SlideShare a Scribd company logo
1 of 14
SHQIPËRIA NË MBARIM TË LUFTËS SË PARË BOTËRORE
Kosova gjatë Luftës së Parë
Botrore
Kongresi I Durrësit dhe
formimi I qeverisë së
përkohshme
Konferenca e Paqës në Paris
dhe Shqipëria (1919-1920)
Në fillim të Luftës së Parë
Botërore , Kosova u pushtua
nga forcat austro-hungareze dhe
bullgare, dhe u nda në dy zona
pushtimi.
Zona e pushtimit austro-hungare
përfshiu: Dukagjinin,Drenicën,
Plavën e Gucinë dhe Ulqinin.
Zona e pushtimit bullgar
përfshiu: pjesën tjetër të Kosovës
Pollogun,Dibrën,Ohrin,Shkupin
Kumanovën,Prespën.
Pozita e shqipëtarve nën
sundimin austro-hungarez ishte
më e favorshme ,atyre iu njohën
të drejtat e vetadminstrimit lokal
dhe zhvillimit të kulturës
kombëtare.
Kurse pushtuesit bullgar në
zonën e tyre nuk ua njohën
shqiptarëve asnjë të drejtë
kombëtare e njerëzore .
Bullgarët arrestuan shumë patriot
shqiptarë , në mesin e të cilëve
ishite Hasan Prishtina.
Gjatë viteve 1916-1918
shqiptarët organizuan qëndresë
kundër pushtuesve bullgarë e
austro-hungarezë,kryesisht
përmes çetave të udhëhequra nga
Azem e Shot Galica,Idriz Seferi
etj.Në vjeshtë të vitit 1918 çeta e
Azem Galicës , së bashku me
çeta tjera shqiptare çliruan
Drenicn,Istogun dhe Pejën , ku u
ngrit flamur shqiptarë.
Pasë përfundimit të Luftës së
Parë Botrore në Shqipëri e
shtrinë pushtetin trupat
italiane,franceze si dhe ato serbe
të cilat pasi ripushtuan Kosovën
me ndihmën e francezëve hyjnë
përsëri brenda kufijve të shtetit
shqiptarë duke vendosur të
ashtuqujaturën”vijë strategjike”.
Si kërkesë e ngutshme e të gjitha
forcave politike shqiptare
brenda dhe jashtë vendit ishte
formimi I një qeveri që do të
përfaqsonte dhe mbronte
interesat kombëtare.
Kështu me 25.07.1918 u
mblodhën në Durrës 50 delegatë
që përfaqsonin viset shqptare që
ishin të pushtuara nga italianët
me përjashtim të delegatve të
Vlorës të cilet nuk I lejoi
komanda italiane e pushtimit,si
dhe ata që ishin nën pushtimin
serb dhe francez.
Kongresi I Durrësit nxori
Qeverinë që kryesohej nga
Turhanë Pashë Përmeti , ku
bënin pjesë Myfit bej Libohova ,
Luigj Bumci,Mustafa Kruja,
Mihal Turtulli,Mehmet Konica
etj.Kongresi caktoi kryeministrin
Turhan Pashë Përmetin dhe
sekretarin e përgjithshëm Gjergj
Fishtën për të mbrojtur interesat
kombëtare në Konferencë e
Paqës në Paris.
Konferencën e Paqës në Paris e
organizuan Fuqitë e Mëdha ,
(SHBA,Anglia,Franca,Italia, dhe
Japonia ) fituese në Luftën e Parë
Botërore për të nënshkruar
marrëveshjet e paqes me vendet
e mundura.
Shqiptarët shpresonin se
Konferenca do të korrigjonte
padrejtësit qe iu ishin bërë
shqiptarëve në Konferencen e
Berlinit me 1878 dhe më 1913 në
Konferencën e Londrës.
Mirpo shtetet fqinje si Italia
kërkonte Vlorën ndërsa Greqia
kërkonte të ankesonte Korqën
dhe Gjirokastrën ndërsa
mbretërisa SKS kërkonte pjesën
që I takonte,pra kërkonin të
realizohej Traktatit I Fshehët I
Londrës I vitit 1915.
Pas shumë diskutimesh
Konferenca nuk I përfilli
kërkesat e shqipëtarve ,kështu
me 9 dhjetor 1919 përfaqsuesit e
Anglisë , të Francës dhe ShBA-
së I njohën qeveris Italiane
sovranitetin mbi Vlorën.
Mbretëris SKS I njohën dalje në
bregdetin shqiptar dhe Greqia
do të merrte Gjirokastrën,
Tepelenën e Kurvleshin.
Përfaqsuesit e Anglisë ,të
Francës dhe të Italisë me
13 janar 1920 u morrën vesh për
coptimin e Shqipërisë mes Italis,
Greqisë dhe Mbretërisë SKS.
LUFTA PËR ÇLIRIMIN E VISEVE TË PUSHTUARA NGA
ITALIA DHE MBRETËRIA SERBE-KORATE-SLLOVENE(1920)
Oraginzimi I luftës dhe çlirmi
I Vlorës nga pushtuesit italianë
Ndërhyrjet ushtarake të
Mbretërisë SKS në Shqipëri
dhe qëndresa e vendosur e
shqiptarve
Kryengritja e vitit 1912
Qeveria shqiptare krahas
përpjekjeve diplomatike bënte
edhe përgatitje të nevojshme
duke bashkëpunuar me forcat
patriotike të vendit , sidomos me
komitetet e
“MbrojtjësKombëtare”, që në
këtë kohë vepronin në
Shqipërinë e Jugut për
organizmin e luftës së armatosur
kundër pushtuesve italian.
Rolin parësorë e pati Komiteti I
Vlorës , që kryhesohej nga
Osman Haxhiu.
Para fillimit të kryengritjes
,Komiteti I Vlorës më 19 maj
1920 organizoi ilegalisht një
Kuvend në Barqalla të Vlorës ,
ku u vendos të fillohej lufta
qlirimtare.
Drejtimin e saj e mori përsipër
Komiteti I Mbrojtjës Kombëtare
prej 12 antarësh që udhëheqej
nga Osman Haxhiu.
Kryengritësit shqiptarë I dërguan
një ultimatium forcave italiane
për tërheqje duke kërkuar qe
Vlorën,Tepelenën dhe Himarën
t'ia dorëzonte Qeverisë së
Tiranës.Pasi trupat italiane nuk u
tërhoqen më 5 qershor 1920
kryengritësit shqiptarë ia filluan
luftës kundër forcave armike.
Gjatë luftimeve shqiptarët
treguan shembuj të lartë
heroizmi.
Përderisa në jug vazhdonin
luftimet kundër pushtuesve
italianë , nëveri trupat e
Mbretëris SKS në fund të
korrikut 1920 sulmuan në
drejtim të Shkodrës dhe
pushtuan Kastratin.
Banorët e zonave të sulmuara
organizuan qëndresë të vendosur
në Kopilik,me cka ndëryhyrja u
përball me sukses.
Forcave shqiptare u shkuan në
ndihmë vullnetare nga Shkodra e
rrethina,nga Shqipëria e Mesme
etj.
Edhe pse Qeveria shqiptare
kërkoi nga Mbretëris SKS që të
tërhiqeshin nga kufijtë që ia
kishte njohur Shqipërisë
Konferenca e Londrë më 1913 ,
ata nuk degjonin.
Qeveria e Beogradit , duke
shfrytëzuar dobësitë e shtetit
shqipatrë mendonte se erdhi
qasti I shumëpritur për t'i
realizuar planet e veta shoviniste
për t'i shti definivisht nën
administratimin e vet viset
shqiptare deri në
“vijën strategjike” dhe kështu ta
kthente Shqipërinë një një zonë
ndikimi.
Kërkesat e Qeverisë Shqiptare që
Beogradi ti tërheqë forcat e veta
në kufirin e vitit 1913 nuk u
përfillën.
Krerët dibranë në katundin Arras
të Peshkopisë mbajtën një
mbledhje ku bënin planin për
kryengritje.Rol me rëndësi
luajtën Ramiz Dibra,Ramiz Daci
e sidomos Elez Isufi , që u bë
udhëheqës kryesor I kryengritjës.
Kryengritja e Dibrës filloi me 15
gusht 1920.Atë e përkrahu
jozyrtarisht edhe Qeveria e
Tiranës dhe forcat e saj të
armatosura.Pas luftrave të
përgjakshme kryengritësit
qliruan Peshkopinë, zunë mbi
800 ushtarë serb robër lufte duke
I detyruar pushtuesit të
tërhiqeshin nëkufijtë e vititi 1913
Nga fundi I gushtit ushtria serbe
filloi sulmin per të ripushtuar
tokat shqipare.
Një sitatë të tillë , Qqeveria e
Tiranës thirri popullin për
mbrojtjen e vendit nga forcat
serbe dhe nga bandat esadiste
proserbe. Forcat qeveritare së
bashku me mijëra vullnetarë
shqiptarë I dëbuan trupat serbe
deri tek “vija strategjike”.
Qeveria e Sylejman Delvinës iu
drejtua edhe Fuqive të Mëdha
prej të cilave kërkoi Begoradi ti
tërhiqte trupat e tij nga tokat
shqiptare.
RIPUSHTIMI SERB I KOSOVËS DHE LUFTA PËR ÇLIRIM E
BASHKIM KOMBËTAR (1918-1925)
Ripushtimi serb I
Kosovës
Komiteti “Mbrojtja
Kombëtare e Kosovës”
dhe programi I tij
Organizimi I
kryengritjeve të
armatosura (1918-
1924)
Terrori dhuna
shtetërore kundër
lëvizjes kombëtare
Pas kapitullimit të
Bullgarisë, njësit
ushtarake dhe franceze
të Frontit të Selanikut
dhe pas tyre dhe ushtria
serbe filluan
ripushtimine viseve
shqiptare, të cilat I ishin
njohur padrejtësisht
Serbisë në Konferencën
e Londrës më 1913.
Gjatë tetorit 1918 me
gjithë qëndresën e
popullit të armatosur
shqiptarë , trupat
franceze dhe serbe
arritën ë ripushtonin
Kosovën dhe viset e
tjera shqiptare.Serbia
pasi vendosi
administratën pushtuese
me anë të regjimit
ushtarak e policor ,
ushtroi terror gjenocide
shtetëror mbi
shqiptarët , duke
peërdorur forma të
ndryshme të dhunës.
Mirëpo shqiptarët kurr
nuk u gjunjëzuan.
Ata bënë qëndresë të
fortë qëllimi I së cilës
ishte clirimi dhe
bashkimi kombëtar
Pas mbarimit të Luftës
së Parë Botërore lindi
ideja për themelimin e
një organizate
kombëtare, e cila do të
organizonte mbrojtjën e
tërësisë shqiptare.
Kështu me 1 maj 1918 u
themelua në ilegalitet
Komiteti “Mbrojtja
Kombëtare e Kosovës” ,
I cili në programin e tij
e kishte clirimin e
Kosovës dhe të viseve
tjera shqiptare,
mbrojtjen e shtetit të
pavarur shqiptare dhe
demokratizimin e tij.
Deri në nëntor të vitit
1918 Komiteti veproi në
ilegalitet.Në nëntor të
vitit 1918 ,selia e
