Theorie en praktijk van
schaliegasboringen in Nederland
Henk Duyverman - Cuadrilla Resources
Aad Kant – Oranjewoud

Inhoud...
IN HET NIEUWS !!

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
IN HET NIEUWS!!!

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
PROFIEL CUADRILLA
Belangen in Engeland, Nederland en Polen
Specialist in boren naar schaliegas
• 200 jaar ervaring
• State...
WAAR ZIT HET SCHALIEGAS ?
ONDERGROND BRABANT
• Ongestoorde schalielagen op de juiste diepte, met de juiste dikte en een rijk
organisch gehalte
• Goe...
DOEL CUADRILLA IN NEDERLAND
Waarde creëren door het aantonen van aanwezigheid van
grote hoeveelheid schaliegas in Nederlan...
BETEKENIS SCHALIEGAS VOOR NEDERLAND
Technisch winbaar volgens Energy Information Administration (VS):
• 481 miljard m3 (EB...
HET HOLLANDSE PROBLEEM

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
HOEVEELHEDEN SCHALIEGAS

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
DE LAATSTE RESERVEBEREKENINGEN VAN TNO

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
VERGELIJKING UK/NEDERLAND
Politiek: 2 Partijen in UK tegenover Consensus (Polderen) in NL
Exploratievergunning in beide la...
WEERSTAND: BEVOLKINGSDICHTHEID
Nederland
Inwoners x miljoen

km2

Nederland

16,8

41,528

=

405

Verenigd Koninkrijk

62...
WEERSTAND: REM OP TRANSITIE NAAR DUURZAAM
Milieugroeperingen: winning schaliegas leidt af van focus op
duurzame energie
Mo...
ZELDZAAM: GAS IN GRONDWATER
Herstelbaar
Door permanente monitoring snel te ontdekken en te verhelpen

Te voorkomen
Gebruik...
GOEDE PUT VERSUS SLECHTE PUT

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
ONZE PUT IN BRABANT
Boren met verbuizingen tot 4.200 meter
Fracken op 3.500 meter
Zes lagen ondoordringbaar gesteentelagen...
ONZE PUT IN BRABANT
Grondwater tot maximaal 300 meter diepte
Vier verbuizingen, met cement geïsoleerd
Eerste verbuizing to...
FRACKEN
Gebeurt al sinds tientallen jaren in Nederland
• 100 keer op land, 100 keer op zee
Beproefde en veilige technologi...
FRACKEN
99,85% water/zand

0,15% glutaaraldehyde en polyacrylamide
Gebruik 12 miljoen liter water
10-30% water hergebruikt...
ONZE MANIER VAN WERKEN IS VERANTWOORD
We gebruiken nieuwe, moderne boorinstallatie
De boor- en fracktechniek die we toepas...
SYNERGIE SCHALIEGAS – GEOTHERMIE (WEP)

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
SYNERGIE SCHALIEGAS – GEOTHERMIE (WEP)

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
ONAFHANKELIJK RAPPORT WITTEVEEN/BOS, EN HOE
VERDER….
• Klaar in augustus 2013, zeer lijvig (1.000 pp) en degelijk stuk wer...
HET TIJDSPAD NAAR WINNING SCHALIEGAS

2015
evaluatie
gegevens
proefboring

2 tot 6 jaar
bepalen
economisch
winbaar gas

aa...
Praktijk - Locatiekeuze
Quick Scan Ruimtelijke Aspecten
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

Rijksbeleid
Provinciaal beleid - (Omgevings...
Locatie - Boxtel-1

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
27
Locatie - Marknesse-1

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
28
Ontwerp boorlocatie

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
29
Boortoren op locatie

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
30
Frack equipment op locatie

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
31
Aanleg boorlocatie - Conductor

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
32
Aanleg boorlocatie - Boorkelder

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
33
Aanleg boorlocatie –
Goten en hoekwaterbak

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
34
Aanleg boorlocatie –
Vloeistofdicht asfalt

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
35
Boorlocatie - Geluid

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
36
Boorlocatie - Externe veiligheid

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
37
Rig op locatie

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
38
Boorlocatie – Na de proefboring

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
39
Boorlocaties buitenland

USA

USA

Duitsland

USA

Oostenrijk
Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
40
Fracking

NL

USA

Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
41
Conclusies & Vragen
1. Boren naar schaliegas kan veilig en
milieubewust
2. Aanzienlijke reserves verwacht
3. Synergie met ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

FEX | Industrie & Energie | 131112 | Conferentie Schaliegas & Olie | Presentatie | Henk Duyverman en Aad Kant

466 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
466
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
30
Actions
Shares
0
Downloads
4
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

FEX | Industrie & Energie | 131112 | Conferentie Schaliegas & Olie | Presentatie | Henk Duyverman en Aad Kant

