Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Lehen Mundu Gerra

3,627 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Lehen Mundu Gerra

  1. 1. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA
  2. 2. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIABaliabideak TENTSIOAK ETA GATAZKAK (1914-1939) LEHEN MUNDU GERRA 20KO HAMARKADA 30EKO HAMARKADAKO KRISIA GIZARTE-ALDAKETA KULTUR-ALDAKETA
  3. 3. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIALEHEN MUNDUKO GERRA ZERGATIAK Bake-armatua Inperialismoa Balkanak
  4. 4. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA Bake-Armatua• Zergatiak: – Frantzia isolatu (Alsazia eta Lorena) – Balkanak (Austria-Errusia)• Aliantza-Sistema – Bismark – Gilen II• Ondorioak: – Potentzien arteko mefisdantza – Armen norgehiagoka
  5. 5. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAEuropako blokeak 1914an
  6. 6. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAGastu militarrak
  7. 7. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA INPERIALISMOA• Potentzien arteko tentsioak areagotu ziren. (Frantzia eta Ingalaterra vs. Alemania eta Italia)• Ekialdeko Auzia: – Turkia “Europako gaixoa” – Errusia: Portu beroak – Austria: Itsasorako irteera. – Gerra Balkanikoak
  8. 8. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAEkialdeko auziari buruzko karikatura
  9. 9. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA
  10. 10. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA BALKANAK: 1914.ko KRISIALDIA• Austriar Artxidukearen erailketa serbiar abertzale baten eskutik Bosnian.• Austriaren ultimatum-a.• Aliantza-Sistema martxan jarri zen.• Lehen Mundu Gerra (1914-18)
  11. 11. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIALEHEN MUNDUKO GERRA EZAUGARRIAK FASEAK BAKEA
  12. 12. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA EZAUGARRIAK– Potentziek gerra laburra espero zuten baina lau urte luze bitartean garatu zen, inoiz izandako gerrarik odoltsuena bihurtzeraino.– Arma berriak (ametralladora, tankeak, kalibre handiko kainoiak, urpeontziak, hegazkinak, gasa…)– Atzeguardiaren mobilizazioa: • Emakumeak lanean • Propaganda • Gerrako ekonomia
  13. 13. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA Lehen Mundu Gerraren garapenaBilakaera Denboraren lerroa Gasaren kontrako Lubakiak maskarak IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITUEmakumeak Kartelak Flandria, Otto Dix Neutraltasunakarma-lantegi batean eta beligerantziak WEBGUNE IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU HONETARA JOAN
  14. 14. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAGerra Handiaren garapena
  15. 15. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIADenboraren lerroa: Gerra Handiaren garapena
  16. 16. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAGasaren kontrako maskarak
  17. 17. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAFrantziar soldaduak lubakietan
  18. 18. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAEmakumeak arma-lantegi batean
  19. 19. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAHerritarren babesa eskatzen duten kartelak
  20. 20. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAFlandria, Otto Dix
  21. 21. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA OndorioakElbarrien desfilea Gerraren biktimak Pariseko bakearen Estatu Batuen ondoren hegemonia IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU Ordaintzen karikatura Wilsonen 14 Nazioen Versailleseko auziak Elkartea Tratatua IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU
  22. 22. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAElbarrien desfilea, J. Galtier-Boissière
  23. 23. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAGerraren biktimak
  24. 24. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAEuropa eta Ekialde erdikoa Parisko bakearen ondoren
  25. 25. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAEstatu Batuen hegemoniari erreferentzia egiten dion karikatura
