Lesverwerking Duurzame Ontwikkeling

1,082 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,082
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
6
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • People Planet Profit (ook wel: de drie P's ) is een term uit de duurzame ontwikkeling. Het staat voor de drie elementen, people (mensen), planet (planeet/milieu) en profit (opbrengst/winst), die in een harmonieuze wijze gecombineerd dienen te worden. Wanneer we kunnen kijken naar het duurzaamheidsaspect kunnen we de samenleving opdelen in ; de overheid, bedrijven en individu.
  • Planet (opsplitsen) - Klimaat  Co2 Relaties tussen componenten.  Temp. Planten = eten dieren bijv.  Neerslag + bestaat weer uit deel systemen. - Biodiversiteit (planten, dieren) - Water - Bodem - Componenten van systemen - Relaties tussen componenten - System = deelsystemen Profit - Geld - Consumenten - Bedrijven People - Consumenten - Werknemers - Werkgevers
  • Honger & ondervoeding Kredietcrisis = voedselcrisis. Wanbestuur & corruptie Afrika: koloniale erfenis: veel zwakke staten.  Machtsstrijd tussen groepen verschillende religieuze en ethische afkomst  Zwakke economische basis (ruilvoet)  alle spoorwegen van binnenland (platteland) naar buiten, zee  per schip naar welvarende landen. Onderdrukking en schending van mensenrechten. - Geen onafhankelijke rechtspraak - Myanmar - Zimbabwe Spanning & conflicten - Gevolg van politieke en bestuurlijke problemen - Conflicten binnenlanden  erg hoog! Darfur  conflict om hulpbronnen. - Landlocked (geen toegang tot zee) - Verwoestijning - Strijd om toegang hulpbronnen
  • Biodiversiteit problematiek "Zonder biodiversiteit kunnen we geen vis vangen, voedsel verbouwen of medicijnen ontwikkelen. Kortom biodiversiteit is een rijke bron. Eigenlijk kun je zeggen dat biodiversiteit de brandstof is van het leven. Als het op is, staat alles stil." Duurzaamheidaspecten zijn met elkaar verbonden! Het hangt allemaal samen. Biodiversiteit is de verscheidenheid in genen, soorten en ecosystemen in een regio/de wereld.’Het verschil’. Soorten vogels bijvoorbeeld: - Mus - Ekster - Merel - Etc. Door ecosystemen te behouden hou je soorten en genen (denk aan het oerwoud kappen = ecosysteem kappen  aap soorten gaan verloren) Biodiversiteit in het verleden: Uitsterf golven, zorgt voor verandering in tijdperk. Zonder meteoriet waren wij er niet: Geen dino’s meer. Zoogdieren kregen kans.  Nu 6e uitsterf golf (leven wij nu in) Wat zijn de gevolgen voor onze soort? Uitsterven in de geologie is normaal. Uitsterf golven zijn gevolg van klimaat veranderingen. Alles moet zich aanpassen. Na uitsterfgolf sterke nieuwe evolutie. Massa uitsterven als kans Uitsterven (en evolutie!!) gekoppeld aan ingrijpende milieuveranderingen. De dominante soort verdwijnt bij uitsterfgolf: – De anaëroben op de grens Ordovicium-Siluur – De sauriërs op de overgang Krijt-Tertiair (Mens = dominant) Afname biodiversiteit kent 2 vormen, namelijk: Uitsterven: minder soorten Afname verscheidenheid: het algemene wordt algemener, het zeldzame zeldzamer. Absolute afname biodiversiteit = - Soort dat uitsterft. Uitsterven onbeschreven organisme = het onzichtbare (onwetende) uitsterven. Gemiddeld leeft een soort 10 miljoen jaar. Mensen en apen  primaten. Uitzondering: reptielen. Bijvoorbeeld schildpad, deze bestaan langer dan 10 miljoen jaar. Primaat: ‘’Eerste belangrijkste’’ leven ongeveer 5 miljoen jaar. Inheemse volken verdwijnen  zelfde lot als dieren. Oorzaken afname biodiversiteit: Indirect: - Bevolkingsgroei (3e wereld met name) - Consumptiegroei (westerse wereld, opkomende economieën) Direct: - (over)exploitatie van soorten - Afname leefgebied - Afname kwaliteit leefgebied - Klimaat verandering - Exoten (kansen in verzwakte ecosystemen) Ecologische voetafdruk. Alles wordt omgerekend naar ruimte: - Wat is nodig? (mens) - Delen door ( : / ) - Hoeveel ruimte is er? Eerlijk aarde aandeel. Duurzaamheid = actueel.  dat moet ook wel! Directe oorzaak Wijziging grondgebruik (ontbossing, landbouw) Directe oorzaken: E P Wijziging grondgebruik (ontbossing, landbouw) Voorbeelden: - Uitbreiding soja-areaal, veeteelt Brazilië, Argentinië, Paraguay - Uitbreiding oliepalm Indonesië Nederland: Biodiversiteit holt achteruit. Veel oorspronkelijke biodiversiteit op het land gaat verloren in vergelijking met andere landen. Nu: uitsterven soorten minder snel  NL boekt dus succes. Oorzaken: 4V’s  vermesting, verdroging, vervuiling, versnippering. Overexploitatie en vermindering van de oppervlakte natuurgebieden in de 20e eeuw.
