Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

1914 1939: TENTSIOAK ETA GATAZKAK

2,418 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

1914 1939: TENTSIOAK ETA GATAZKAK

  1. 1. ZERGATIAK Bake-armatua Inperialismoa Balkanak LEHEN MUNDUKO GERRA
  2. 2. GERRA!!! Eta Alemanian, Ingalaterran, Frantzian…. Ikuskizun berdina: ejerzitoan alistatzeko ilada luzeak, frontera joateko nahia eta nonahi euforia berdina. Baina…ZERGATIK? SARRERA:
  3. 3. SARRERA: Europa 1910
  4. 4. LEHEN MUNDU GERRAREN JATORRIAK 1. 2. 3. Aliantza sistema eta Bake Armatua Potentzien arteko istiluak 1914.Ko krisia
  5. 5. 1.- ALIANTZA-SISTEMA a) Eragilea: Bismark b) Arrazoiak: a) Frantzia isolatzea (Alsazia eta Lorena) b) Balkanak (Austria eta Errusia) c) Helburua: Europan oreka mantentzea 2.- BAKE ARMATUA a) Gilen II b) Politika oldakorra c) Helburua: Potentzia d) Bloke Militarrak: a) Aliantza Hirukoitza b) Entente Hirukoitza e) Armen norgehiagoka ALIANTZA-SISTEMA ETA BAKE ARMATUA
  6. 6. Europako blokeak 1914an
  7. 7. INPERIALISMOA 1. Kapitalismoaren garapena 2. Inperialismoa kapitalismoaren asken fase bezala. 3. Potentzien arteko tentsioak areagotu ziren. (Frantzia eta Ingalaterra vs. Alemania eta Italia) POTENTZIEN ARTEKO ISTILUAK
  8. 8. 1. 2. 3. 4. 5. Turkia “Europako gaixoa” Errusia: Portu beroak Austria: Zabaltzeko eremua Serbia Handia (Bosnia) Gerra Balkanikoak EKIALDEKO AUZIA
  9. 9. Gastu militarrak
  10. 10. Austriar Artxidukearen erailketa serbiar abertzale baten eskutik Bosnian. Austriaren ultimatum-a. Aliantza-Sistema martxan jarri zen. Lehen Mundu Gerra (1914-18) BALKANETAKO KRISIA
  11. 11. EZAUGARRIAK FASEAK BAKEA LEHEN MUNDUKO GERRA
  12. 12. 1. 2. 3. Potentziek gerra laburra espero zuten baina lau urte luze bitartean garatu zen, inoiz izandako gerrarik odoltsuena bihurtzeraino. Arma berriak (ametralladora, tankeak, kalibre handiko kainoiak, urpeontziak, hegazkinak, gasa…) Atzeguardiaren mobilizazioa: 1. 2. 3. Emakumeak lanean Propaganda Gerrako ekonomia EZAUGARRIAK
  13. 13. 1. Mugimenduen gerra: Schlieffen Plana: 1. Inperio Zentralen hasierako konkistak 2. Fronte egonkorrak (Marne) 3. Ekialdeko frontea. 1. 2. 2. Balkanak (Serbia) Austriar-Inperioaren porrota Lubakien Gerra: 1. Verdum, Somme, 2. Bigarren mailako fronteak: 1. Dardaneloak: Galipolis 2. Afrika: Alemaniak koloniak galdu 3. Ekialde Hurbilean: Lawrences Arabiakoa 4. Itsapeko gerra GERRAREN FASEAK
  14. 14. 1917ko krisia: Sobietar iraultza (BrestLitovsk) EE.BBak gerran sartu Erasoaldi Handia EE.BBen laguntza Alemaniako barne arazoak Nekea Armistizioa (1919-XI) GERRAREN FASEAK (II):
  15. 15. GALERAK EUROPAKO MAPA BERRIA ALEMANIA GERRAREN ONDORIOAK
  16. 16. Gerraren biktimak