  26. 26. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA Testua: Wilsonen 14 auziakWilsonen 14 auzietariko batzuk1. Askatasunez negoziatutako bake-akordioak.2. Itsasoan nabigatzeko erabateko askatasuna […]3. Barrera ekonomikoak ahal bezainbeste deuseztatzea […]4. Elkarri behar adina bermatzea nazioetako armamentuak ahal den gehienamurriztuko direla […]5. Aldarrikapen kolonial guztiak […] askatasunez adostea […]6. Errusiako lurralde guztiak ebakuatzea […]7. Belgika […] ebakuatu eta lehengoratu egin beharko da.8. Frantziako lurralde guztiak libre utzi beharko dira […]9. Italiakomugak berriz egokitu beharko dira, argi eta garbi ikusten diren nazionalitateen lerroei jarraituz. […]14. Nazioen Elkarte nagusi bat sortu beharko da […]. Elkartearen helburua estatu txikiei eta handiei independentzia politikoa eta lurralde-independentzia lortzeko elkarrenganako bermeak eskaintzea da. Wilson presidenteak Estatu Batuetako Kongresuan emandako hitzaldia, 1918ko urtarrilak 8
  27. 27. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIATestua: Nazioen Elkartearen Sorrera AktaNazioen Elkartearen Sorrera AktaItungile gorenek, kontuan hartu dute nazioen arteko lankidetza sustatzeko eta nazioenbakea eta segurtasuna bermatzeko honako hauek baldintza garrantzitsuak direla:• Gerrara ez jotzeko zenbait konpromiso onartzea;• Nazioarteko harremanak agerikoak izatea, eta harreman horiek justizian eta ohoreanoinarritzea;• Nazioarteko zuzenbidearen xedapenak zorroztasun handiz betetzea (aurrerantzean,xedapen horiekgobernuen portaerarako arauak izan behar dute);• Justizia nagusi izatea, eta antolaturiko herrien arteko harremanetan, Itunetanadierazitako betebehar guztiak zorroztasun handiz errespetatzea;Hori dela-eta, itun hau onetsi dute, Nazioen Elkarteaeratzeko. […]5. artikulua. Itun honetan zehatz-mehatz adierazi ezean, Asanbladaren edo Kontseiluarenerabaki guztiak aho batez hartu behar dira […]16. artikulua. Elkarteko kide batek gerrara joz gero, […] Elkarteko gainerako kideen aurkagerra-ekintza egin izan balu bezala hartuko da. Versailles, 1919ko ekainak 28
  28. 28. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIATestua: Versailleseko TratatuaVersailleseko TratatuaAmeriketako Estatu Batuek, Britainiar Inperioak, Frantziak, Italiak eta Japoniak, tratatu honetan potentzia aliatunagusiak izendaturikoak (…) alde batetik, eta Alemania, bestetik, hurrengo xedapenak adostu dituzte:42. art. Alemaniari gotorlekuak mantentzea edo eraikitzea debekatzen zaio, dela Rhin ibaiaren ezkerrekoaldean, dela eskuineko aldean (…)119. art. Alemaniak uko egiten dio, potentzia aliatu nagusien eta elkartuen mesedetan, itsasoz haraindiko berejabetzen gaineko titulu eta eskubideei (…)160. art. Armada alemaniarrak lurraldeko ordena mantentzea eta mugetako polizia izatea soilik edukiko duhelburu (…)173. art. Nahitaezko soldadutza abolitua izango da Alemanian (…)231. art. Gobernu aliatuek eta elkartuek deklaratzen dute, eta Alemaniak onartzen du, Alemania eta berealiatuak gobernu aliatuek eta euren nazioek erasoaldi alemaniarrak eta bere aliatuek inposaturiko gerrarenondorioz pairaturiko galera eta oinaze guztietaz erantzule direla, eragin dituztelako.232. art. Gobernu aliatuek eta elkartuek exijitzen dute (…) eta Alemaniak konpromisoa hartzen du, potentziaaliatuen eta elkartuen biztanleria zibilari eta beren ondasunei eragindako kalte guztiak konpontzeko, (…)428. art. Alemaniak tratatu hau beteko duela bermatzeko, Rhin ibaiaren mendebaldean dauden lurraldealemaniarrak, zubi-buruekin batera, potentzia aliatuen eta elkartuen tropek okupatuko dituzte hamabost urtez.
  29. 29. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAKalte-ordainak alemaniarren ikuspuntutik
  30. 30. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA20ko hamarkada Dawes Plana Erresistentzia pasibo alemaniarra Kalte-ordainei buruzko iritzi bat IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU
  31. 31. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAGrafikoa: Dawes Plana
  32. 32. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAAlemaniarren erresistentzia pasiboa,frantziarrek Ruhr okupatu zutenean “Ez! Ez nauzue behartuko”, esaten die langileak bi soldadu frantsesei.