  • Problemen duurzame ontwikkeling Deze vragen om creativiteit en innovatie. Innovatie: * Hard (economie, politiek en gedrag) * Zacht Dit zal moeten leiden tot oplossingen Duurzame ontwikkeling  problemen • Complex • Lange termijn • Structureel – systeem verandering (denk hierbij bijvoorbeeld aan veehouderij) • Holistisch (visie die uitgaat van het geheel) Politiek • Subsystemen • Korte termijn (4 jaar) • Kleine stapjes in een klein systeem • Monodisciplinair
  • Laat je vaste patronen los, zo kom je tot creativiteit.
  • Creativiteit rondom project ‘’Samen zijn, onbetaalbaar’’.   Bloemassociatie gemaakt: Thema ouderenzorg.   Woorden die hierbij in mij opkwamen (in vorm van bloemassociatie) Geen bezoek Eenzaam Koffie Kaarten Rolstoel Moeilijk te been Stok Leerzaam Kennis Ervaring Vrijwilligers Geen geld Maatschappelijk Geeft voldoening Rimpels Crème Jongeren Studie CV Studiepunten Stage Opa’s Oma’s Familie Isolement Bejaarden Oud   Ook gebruik gemaakt van het creatieve omkering proces.   ‘’ Hoe zorg je ervoor dat jongeren niet weten dat veel ouderen alleen zitten en eenzaam zijn’’? ‘’ Hoe zorg je dat deze jongeren geen vrijwilliger worden’’?   Eenzaam aspect: Laten zien dat bejaardenhuizen super gezellig zijn Helemaal geen publiciteit geven kan ook keuze zijn Ouderen laten zien die geen hulp willen Laten zien dat ouderen het druk hebben, geen tijd voor jongeren Laten zien dat ouderen een hekel hebben aan jongeren en niets van ze willen weten. Ouderen vinden het niet fijn als jongeren op bezoek komen   Vrijwilligerswerk aspect: Geen publiciteit Laten zien dat je beter betaald werk kunt gaan doen Met vrijwilligerswerk op je CV kom je nergens Ouderen die niet op jongeren zitten te wachten   Creatieve proces superheld:   ‘’ Onze superheld is supersociaal’’. Hij is jong en kan overal tegelijkertijd zijn. Op school, bij vrienden maar ook bij ouderen die eenzaam zijn. Met zijn straling vrolijkt hij de eenzame ouderen op. Alle jongeren willen op hem lijken. Hij is een idool. De jongeren volgen daarom ook zijn voorbeeld en worden allemaal supersociaal en dus vrijwilliger in de ouderenzorg. Bedrijven zitten om deze jongeren te springen en willen graag dat zij voor deze bedrijven komen werken.   Reflectie bloem: Je zit al zo ‘’in’’ je project dat het moeilijk is om deze ideeën los te laten. Bovendien zit je vast aan ministerie: doen wat zij willen. Bloem hadden we helemaal aan het begin van dit semester met de groep moeten maken. Nu werk je eigenlijk te snel een idee uit.   Reflectie omkering: Geeft goed inzicht in hoe het niet moet. Dit kun je steeds in het traject betrekken zodat je jezelf kunt betrappen wanneer je dingen doet die je niet zou moeten doen.   Reflectie superheld: Leuk om te doen. Creatieve ideeën komen boven. Helaas moeilijk uitvoerbaar.