  17. 17. Aliatuen helburuak: Alemaniaren suspertzea eragoztea. Irabazleen arteko oreka territoriala Sobietar Batasuna isolatzea Europako mapa berria: Inperioaren deuseztapena Austria-Hungariakoa Otomandarra Errusiarra Balkanetan estatu indartsu bat sortu bertako egoera egonkortzeko (Yugoslavia) Errusiaren inguruko osasun-lerroa VERSAILLESEKO ITUNA Alemania erruduntzat hartu zuten eta itunaren bitartez zigortu zuten      Kalte-ordainak Armadarik ez Koloniak galdu Renania berma gisa okupatua Danzig-ek bi alditan banatu (DIKTAK)
  18. 18. Europa eta Ekialde erdikoa Parisko bakearen ondoren
  19. 19. ZERGATIK SINATU ZUEN ALEMANIA? Alemaniak ez zuen onartzen Versailesen ezarritako zigorrak baina hala ere sinatu zuen. Zergatik? Alemaniak errenditu zen Wilson Presidentea proposatu zituen 14 puntu horiek aplikatuko zirelakoan Baina Versailesen Frantzia eta Belgikak bere nahiak inposatu zituzten. Alemania engainatua sentitu zen eta hasiera batean ez zuen Ituna onartu baina: Aliatuek inbatsioarekin mehatxatu zuten. Mugimendu espartakistak jarraitzen zuen zabaltzen. Sinadura horrek mendekurako gogoa sustatu zuen eta gerorari begira erabakiorra izan zen sentimendu hura. Mugimendu espartakista Gerraren azken urtean Alemanian iraultza komunista suertatu. Mugimendu espartakista (Rosa Luxemburgo) boterea hartzen saiatu zen. Egoera honen aurrean: Alemaniak bake-ituna sinatu zuen Weimar Errepublika osatu zen, Alderdi Liberalak (Zentrum) eta Sozialistak sustatua. Mugimendu espartakista gogor erreprimitu zuten.(Bere buruzagiak erailak izan ziren)
  20. 20. Testua: Versailleseko Tratatua Versailleseko Tratatua Ameriketako Estatu Batuek, Britainiar Inperioak, Frantziak, Italiak eta Japoniak, tratatu honetan potentzia aliatu nagusiak izendaturikoak (…) alde batetik, eta Alemania, bestetik, hurrengo xedapenak adostu dituzte: 42. art. Alemaniari gotorlekuak mantentzea edo eraikitzea debekatzen zaio, dela Rhin ibaiaren ezkerreko aldean, dela eskuineko aldean (…) 119. art. Alemaniak uko egiten dio, potentzia aliatu nagusien eta elkartuen mesedetan, itsasoz haraindiko bere jabetzen gaineko titulu eta eskubideei (…) 160. art. Armada alemaniarrak lurraldeko ordena mantentzea eta mugetako polizia izatea soilik edukiko du helburu (…) 173. art. Nahitaezko soldadutza abolitua izango da Alemanian (…) 231. art. Gobernu aliatuek eta elkartuek deklaratzen dute, eta Alemaniak onartzen du, Alemania eta bere aliatuak gobernu aliatuek eta euren nazioek erasoaldi alemaniarrak eta bere aliatuek inposaturiko gerraren ondorioz pairaturiko galera eta oinaze guztietaz erantzule direla, eragin dituztelako. 232. art. Gobernu aliatuek eta elkartuek exijitzen dute (…) eta Alemaniak konpromisoa hartzen du, potentzia aliatuen eta elkartuen biztanleria zibilari eta beren ondasunei eragindako kalte guztiak konpontzeko, (…) 428. art. Alemaniak tratatu hau beteko duela bermatzeko, Rhin ibaiaren mendebaldean dauden lurralde alemaniarrak, zubi-buruekin batera, potentzia aliatuen eta elkartuen tropek okupatuko dituzte hamabost urtez.