Komitetit u vendos në
Shkodër. Komiteti
drejtohej nga atdhetari I
shquar Hoxhë Kadri
Prishtina , sekretar ishte
Bedri Pejani kurse
bashkëpuntorët e dalluar
ishin :Hasan Prishtina ,
Bajram Curri , Sali
Nivica , Hysni Curri,
Avni Rrustemi, Elez
Isufi , Beqir Vokshi etj.
Komiteti “ Mbrojtja
Kombëtare e Kosovë” e
kundërshtoi politikën e
gjenocidit serbomadh
dhe kishte aspirat
clirimin dhe bashkimin
kombëtare.
Ai organizoi dhe
udhëhoqi lëvizjen
kombëtare gjatë viteve
1918-1924.
Rol të rëndësishëm ne
organizimin e kësaj
lëizjeje luajtën
udhheqësit e cetave të
armatosura nga krahinat
e ndryshme të Kosovës
dhe të Maqedonisë , sic
ishin patriotët Azem e
Shot Galica , Mehmet
Konjuhi ,Ramë Bllaca ,
Mulla Agan Koja , Keri
I Sadri Bardhit , Selman
Trupi , vëllezrit
Bajcinovci , Abdullah
Bojku , Adem Merxhan
Bulka , Riza Bilalli etj.
Një vend të rëndsishëm
zë kryengritja e prillit
1919 , që përfshiu
sidomos Rfafshin e
Dukagjinit në të cilën
morën pjesë rreth
10.000 kryengritës.
Mbretëria SKS përdori
të gjitha mjetet për të
shkatrruar lëvizjen
kombëtare të
shqiptarëve.
Në korrik të viti 1924
pushteti serb , pasi
pushtoi zonat e lira të
Kosovës , vrau Azem
Galicën dhe udhëheqësit
kryesor të cetave
kryengritëse.
Në fillim të vitit 1925 ,
në prag të zgjedhjeve
parlamentare , ndaj
shqiptarëve u morën
masa të
jashtëzakonshme
represive.
Përveq këtyre , pushteti
serb përdori vrasjet në
masë , djegiet e
rrënimet e fshatrave me
aartileri , borbandimet
me airoplanë , burgosjet
dhe internimet në Serbi,
sidomos për familjet e
pjesëtarve të lëvizjes
kombëtare.
Po ashtu Ferhat Draga u
dënua me 100 vjet burg
si dhe u ndalu botimi I
gazetës “HAK”.
SHTETI SHQIPTARË NË VITET 1920-1924
Asambleja Kushtetues Acarimi I situatës politike dhe
kryengritja e qershorit 1924
Qeveria e Fan Nolit dhe
veprimtaria e saj
Në vitin 1920 përfundoi lufta për
clirmin e Vlorës dhe ajo
kundërhyrjes ushtarake të
Mbretërisë SKS.
Në dhjetorë të apo tij viti
Shqipëria u pranua anëtare e
Lidhjes sëKombeve.
Më largimin e rrezikut të
jashtëm si detyrë kryesore u
shtua forcimi dhe demokratizimi
I shtetit shqiptar.
Në prill të vitit 1921 u bënë
zgjidhjet pë Këshillin Kombëtar.
Në këtëkëshill u formuan
nëfillim dy e më vonëtri grupe
politike.
Me 8 dhjetor Këshillim
Kombëtar miratoi statutin e
zgjeruar të Lushnjës në të cilin
sanksionohej regjimi monarkist.
Në prisll të vitit 1923 në
Këshillin Kombëtar u formua
opozita liberale antiqeveritare, në
të cilën shquhej Fan Noli. Më 27
dhjetor të vitit 1923 u bëne
zgjedhjet për
AsamblenëKushtetuse.
Grupi qeveritar I kryesuar nga
Ahmet Zogu, siguroi 2/3 e
deputetëve , kuse opozita , që
ishte e përqarë në disa grupe
siguroi vetëm 1/3 e deputetëve.
Asambleja Kushtetuse nuk u mor
me përcaktimin e formës
sëregjimit , që ishte problemi
themelor për të vilin ishte krijuar
, por me probleme tëtjera të
parëndsishme.
Pasi u mblodh Asambleja ,
qeveria e Ahmet Zogut duhej të
jepte dorëheqje , por ajo nuk
veproi kështu.Opozita e kritikoi
për këtë.
Më 23 shkurt 1924 u be
njëatentat kudër kryeminstrit
Ahmet Zogu.
Kjo ngjarje e acaroi gjendjen
politike në Asamble e jashtë saj
dhe atëherë Ahmet Zogu dha
dorëheqjen dhe nëfillim të marsit
u formua qeveria e kryesuar nga
Shefqet Vërlaci.
Por edhe kjo nuk u prit mirë nga
opozita.Situata u acarua
shumëkur më20 prill u bë atentat
mbi anëtarin e Asamblesë ,
Avni Rustemin I cili vdiq pas dy
ditësh.
Varrimi I tij u bë me 1 maj 1924
nëVlorë dhe mori formën e një
manifestimi kombëtar kundër
qeverisë dhe Ahmet Zogut.
Me 2maj në Vlorë u organizua
një kuvend në të cilën morën
pjesë deputetë të opozitës dhe
rreth 300 përfaqsues nga
krahinat e ndryshme të
Shqipërisë.
Kuvendi protestoi kundër vrasjës
së Avni Rrustemi si dhe kundër
Ceno Kryeziut I cili kishte
ardhur me forca nga Mbretëria
SERBE-KORATE-SLLOVENE.
Qeveria e përkohshme e kryesuar
nga Fan Noli u formua me 16
qershor.
Ajo përbëhej nga Sulejman
Delvina, Rexhep Shala , Kasem
Qafzezi , Luigj Gurakuqi dhe
Stavro Vinjan.
Me 19 qershor u shpall programi
I saj prej 20 pikash.
Ai parashikonte “qrrënosjen e
fedualizmit”. Reformën agrare
dhe vendosjen e demokracisë.
Në dhjetor të vitit 1924 filloi
sulmi në disa drejtime.
Forcat e komanduara nga Ceno
Kryeziu sulmuan nga Prizreni në
drejtim të Krumës , ku u bë
qëndresë nga forcat e Bajram
Currit.
Forcat kryesore me Ahmet
Zogun nëkrye sulmuan nga
Dibra e Madhe në drejtim të
Peshkopisë.
Nga jugu sulmuan Koqo Koto
nëdrejtimin Follorinë – Korqë
dhe Myfid Libohova nga
Kakavia në Gjirokastër.
Fan Noli iu drejtua qeverive
angleze , franceze e italiane për
të ndaluar ndërhyrje por ato
heshtën .
Revolucioni I qershorit 1924
pësoi disfatë , mirëpo ai shënon
një përpjekje të rëndësishme për
ta futut Shqipërinë në rrugën e
përparimit dhe tëdemokracisë.
SHQIPËRIA GJATË REGJIMIT TË AHMET ZOGUT(1925-1935)
Shpallja e Republikës Riorganizimi I administratës
dhe I forcave të armatosura
Organizata e emigracionit
politik
Menjëherë pasi forcat e
A.Zogut hynë nëTiranë me 24
dhjetor 1924 u rikthy në
pushtet qeveria e Iljaz Vrionit.
Me 6 janar 1925 Ahmet Zogu
formoi qeverin e re , të
kryesuar prej tij dhe me 7
janar I drejtoi popullit një
prokolomatë me të cilën e
vinte në dijeni për programin
që do të zbatonte.
Me porosi tv kryeministrit u
mblodh Asambleja Kushtetuse
e zgjedhur nëdhjetor 1923
njëpjesë e mirë e së cilës
kishtë mërguar jashtë atdheut.
Me 21 janar 1925 ajo shpalli
Republikën Shqiptare dhe
pasi miratoi nenet e para të
statutit me 31 janar zgjodhi
Ahmet Zogun kryetar të
Republikës.
Më 2 mars 1925 u miratua
Statuti themeltar I
Republikës.
Sipas tij pushtetin legjislativ e
kishte parlamenti I përbërë
nga Dhoma e deputetëve dhe
Senati.
Një e treta e senatit (6
senatorë) caktohej nga
kryetari.
Në bazë të ligjit të ri
administrativ vendi u nda
në10 prefektura dhe në29
nënprefektura.
Prefektura ishin ajo e Beratit ,
e Dibrës , e Durrësit , e
Elbasanit , e Gjirokastrës ,
e Korqës , e Kosovës ,
e Shkodrës , e Tiranës dhe e
Vlorës.
Me 2 mars 1925 u vra në Bari
të Italisë atdhetari demokrat
Luigj Gurakuqi.
Në përpjekje me forcat e
operacionit me 29 mars u vra
në Dragobi atdhetari I
shquajtur Bajram Curri.
Pas kthimit të Ahmet Zogut në
Shqipëri , qeveria e tij filloi
bisedimet me qeverinë e
Beogradit për zgjedhje e
zështjeve kufitare dhe
nëkorrik të vitit 1925 ranë
dakord që Shën Naumi dhe një
pjesë e Vërmoshit t'i liheshin
Mbretërisë SKS si shpëblim
për ndihmën që ajo I dha
Ahmet Zogu ne dhjetor te
vitit 1924.
Ky lëshim territorial u kritikua
mjaft sidomos nga
kundërshtarët e regjimit dhe
nga emigracioni politik.
Pas disfatës së Revolucionit të
Qershorit , shumë politikanë
shqiptarë emigruan jashtë
atdheut.
Ata u vendosen në
Itali,Austri,Francë, Mbretërinë
SKS, në Bashkimin Sovjetik
etj.
Një pjesë e këtyre emigrantve
me 25 mars 1925 formuan në
Vjenë “Komiteti Nacional
Revolucionar” ,
qëshkurtimisht u qaujt
KONARE me Fan Nolin në
krye.
Programi I KONARE-së
parashikonte: përmbysjen e
regjimit të Zogut, zbatimin e
reformës agrare dhe kufijtë
etnikë të Shqipërisë.
Në vjeshtë të vitit 1925
emigracioni I djathtë politik
krijoi organizatën
“Bashkimi Kombëtar” të
drejtuar nga Stoir Peci ,Ali
Këlcyra , Xhemal Bushati etj.
Me 30 tetor të viti 1925 ,
Kryetari I Republikës Ahemt
Zogu shpalli amnistinë
politike për të gjithë të
arratisurit politikë.
Mardhëniet ekonomike e
politike të Shqipëris me Italin
Shpallja e Mbretërisë Organizimi I shtetit ligjor dhe
zhvillimi ekonomik e
infrastrukturor
Shpejt pasi u kthye në
pushtet , Ahmet Zogu u
shkëput nga Beogradi.
Ai u orientua nga shtetet
perendimore sidomos nga
Italia dhe Anglia.
Me italinë nënshkroi
marrëveshje të ndryshme
ekonomike financiare.
Shoqëria angleze “ Anglo –
Persian” dhe ajo italiane
“AIPA”.
Ndërmarrja italiane e Naftës
në Shqipëri morën
koncensione për kërkim e
shfrytëzim të naftës .
Krahas lidhjeve ekonomike –
financiare qeveria e Ahmet
Zogut nënshkroi me Italinë
edhe pakte politike -ushtarake.
Me 27 nëntor 1926 u
nënshkrua Pakti italo-shqiptar
“miqësisë e sigurimit”,me afat
5 vjeqar.
