Chính ôû ñoù, trong söï aám aùp cuûa buoåi taém hay söï eâm aû cuûa chieác khaên loâng maø treû nhaän bieát caùc boä phaän thaân theå. Töø nhöõng buoåi taém ñaàu tieân, baïn haõy kích thích tay vaø chaân ñöùa beù ñeå beù hieåu laø noù phaûi ñöa tay chaân ra ñeå giuùp baïn. Moät lôøi khuyeân : baïn luoân duøng nhöõng quaàn aùo nheï, eâm, cô theå co daõn vaø ñöøng bao giôø boù saùt. Ñoái vôùi nhöõng loïai quaàn aùo maø baïn ñònh maëc cho treû, baïn cöù neâu teân quaàn aùo ñoù thaät to vaø roõ raøng vaø chæ cho treû bieát phaàn naøo cuûa cô theå phaûi maëc vaøo. Ví duï: ñoái vôùi caùi quaàn. “Ñaây laø caùi quaàn”, “con ñöa oáng chaân ra”. Baïn ñuïng chaân: “Ñaây laø chaân con” Baïn ñuïng oáng chaân: “Ñaây laø oáng chaân con”. Baïn voã nôi phaàn thaân theå maø baïn vöøa goïi teân baèng caùch kích thích ñeå treû phaûn öùng. Töø töø, baïn chôø ñôïi treû ñöa chaân cho baïn. Baïn cöù laøm nhö vaäy cho taát caû quaàn aùo. Baûng ghi nhôù thöïc haønh 1) Baét ñaàu töø phaàn cuoái cuûa ñoäng taùc vaø ñi daàn trôû laïi töø luùc ñaàu, ñöùa treû seõ deã daøng nhaän thöùc hôn . 2) Ñeå môû nuùt, gaøi nuùt, môû moùc, gaøi moùc, côûi quaàn aùo, maëc quaàn aùo, vieäc naøy neân thöïc hieän tröôùc heát treân moät loïai vaûi hay moät quaàn aùo khoâng lieân quan hay treân moät con buùp beâ Vai troø con buùp beâ raát quan troïng cho söï taäp luyeän . 3) Baïn caàn bieát laø thaùo ra luoân luoân deã hôn laø laøm. a. mang giaøy deã hôn côûi giaøy b. môû nuùt deã hôn gaøi nuùt. 4) Khi ñöùa treû böôùc qua thöïc taäp treân chính cô theå cuûa noù, baïn baét ñaàu baèng nhöõng quaàn aùo roäng raõi cho noù. Treû seõ côûi vaø maëc ñöôïc deã daøng hôn .
  34. 34. 34 CÔÛI QUAÀN AÙO Caùi deã côûi nhaát laø vôù. Töø nhöõng buoåi taém ñaàu, khi baïn côûi quaàn aùo cho beù, ñuøa vôùi beù baèng caùch caàm tay beù ñeå keùo ñaàu chieác vôù ra qua caùc ngoùn tay beù naém laïi, baïn cuøng beù keùo ñeå thaùo vôù ra. Baïn keùo maïnh vaø vui möøng khi keùo xong, baïn oâm hoân loøng baøn chaân treû moät caùch noàng nhieät . Baïn laäp laïi ñoäng taùc naøy moãi laàn baïn côûi vôù cho beù, cho ñeán khi noù trôû thaønh töï ñoäng. Neáu beù khoâng laøm, baïn keùo tay beù ñeán chieác vôù vaø laäp laïi : “Keùo vôù ra ñi con”. Moät ngaøy naøo ñoù, beù seõ laøm ñöôïc . Theá roài ñeán chieác aùo khoaùc ( ñaõ môû nuùt ).Taïi sao laïi aùo khoaùc? Tröôùc heát vì noùi chung laø roäng raõi vaø khoâng coù vaán ñeà phaûi qua ñaàu. Taát nhieân, baïn neân nhôù laø baïn phaûi baét ñaàu töø phaàn cuoái cuûa ñoäng taùc. Keùo aùo qua vai, cho aùo xuoáng ñeán khuyûu tay ñöùa be,ù chæ coøn vieäc keùo moät caùnh, roài caùnh kia. Khi ñöùa beù bieát laøm ñoäng taùc aáy, baïn keùo aùo khoaùc leân töø töø cho ñeán phaàn treân cuûa tay, roài töø töø ngöøng laïi ôû vai. Ñeán möùc naøy, phaûi taäp cho beù côûi aùo ôû vai.Tröôùc taám göông, taäp cho beù naém coå aùo cuûa phía beân naøy vaø beân kia vaø keùo veà phía sau khoûi vai. Khi ñöùa beù ñaõ bieát laøm caùc giai ñoïan sau, noù phaûi töø ñoù laøm moät mình. Baïn ñöøng bao giôø côûi aùo cho beù nöõa. Roài ñeán quaàn ( cuõng ñaõ môû nuùt ).Vaãn nguyeân taéc cuõ: tröôùc heát phaûi ñaït giai ñoïan cuoái : cho treû laøm thöû moät caùch thoaûi maùi, chaân naøy ñeán chaân kia, khi chieác quaàn xuoáng ñeán chaân, taäp cho beù boû chaân ra.Vieäc naøy giuùp cho söï nhaän thöùc hoaït ñoäng cuûa chaân, coù nghóa laø phaûi uoán cong chaân nhö moät vuõ nöõ ñöùng treân moät chaân. Khi ñoäng taùc aáy ñöôïc thuaàn tuïc , taäp cho beù keùo quaàn ra nhö ñaõ chæ daãn cho vieäc côûi vôù tröôùc ñaây: “ keùo, keùo quaàn ñi con”. Khi ñaõ ñöôïc roài, baïn keùo quaàn cuûa treû xuoáng ñeán ñaàu goái vaø taäp cho beù ñaåy xuoáng döôùi chaân.