  • Transitiemanagement stelt duurzame ecologische, sociale en economische ontwikkeling centraal en biedt een vernieuwend perspectief op het doelbewust gidsen van maatschappelijke vernieuwing of transitie. Onzekerheid en onvoorspelbaarheid zijn uitgangspunt en de overheid is maar een van de mogelijke probleemoplossers. De gap: Mensen staan er positief tegenover, maar doen het niet. Dit heeft met cultuur, normen en waarden te maken. Cultuur – consumentisme  Wereldbeeld  Houding  GAP houding - gedrag  Gedrag - Retional choice (doordachte keuze) = individuele afweging op basis van kosten & baten (mensen zijn rationele beslissers) (meeste baten, minste kosten) - Pursuasion (overtuiging) = wordt gebruikt om een bepaald gedrag te ontraden of veranderen. Overheid/organisaties in het maatschappelijke (overtuigen). Optimale kennis ongelijk aan gedrag. - DEFRA 4E  segmentatie van de doelgroep. • Enable ofwel stel in staat. Biedt duurzame alternatieven • Encourage ofwel moedig duurzame keuzes aan. • Engage ofwel betrek mensen bij duurzame ontwikkeling Creëer kleine (digitale?) gemeenschappen. • Exemplify ofwel geef zelf het goede voorbeeld. TERRA REVERSA: Terra reversa + gedrag: Vlees relatief dominant in onze keuken Vegetarisme wordt door vele gezien als ‘radicale’ keuze De indruk is er niet dat er veel vlees gegeten wordt  te maken met: gebrek aan kennis over de gevolgen van vleesconsumptie. Terra reversa + attitude: Veel mensen zeggen niet veel vlees te eten of minder vlees te willen gaan eten. Dit blijkt in praktijk tegen te vallen.  te wijten aan perception (waarneming/interpreteren) gap. Belgen eten meer vlees dan ze zich realiseren, terwijl ze een overschakeling naar een ander dieet als een tijdrovende, moeilijke en dure onderneming inschakelen. Een drempel om meer fairtradevoeding te kopen is vaak de prijs, terwijl tegelijkertijd dure niet-fairtradechocolademerken of dure kopjes ‘modekoffie’ nog nooit zo goed hebben verkocht. Een andere barrière op dit niveau is dat voeding en vlees eten als een prive-aangelegenheid wordt beschouwd. Bovendien geloven velen niet dat een duurzaam voedingspatroon effectief een positief element kan betekenen in een mondiale problematiek als de globale opwarming. Fair trade boekt wereldwijd double digit (10 – 99) groeicijfers, maar het aandeel van fair trade in de globale voedselproductie bedraagt geen 1%, en vaak denken mensen dat fair trade geen groot verschil kan maken. Terra reversa 4E: Enable: Maak mogelijk, alternatief Exemplify: Geef het goede voorbeeld Encourage: Moedig aan Engage: Betrek mensen
  • Dit schema schetst de politiek en duurzaamheid samen
  • Probleem: De intensieve veehouderij moet ingrijpend worden veranderd. Dieren moeten meer ruimte krijgen voor natuurlijk gedrag, zoals het buiten rondscharrelen. Het transport van levende dieren moet worden beperkt en het fokken van vee moet niet uitsluitend gericht zijn op toename van de productiviteit De huidige veehouderij past niet meer in de stedelijke samenleving waarin we leven”, aldus Wijffels bij de presentatie van het advies. “De omgang met dieren is niet zoals we willen en het milieu wordt te veel belast. De dieren hebben weinig weerstand tegen ziektes, de voedselveiligheid komt in gevaar en de kosten bij calamiteiten lopen hoog op.” Oplossingen: De overheid en niet de markt moet verandering sturen. In de afgelopen tien jaar is genoegzaam 2) De consumptie van dierlijke eiwitten moet worden verlaagd met minstens 33% in 2020. 3) Alle maatschappelijke kosten van de productie van vlees en zuivel moeten worden verdisconteerd in de prijs. 4) Nederland moet voortrekker van Europa worden. 5) Welzijn van dieren moet een centrale plaats krijgen in de veehouderij. 6) Het gebruik van antibiotica en hormonen in de veeteelt moet verboden worden. 7) Grondgebonden landbouw en gesloten kringlopen in de productie van dierlijke eiwitten moeten het uitgangspunt vormen. 8) De vestiging en uitbreiding van grootschalige veeindustrieën moet aan banden gelegd worden. 9) Boeren moeten de kans krijgen het hoofd boven water te houden. 10) De ontwikkeling van verantwoorde en smakelijke plantaardige voeding moet worden bevorderd.