Një vit më vonë me 22 nëntor
1927 u nënshkrua pakti
ushtarak për 20 vjet.
Nënshkrimi I këtyre dy
pakteve e lidhi më shumë
qeverin e Ahmet Zogut me
Italinë.
Por këto pakte politike –
ushtarak quan ne acarimin e
mardhenieve të Italis e të
Shqipëris me qeverin e
Beogradit.
Në verën e vitit 1928, Ahmet
Zogu dhe përkrahësit e tij
morën masa për të ndryshuar
regjimin republikanë në
formën mbretëri.
Për tëbërë këtë ndryshim më
parë duhej ndryshuar statuti ,
prandaj në qershor 1928 u
vendos të shpërndahej
parlamenti dhe të zgjidhej një
asamble kushtetuse.
Me 1 shtator 1928 Asambleja
Kushtetuse e shpalli
Shqipërinë mbretëri dhe
Ahmet Zogun mbret të
shqiptarëve me emrin Zogu I.
Pastaj miratoi statutin e
Mbretërisë dhe më1 dhjetor
1928 u shëndrrua në
parlament.
Mbreti ishte kreu më I lartë I
shtetit dhe komandant suprem
I forcave të armatosura .
Asnjë ligj nuk hynte ne fuqi
pa miratimin e mbretit.
Ndërrimi I formës së regjimit I
fuqizoi mëshumë pozitat e
mbretit Zogu I .
Me 5 shtator 1928 u formua
qeveria e Mbretërisë Shqiptare
me kryeministër dhe ministër
të Brendshëm Kostaq Kotën.
Në përputhje me statutin e
mbretërisëme 11 prill 1929 u
formua Këshilli I Shtetit me
kryetar Mehdi Frashërin.
Ai kishte detyrë të pergatiste
kodet , projektligjet e rregulloret.
Mbreti Zog I kushtoi rëndësi
përmisimit dhe plotësimit të
legjislacionit , duke marrë si
model atë të vendeve
pëermirsimit dhe plotësimi të
legjislacionit , duke marrë si
model atë të vendeve perindimor.
Si rrjedhim me 1 janar 1928 hyri
në fuqi , Kodi penal I amrrë nga
Italia , me 1 prill 1929 hyri në
fuqi Kodi Civil Shqiptar , I cili
zëvendosi Kodin Civil Osman.
Ndryshimet e bëra në të
mbështetshin Kodin Civil
Zvicran.
Me 15 qershor 1932 hyri nëfuqi
Kodi I ri Tregtar I bazuar në atë
italian.
GJENDJA E SHQIPËTARVE NË MBRETËRINË JUGOSLLAVE
NË VITET 1925-1941
Shpronësimi masiv I
shqipëtarve
Përpjekjet për kolonizimin e
trevave shqiptare dhe
rrjedhojat e Reformës agaro-
kolonizuese
Shpërngulja me dhunë e
shqiptarëve
Shpronësimi dhe zvogëlimi I
spërfaqës së tokës së
punueshme e intensifikua pas
vitit 1923 kur komisoneve
agrare serbe u lejohej që të
sekuestronin sipas nevojës
edhe toka që nuk ishin praparë
në legjislacion.
Komisonet agrare kolonizuese
gjatv formimit të komplekseve
për kolonizim sekuestruan
toka që shqiptarët ua kishin
blerë qifligarëve gjatë Luftës
së Parë Botërore dhe I
cilësuan ato si toka të
braktisura.
Sipas ligjit të vitit 1931 me
plotësime e përmirësime të
vitit 1933 , fshatarëve
shqiptarë mund tu
sekuestrohej toka deri te
pragu I shtëpisë.
Shpronësimit nuk I shpëtuan
as pronat e institicuneve fetare
shqiptare si muslimane ashtu
edhe katolike.
Kolonizimi I trojeve shqiptare
ishte një proces që kishte
filluar në vititn 1912.
Ai mori hov gjatëviteve 30 kur
qëndresa e armatosur ishte më
e dobët.
Kolonët sllav u vendosën në
tokat pjellore të shqipëtarve.
Gjat periudhës ndërmjet dy
luftrave botërore nëtokat
shqiptare u vendosen rreth
15.000 familje kolonësh me
rreth 75 frymë.
Sipas disa të dhënave
gjatëperiudhës 1918 – 1941
në viset etnike shqiptare u
ngritën rreth 1.000 koloni
sllave.
Ndryshime të dukshme pësoi
edhe struktura etnike e
popullsisë .
Me 1912 shqiptarët nëkëto
troje përbënin 90% të
popullsisë , kurse ne vitin
1941 shqiptar , nuk u arrit
objektivi I Mbretërisë
Jugosllave për ndryshimin
rrënjësor të strukturës etnike
në favor të minoritetit sllav.
Shpërnguljet me dhunë të
shqiptarëve vazhduan gjatë
gjithëperiudhës ndërmjet dy
luftërave botërore.
Lumi I shqiptarëve të
shpërngulur shkonte kryesisht
nëdy drejtime kryesore – në
Turqi dhe në Shqipëri.
Si rezultat I shtypjes së
vazhdushme , gjat periudhës
ndërmjet dy luftërave botërore
nga trojet etnik shqiptare u
shpërngulen mbi 250.000
shqiptarë.
Pjesa më dërrmuse e tyre u
vendosen në Turqi , kurse
pjesa tjetër në Shqipëri dhe
nëvende tjera.
Sipas konventes parashikohej
që gjat viteve 1939 – 1999 të
shpërnguleshin në Turqi rreth
400.000 shqiptarë , të cilët do
të vendoseshin ne Anadolli.
Parashikohej që shpërngulja të
realizohej në këtë mënyrë : në
vitin 1939 do të
shpërnguleshin 4.000 familje ,
në vitin 1940 , 6000 familje ,
me 1941 dhe me 1942 nga
7000 familje dhe me 1943 me
1944 nga 8000 familje.
SH.M.E.J ”HOXHË KADRI PRISHTINA “
Lënda: Histori
Punoi:Fisnik Baliu Prof:Hanife Ademaj Dalipi
Kl:10-Financa
Prishtinë 2015
SH.M.E.J ”HOXHË KADRI PRISHTINA “
Lënda: Histori
Punoi:Kushtrim Berisha Prof:Hanife Dalipi
Kl:10-Financa
Prishtinë 2015
COPËTIMI I TROJEVE SHQIPTARE EDHE NJOHJA E
PAVARSISË SË SHQIPËRISË
Qëndrimi i fuqive të mëdha
dhe i shteteve fqinje ndaj
Shqiperisë
Vendimet e Konferences së
Ambasadoreve per copëtimin e
Shqipërisë ( 1912-1913 )
Njohja e Pavaresisë së
Shqiperisë nga Fuqitë e Medha
Ne fillim as Fuqite e Medha as
shtetet fqinje ballkanike ne
fillim nuk e njohen pavarsine
e Shqiperise.Austro-
Hungaria ,Italia ishin te
interesuara per nje Shqiperi
autonome Rusia ishte e
interesuar per nje copetim te ri
te tokave shqiptare
Aleatet Ballkanik
(Serbia,Greqi ,Mali i zi) ishin
te vendosur per te pushtuar te
gjitha tokat shqiptare.
Ata ishin kunder krijimit te
njeshteti shqiptar.
Shovinizmi grek zhvilloi nje
fushate te madhe
propagandistike brenda dhe
jashte Greqise.
Qeveria serbe kerkonte gjithe
treven e Kosoves, tokat
shqiptare qe sot ndodhen ne
Maqedoni dhe vise te tjera te
Shqiperise se Veriut.
6 Fuqite e Medha u moren
vesh per te mbajtur ne Londer
nje konference ne nivel
ambasadoresh.
Ajo i filloi punimet me 17
dhjetor 1912 nen drejtimin e
ministrit te Jashtem te
Anglise , Eduard Grej.
Aty u vendos qe ne seancen e
pare qe Shqiperia te kufizohej
ne veri me Malin e Zi kurse ne
jug me Greqine.
Ky vendim kishte rendesi per
Shqiperine sepse pengonte
daljen e Serbise ne Adriatik
permes tokave shqiptare.
Ne konference u zhvillua nje
lufte e ashper diplomatike per
kufijt e Shqiperise , sidomos
ndermjet Austro-Hungarise
dhe Rusise.
Qeveria dhe populli shqiptar
nuk u pajtuan me vendimet e
konferences aty ku pati
mundesi.
Qe ne diten e pare te
punimeve , konferenca e
ambasadoreve vendosi qe te
krijohej nje Shqiperi
autonome nen sovranitetin e
sulltanit.
Konferenca ngarkoi Austro-
Hungarine dhe Italine qe te
pergatisnin nje projekt te
hollesishem.
Ato hartuan projektin per nje
Shqiperi autonome dhe
ambasadoret e tyre u shprehen
per pavaresine e plote te
Shqiperise.
Konferenca vendosi me 29
korrik qe Shqiperia te behej
shtet i pavarur dhe nen
garancine e fuqive te medha.
Ne krye te shtetit shqiptar do
te vihej nje princ i huaj dhe
xhandarmeria do tu besohej
oficereve te huaj.
SHTETI I PAVARUR SHQIPTAR NË VITET 1912 – 1914
Formimi i qeverisë së Ismail
Qemalit
Qëndrimi i qeverisë së Vlorës
ndaj luftës ballkanike
Masat arsimore dhe
ekonomike të qeverisë së
Vlorës
Kuvendi kombetar i Vlores u
mor me organizimin shteteror
28 nentor 1912 u vendos te
krijohej qeveria e pare
kombetare.
Kryetar Ismail Qemali 4
dhjetor 1912 kuvendi miratoi
perberjen e plote te qeverise.
Benin pjese : Nikolle Kaqorri ,
Myfit bej Libohova , Mehmet
pashe Derralla ,Pandeli Cale
etj.
Kuvendi zgjodhi nje pleqesi
prej 18 vetash me myftiun
Vehbi Dibra ne krye.
Pleqesia kishte te drejte ta
kontrollonte e ta keshillonte
qeverine kur ishte nevoja por
jo ta rrezonte ate.
Ne fillim te dhjetorit e gjithe
Shqiperia dhe Kosova ishin
pushtuar nga serbet e
malazezet.
Në fillim tëdhjetorit 1912
gjithë Kosova , Shqipëria
Veriore ,Lindore dhe e Mesme
deri në lumin Shkumbin ishte
pushtuar nga ushtritë serbe e
malazeze.
Ismail Qemali filloi
veprimtarine e tij politike.
Ai ua njoftoi shpalljen e
pavarsise krahinave te vendit ,
fuqive te medha dhe portes se
larte.
Ai kerkonte ta njihnin
Pavarsine e Shqiperise.
Askush nuk e njohi pavarsine
e Shqiperise.
Qeveria mori masa per te
mbrojtur me arme ne dore
tokat shqiptare.
Ushtrite greke pushtuan
Erseken ,Leskovikun,
Permetin ,Gjirokastren,
Tepelenen.
Ushtrite serbe pushtuan pjesen
me te madhe te tokave
shqiptare.
Esat Pashe Toptani nenshkroi
tradhetisht me Malin e Zi
marreveshjen per dorezimin e
Shkodres pas 7 muaj lufte.