  35. 35. 35 Baïn ñaët quaàn ôû haùng ñeå taäp cho beù côûi quaàn qua khoûi moâng ñít. Sau nhö theá, ñöùa beù cuûa baïn côûi moät mình quaàn ngaén, quaàn daøi ñöôïc heát. Moät vaán ñeà coù theå ñaët ra cho söï thuï ñaéc naøy. Ñoù laø vaán ñeà thaêng baèng. Neáu khoâng theå ñöùng moät chaân ñeå côûi chaân kia, thì baïn neân keùo quaàn xuoáng ñaàu goái vaø noù thöïc hieän phaàn coøn laïi ôû tö theá ngoài. Caùc baïn luoân nghó raèng caùc loïai vaûi aùo nguû hay aùo maëc theâm beân ngoøai laø co daõn hôn, vaäy thì côûi ra cuõng deã hôn. Neáu ñöùa beù khoù khaên laém môùi ñöùng moät chaân ñöôïc thì baïn cuõng coù theå ñöùng sau ñöùa treû, hai tay giô ra, treû caûm thaáy ñöôïc baûo veä. Vieäc naøy seõ laøm ñöùa beù an taâm . Ñeå hoøan chænh söï thaêng baèng ñoù, baïn khoâng ngöøng laäp laïi nhöõng troø chôi tö theá ñöùng moät chaân. Nhöõng loïai quaàn aùo sau cuøng ñeå taäp cho treû côûi ra laø quaàn aùo phaûi maëc qua ñaàu. Baïn baét ñaàu baèng nhöõng aùo ñan vôùi coå roäng roài töø töø qua ñeán coå heïp. Ñeå taäp, baïn töï phaân tích ra nhieàu giai ñoïan khaùc nhau maø baïn thöôøng laøm: Baïn khoanh tay ñeå naém vaït aùo ôû moãi beân. • Baïn keùo vaït aùo leân ñaàu , hai tay vaãn khoanh • Baïn thoø ñaàu ra baèng caùch keùo leân treân • Sau cuøng, baïn ruùt moät caùch tay, roài caùnh tay coøn laïi. • Khi taäp cho beù, baïn phaûi ñöùng sau beù, caàm hai tay beù khoanh laïi, cho beù caàm naém laáy vaït aùo beân döôùi. Baïn laøm ñoäng taùc ñaåy sau cho beù ruùt ñaàu ra vaø ñeå beù töï ruùt tay laáy moät mình. Khi ñaït ñöôïc, baïn laäp laïi nhöng baïn ngöng söï giuùp ñôõ tröôùc khi ruùt ñaàu ra, sau ñoù baïn tieáp tuïc, giaûm daàn söï trôï giuùp cuûa baïn cho ñeán vieäc treû töï tuùc hoøan toøan. Ñeán möùc ñoä naøy, con baïn hoaøn toaøn bieát côûi quaàn aùo. Baïn lôïi duïng giôø taém cuûa beù ñeå laëp laïi caùc baøi taäp. MAËC QUAÀN AÙO Baïn ñöøng baét ñaàu ñoøi hoûi ñöùa beù phaûi maëc quaàn aùo khi maø noù môùi bieát raønh vieäc côûi quaàn aùo. Giai ñoïan ñaàu nhaèm cho beù ñöa tay vaøo aùo khoùac . Baïn laáy moät boä quaàn aùo roäng, roäng hôn khoå cuûa ñöùa beù.Vieäc taäp seõ thoaûi maùi hôn.