  • Lesverwerking Duurzame Ontwikkeling

    1. 1. FLORINE DEIMANN KLAS 3U Duurzame Ontwikkeling Lesverwerking
    2. 2. Duurzaamheid <ul><li> Overheid </li></ul><ul><li>Samenleving Bedrijven </li></ul><ul><li> Individu </li></ul>Planet People Profit
    3. 4. Kenmerken systeem duurzame ontwikkeling/duurzaamheid <ul><li>Kenmerken van systemen </li></ul><ul><li>Interrelaties  gevolg: verandering werkt ver in het system door (triggeldown effect) </li></ul><ul><li>Dynamisch </li></ul><ul><li>Kleine oorzaak  grote gevolgen </li></ul><ul><li>Complexe samenhangen – onbekende samenhangen  dit soort systemen eigenlijk onvoorspelbaar. Als dat zo is, eigenlijk dit principe hanteren: als je het niet zeker weet, niet doen = voorzorgprincipe. </li></ul><ul><li>Mee- en terugkoppeling (zie volgende dia) </li></ul>
    4. 5. People - Onderontwikkeling <ul><li>Kenmerken </li></ul><ul><li>Honger en ondervoeding </li></ul><ul><li>Wanbestuur en corruptie </li></ul><ul><li>Onderdrukking en schending van mensenrechten </li></ul><ul><li>Spanning en conflicten </li></ul><ul><li>Ontwikkelingstheorieën </li></ul>
    5. 6. <ul><li>Ontwikkelingstheorieën </li></ul><ul><li>50-60’er jaren: Moderniseringstheorieën </li></ul><ul><li>60-70’er jaren: Afhankelijkheidstheorieën </li></ul><ul><li>80-90’er jaren: Self relience/ontwikkeling van onderop </li></ul><ul><li>90’er jaren: Neoliberalisme </li></ul><ul><li>Heden: tekortkomingen marktdenken/globalisering </li></ul>
    6. 7. Biodiversiteit <ul><li>Biodiversiteit: De verscheidenheid in genen, soorten en ecosystemen in een regio/de wereld. </li></ul><ul><li>Wat bepaald biodiversiteit? </li></ul><ul><li>E(nergy) </li></ul><ul><li>S(tability) </li></ul><ul><li>A(rea) </li></ul><ul><li>Oorzaken afname: </li></ul><ul><li>Indirect  ecologische voetafdruk </li></ul><ul><li>Direct  wijziging grondgebruik </li></ul>
    7. 8. Wintergasten <ul><li>Met betrekking tot het college wintergasten hebben wij Ad Havermans geïnterviewd met betrekking tot het onderwerp ‘Overbevissing’. </li></ul><ul><li>Overbevissing: </li></ul><ul><li>Niet alleen het zeeleven is de dupe van deze vissende fabrieken. Door het leegvissen van de kustwateren raken lokale economieën ontwricht en krijgen miljoenen mensen aan de kust  in ontwikkelingslanden te maken met honger. </li></ul><ul><li>Bekijk hier het filmpje </li></ul>
    8. 9. Wintergasten <ul><li>Een aantal vragen die gesteld zijn tijdens het interview; </li></ul><ul><li>Hoe verklaart u de samenhang tussen die problematiek van ontbossing, het klimaat en de overbevissing? </li></ul><ul><li>Is het niet wat tegenstrijdig dat we aanbevelen om meer vis te eten omdat het zo gezond is? Vis i.p.v. vlees want in ons vlees gaat veel water, maïs etc. terwijl hier derde wereld landen van zouden kunnen eten. Uiteindelijk blijkt vis eten ook ongezond te zijn maar dan op een andere manier, dit tast het ecosysteem aan onder het wateroppervlakte. </li></ul><ul><li>Denkt u niet dat de moed in de schoenen zakt bij de mensen? Vis eten zou gezond zijn, nu raakt de vis ‘’op’’. Duurzame auto’s, overbevissing, ontbossing, uitstervende diersoorten, er wordt teveel vlees gegeten, afval scheiden. De gevolgen van onze leefwijze komt aan het licht. Zou communicatie hier nog aan kunnen bijdragen, zou het mensen hoop kunnen geven? Of wordt dit juist te veel. Er wordt namelijk al ‘’veel’’ van ze gevraagd. Mensen zouden de communicatie rondom duurzaamheid beu kunnen raken en kunnen negeren. Is duurzaam denken daarmee een trend? </li></ul><ul><li>Klik hier voor de PowerPoint met alle vragen met betrekking tot het interview </li></ul>