Fuqitë e Mëdha I bënë
presion të madh të Malit të
Zi dhe e detyran të tërhiqej
nga shkodra pas 3 javësh.
Nje detyre tjeter e
rendesishme e qeverise ishte
organizimi i administrates
shteterore.
Ajo vuri ne zbatim shume
ligje te reja.
Vendi u nda ne : prefektura ,
nenprefektura dhe krahina.
U krijua administrate
gjyqesore, u hapen shkolla ne
qytete dhe fshatra.
Ne Elbasan u rihap shkolla
normale.
Ne tetor 1913 u nenshkrua
marreveshja per krijimin e
Bankes Kombetare Shqiptare.
Esat Toptani doli hapur kunder
qeverise dhe formoi ne Durres
Pleqesine e Shqiperise se
Mesme dhe ne krye te saj u vu
Esat Pashe Toptani.
Sipas vendimit të qeveris
duhej të hapeshin shkolla në
qytete fshata .
Nëtetor të vitit 1913 nenshkroi
marrëveshjen për krijimin “
Bankës Kombëtare Shqipëtare
“ me kapital austro – italian .
LUFTA PËR CLIRIM E BASHKIM KOMBËTAR NË VISET E
PUSHTUARA NGA SERBIA DHE MALI I ZI (1912-1915)
Gjendja e rënde politike dhe
ekonomike e shqiptarëve nën
sundimin serb e malazez
Ndërrimi i fesë me dhunë Qëndresa anti-serbe në viset e
pushtuara.
Kosova dhe viset tjera
shqiptare qe u pushtuan nga
Serbia e Mali i zi , perfshinin
nje territory 24.000km2.
Gjate viteve 1912-1915 Serbia
dhe Mali i zi vendosen ne keto
troje shqiptare nje regjim
ushtarako policor.
Politika e gjenocidit qe
ndoqen Serbia e Mali i zi ,
shpernguljet ne Turqi dhe ne
shtetin e ri shqiptar ndikuan qe
ekonomia e viseve shqiptare te
pushtuara te shkaterrohej
pothuajse teresisht.
Gjate kesaj periudhe u
shperngulen rreth 60.000
shqiptar.
Pushtuesit sekuestronin tokat e
shqiptarve dhe vendosnin ne
to kolonë sllav.
Nje nga faktoret qe ndikuan ne
keqsimin e gjendjes ishte edhe
qeshtja e kufijve mes Serbis e
Malit te zi.
Konvertimi i fese se
shqiptarve ne viset e pushtuara
filloi qysh gjate luftes se pare
Ballkanike, ne vjeshte te vitit
1912 dhe vazhdoi gjere ne
luften e pare boterore.
Numri i shqiptarve qe u
konvertuan me dhune arriti ne
disa qindra, por permasa
shqetsuese morri ne territoret
e pushtuara nga mbreteria e
Malit te Zi.
Organet ushtarake te Malit te
Zi konvertimin e shqiptarve
musliman e katolike ne
ortodoks e benin me
kercenime dhe nese
kundershtonin paguhej me
koke.
Konvertime te shumta pati
edhe ne Plave , Guci Rugove ,
Beranë ,etj.
Kunder ketij gjenocidi reagoi
ashper edhe Austro-Hungaria
e cila protestoi edhe ne
Konference.
Pushtuesit serb e malazez qe
ne fillim u priten me arme ne
dore krahas nje qendrese me
udheheqes patriote si Hasan
Prishtina Isa Boletini ,Bajram
Curri.
Qeveria serbe kishte vendosur
ne menyre arbitrare nje kufi
tjeter qe ajo e quante strategjik
dhe qe kalonte pergjate
lugines se Drinit dhe duke
perfshire Matin.
Mbajtjen e kesaj zone e
justifikonin gjoja me nevojen
e mbrojtjes nga sulmet e
shqiptareve.
I detyronin banoret e zones
strategjike te kerkonin
bashkim me Serbine .
Ata mbyllen rruget e tregjeve
me qytetet dhe i kercenuan me
vdekje nga uria.
Ne keto rrethana kryengritja
shqiptare ishte e
pashmangshme dhe moren
pjese 4000 kryengrites.
LUFTA KUNDËR SHOVINIZMIT GREK (1913 -1914 )
Përpjekjet e Greqisë për të
pushtuar Shqipërinë e Jugut
Lëvizja e ashtuquajtur Vorio-
epiriote
Qëndrimi i shqiptarëve dhe i
fuqive te mëdha ndaj
shovinizmit grek
Edhe pas caktimit te kufijve te
shtetit shqiptar nga
Konferenca e Ambasadoreve
ne Londer , ushtria greke
vazhdoi te mbante te
pushtuara viset jugore te
Shqiperise.
Komisioni nderkombetar i
krijuar nga konferenca e
ambasadoreve per te
percaktuar ne vend kufirin
jugor e juglindor ndermjet
Shqiperise dhe Greqise , erdhi
ne Shqiperi ne tetor te vitit
1913 por gjate punes hasi ne
veshtiresi te medha kryesisht
nga autoritetet pushtuese
greke.
Shovinistet grek filluan nje
fushate proparandistike per ta
paraqitur popullsine e
Shqiperise se jugut si popullsi
greke. Ata i detyronin
shqiptaret ti lyenin shtepite e
tyre me ngjyrat e flamurit grek
ne vendet ku kalonte
komisioni.
Pas protokollit te Firences,
fuqite e medha i kerkuan
Greqise qe brenda nje muaji ti
terhiqte trupat ushtarake nga
Shqiperia e jugut.
Qeveria greke pasi e pagezoi
Shqiperine me emrin Vorio-
epir ( Epiri i Veriut ) ,filloi te
organizonte ketu dhe ne Greqi
nje levizje te ashtuquajtur
vorio-epiriote
Per realizimin e ketyre
planeve aneksioniste Greqia e
kishte tashme edhe perkrahjen
e Serbise me te cilen kishte
bere nje marreveshje te
fshehte per ta ndare
Shqiperine ne dy zona
ndikimi.
Qeveria greke u detyrua me 1
mars 1914 te terhiqte forcat e
saj nga Korqa.
Po ashtu forca greke te
fshehura ne Korqë , banda të
armatosura ushtarësh grekë
paraqitur si “vorio epirotë”
dhe bashkëpuntorët e tyre
grekoman.
E gjithe kjo veprimtari
shoviniste anti-shqiptare qe
perbente nje kercenim serioz
per Shqiperine e Jugut dhe per
gjith shtetin shqiptar ndeshi ne
qendresen e vendosur te
popullsise vendase shqiptare
dhe te rretheve patriotike.
Megjithate masat shtrenguese
te komandes greke te
pushtimit per ti detyruar
banoret ortodoks shqiptar nga
18 deri 55 vjet qe te
regjistroheshin ne repartet
vullnetare te levizjes vorio
epiriote por nje gje e tille nuk
u arrit.
Forcat shqiptare pasi shtypen
puqin grek te Korqes
marshuan drejt Kolonjes dhe
Leskovikut duket zhvilluar
luftime te ashpra me repartet
vorio epiriote.
Qeveria greke I pranoi
formalishtë këto kërkese dhe
herë pas here bëri deklarata
mashtruse se po merrte masa
për të qetësuar “Vorio –
Epirin por nërealitet veproi
ndrysh.
SHQIPËRIA GJATË REGJIMIT TË PRINCIT “VILHELM VID”
Vendosja në Shqipëri e
princit Vilhem Vid
Statuti organik i
Shqiperisë
Qëndrimi i qeverisë së
princ Vidit ndaj
pretendimeve greke
Kryengritja e viteve
1914 -1915 e
Shqipërisë së mesme
Ne nentor te vitit 1913
fuqite e medha pranuan
perfundimisht qe princ i
Shqiperise te jete
gjermani Vilhem Fon
Vidi i propozuar nga
Austro-Hungaria dhe
Italia.
Rrethet patriotike
shqiptare ne pergjithsi e
mirepriten vendimin e
fuqive te medha dhe
pane ne princin gjerman
simbolin e Shqiperise se
pavarur.
Esat Toptani me qellim
qe ta siguronte nje vend
ne kabinetin e tij shpalli
se e priti mire ardhjen e
princit mirpo fshehurazi
vazhdonte te nxiste
levizjen per nje princ
musliman ne Shqiperi.
Princ Vidi arriti ne
Durres me 7 mars 1914
dhe e zgjodhi si
kryeqytet Durresin ku
kishte ndikim te forte
Esat Topani.
Regjimi i Vidit u
sanksionua nga statuti
organik i Shqiperise.
Sipas nenit te pare te
ketij statuti Shqiperia
shpallej principate
kushtetuese e pavarur
dhe e trashegueshme.
Ne nenin e dyte fuqite e
medha garantonin
gjithashtu teresine dhe
paprekshmerine e
Shqiperise me kufijte qe
i kishin caktuar.
Sipas nenit te trete shteti
shqiptar do te ishte
asnjanes dhe kjo
asnjanesi garantohej nga
fuqite e medha.
Ne frontin e Shqiperise
njihej princ Vidi kurse
organi legjislativ ishte
Asambleja Kombetare.
Gjuha e detyrar dhe
zyrtare ishe gjuha
shqipe.
Shqiperia ndahej ne 7
sanxhaqe.
Princ Vidi qe ne fillim u
ndodh perballe
veshtiresive te medha
politike te brendshme.
Brenda vendit ai u
ndodh perball levizjes
vorio-epiriote dhe
kryengritjes qe
shpertheu ne Shqiperine
e mesme.
Problemi me i ngutshem
dhe me i nderlikuar per
princ Vidin ishte ai i
largimit te forcave greke
nga Shqiperia e jugut.
Ne fillim Vidi hyri ne
bisedime me qeverine
vorio epiriote qe ishte
shpallur ne Gjirokaster.
Ai caktoi si komisar
kolonelin holandez
Tomson mirpo qendrimi
i bute i Tomsonit beri qe
princ Vidi ta shkarkonte
nga detyra e komisarit
Kryengritja Shqipërisë
së Mesme filloi në
rrethin e Tiranës me 17
maj 1914.
Që në fillim
kryengritësit dolën
hapur kundër princit
Vidit dhe kërkuan një
princ turk.
Me 3 qershor 1914
krerët e kryengritjes
organizuan njëmbledhje
në Shijak, ku u miratua
njëprogram që iu paraqit
përfaqsueve të Fuqive të
Mëdha.
Në këtë program u
kërkua largimi I princit
Vidit , kthimi I
Shqipëris nën
Perandorin Osman ose
ardhja e njëprinci
mysliman të varur nga
sulltani , ngritja e
flamurit të Turqisë ,
përdorimi I alfabetit
turko arab për gjuhën
shqipe etj . Një nga
udhëheqësit e
kryengritjes ishte Haxhi
Qamili nga fshati Sharrë
I Tiranës.