  21. 21. Testua: Kalte-ordainei buruzko iritzi bat Kalte-ordainei buruzko iritzi bat Gaiari buruzko beste alderdi batzuk alde batera utzirik, nire ustez, Alemaniak gerraren kostu osoa ordaintzea ziurtatzeko egindako kanpaina gure gobernariek inoiz egindako ekintza larriena eta aldrebesena izan da. Baldin eta Lloyd George eta Wilson jaunek ulertu izan balute haien arreta eskatzen zuen arazo larriena ez zela politikoa edo lurraldeari buruzkoa, baizik eta finantzarioa eta politikoa, eta etorkizuneko arriskua ez zegoela mugetan edo subiranotasunean, baizik eta elikagaian, ikatzean edo garraioan, Europako etorkizuna guztiz bestelakoa izango al zen? Ez Lloyd Georgek, ez eta Wilsonek ere, ez zituzten behar adina aintzat hartu arazo horiek, Konferentzia egin zen garaian […]. Beraz, Alemaniak ordaintzeko zuen ahalmenari buruz egindako kalkuluak ez zituzten batere aintzat hartu hasiera-hasieratik […]. Oinarri faltsua izanda, ezin izan zen inolaz ere garatu finantza-politika bideragarririk eta konstruktiborik . […] Frantziaren eta Italiaren finantza-egoera oso txarra zen, eta horregatik, ezinezkoa zen bi herrialde horiek aintzat hartzea alemaniarren kalte-ordainei zegozkien arrazoiak, baldin eta aldi berean ez bazitzaien haien gaitzez libratzeko aukerarik ematen. Nire iritziz, Estatu Batuetako ordezkariek akats handia egin zuten, ez baitzuten izan proposamen konstruktiborik, burua galdutako Europa minduari eskaintzeko . […] Clemenceauren asmoa nola edo hala Alemania ahultzea eta suntsitzea zen […] J.M. KEYNES, Las consecuencias económicas de la paz, 1920
  22. 22. Kalte-ordainak alemaniarren ikuspuntutik
  23. 23. ALEMANIA 1919-24 Kalte-ordainek hondamendira eraman zuen Alemania. Markoa erori zen erabat. Inflazioak klase ertainak eta langileak arruinatu zituen. Egoera honek desegorkortasun soziala ekarri zuen. Egoera honetaz baliaturik Hitler estatu-golpe bat ematen saiatu zen baina porrot egin zuen.  NAZIOARTEKO HARREMANAK  Alemaniak ezin zuen kalte-ordainak ordaindu. Horren ondorioz Frantziarekiko harremanak gaiztotu ziren. Frantziar armadak Rhur Arroa okupatu zuen, bertan pilatzen baitziren Alemaniako ikatz eta burdin erretserba handienak. Erantzuna erresistentzia pasiboa izan zen. Krisialdia areagotu zen.