    9. 10. Profit - Problemen en oplossingen
    10. 11. Vervolg problemen en oplossingen
    11. 12. Profit - Creativiteit en Innovatie <ul><li>Organisaties </li></ul><ul><li>Peter Senge, 5 disciplines </li></ul><ul><li>Systeemdenken </li></ul><ul><li>Persoonlijk meesterschap </li></ul><ul><li>Mentale modellen </li></ul><ul><li>Gemeenschappelijke visie </li></ul><ul><li>Teamleren </li></ul>
    12. 13. Vervolg Creativiteit en Innovatie <ul><li>2 vormen van creativiteit in organisaties </li></ul><ul><li>Adaptief: creativiteit om verbetering te realiseren binnen kaders </li></ul><ul><li>Generatief: Creativiteit om doorbraken te realiseren buiten kaders </li></ul><ul><li>Het creatieve proces (4 fasen) </li></ul><ul><li>Start </li></ul><ul><li>Divergeren </li></ul><ul><li>Convergeren </li></ul><ul><li>Actie </li></ul>
    13. 14. Creativiteit <ul><li>Op zoek naar nieuwe ideeën </li></ul><ul><li>Hoe?  toepassen creatieve driehoek. </li></ul>
    14. 15. Vervolg creativiteit <ul><li>Bloemassociatie </li></ul>
    15. 16. Duurzame begrippen toelichten <ul><li>Begrip 1: Duurzame mobiliteit </li></ul><ul><li>Eind 2007 is een klimaatakkoord afgesloten tussen de gemeenten en het rijk. </li></ul><ul><li>Namelijk ‘Samen werken aan een klimaatbestendig en duurzaam Nederland’. In dit akkoord is ook aandacht besteed aan schone en zuinige mobiliteit. </li></ul><ul><li>Verkeer en vervoer dragen voor een belangrijk deel bij aan de huidige milieuproblemen. De uitstoot van stikstofoxiden en fijne stofdeeltjes (roet) is de laatste jaren fors teruggedrongen, maar er moet nog veel gebeuren om de in Europees verband afgesproken normen te halen. De CO2-uitstoot van verkeer en vervoer stijgt de komende jaren sterk. CO2 zorgt voor opwarming van de aarde en daarmee voor verandering van het klimaat. Verkeer zorgt daarnaast ook voor geluidsoverlast; dit kan leiden tot slaapproblemen en gezondheidsklachten. </li></ul><ul><li>Welke ontwikkelingen zijn de komende jaren te verwachten? </li></ul><ul><li>Het Kabinet zet in op de stimulering van het gebruik van elektrische voertuigen en investeert in de komende jaren € 65 miljoen in praktijkproeven en demonstratieprojecten, (laad- en energie)- infrastructuur en onderzoek, ontwikkeling en productie van elektrische voertuigen. Ook de aanschaf van elektrische voertuigen wordt fiscaal aantrekkelijk gemaakt: geen BPM en geen MRB. Het doel is om in 2025 één miljoen elektrische voertuigen te hebben rijden in Nederland. </li></ul>
    16. 17. Vervolg duurzame begrippen <ul><li>Begrip 2: Duurzaam toerisme </li></ul><ul><li>We weten nu allemaal wel wat duurzame energie betekent. Duurzaam toerisme daarentegen brengt veel vraagtekens met zich mee. Is duurzaam toerisme kamperen op de hei, back to basic en duur? Allemaal mis. Het imago van duurzaam toerisme ligt vooral in de alternatieve, groene hoek. Onterecht. Duurzaam toerisme heeft de toekomst en is daarom van ons allemaal. Duurzame ontwikkeling omvat de drie Ps: People Planet Profit. Zorg voor natuur en milieu, sociaal-culturele aspecten en