  36. 36. 36 Baïn chæ roõ caùi loã ôû taàm vai beù vaø cho beù ñöa tay vaøo. Haõy chôi troø xe hoûa ñi vaøo hang nuùi. Vôùi hai ngöôøi lôùn: moät ngöôøi taäp ñöa tay vaøo tay aùo, ngöôøi kia chôø phía döôùi tay aùo ñeå xem caùch tay thoø ra, ñoàng thôøi noùi: “Ñaáy, ñaåy tay ra”. Ngöôøi naøy naém baét caùnh tay ngay khi thoø ra ñeå kích thích ñöùa beù. Nhaèm hoaøn chænh ñoäng taùc ñaåy caùnh tay, baïn ñuøa vôùi beù baèng caùch ñöùng tröôcù noù vaø ñaåy maïnh treân baøn tay beù, baøn tay bò aùp vaøo baøn tay beù. Moät ngöôøi lôùn ñöùng sau ñöùa beù, laøm cho beù nhaän thaáy ñoäng taùc ñoäng taùc ñaåy treân baøn tay cuûa ngöôøi tröôùc maët beù. Khi ñöùa beù bieát ñöa tay vaøo moät tay aùo, baïn haõy giuùp noù caùnh tay thöù hai vaø chæ cho beù keùo vaït coå aùo ñeå ñöa aùo leân vai. Chính luùc naøy baïn caàn chæ daãn beù. Taát nhieân, vieäc taäp naøy caàn nhöõng khaû naêng tinh teá hôn : • Tìm choå vaøo tay aùo maø khoâng caàn thaáy. • Thoø caùnh tay vaøo tay aùo ñoù. • Ñöa tay treû laïi phía tröôùc ôû tö theá bình thöôøng. Baïn giuùp beù laâu hôn ñeå ñoäng taùc ñöôïc nhuaàn nhuyeãn vaø khuyeân baûo beù baèng lôùi noùi. Sau ñoù baïn chæ daãn beù maëc quaàn . Moät laàn nöõa, baïn baét ñaàu baèng moät ñoäng taùc môùi, nhaèm vieäc keùo quaàn qua khoûi moâng ñít ñeán buïng. Khi xong, baïn ñeå quaàn ôû löng chöøng, ñaàu goái vaø ñeå beù thöïc hieän phaàn tieáp. Caùi naøy buoäc ñöùa beù phaûi cuùi xuoáng. Noù phaûi bieát cuùi xuoáng phía tröôùc, moät caùch thoûai maùi. Baïn giuùp tieáp beù ñöùng thaêng baèng treân moät chaân ñeå ñöùa beù coù theå ñaët chaân vaøo oáng quaàn baèng caùch ñöa chaân khoûi maët ñaát. Trong khi treû thöïc hieän ñoäng taùc ñoù, moät ngöôøi lôùn ñöùng sau löng giöõ beù, ngöôøi naøy thaû ra töø töø . Ñöùa beù phaûi cong chaân vaø löng laïi, roài duoãi ra ñeå giöõ thaêng baèng. Töø ñaây, ñöùa beù ñaõ bieát maëc taát caû quaàn aùo maø khoâng qua ñaàu. Noù coù theå baây giôø taäp maëc aùo len coå cao vaø aùo thun coå loï. Taát nhieân, luoân nguyeân taéc cuõ: Baét ñaàu vieäc taäp baèng aùo roäng raõi hôn. Chæ cho beù caùch ñöa tay vaøo moät tay aùo, roài tay aùo kia, xong thì laøm theá naøo ñöa hai tay leân coå aùo ñuïng vaøo ñænh ñaàu vaø keùo ra sao ñeå thoø ñaàu ra. Ñeán nöôùc naøy, vieäc maëc ñaõ oån maø chöa caàn quan taâm ñeán vieäc caøi hay gaøi nuùt. CAÙC NUÙT CAØI
  37. 37. 37 Neáu baïn ñaõ theo doõi caùc baøi taäp tröôùc, chaéc baïn thaéc maéc laø ñöùa treû tröôùc heát taäp môû nuùt tröôùc khi bieát caøi nuùt. Ñoái vôùi caùc loïai nuùt, duø theá naøo ñi nöõa, phaûi luoân theo cuøng tieán trình. Baïn may nuùt tröôùc treân moät taám vaûi gì ñoù maø baïn seõ ñaët treân baøn. Ñöùa treû chæ baän taâm moät vieäc : taäp moø maãm caùi gì maø baïn ñaõ may. Khi xong vôùi taám vaûi, baïn böôùc qua moät loaïi quaàn aùo ñaët treân baøn, khoâng phaûi cuûa treû. Sau ñoù, chæ khi naøo caùc giai ñoaïn tröôùc ñaõ ñöôïc thöïc hieän deã daøng, baïn cho treû thöïc hieän ñoäng taùc treân quaàn aùo maø treû ñang maëc. VIEÄC MÔÛ NUÙT Baïn laáy hai taám vaûi, treân ñoù baïn ñaõ may ba nuùt thaät to vaø beân kia ba loã khuy thaät to khaùc. Baét ñaàu vieäc taäp, baïn ñaët leân baøn hai taám vaûi coù nuùt ñoù. Baïn caøi nuùt thöù nhaát vaøo loã khuy roài baét ñaàu môû ra. Ñöùa treû, luùc ñaàu, chæ phaûi keùo phaàn sau cuøng cuûa nuùt. Baét ñaàu vôùi nhöõng nuùt to deã daøng giuùp cho theá naém giöõ giöõa