  24. 24. Egoera larria zen. EE.BB.ek eta diplomaziak parte hartu zuten egoera hori bideratzko: •Dawes Plana •Lokarnoko Ituna Lokarnoko ispirituak egonkortasuna ekarri zuen. 1925tik aurrera hazkunde ekonomikoa etengabekoa izan zen. Tentsio sozialak baretu ziren. Poz handiko giroa nagusitu zen. Hamarkada zoriontsua Europara ere ailegatu zen. NAZIOARTEKO HARREMANAK (II)
  25. 25. 29ko krak-a Demokraziaren krisia 30EKO HAMARKADAKO KRISIA
  26. 26. KRISIAREN JATORRIA ZERGATIAK: Gain-ekoizpena: Gerra bitartean gerran sartuta zeuden nazioek gerra-ekonomiari ekin zioten. Nazioarteko merkatuan utzitako hutsunea nazio berriek (EE.BB.ek, Japoniak, Australiak, Argentinak…) osatu zuten hornitzaile gisa. Gerra eta gerra ondoko krisialdia bukatutakoan, ohiko estatu horiek ohiko ekoizpenekin hasi ziren. Horrek salgaisoberakinak ekarri zituen. Espekulazioa •Interes tasa altuak •Burtsan etekin handiak akzioen salerosketekin •Bankuak mailegu handiak eman bai enpresei, lortutako etekinekin bere balantzeak orekatzeko, zein partikularrei (aurrezkiak) •Bankuek ere akzioetan diru handia inbertitu
  27. 27. ONDORIOAK EE.BB.ek Europan zituen inbertsio guztiak aberriratu zituen. DawesPlana bertan behera gelditu zen. Inportazioak ere murriztu ziren. Hori dela eta krisia Europan zabaldu zen. Lehendabiziko biktima Alemania izan zen. Geroago Ingalaterra eta Frantzia eta azkenean Europa osoan Sobietar Batasuna ezik. Krisialdiak Demokraziaren ahulezia agerian utzi zuen, batez ere gerra ondoren sortutako estatu berrietan. Muturreko ideologiak indartu ziren. Komunismoak hartu zuen indarraren aurrean Europa Zentraleko errepubliketan irteera faszista inposatu egin zen. Portugal, Grezia, Polonia, Letonia, Estonia… Alemanian ere Weimar Errepublikak porrot egin zuen. Hitlerren ordua ailegatu zen.
  28. 28. Industria-krisia
  29. 29. Sintesia (I)  XIX. mendearen azken herenean eta XX.aren hasieran, antzeko indarra zeukaten bi bloke militar eratu ziren Europan, Aliantza Hirukoitza eta Entente Hirukoitza. Elkarrenganako beldurrak, interes kolonialek eta Austriak eta Hungariak Balkanetan zituzten asmoek euren arteko gatazka eragin zuten.  Gerrak hilabete gutxi irautea espero zen, baina lau urtez luzatu zen. Gerra Entente Hirukoitzaren garaipenarekin bukatu zen.  Lehen Mundu Gerra Historiako gatazkarik luze eta odoltsuenetariko bat izan zen. Eskura zeuden giza eta gauza baliabide guztien mobilizazioa beharrezkoa izan zen, eta honek aldaketa handiak eragin zituen gerran parte hartzen zuten herrialdeen barnean.  Pariseko Bakeak mapa europar erabat berria sortu zuen, non bi inperio tradizional desagertu egin ziren (Austria eta Inperio Otomandarra) eta euren ordez herrialde berriak agertu ziren. Alemaniari baldintza gogorrak ezarri zitzaizkion, herrialde horretan atsekabe izugarria sortu zutenak.  20ko hamarkada argi-itzaletako garaia izan zen. Hasieran, krisi ekonomiko gogorra bizi izan zen, gerraren osteko errekuperazioaren ondorioz, eta Alemania eta Frantziaren arteko tentsioek iraun zuten. Baina 1924tik aurrera, ekonomia hoberantz zihoala zirudien eta potentzien arteko ulertze giroa sortu zen, gerra urruntzen zuela bazirudiena
  30. 30.  New Yorkeko burtsaren crack-ak 1929an nazioarteko krisi ekonomiko larria eragin zuen. Krisia konpontzeko nazioarteko elkartasun ezak estremismo politikoa sendotu zuen.  Gerrarte garaian, gizartea modernizatu egin zen: masa-gizartea finkatu zen, emakumeak bere egoera hobetu zuen eta hedabideak funtsezko papera izaten hasi ziren.  Gerrarte garaia oso berritzailea izan zen kulturaren ikuspuntutik. Zientziaren arloan fisika berria iritsi zen eta artearen arloan korronte kultural berriak agertu ziren, Espresionismoa, Surrealismoa eta Abstrakzioa, esate baterako. Arkitektura arloan, nazioarteko estiloa nagusitu zen.

×