More Related Content

What's hot

iliada analize , Analize e Iliades
iliada analize , Analize e Iliadesiliada analize , Analize e Iliades
iliada analize , Analize e Iliadesssuseree34b8
 
Shqipëria në Luftën e Parë Botërore
Shqipëria në Luftën e Parë BotëroreShqipëria në Luftën e Parë Botërore
Shqipëria në Luftën e Parë BotëroreShkollë
 
Shqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeShqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeArlinda
 
Shqiperia -slide
Shqiperia -slideShqiperia -slide
Shqiperia -slideFre Nkly
 
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)Kristjana Duni
 
Luftrat e skenderbeut (1)
Luftrat e skenderbeut (1)Luftrat e skenderbeut (1)
Luftrat e skenderbeut (1)Alesia 06
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburFialdoMema
 
turizmi ne shqiperi
 turizmi ne shqiperi  turizmi ne shqiperi
turizmi ne shqiperi manomano46
 
Kongresi i manastirit
Kongresi i manastiritKongresi i manastirit
Kongresi i manastiritylvienesi
 
Historia e skënderbeut
Historia e skënderbeutHistoria e skënderbeut
Historia e skënderbeutenis vladi
 
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiNdikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiFlavioHabilaj
 
Gjirokastra - slideshare projekt
Gjirokastra - slideshare projektGjirokastra - slideshare projekt
Gjirokastra - slideshare projektalketsula
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME gregorjupa
 
projekt: shkrimtaret bashkohor shqiptar dhe veprat e tyre
projekt: shkrimtaret bashkohor shqiptar dhe veprat e tyreprojekt: shkrimtaret bashkohor shqiptar dhe veprat e tyre
projekt: shkrimtaret bashkohor shqiptar dhe veprat e tyreFatjon Cane
 
Pastrimi i gjuhes shqipe
Pastrimi i gjuhes shqipePastrimi i gjuhes shqipe
Pastrimi i gjuhes shqipeolinuhi
 

What's hot (20)