goede arbeidsomstandigheden zijn binnen elke bedrijfssector toepasbaar, dus ook binnen het toerisme. </li></ul><ul><li>Duurzaam toerisme is een noodzaak om het toerisme in goede banen te kunnen leiden en voor het behoud van natuur en cultuur. </li></ul><ul><li>Organisatie: Fair Tourism. streeft naar eerlijker toerisme, waarbij de natuur behouden wordt en de lokale bevolking actief betrokken is. Het doel van de stichting is om jou als consument hierover te informeren, zodat jij ook op vakantie gaat met respect voor natuur, milieu en de lokale bevolking. </li></ul><ul><li>  We willen natuurlijk allemaal dat toekomstige generaties ook nog kunnen genieten van al het moois dat de wereld te bieden heeft. Door mensen enthousiast te maken voor duurzaam toerisme hopen wij op bewustwording voor het belang van behoud van natuur en milieu en betrokkenheid van de lokale bevolking op toeristische bestemmingen. </li></ul>
    17. 18. Organisatie en duurzaamheid <ul><li>AH Puur&Eerlijk </li></ul><ul><li>AH puur&eerlijk is een nieuw eigen merk van Albert Heijn. De producten die onder AH puur&eerlijk vallen zijn met extra zorg voor mens, dier, natuur of milieu geproduceerd, geteeld of ingekocht. Dit maakt het verantwoord boodschappen doen makkelijker. </li></ul><ul><li>Duurzaamheid rondom het milieu is een belangrijk onderwerp dat momenteel erg leeft. Met AH puur&eerlijk ecologisch probeert Albert Heijn hier o.a een steentje aan bij te dragen. Vandaar dat ecologisch bij het eigen merk AH puur&eerlijk wordt ondergebracht. Bij de realisatie van ecologische producten van Albert Heijn wordt het milieu zo goed mogelijk ontzien door het verpakkingsmateriaal tot een minimum terug te brengen en de grondstoffen zo uit te kiezen dat ze sneller afbreken en zo min mogelijk schade richten aan het waterleven. </li></ul><ul><li>Door middel van een website, verschillende recepten, de verpakking, commercials en </li></ul><ul><li>acties communiceert Albert Heijn met dit product naar haar klanten. </li></ul><ul><li>Klik hier voor de PowerPoint presentatie over AH puur en eerlijk </li></ul>
    18. 19. Innovatie <ul><li>Marktinnovatie </li></ul><ul><ul><li>Ontsluiten van de markt voor duurzame producten en diensten </li></ul></ul><ul><li>Procesinnovatie </li></ul><ul><ul><li>Energie besparen (kan intern en extern gericht zijn)  b2b </li></ul></ul><ul><li>Productinnovatie </li></ul><ul><ul><li>Nieuw product op de markt brengen </li></ul></ul><ul><ul><li>(Iphone 4) </li></ul></ul><ul><li>Bedrijfsmodelinnovatie </li></ul><ul><ul><li>Manier waarop je geld verdiend </li></ul></ul><ul><li>Systeeminnovatie </li></ul><ul><ul><li>Ketenmanagement </li></ul></ul><ul><li>Sociale innovatie </li></ul><ul><ul><li>Gericht op gedragsverandering (campagne ouderenzorg) </li></ul></ul>
    19. 20. People - Gedrag en Transitiemanagement <ul><li>Cultuur-(consumentisme) en gedragsverandering/transitiemanagement </li></ul><ul><li>Wanneer cultuur niet mee veranderd, kun je gedrag niet veranderen. </li></ul>
    20. 21. Vervolg Gedrag en Transitiemanagement
    21. 22. Vervolg transitiemanagement
    22. 23. Voedsel <ul><li>Opdracht: Artikel; pleidooi voor een duurzame veehouderij. </li></ul><ul><li>Zoek het probleem en de oplossingen. </li></ul><ul><li>Klik hier voor het artikel </li></ul>
    23. 24. <ul><li>Einde </li></ul>

    ×