  1. 1. Theorie en praktijk van schaliegasboringen in Nederland Henk Duyverman - Cuadrilla Resources Aad Kant – Oranjewoud Inhoud 1. Schaliegas in Nederland (Henk) 2. Aanleg boorlocatie (Aad) 3. Conclusies Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 1
  2. 2. IN HET NIEUWS !! Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  3. 3. IN HET NIEUWS!!! Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  4. 4. PROFIEL CUADRILLA Belangen in Engeland, Nederland en Polen Specialist in boren naar schaliegas • 200 jaar ervaring • State of the art apparatuur Start met boren in 2010 in Engeland • Weeton, Singleton, Banks, • St.Anna’s Road Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  5. 5. WAAR ZIT HET SCHALIEGAS ?
  6. 6. ONDERGROND BRABANT • Ongestoorde schalielagen op de juiste diepte, met de juiste dikte en een rijk organisch gehalte • Goede mogelijkheden om op het gasnet aan te sluiten Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  7. 7. DOEL CUADRILLA IN NEDERLAND Waarde creëren door het aantonen van aanwezigheid van grote hoeveelheid schaliegas in Nederlandse bodem Hoe Door uitvoeren van proefboringen in: • Boxtel • Haaren • Noordoostpolder Nodig Vergunning voor proefboring • Omgevingsvergunning Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  8. 8. BETEKENIS SCHALIEGAS VOOR NEDERLAND Technisch winbaar volgens Energy Information Administration (VS): • 481 miljard m3 (EBN 300-500 BCM) • Waarde € 312 miljard (consumentenprijs aardgas € 0,65 per m3) • Zonder aardgasbaten: overheidstekort 6,5% Nederlandse on- & offshore gas reserves: • 1.230 miljard m3 (1-1-2012) • 39% toename van reserve bij winning schaliegas Jaarlijkse Nederlandse gasconsumptie: • 46 miljard m3 • schaliegas: > 10 jaar langer gasconsumptie van eigen bodem Aardgasopbrengst voor Nederlandse schatkist in 2011: • € 12.1 miljard* Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  9. 9. HET HOLLANDSE PROBLEEM Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  10. 10. HOEVEELHEDEN SCHALIEGAS Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  11. 11. DE LAATSTE RESERVEBEREKENINGEN VAN TNO Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  12. 12. VERGELIJKING UK/NEDERLAND Politiek: 2 Partijen in UK tegenover Consensus (Polderen) in NL Exploratievergunning in beide landen voor 5 jaar Winningsvergunning in beide gevallen met een nieuw vergunningtraject Lokale weerstand: Lijkt sterker en meer actiebereid in UK (Balcombe); in NL vooral politiek en via gebaande wegen Vooruitgang schaliegas: in UK al 4 putten geboord en 1 gefracked sinds 2010 Fracken en development goedgekeurd door DECC; nieuwe putten hebben allemaal een EIA (MER) nodig; in NL proefboringen voor de tweede keer uitgesteld met 18 maanden Reserves: 200+ tcf in-place in UK en 200-500 bcm rec. reserves in NL Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  13. 13. WEERSTAND: BEVOLKINGSDICHTHEID Nederland Inwoners x miljoen km2 Nederland 16,8 41,528 = 405 Verenigd Koninkrijk 62,7 242,900 = 257 Australië 21,7 7,741,220 = <3 313,2 9,629,091 = < 32 land Verenigde Staten Inwoners op 1 km2 Provincie Noord-Brabant (Boxtel/Haaren) • 497 op 1 km² Provincie Flevoland (Noordoostpolder) • 274 op 1 km² Consequentie van hoge bevolkingsdichtheid • NIMBY • Consensus cultuur (polderen)* Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  14. 14. WEERSTAND: REM OP TRANSITIE NAAR DUURZAAM Milieugroeperingen: winning schaliegas leidt af van focus op duurzame energie Mogelijke schadelijke effecten op mens en milieu worden uitvergroot Omwonenden/lokale omgeving gevoelig voor schrikbeelden Lokale politiek kiest voor belangen bewoners = electoraat Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  15. 15. ZELDZAAM: GAS IN GRONDWATER Herstelbaar Door permanente monitoring snel te ontdekken en te verhelpen Te voorkomen Gebruik van best practices voor ontwerp en bouw boorput Oorzaak incidenten Verenigde Staten Slecht ontwerp boorput Gevolg Gas vanuit schalie via boorput naar grondwater In elk geval NIET Schaliegas in grondwater vanuit ondergrond Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  16. 16. GOEDE PUT VERSUS SLECHTE PUT Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  17. 17. ONZE PUT IN BRABANT Boren met verbuizingen tot 4.200 meter Fracken op 3.500 meter Zes lagen ondoordringbaar gesteentelagen tussen grondwater en schalielaag* Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  18. 18. ONZE PUT IN BRABANT Grondwater tot maximaal 300 meter diepte Vier verbuizingen, met cement geïsoleerd Eerste verbuizing tot 600 meter, laatste verbuizing tot bodem boorgat Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  19. 