Naim Frasheri
Naim FrasheriNaim Frasheri
Naim Frasheri
 
iliada analize , Analize e Iliades
iliada analize , Analize e Iliadesiliada analize , Analize e Iliades
iliada analize , Analize e Iliades
 
Shqipëria në Luftën e Parë Botërore
Shqipëria në Luftën e Parë BotëroreShqipëria në Luftën e Parë Botërore
Shqipëria në Luftën e Parë Botërore
 
Jeronim De Rada
Jeronim De RadaJeronim De Rada
Jeronim De Rada
 
Shqiperia e mesme
Shqiperia e mesmeShqiperia e mesme
Shqiperia e mesme
 
Shqiperia -slide
Shqiperia -slideShqiperia -slide
Shqiperia -slide
 
Iliret
IliretIliret
Iliret
 
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
 
Luftrat e skenderbeut (1)
Luftrat e skenderbeut (1)Luftrat e skenderbeut (1)
Luftrat e skenderbeut (1)
 
shkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humburshkrimtaret e brezit te humbur
shkrimtaret e brezit te humbur
 
turizmi ne shqiperi
 turizmi ne shqiperi  turizmi ne shqiperi
turizmi ne shqiperi
 
Projekt av
Projekt avProjekt av
Projekt av
 
Kongresi i manastirit
Kongresi i manastiritKongresi i manastirit
Kongresi i manastirit
 
Historia e skënderbeut
Historia e skënderbeutHistoria e skënderbeut
Historia e skënderbeut
 
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne ShqiperiNdikimi i kultures osmane ne Shqiperi
Ndikimi i kultures osmane ne Shqiperi
 
Kuvendi i lezhes
Kuvendi i lezhesKuvendi i lezhes
Kuvendi i lezhes
 
Gjirokastra - slideshare projekt
Gjirokastra - slideshare projektGjirokastra - slideshare projekt
Gjirokastra - slideshare projekt
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
 
projekt: shkrimtaret bashkohor shqiptar dhe veprat e tyre
projekt: shkrimtaret bashkohor shqiptar dhe veprat e tyreprojekt: shkrimtaret bashkohor shqiptar dhe veprat e tyre
projekt: shkrimtaret bashkohor shqiptar dhe veprat e tyre
 
Pastrimi i gjuhes shqipe
Pastrimi i gjuhes shqipePastrimi i gjuhes shqipe
Pastrimi i gjuhes shqipe
 

Viewers also liked

Rilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareRilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareOlsi Sita
 
Rilindasit kombetare qe luftuan me pushke
Rilindasit kombetare qe luftuan me pushkeRilindasit kombetare qe luftuan me pushke
Rilindasit kombetare qe luftuan me pushkeMerkur Sinani
 
Skenderbeu & Rilindja kombetare
Skenderbeu & Rilindja kombetareSkenderbeu & Rilindja kombetare
Skenderbeu & Rilindja kombetareDenis Lezo
 
Shqiperia gjate viteve 1920-1924
Shqiperia gjate viteve 1920-1924Shqiperia gjate viteve 1920-1924
Shqiperia gjate viteve 1920-1924Ke Keiss
 
Levizjet nacionaliste ne ballkan
Levizjet nacionaliste ne ballkanLevizjet nacionaliste ne ballkan
Levizjet nacionaliste ne ballkanArlinda
 
Formimi dhe forcimi i shteteve tw Ballkanit
Formimi dhe forcimi i shteteve tw BallkanitFormimi dhe forcimi i shteteve tw Ballkanit
Formimi dhe forcimi i shteteve tw BallkanitEGLI TAFA
 
Lufterat Boterore
Lufterat BoteroreLufterat Boterore
Lufterat BoteroreDenis Lezo
 
Ismail Qemali per pavaresine e Shqiperise
 Ismail Qemali per pavaresine e Shqiperise Ismail Qemali per pavaresine e Shqiperise
Ismail Qemali per pavaresine e ShqiperiseChriss Kocibelli
 
Shkolla e parë shqipe - MËSONJËTORJA
Shkolla e parë shqipe - MËSONJËTORJAShkolla e parë shqipe - MËSONJËTORJA
Shkolla e parë shqipe - MËSONJËTORJABesjona Jusufi
 
Krijimi i shtetit shqiptar
Krijimi i shtetit shqiptarKrijimi i shtetit shqiptar
Krijimi i shtetit shqiptarYsni Ismaili
 
Arsimi shqiptar nga pena me boje deri ne
Arsimi shqiptar nga pena me boje deri neArsimi shqiptar nga pena me boje deri ne
Arsimi shqiptar nga pena me boje deri neAmanda Ravolli
 
Regjimi komunist në shqipëri
Regjimi komunist në shqipëriRegjimi komunist në shqipëri
Regjimi komunist në shqipëriKlea Vyshka
 
Projekt fizikë
Projekt fizikë Projekt fizikë
Projekt fizikë Xhoana Pepa
 
Shqiptaret me ndikim ne per,osmane
Shqiptaret me ndikim ne per,osmaneShqiptaret me ndikim ne per,osmane
Shqiptaret me ndikim ne per,osmaneJURIST
 

Viewers also liked (20)

Rilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare ShqiptareRilindja Kombetare Shqiptare
Rilindja Kombetare Shqiptare
 
Rilindasit kombetare qe luftuan me pushke
Rilindasit kombetare qe luftuan me pushkeRilindasit kombetare qe luftuan me pushke
Rilindasit kombetare qe luftuan me pushke
 
Histori 9
Histori 9Histori 9
Histori 9
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
 
Skenderbeu & Rilindja kombetare
Skenderbeu & Rilindja kombetareSkenderbeu & Rilindja kombetare
Skenderbeu & Rilindja kombetare
 
Ahmet Zogu
Ahmet ZoguAhmet Zogu
Ahmet Zogu
 
Shqiperia gjate viteve 1920-1924
Shqiperia gjate viteve 1920-1924Shqiperia gjate viteve 1920-1924
Shqiperia gjate viteve 1920-1924
 
projekt histori
projekt historiprojekt histori
projekt histori
 
Levizjet nacionaliste ne ballkan
Levizjet nacionaliste ne ballkanLevizjet nacionaliste ne ballkan
Levizjet nacionaliste ne ballkan
 
Formimi dhe forcimi i shteteve tw Ballkanit
Formimi dhe forcimi i shteteve tw BallkanitFormimi dhe forcimi i shteteve tw Ballkanit
Formimi dhe forcimi i shteteve tw Ballkanit
 
Ahmet zogu grasiela mulla
Ahmet zogu grasiela mullaAhmet zogu grasiela mulla
Ahmet zogu grasiela mulla
 
Lufterat Boterore
Lufterat BoteroreLufterat Boterore
Lufterat Boterore
 
Ismail Qemali per pavaresine e Shqiperise
 Ismail Qemali per pavaresine e Shqiperise Ismail Qemali per pavaresine e Shqiperise
Ismail Qemali per pavaresine e Shqiperise
 
Shkolla e parë shqipe - MËSONJËTORJA
Shkolla e parë shqipe - MËSONJËTORJAShkolla e parë shqipe - MËSONJËTORJA
Shkolla e parë shqipe - MËSONJËTORJA
 
Krijimi i shtetit shqiptar
Krijimi i shtetit shqiptarKrijimi i shtetit shqiptar
Krijimi i shtetit shqiptar
 
Arsimi shqiptar nga pena me boje deri ne
Arsimi shqiptar nga pena me boje deri neArsimi shqiptar nga pena me boje deri ne
Arsimi shqiptar nga pena me boje deri ne
 
Projekt histori
Projekt historiProjekt histori
Projekt histori
 
Regjimi komunist në shqipëri
Regjimi komunist në shqipëriRegjimi komunist në shqipëri
Regjimi komunist në shqipëri
 
Projekt fizikë
Projekt fizikë Projekt fizikë
Projekt fizikë
 
Shqiptaret me ndikim ne per,osmane
Shqiptaret me ndikim ne per,osmaneShqiptaret me ndikim ne per,osmane
Shqiptaret me ndikim ne per,osmane
 

Similar to PROJEKT"HISTORI"

Shpallja e pavartesis skenderbeus
Shpallja e pavartesis skenderbeusShpallja e pavartesis skenderbeus
Shpallja e pavartesis skenderbeusKlodjan Hoxha
 
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë Diana Lamaj
 
100-VJET-PAVARSI.pptx
100-VJET-PAVARSI.pptx100-VJET-PAVARSI.pptx
100-VJET-PAVARSI.pptxBesimFetahu
 
Shpallja e Pavarësisë në Vorë më 28
Shpallja e Pavarësisë në Vorë   më 28Shpallja e Pavarësisë në Vorë   më 28
Shpallja e Pavarësisë në Vorë më 28Adelina Dani
 
100 vjetori i Pavarsis
100 vjetori i Pavarsis100 vjetori i Pavarsis
100 vjetori i PavarsisDaniel Duro
 
Shqiperia pj2
Shqiperia pj2Shqiperia pj2
Shqiperia pj2EGLI TAFA
 
Krijimi i shtetit Shqipëtar
Krijimi i shtetit ShqipëtarKrijimi i shtetit Shqipëtar
Krijimi i shtetit ShqipëtarBesjona Jusufi
 
Si nisi lufta e dyte boterore
Si nisi lufta e dyte boteroreSi nisi lufta e dyte boterore
Si nisi lufta e dyte boteroredionis dioni
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boteroreXheni Marku
 