caùc ngoùn tay caùi vaø ngoùn tay troû cuûa treû. Töø töø baïn giaûm phaàn baïn loâi keùo tay treû cho ñeán khi ñoäng taùc phaûi ñöôïc thöïc hieän toaøn dieän. Ñeán ñaây baïn ñaët quaàn aùo treân baøn vaø cho treû môû nuùt. Neân baét ñaàu baèng nhöõng quaàn aùo roäng vôùi nhöõng nuùt to vaø baïn giaûm daàn kích thöôùc cho ñeán khi ñöùa treû môû nuùt ñöôïc caùc quaàn aùo cuûa buùp beâ cuûa noù. Ñeán luùc treû bieát môû nuùt quaàn aùo ñang maëc, baïn coù theå böôùc qua vieäc caøi nuùt. CAØI NUÙT Baïn laáy laïi caùc maûnh vaûi, taùch bieät vôùi nhau, laàn naøy vôùi nuùt thöù nhaát gaén vaøo ba phaàn tö trong loã khuy. Cho treû keùo ra vaø ñaët trôû laïi. Baïn ñaët nuùt aùo vaøo phaân nöûa loã khuy, roài moät phaàn tö, v.v… Khi ñöùa treû caøi nuùt deã daøng hai maûnh vaûi aáy, baïn laáy quaàn aùo treân baøn vaø thöïc hieän nhö chæ daãn ôû phaàn môû nuùt. Song song, baïn may treân mieáng vaûi naøo ñoù, moät daây keùo to vaø ñuøa vôùi treû baèng caùch keùo leân keùo xuoáng.
  38. 38. 38 Cuõng theo phöông phaùp naøy maø baïn chæ daãn cho treû môû vaø caøi caùc loaïi moùc aùo, nuùt baám ( baèng caùch nhaán löïc maïnh vôùi ngoùn tay caùi ôû döôùi vaø ngoùn tay troû ôû treân theo theá keïp ) vaø vieäc söû duïng daây löng. Caùi khoù khaên ñaàu tieân laø xoû ñuoâi daây löng vaøo voøng khoùa nòt, töø döôùi, trong khi treû thöôøng co khuynh höôùng muoán xoû töø phía treân: Khi qua ñöôïc khoù khaên ñoù, baïn giuùp treû xoû que saét cuûa voøng khoùa nòt vaøo moät trong caùc loã nòt. Khi caùc giai ñoïan naøy ñaït ñöôïc, con cuûa baïn töø ñaây coù theå maëc quaàn aùo moät mình, caøi nuùt aùo luoân theå.
  39. 39. 39 3. SÖÏ THUÏ ÑAÉC TÍNH VEÄ SINH Chuùng ta khoâng neân queân laø keå caû ôû nhöõng treû khoâng khuyeát taät, söï thuï ñaéc tính veä sinh ñoøi hoûi moät söï phaùt trieån quan troïng cuûa heä thoáng thaàn kinh : Vaäy, baïn caàn nhôù laø khoâng neân ñoøi hoûi ôû moät ñöùa treû, nhaát laø noù bò khuyeát taät, laøm hôn caùi gì maø noù khoâng theå laøm ñöôïc. Taäp cho treû ngoài boâ trong moät thôøi gian ngaén. Baïn neân ñaït boâ ôû cuøng moät nôi, trong nhaø caàu, nhaø taém nhö ñoái vôùi ngöôøi lôùn, khoâng ôû trong phoøng nguû hay phoøng khaùch. Phaûi cho beù quen vôùi nôi ñöôïc daønh cho beù. Baïn phaûi theo doõi giôø sinh hoaït cuûa beù. Nhieàu baø meï naém roõ khoaûng thôøi gian giôø giaác beù tieâu, tieåu . Vaäy khi ñeán luùc ñoù, baïn ñaët beù leân boâ. Baïn chæ cho beù caùi gì beù ñaõ laøm vaø chuùc beù moät caùch noàng nhieät. Baïn ñöøng bao giôø la raày beù veà vaán ñeà naøy. Khi beù lôùn leân moät tí vaø khi thuaän tieän, baïn daïy beù caùch chöùng toû baèng cöû chæ laø beù muoán ñi veä sinh. Baïn neân hoûi beù thöôøng xuyeân : con muoán ñi tieåu hay con muoán ñi tieâu vaø baïn nhaán maïnh ñoäng taùc vaâng hay khoâng ôû ñaàu beù baèng tay cuûa baïn. Neáu chính baïn ñi veä sinh, baïn noùi lôùn: “OÂ ! me ï(cha) muoán ñi tieåu” vaø theá laø baïn chæ cho beù laø baïn ñi W.C. Neáu ñaõ quaù treã, baïn vaãn ñaët beù ngoài boâ nhaèm cho beù lieân töôûng boâ vôùi tieâu tieåu. Baïn phaûi luoân nghó ñeán nhöõng quaàn aùo deã côûi. Thoâng thöôøng, chæ caàn moät phuùt thì moïi vieäc ñeàu dieãn ra toát ñeïp vaø caùc nuùt thaét, daây nhôï caøng nhieàu caøng vöôùng víu, laøm chaäm haønh ñoäng. Moät “ maùnh ”nhoû, baïn cho beù uoáng moät tí nöôùc, khoaûng möôøi phöùt sau, baïn cho beù ngoài boâ, coâng vieäc seõ toát hôn.