  33. 33. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIATestua: Kalte-ordainei buruzko iritzi batKalte-ordainei buruzko iritzi batGaiari buruzko beste alderdi batzuk alde batera utzirik, nire ustez, Alemaniak gerraren kostu osoaordaintzea ziurtatzeko egindako kanpaina gure gobernariek inoiz egindako ekintza larriena etaaldrebesena izan da. Baldin eta Lloyd George etaWilson jaunek ulertu izan balute haien arretaeskatzen zuen arazo larriena ez zela politikoa edo lurraldeari buruzkoa, baizik eta finantzarioa etapolitikoa, eta etorkizuneko arriskua ez zegoelamugetan edo subiranotasunean, baizik eta elikagaian,ikatzean edo garraioan, Europako etorkizuna guztiz bestelakoa izango al zen? Ez Lloyd Georgek, ezetaWilsonek ere, ez zituzten behar adina aintzat hartu arazo horiek, Konferentzia egin zen garaian[…].Beraz, Alemaniak ordaintzeko zuen ahalmenari buruz egindako kalkuluak ez zituzten batere aintzathartu hasiera-hasieratik […]. Oinarri faltsua izanda, ezin izan zen inolaz ere garatu finantza-politikabideragarririk eta konstruktiborik . […] Frantziaren eta Italiaren finantza-egoera oso txarra zen, etahorregatik, ezinezkoa zen bi herrialde horiek aintzat hartzea alemaniarren kalte-ordainei zegozkienarrazoiak, baldin eta aldi berean ez bazitzaien haien gaitzez libratzeko aukerarik ematen. Nire iritziz,Estatu Batuetako ordezkariek akats handia egin zuten, ez baitzuten izan proposamen konstruktiborik,burua galdutako Europaminduari eskaintzeko . […] Clemenceauren asmoa nola edo hala Alemaniaahultzea eta suntsitzea zen […] J.M. KEYNES, Las consecuencias económicas de la paz, 1920
  34. 34. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA 30eko hamarkadako krisia 29ko krisiaren Merkataritzaren Industria-krisia garapena uzkurdura IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITULangabeziaren igoera Depresio Handiaren Roosevelten hitzaldia Demokrazietatik irudiak diktaduretara WEBGUNE WEBGUNE IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU HONETARA JOAN HONETARA JOAN
  35. 35. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA29ko krisiaren garapena
  36. 36. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIANazioarteko merkataritzaren uzkurdura
  37. 37. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAIndustria-krisia
  38. 38. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIALangabeziaren igoera
  39. 39. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAEuropako demokraziak eta diktadurak gerrarteko garaian
  40. 40. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAGizarte-aldaketa Vogue aldizkariaren azala Etxe orratzak WEBGUNE IRUDIA HANDITU HONETARA JOAN Charlestona New York WEBGUNE IRUDIA HANDITU HONETARA JOAN
  41. 41. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAVogue aldizkariaren azala
  42. 42. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIANew York, metropoli handia
  43. 43. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA Kultur-aldaketa Abangoardiak Le Corbusier La Bauhaus WEBGUNE WEBGUNE WEBGUNE HONETARA JOAN HONETARA JOAN HONETARA JOANZinema espresionista Dalí Mondrian Frank Lloyd Wright IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU IRUDIA HANDITU
  44. 44. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAZinema espresionista: Caligari doktorearen kabinetea
  45. 45. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAOroimenaren iraunkortasuna, Dali
  46. 46. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAKonposizioa 1902, Piet Mondrian
  47. 47. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIAUr-jauziko etxea, Frank Lloyd Wright
  48. 48. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA SINTESIA (II) Sintesia (I) XIX. mendearen azken herenean eta XX.aren hasieran, antzeko indarra zeukaten bi bloke militar eratu ziren Europan, Aliantza Hirukoitza eta Entente Hirukoitza. Elkarrenganako beldurrak, interes kolonialek eta Austriak eta Hungariak Balkanetan zituzten asmoek euren arteko gatazka eragin zuten. Gerrak hilabete gutxi irautea espero zen, baina lau urtez luzatu zen. Gerra Entente Hirukoitzaren garaipenarekin bukatu zen. Lehen Mundu Gerra Historiako gatazkarik luze eta odoltsuenetariko bat izan zen. Eskura zeuden giza eta gauza baliabide guztien mobilizazioa beharrezkoa izan zen, eta honek aldaketa handiak eragin zituen gerran parte hartzen zuten herrialdeen barnean. Pariseko Bakeak mapa europar erabat berria sortu zuen, non bi inperio tradizional desagertu egin ziren (Austria eta Inperio Otomandarra) eta euren ordez herrialde berriak agertu ziren. Alemaniari baldintza gogorrak ezarri zitzaizkion, herrialde horretan atsekabe izugarria sortu zutenak.
  49. 49. HISTORIA DBH 4. MAILA 6. GAIA Sintesia (II) 20ko hamarkada argi-itzaletako garaia izan zen. Hasieran, krisi ekonomiko gogorra bizi izan zen, gerraren osteko errekuperazioaren ondorioz, eta Alemania eta Frantziaren arteko tentsioek iraun zuten. Baina 1924tik aurrera, ekonomia hoberantz zihoala zirudien eta potentzien arteko ulertze giroa sortu zen, gerra urruntzen zuela bazirudiena. New Yorkeko burtsaren crack-ak 1929an nazioarteko krisi ekonomiko larria eragin zuen. Krisia konpontzeko nazioarteko elkartasun ezak estremismo politikoa sendotu zuen. Gerrarte garaian, gizartea modernizatu egin zen: masa-gizartea finkatu zen, emakumeak bere egoera hobetu zuen eta hedabideak funtsezko papera izaten hasi ziren. Gerrarte garaia oso berritzailea izan zen kulturaren ikuspuntutik. Zientziaren arloan fisika berria iritsi zen eta artearen arloan korronte kultural berriak agertu ziren, Espresionismoa, Surrealismoa eta Abstrakzioa, esate baterako. Arkitektura arloan, nazioarteko estiloa nagusitu zen.

×