Programet serbe fundi shek. XIX, fillimi shek. XX-të për pushtim
Programet serbe fundi shek. XIX, fillimi shek. XX-të për pushtimProgramet serbe fundi shek. XIX, fillimi shek. XX-të për pushtim
Programet serbe fundi shek. XIX, fillimi shek. XX-të për pushtimizjadin olluri
 
Histori Shqiptare
Histori ShqiptareHistori Shqiptare
Histori Shqiptarealbioni
 
SHKOLLA "ALBANET" Pamela Tanku KLSA 8 HISTORIA E SHEKULLIT 20
SHKOLLA "ALBANET" Pamela Tanku KLSA 8 HISTORIA E SHEKULLIT 20SHKOLLA "ALBANET" Pamela Tanku KLSA 8 HISTORIA E SHEKULLIT 20
SHKOLLA "ALBANET" Pamela Tanku KLSA 8 HISTORIA E SHEKULLIT 20SHKOLLA "ALBANET"
 
LEKSION - ORGANIZATATiv .pptxwwwssxxcc,cl
LEKSION - ORGANIZATATiv .pptxwwwssxxcc,clLEKSION - ORGANIZATATiv .pptxwwwssxxcc,cl
LEKSION - ORGANIZATATiv .pptxwwwssxxcc,clWillLooking
 
SHKOLLA " ALBANET" Historia 8 Klaudio Merepeza. DETYRE SHTEPIJE HSITORIA NGA ...
SHKOLLA " ALBANET" Historia 8 Klaudio Merepeza. DETYRE SHTEPIJE HSITORIA NGA ...SHKOLLA " ALBANET" Historia 8 Klaudio Merepeza. DETYRE SHTEPIJE HSITORIA NGA ...
SHKOLLA " ALBANET" Historia 8 Klaudio Merepeza. DETYRE SHTEPIJE HSITORIA NGA ...SHKOLLA "ALBANET"
 
Serbia ,mali i zi dhe maqedonia
Serbia ,mali i zi dhe maqedoniaSerbia ,mali i zi dhe maqedonia
Serbia ,mali i zi dhe maqedoniaGenta Jusufi
 
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.Marjan Dodaj
 

Similar to PROJEKT"HISTORI" (20)

Shpallja e pavartesis skenderbeus
Shpallja e pavartesis skenderbeusShpallja e pavartesis skenderbeus
Shpallja e pavartesis skenderbeus
 
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
 
100-VJET-PAVARSI.pptx
100-VJET-PAVARSI.pptx100-VJET-PAVARSI.pptx
100-VJET-PAVARSI.pptx
 
Shpallja e Pavarësisë në Vorë më 28
Shpallja e Pavarësisë në Vorë   më 28Shpallja e Pavarësisë në Vorë   më 28
Shpallja e Pavarësisë në Vorë më 28
 
Ahmet Zogu
Ahmet ZoguAhmet Zogu
Ahmet Zogu
 
100 vjetori i Pavarsis
100 vjetori i Pavarsis100 vjetori i Pavarsis
100 vjetori i Pavarsis
 
Shqiperia pj2
Shqiperia pj2Shqiperia pj2
Shqiperia pj2
 
Krijimi i shtetit Shqipëtar
Krijimi i shtetit ShqipëtarKrijimi i shtetit Shqipëtar
Krijimi i shtetit Shqipëtar
 
Ahmet zogu
Ahmet zoguAhmet zogu
Ahmet zogu
 
Si nisi lufta e dyte boterore
Si nisi lufta e dyte boteroreSi nisi lufta e dyte boterore
Si nisi lufta e dyte boterore
 
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boteroreKontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve  gjate luftes se 2 boterore
Kontibuti i Shqipetareve ne mbrojtjen e hebrenjeve gjate luftes se 2 boterore
 
nentori 28-29
nentori  28-29nentori  28-29
nentori 28-29
 
Programet serbe fundi shek. XIX, fillimi shek. XX-të për pushtim
Programet serbe fundi shek. XIX, fillimi shek. XX-të për pushtimProgramet serbe fundi shek. XIX, fillimi shek. XX-të për pushtim
Programet serbe fundi shek. XIX, fillimi shek. XX-të për pushtim
 
Histori Shqiptare
Histori ShqiptareHistori Shqiptare
Histori Shqiptare
 
SHKOLLA "ALBANET" Pamela Tanku KLSA 8 HISTORIA E SHEKULLIT 20
SHKOLLA "ALBANET" Pamela Tanku KLSA 8 HISTORIA E SHEKULLIT 20SHKOLLA "ALBANET" Pamela Tanku KLSA 8 HISTORIA E SHEKULLIT 20
SHKOLLA "ALBANET" Pamela Tanku KLSA 8 HISTORIA E SHEKULLIT 20
 
LEKSION - ORGANIZATATiv .pptxwwwssxxcc,cl
LEKSION - ORGANIZATATiv .pptxwwwssxxcc,clLEKSION - ORGANIZATATiv .pptxwwwssxxcc,cl
LEKSION - ORGANIZATATiv .pptxwwwssxxcc,cl
 
SHKOLLA " ALBANET" Historia 8 Klaudio Merepeza. DETYRE SHTEPIJE HSITORIA NGA ...
SHKOLLA " ALBANET" Historia 8 Klaudio Merepeza. DETYRE SHTEPIJE HSITORIA NGA ...SHKOLLA " ALBANET" Historia 8 Klaudio Merepeza. DETYRE SHTEPIJE HSITORIA NGA ...
SHKOLLA " ALBANET" Historia 8 Klaudio Merepeza. DETYRE SHTEPIJE HSITORIA NGA ...
 
Serbia ,mali i zi dhe maqedonia
Serbia ,mali i zi dhe maqedoniaSerbia ,mali i zi dhe maqedonia
Serbia ,mali i zi dhe maqedonia
 
Anisa histori
Anisa historiAnisa histori
Anisa histori
 
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
NË BULLGARI - ARBANASI, ATY KU SHQIPJA RRON PREJ 500 VJETËSH.
 

PROJEKT"HISTORI"