  40. 40. 40 Baïn ngöng taõ loùt cho treû caøng sôùm caøng toát. Hoàng chöa bao giôø ñöôïc saïch seõ cho ñeán luùc 6 tuoåi, trong söï thaát voïng lôùn lao cuûa cha meï, khi toâi ñeán giuùp beù thì beù coøn mang taõ loùt. Chöông trình ñaàu tieân cuûa toâi laø nhaèm loïai ngay taõ loùt, baèng caùch giaûi thích cho beù: “ Con ñaõ lôùn roài, taõ laø ñeå daønh cho caùc beù tí xíu. Con nhìn thaân hình con ñi, tay, chaân cuûa con : moïi thöù ñaõ lôùn haún roài. Töø nay, con phaûi bieát laø con ñaõ lôùn roài. Vieäc ñi tieåu laø vieäc cuûa baûn thaân con, khoâng phaûi cuûa ba maø cuõng khoâng phaûi cuûa meï. Vaäy chính con phaûi töï quyeát ñònh laø mình ñaõ lôùn, moät ngaøy naøo ñoù, khi con muoán theá thaät söï, con seõ saïch seõ vaø con ñi tieåu nhö ngöôøi lôùn”. Tuaàn sau, vaán ñeà ñaõ ñöôïc giaûi quyeát, vaø chính Hoàng haõnh dieän töï baùo cho toâi ñieàu ñoù. Ñieàu raát quan troïng laø giaûi thích cho treû bieát thaân theå chæ thuoäc veà noù maø thoâi, vaäy vaán ñeà tieåu tieän laø do treû töï chuû. Caùc taõ loùt laøm keùo daøi tình traïng “beù boûng”. Ñöùa treû, bieát raèng mình ñang coù caùi gì ñeå nhaän caùc thöù thaûi ra cuûa mình thì chaúng bao giôø coá gaéng töï kieåm soaùt vaø chaúng bao giôø caûm thaáy khoù chòu khi bò öôùt aùt. Baïn baét ñaàu baèng caùch khoâng duøng taõ loùt khi ñöùa beù nguû tröa. Caàn chuù yù: Neáu baïn ñaõ baét ñaàu ruùt taõ loùt vaøo moät thôøi ñieåm cuûa ngaøy, baïn ñöøng bao giôø quay trôû laïi, keå caû vaø nhaát laø neáu ñöùa treû vaãn ñaùi daàm. Ñeán khi treû coù theå thöïc hieän ñöôïc moät mình caùc ñoäng taùc ñaõ ñöôïc moâ taû döôùi ñaây, baïn neân ñeå beù töï laäp vaø töï noù lo veä sinh cho noù. Ban ñeâm, baïn ñeå caïnh beù moät ly nöôùc (vieäc naøy laøm baïn ngaïc nhieân, nhöng quan troïng). Baïn ñeå caïnh beù : aùo pyjama saïch, moät chaên ñaép. Baïn noùi vôùi beù: “Neáu con tieåu, ñöøng goïi meï daäy, con môû ñeøn, con thay aùo pyjama saïch vaøo, roài truøm chaên nguû tieáp”. Baïn ñöøng noùi gì hôn nöõa, nhöng neáu beù ñaùnh thöùc baïn daäy ban ñeâm, baïn ñeán beân beù vaø laäp laïi: “Meï caàn nguû, vieäc tieåu laø cuûa con, con töï lo laáy”. Vì goïi baïn daäy laø moät thích thuù vaø con cuûa baïn laëp laïi caùi vui thuù ñoù khi baïn ñeán beân noù, neáu nhö baïn khoâng töø choái ngay töø ñaàu.