19. FRACKEN Gebeurt al sinds tientallen jaren in Nederland • 100 keer op land, 100 keer op zee Beproefde en veilige technologie Heeft in Nederland niet geleid tot bodembeweging In Brabant op minimaal 3.500 meter diepte (3 km onder grondwaterniveau) Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  20. 20. FRACKEN 99,85% water/zand 0,15% glutaaraldehyde en polyacrylamide Gebruik 12 miljoen liter water 10-30% water hergebruikt Afvalwater gezuiverd Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  21. 21. ONZE MANIER VAN WERKEN IS VERANTWOORD We gebruiken nieuwe, moderne boorinstallatie De boor- en fracktechniek die we toepassen, is conventioneel en gangbaar in Nederland We bouwen een veilige boorput We zijn gehouden aan de strenge Nederlandse wet- en regelgeving We worden nauwlettend gecontroleerd door Staatstoezicht op de Mijnen Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  22. 22. SYNERGIE SCHALIEGAS – GEOTHERMIE (WEP) Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  23. 23. SYNERGIE SCHALIEGAS – GEOTHERMIE (WEP) Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  24. 24. ONAFHANKELIJK RAPPORT WITTEVEEN/BOS, EN HOE VERDER…. • Klaar in augustus 2013, zeer lijvig (1.000 pp) en degelijk stuk werk gebaseerd op literatuuronderzoek en interviews (55 vragen) • Door Minister Kamp 26-08-2013 positief aan de Kamer gepresenteerd • 1. MER-Commissie gaf oordeel 30-09-2013 • 2. Hoorzitting 2e Kamer gehouden • 3. MER (lokatie-specifieke studie) voor iedere exploratie-put nodig • 4. Kamp heeft besloten tot een extra struktuurvisie/Plan-MER, duurt minimaal 18 maanden • 5. Vergunningentrajekt kan beginnen laat 2014-vroeg 2015 • 6. Eerste van de drie schaliegasputten laat 2015 ? Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht
  25. 25. HET TIJDSPAD NAAR WINNING SCHALIEGAS 2015 evaluatie gegevens proefboring 2 tot 6 jaar bepalen economisch winbaar gas aanvragen winningsvergunning start MER procedure incl. inspraak 2 jaar productieklaar maken van boorlocaties besluit vergunning 20 jaar creëren banen (direct en indirect) Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht gaswinning & distributie
  26. 26. Praktijk - Locatiekeuze Quick Scan Ruimtelijke Aspecten • • • • • • • • • • • Rijksbeleid Provinciaal beleid - (Omgevingsplan met bijv. o.a. streekplan, milieubeleidsplan, waterhuishoudingsplan, verkeer- en vervoersplan) Gemeentelijk beleid - Bestemmingsplan, Structuurvisie Archeologie Flora en Fauna (beschermde natuurgebieden, ecologische hoofdstruktuur) Waterwingebied of Drinkwaterbeschermingsgebied Verkeer en ontsluiting Bodem en bodemdaling Water (Watertoets) Landschap Externe veiligheid - risicokaart Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 26
  27. 27. Locatie - Boxtel-1 Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 27
  28. 28. Locatie - Marknesse-1 Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 28
  29. 29. Ontwerp boorlocatie Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 29
  30. 30. Boortoren op locatie Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 30
  31. 31. Frack equipment op locatie Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 31
  32. 32. Aanleg boorlocatie - Conductor Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 32
  33. 33. Aanleg boorlocatie - Boorkelder Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 33
  34. 34. Aanleg boorlocatie – Goten en hoekwaterbak Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 34
  35. 35. Aanleg boorlocatie – Vloeistofdicht asfalt Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 35
  36. 36. Boorlocatie - Geluid Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 36
  37. 37. Boorlocatie - Externe veiligheid Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 37
  38. 38. Rig op locatie Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 38
  39. 39. Boorlocatie – Na de proefboring Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 39
  40. 40. Boorlocaties buitenland USA USA Duitsland USA Oostenrijk Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 40
  41. 41. Fracking NL USA Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 41
  42. 42. Conclusies & Vragen 1. Boren naar schaliegas kan veilig en milieubewust 2. Aanzienlijke reserves verwacht 3. Synergie met geothermie mogelijk 4. State of the art boorlocatie ontwerp en al veel locatiespecifieke studies verricht 5. In overeenstemming met wettelijk kader 6. Eigen gas eerst Schaliegasconferentie 12 november 2013, Utrecht 42

×