  41. 41. 41 Neáu beù khoâng ñaùi daàm luùc tröa, baïn haõy khen beù noàng nhieät vaø vuoát ve aâu yeám beù. Neáu beù tieåu öôùt ñaãm, baïn khoâng neân la raày nhöng baïn ñöøng quan taâm thay ñoà ngay vaø khoâng aâu yeám gì caû. Keá ñoù, baïn khoâng duøng taû loùt vaøo ban ñeâm cho beù. Chæ caàn doø tìm beù coù hay ñaùi daàm ban ñeâm khoâng ñeå cho beù ngoài boâ tröôùc. Vaøi lôøi khuyeân Neáu phoøng cuûa beù gaàn nhaø veä sinh, thì toát cho beù. Con ñöôøng ñi ñeán • ngaén hôn vaø beù seõ ít sôï hôn. Moïi caùi ñeàu raát gaàn vaø deã môû. • Coù moät naép loùt vieàng baøn caàu baèng nhöïa ñeå thích öùng vôùi moâng ñít • cuûa beù, baïn cöù mua. Raát thöïc duïng vì beù thaáy ít sôï hôn caùi loã to cuûa baøn caàu. Ñoái vôùi beù trai, toâi coøn thaáy cho ñeán 8 tuoåi roài maø coøn ngoài tieåu boâ. Ñieàu quan troïng laø cho beù trai tieåu sôùm chöøng naøo toát chöøng naáy theo kieåu cuûa ngöôøi cha, töùc laø ñöùng tieåu : ngöôøi cha cuøng tieåu vôùi beù, vieäc taäp naøy raát ñôn giaûn nhöng seõ giuùp ñöùa con lôùn leân vaø töï nhaän dieän hình aûnh tính nam giôùi. Veà vieäc naøy maø cha meï luoân xaùc ñònh cho con giôùi tính: “con laø gaùi, con nhö meï, con laø trai, con nhö cha.” Neáu nhaø veä sinh ôû xa hoaëc neáu beù sôï ban ñeâm thì baïn ñeå tröôùc caùi boâ trong phoøng cuûa beù. Baïn thöôøng xuyeân toå chöùc troø chôi laøm theo vôùi treû. Treû em raát thích. Taäp cho beù töï lau mình: chæ cho beù ñoäng taùc treân buùp beâ, roài sau ñoù treân thaân theå cuûa beù baèng caùch höôùng daãn tay beù, caùi naøy thöôøng laøm deã. Baïn ñöøng quaù kyõ luùc ñaàu. Baïn ñöøng bao giôø queân laø moät ñöùa treû nguû chung vôùi cha meï tieán boä chaäm hôn, noù phaûi coù phoøng rieâng cho noù.
  42. 42. 42 4. TAÉM RÖÛA Töø buoåi taém ñaàu tieân cuûa beù, baïn naém tay beù vaø nheï nhaøng, kieân nhaãn chæ daïy beù ñöa tay leân maët laøm nhöõng ñoäng taùc nhoû vuoát ve. Beù caøng ñuøa vôùi nöôùc baèng caùch ñaäp tay vaø trong luùc raûy nöôùc, beù caûm nhaän toát vieäc taém cuûa mình. Khi coù theå ñöôïc, baïn ñöa beù ñeán hoà bôi. Toâi thaät tình khuyeân caùc baäc cha meï neân cho beù ñaêng kyù taäp bôi. Söï quen thuoäc vôùi nöôùc giuùp ích cho tính veä sinh. Nhöõng “beù bôi loäi” tham döï vaøo nhöõng buoåi ôû hoà bôi ñöôïc toå chöùc daønh cho nhöõng beù töø nhöõng thaùng ñaàu sau khi sinh. Vieäc naøy nhaèm muïc ñích laøm cho beù ham thích nöôùc vaø giuùp beù hoaït ñoäng moät caùch töï nhieân trong moâi tröôøng nöôùc vaø khoâng maõy may sôï seät. Nhö theá beù quen thuoäc vôùi yeáu toá nöôùc vaø ñaït moät söï thoaûi maùi lôùn trong moâi tröôøng ñoù. Caàn traùnh vieäc tieáp xuùc vôùi nöôùc ñöôïc xem nhö laø söï tröøng phaït vaø laøm cho treû khoùc vaø sôï haõi. Vieäc noâ ñuøa taïi beå bôi khoâng chæ taäp luyeän cho beù maø coøn thaät söï giuùp beù vui thuù vôùi nöôùc. Baïn cöù taän duïng caùc troø chôi trong nöôùc, döôùi moïi hình thöùc vaø baïn khoâng do döï keùo daøi buoåi taém. Nhöõng ñoà chôi trong nöôùc : buùp beâ, taøu, hình khoái, vòt ñeàu ñöôïc duøng nhieàu. Caùi ñoù laøm cho tay nhanh nheïn hôn vaø hoã trôï cho söï naém baét caùc vaät duïng. Hôn nöõa, chuùng ta seõ roõ phaàn tieáp theo, giôø taém laø thôøi gian quan troïng cho ngoân ngöõ. Baïn cöù raûy nöôùc leân beù cöôøi thaät to leân, sao cuõng ñöôïc. Naém tay beù ñeå beù röôùi nöôùc vaøo baïn, chæ cho beù thaáy maët baïn bò öôùt, roài caû maët cuûa beù tröôùc taám göông vaø cuøng nhau cöôøi thoûa thích. Baïn laäp laïi caâu: “lau cho meï”
  43. 43. 43 baèng caùch duøng tay öôùt cuûa beù vuoát ve leân maët baïn. Keùo daøi khoûang thôøi gian naøy cho ñeán khi thaät söï laø moät thoùi quen vui veû giöõa hai ngöôøi. Khi ñöôïc nhö theá, baïn mang vaøo tay beù moät caùi gaêng tay, roài moät caùi khaùc cho vaøo tay baïn. Hai ngöôøi cuøng lau maët cho nhau. Taém xong, cho beù töï tay caàm khaên vaø taäp cho beù lau maët muõi, coøn baïn thì lau maët. Ñeå beù baét ñaàu töï lau mình, nhöõng caâu vaàn seõ giuùp beù töï lau chuøi : “lau, lau ñi con, töø treân xuoáng döôùi, con caàm khaên maø lau” Baïn haõy luoân luoân laøm cho beù baét chöôùc baïn. Töø khi beù bieát ñöùng, baïn ñeå beù ñöùng tröôùc göông vaø ñöa cho beù baøn chaûi ñaùnh raêng. Baïn choïn loaïi baøn chaûi eâm dòu vaø loaïi kem muøi traùi caây. Ñöùa treû luùc ñaàu coù khuynh höôùng nuùt baøn chaûi vaø aên kem ñaùnh raêng . Ñeå traùnh vieäc naøy, baïn chôi troø hoå con, nhe raêng, laøm boä döõ daèn : “gaàm, göø”. Ñoù laø aâm tieáng laøm nhe raêng ra. Caû hai ngöôøi cuøng ôû tröôùc göông, chæ cho beù caùch laøm. Baïn haùt cho beù nghe: “ ôû treân , ôû döôùi ñaèng naøy, ñaèng kia baøn chaûi ñaùnh raêng moïi caùi ñeàu traéng”. Baïn seõ thaáy laø toâi duøng nhieàu baøi haùt vaàn ôû moïi luùc. Noù vui vaø theá laø ñöùa treû phaùt trieån ngoân ngöõ vaø nhöõng caùi töï ñoäng aáy ñöôïc thaám daàn vaøo trí nhôù cuûa beù. Baây giôø, baïn coù theå böôùc qua “ buoåi taém thaät söï vaø ñaày ñuû cho göông maët” vì caùi gaêng tay ñaõ ñöôïc chaáp nhaän. ÔÛ ñieåm naøy, ñeå cho söï chaáp nhaän mang gaêng tay ñöôïc nhanh vaø vui veû. Baïn caàm gaêng treân tay baïn vaø vöøa noùi vôùi beù vöøa chæ vaøo töøng phaàn : “Meï ( cha )ï laøm moät con roái xinh xaén ñeå vuoát ve maët con, maù neø, muõi neø, maét neø, mieäng neø”. Baïn mang gaêng tay vaøo vaø chæ cho beù theá naøo laø chaø coï leân maët.
  44. 44. 44 Ñaây laø baøi vaàn cho vieäc röûa maët : “Hai maù kyø coï caùi muõi nhaêng nhaêng, caùi mieäng kheùp kheùp con maét nhaém hít caùi maët lau saïch”. Vieäc naøy ñôn giaûn giuùp treû ñöøng laøm xaø phoøng baùm vaøo maét vaø mieäng. Baïn luoân luoân kieåm tra nhieät ñoä cuûa nöôùc sao cho aám, maùt. Khi vieäc röûa maët ñaõ quen thuoäc vôùi treû thì baïn böôùc qua vieäc cuûa mình. Baïn cho treû lau tay tröôùc khi aên, cöông quyeát cho ñeán khi thaønh thoùi quen. “ Giöõa caùc ngoùn tay ôû treân, ôû döôùi oâi, baøn tay ñeïp ñaáy baøn tay ñeïp” ÑAÂY LAØ LUÙC CHAÛI ÑAÀU Veà ngoân ngöõ, toâi raát thích laäp laïi cho treû nghe : “Con ñaõ taém röûa xong, con ñi chaûi ñaàu”. Con buùp beâ vaãn coøn höõu duïng cho söï taäp luyeän naøy, nhöng coi chöøng noù chaúng coøn moät sôïi toùc naøo caû. Ñoäng taùc töø treân xuoáng thì deã laøm hôn. Caùi khoù laø laøm sao ñöa caây löôïc vaøo toùc. Ñöùa treû phaûi caûm thaáy toùc mình bò maéc vaøo caây löôïc, coøn ñoäng taùc sau ñoù thì deã thoâi. Toâi thöôøng nghe nhöõng thöïc taäp sinh cuûa toâi cho bieát laø treû khuyeát taät toûa ra moät muøi khoù chòu. Ñoù laø moät sai laàm. Coâng taùc giaùo duïc chaët cheõ veà taém röûa seõ loaïi tröø vaán ñeà naøy. Baïn coù bieát laø bao nhieâu treû khuyeát taät coù theå bò vöùt boû. Vaäy tuyeät ñoái baïn neân löu taâm chaët cheõ ñeán tính veä sinh, cô theå cuõng nhö quaàn aùo cuûa treû. Taát nhieân, treû khuyeát taät töï laøm dô baån nhieàu hôn do söï vuïng veà vaø do söï chaäm treã thöôøng xuyeân trong taém röûa. Caùi gì coù muøi hoâi thì chuùng ta coù theå loaïi boû neáu chuùng ta coù chuù yù hôn.
  45. 45. 45 Baïn caàn phaùt huy toái ña khaû naêng khöùu giaùc cuûa treû: neáu treû phaân bieät ñöôïc caùc muøi vò, treû seõ thích thuù khi baïn cho treû khaùm phaù ra muøi thôm tho, ñoù seõ laø nieàm vui maïnh meõ cho ñöùa treû. 5. TAÄP LUYEÄN TAY Ñoäng taùc caàm baèng tay ñöôïc thöïc hieän ñaàu tieân seõ laø caàm bình söõa. Töø nhöõng ngaøy ñaàu, baïn taäp cho beù vuoát ve nheï bình söõa vaø thænh thoûang aán bình söõa vaøo hai beân hai baøn tay nho nhoû cuûa beù, roài baïn taêng daàn löïc ñeø. Moãi laàn coù theå ñöôïc, baïn gaáp caùc ngoùn tay beù leân moät vaät duïng naøo ñoù roài laïi môû ra. Söï taäp luyeän coù heä thoáng ñoù veà ñoäng taùc caàm vaø thaû ra seõ ñöa ñeán vieäc töï chuû cho baøn tay. Khi ñöùa con ôû trong tay baïn hay ngoài treân goái , haõy ñeå beù naém laáy nhöõng gì ôû taàm tay beù. Taát nhieân, luùc ñaàu, beù chaúng phaûn öùng, chính baïn phaûi keùo tay beù ra, gaép tay beù leân vaät duïng vaø môû ngoùn tay beù ñeå thaû vaät duïng ra. Baïn khoâng ngöøng laøm nhö theá : moät ngaøy naøo ñoù, treû seõ töï laøm laáy. Baïn mang ñeán cho treû nhieàu gioû nhoû ñöïng ñaày vaät duïng vaø caàm tay beù ñöa vaøo ñoù gioû: kheùp tay beù laïi, giuùp beù caàm traùi banh ñuû maøu vaø chuyeån noù töø gioû sang gioû khaùc. Nhöõng ñoäng taùc naøy giuùp treû bieát môû baøn tay ra vaø luyeän kyõ naêng caàm. “ Cöù trong tay
  46. 46. 46 toâi naém chaët roài thaû ra maõi khoâng ngöøng”. Trong thôøi gian ñöùa treû caàm, naém, buoâng thaû, baïn giuùp beù ñöa vaät duïng leân mieäng. Coâng vieäc naøy hoã trôï cho söï luyeän taäp veà dinh döôõng. Taát nhieân, vì lyù do an toaøn, baïn phaûi choïn nhöõng vaät duïng ñuû to ñeå beù khoâng nuoát ñöôïc. Sau ñoù, baïn taäp cho beù chuyeån vaät duïng töø tay naøy sang tay khaùc. “ ÔÛ ñaây, ôû ñoù ôû baøn tay naøy roài baøn tay kia” Baïn cöù khuyeán khích beù vöùt caùc vaät duïng theo höôùng naøo cuõng ñöôïc. Ñoù laø giai ñoïan quan troïng. Nhöng baïn theo doõi cho beù nghieâng ñaàu vaø loâi keùo aùnh maét cuûa treû höôùng veà vaät duïng cho ñeán khi treû nhìn theo ñöôïc. “ Meï ( cha ) vöùt noù roài noù troán ôû ñaâu” Baïn chæ cho beù nôi vaät duïng rôi cho ñeán khi ñoâi maét beù hoaøn toaøn theo doõi ñöôïc quaõng ñöôøng cuûa vaät rôi vaø beù töï tìm laáy ngay. Ñeán luùc ñoù, keå caû beù chöa bieát ñi, baïn naém tay beù, giuùp beù naém laáy vaät duïng vaø nhaët noù leân . “ ñi tìm, tìm ñi oâ, cheát maøy roài tao baét ñöôïc maøy” Khi ñöôïc, baïn coá gaéng taäp cho beù laøm theá keïp, nghóa laø caàm laáy ñoà vaät giöõa ngoùn caùi vaø ngoùn troû. Caàn löu yù : thoâng thöôøng beù hay keïp giöõa ngoùn caùi vaø ngoùn giöõa. Ñeå ngaên ngöøa caùc khieám khuyeát ñoù coù theå seõ gaây haïi cho vieäc vieát chöõ vì caàm buùt khoâng ñuùng caùch, baïn duøng 6 caùi ñeâ khaâu nhoû chuïp leân ñaàu caùc ngoùn khoâng ñöôïc duøng ñeán. Xem gioáng nhö nhöõng teân lính nhoû baûo veä hai vua. Baïn haõy keå: hai vua thaêm nhau, lính nhoû, haõy ñöùng daäy vaø baèng caùch chaép ngoùn caùi vaø ngoùn troû vôùi nhau laïi. “ chaøo oâng vua chaøo oâng vua”

×