  • 1. SHQIPËRIA NË MBARIM TË LUFTËS SË PARË BOTËRORE Kosova gjatë Luftës së Parë Botrore Kongresi I Durrësit dhe formimi I qeverisë së përkohshme Konferenca e Paqës në Paris dhe Shqipëria (1919-1920) Në fillim të Luftës së Parë Botërore , Kosova u pushtua nga forcat austro-hungareze dhe bullgare, dhe u nda në dy zona pushtimi. Zona e pushtimit austro-hungare përfshiu: Dukagjinin,Drenicën, Plavën e Gucinë dhe Ulqinin. Zona e pushtimit bullgar përfshiu: pjesën tjetër të Kosovës Pollogun,Dibrën,Ohrin,Shkupin Kumanovën,Prespën. Pozita e shqipëtarve nën sundimin austro-hungarez ishte më e favorshme ,atyre iu njohën të drejtat e vetadminstrimit lokal dhe zhvillimit të kulturës kombëtare. Kurse pushtuesit bullgar në zonën e tyre nuk ua njohën shqiptarëve asnjë të drejtë kombëtare e njerëzore . Bullgarët arrestuan shumë patriot shqiptarë , në mesin e të cilëve ishite Hasan Prishtina. Gjatë viteve 1916-1918 shqiptarët organizuan qëndresë kundër pushtuesve bullgarë e austro-hungarezë,kryesisht përmes çetave të udhëhequra nga Azem e Shot Galica,Idriz Seferi etj.Në vjeshtë të vitit 1918 çeta e Azem Galicës , së bashku me çeta tjera shqiptare çliruan Drenicn,Istogun dhe Pejën , ku u ngrit flamur shqiptarë. Pasë përfundimit të Luftës së Parë Botrore në Shqipëri e shtrinë pushtetin trupat italiane,franceze si dhe ato serbe të cilat pasi ripushtuan Kosovën me ndihmën e francezëve hyjnë përsëri brenda kufijve të shtetit shqiptarë duke vendosur të ashtuqujaturën”vijë strategjike”. Si kërkesë e ngutshme e të gjitha forcave politike shqiptare brenda dhe jashtë vendit ishte formimi I një qeveri që do të përfaqsonte dhe mbronte interesat kombëtare. Kështu me 25.07.1918 u mblodhën në Durrës 50 delegatë që përfaqsonin viset shqptare që ishin të pushtuara nga italianët me përjashtim të delegatve të Vlorës të cilet nuk I lejoi komanda italiane e pushtimit,si dhe ata që ishin nën pushtimin serb dhe francez. Kongresi I Durrësit nxori Qeverinë që kryesohej nga Turhanë Pashë Përmeti , ku bënin pjesë Myfit bej Libohova , Luigj Bumci,Mustafa Kruja, Mihal Turtulli,Mehmet Konica etj.Kongresi caktoi kryeministrin Turhan Pashë Përmetin dhe sekretarin e përgjithshëm Gjergj Fishtën për të mbrojtur interesat kombëtare në Konferencë e Paqës në Paris. Konferencën e Paqës në Paris e organizuan Fuqitë e Mëdha , (SHBA,Anglia,Franca,Italia, dhe Japonia ) fituese në Luftën e Parë Botërore për të nënshkruar marrëveshjet e paqes me vendet e mundura. Shqiptarët shpresonin se Konferenca do të korrigjonte padrejtësit qe iu ishin bërë shqiptarëve në Konferencen e Berlinit me 1878 dhe më 1913 në Konferencën e Londrës. Mirpo shtetet fqinje si Italia kërkonte Vlorën ndërsa Greqia kërkonte të ankesonte Korqën dhe Gjirokastrën ndërsa mbretërisa SKS kërkonte pjesën që I takonte,pra kërkonin të realizohej Traktatit I Fshehët I Londrës I vitit 1915. Pas shumë diskutimesh Konferenca nuk I përfilli kërkesat e shqipëtarve ,kështu me 9 dhjetor 1919 përfaqsuesit e Anglisë , të Francës dhe ShBA- së I njohën qeveris Italiane sovranitetin mbi Vlorën. Mbretëris SKS I njohën dalje në bregdetin shqiptar dhe Greqia do të merrte Gjirokastrën, Tepelenën e Kurvleshin. Përfaqsuesit e Anglisë ,të Francës dhe të Italisë me 13 janar 1920 u morrën vesh për coptimin e Shqipërisë mes Italis, Greqisë dhe Mbretërisë SKS.
  • 2. LUFTA PËR ÇLIRIMIN E VISEVE TË PUSHTUARA NGA ITALIA DHE MBRETËRIA SERBE-KORATE-SLLOVENE(1920) Oraginzimi I luftës dhe çlirmi I Vlorës nga pushtuesit italianë Ndërhyrjet ushtarake të Mbretërisë SKS në Shqipëri dhe qëndresa e vendosur e shqiptarve Kryengritja e vitit 1912 Qeveria shqiptare krahas përpjekjeve diplomatike bënte edhe përgatitje të nevojshme duke bashkëpunuar me forcat patriotike të vendit , sidomos me komitetet e “MbrojtjësKombëtare”, që në këtë kohë vepronin në Shqipërinë e Jugut për organizmin e luftës së armatosur kundër pushtuesve italian. Rolin parësorë e pati Komiteti I Vlorës , që kryhesohej nga Osman Haxhiu. Para fillimit të kryengritjes ,Komiteti I Vlorës më 19 maj 1920 organizoi ilegalisht një Kuvend në Barqalla të Vlorës , ku u vendos të fillohej lufta qlirimtare. Drejtimin e saj e mori përsipër Komiteti I Mbrojtjës Kombëtare prej 12 antarësh që udhëheqej nga Osman Haxhiu. Kryengritësit shqiptarë I dërguan një ultimatium forcave italiane për tërheqje duke kërkuar qe Vlorën,Tepelenën dhe Himarën t'ia dorëzonte Qeverisë së Tiranës.Pasi trupat italiane nuk u tërhoqen më 5 qershor 1920 kryengritësit shqiptarë ia filluan luftës kundër forcave armike. Gjatë luftimeve shqiptarët treguan shembuj të lartë heroizmi. Përderisa në jug vazhdonin luftimet kundër pushtuesve italianë , nëveri trupat e Mbretëris SKS në fund të korrikut 1920 sulmuan në drejtim të Shkodrës dhe pushtuan Kastratin. Banorët e zonave të sulmuara organizuan qëndresë të vendosur në Kopilik,me cka ndëryhyrja u përball me sukses. Forcave shqiptare u shkuan në ndihmë vullnetare nga Shkodra e rrethina,nga Shqipëria e Mesme etj. Edhe pse Qeveria shqiptare kërkoi nga Mbretëris SKS që të tërhiqeshin nga kufijtë që ia kishte njohur Shqipërisë Konferenca e Londrë më 1913 , ata nuk degjonin. Qeveria e Beogradit , duke shfrytëzuar dobësitë e shtetit shqipatrë mendonte se erdhi qasti I shumëpritur për t'i realizuar planet e veta shoviniste për t'i shti definivisht nën administratimin e vet viset shqiptare deri në “vijën strategjike” dhe kështu ta kthente Shqipërinë një një zonë ndikimi. Kërkesat e Qeverisë Shqiptare që Beogradi ti tërheqë forcat e veta në kufirin e vitit 1913 nuk u përfillën. Krerët dibranë në katundin Arras të Peshkopisë mbajtën një mbledhje ku bënin planin për kryengritje.Rol me rëndësi luajtën Ramiz Dibra,Ramiz Daci e sidomos Elez Isufi , që u bë udhëheqës kryesor I kryengritjës. Kryengritja e Dibrës filloi me 15 gusht 1920.Atë e përkrahu jozyrtarisht edhe Qeveria e Tiranës dhe forcat e saj të armatosura.Pas luftrave të përgjakshme kryengritësit qliruan Peshkopinë, zunë mbi 800 ushtarë serb robër lufte duke I detyruar pushtuesit të tërhiqeshin nëkufijtë e vititi 1913 Nga fundi I gushtit ushtria serbe filloi sulmin per të ripushtuar tokat shqipare. Një sitatë të tillë , Qqeveria e Tiranës thirri popullin për mbrojtjen e vendit nga forcat serbe dhe nga bandat esadiste proserbe. Forcat qeveritare së bashku me mijëra vullnetarë shqiptarë I dëbuan trupat serbe deri tek “vija strategjike”. Qeveria e Sylejman Delvinës iu drejtua edhe Fuqive të Mëdha prej të cilave kërkoi Begoradi ti tërhiqte trupat e tij nga tokat shqiptare.
  • 3. RIPUSHTIMI SERB I KOSOVËS DHE LUFTA PËR ÇLIRIM E BASHKIM KOMBËTAR (1918-1925) Ripushtimi serb I Kosovës Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” dhe programi I tij Organizimi I kryengritjeve të armatosura (1918- 1924) Terrori dhuna shtetërore kundër lëvizjes kombëtare Pas kapitullimit të Bullgarisë, njësit ushtarake dhe franceze të Frontit të Selanikut dhe pas tyre dhe ushtria serbe filluan ripushtimine viseve shqiptare, të cilat I ishin njohur padrejtësisht Serbisë në Konferencën e Londrës më 1913. Gjatë tetorit 1918 me gjithë qëndresën e popullit të armatosur shqiptarë , trupat franceze dhe serbe arritën ë ripushtonin Kosovën dhe viset e tjera shqiptare.Serbia pasi vendosi administratën pushtuese me anë të regjimit ushtarak e policor , ushtroi terror gjenocide shtetëror mbi shqiptarët , duke peërdorur forma të ndryshme të dhunës. Mirëpo shqiptarët kurr nuk u gjunjëzuan. Ata bënë qëndresë të fortë qëllimi I së cilës ishte clirimi dhe bashkimi kombëtar Pas mbarimit të Luftës së Parë Botërore lindi ideja për themelimin e një organizate kombëtare, e cila do të organizonte mbrojtjën e tërësisë shqiptare. Kështu me 1 maj 1918 u themelua në ilegalitet Komiteti “Mbrojtja Kombëtare e Kosovës” , I cili në programin e tij e kishte clirimin e Kosovës dhe të viseve tjera shqiptare, mbrojtjen e shtetit të pavarur shqiptare dhe demokratizimin e tij. Deri në nëntor të vitit 1918 Komiteti veproi në ilegalitet.Në nëntor të vitit 1918 ,selia e Komitetit u vendos në Shkodër. Komiteti drejtohej nga atdhetari I shquar Hoxhë Kadri Prishtina , sekretar ishte Bedri Pejani kurse bashkëpuntorët e dalluar ishin :Hasan Prishtina , Bajram Curri , Sali Nivica , Hysni Curri, Avni Rrustemi, Elez Isufi , Beqir Vokshi etj. Komiteti “ Mbrojtja Kombëtare e Kosovë” e kundërshtoi politikën e gjenocidit serbomadh dhe kishte aspirat clirimin dhe bashkimin kombëtare. Ai organizoi dhe udhëhoqi lëvizjen kombëtare gjatë viteve 1918-1924. Rol të rëndësishëm ne organizimin e kësaj lëizjeje luajtën udhheqësit e cetave të armatosura nga krahinat e ndryshme të Kosovës dhe të Maqedonisë , sic ishin patriotët Azem e Shot Galica , Mehmet Konjuhi ,Ramë Bllaca , Mulla Agan Koja , Keri I Sadri Bardhit , Selman Trupi , vëllezrit Bajcinovci , Abdullah Bojku , Adem Merxhan Bulka , Riza Bilalli etj. Një vend të rëndsishëm zë kryengritja e prillit 1919 , që përfshiu sidomos Rfafshin e Dukagjinit në të cilën morën pjesë rreth 10.000 kryengritës. Mbretëria SKS përdori të gjitha mjetet për të shkatrruar lëvizjen kombëtare të shqiptarëve. Në korrik të viti 1924 pushteti serb , pasi pushtoi zonat e lira të Kosovës , vrau Azem Galicën dhe udhëheqësit kryesor të cetave kryengritëse. Në fillim të vitit 1925 , në prag të zgjedhjeve parlamentare , ndaj shqiptarëve u morën masa të jashtëzakonshme represive. Përveq këtyre , pushteti serb përdori vrasjet në masë , djegiet e rrënimet e fshatrave me aartileri , borbandimet me airoplanë , burgosjet dhe internimet në Serbi, sidomos për familjet e pjesëtarve të lëvizjes kombëtare. Po ashtu Ferhat Draga u dënua me 100 vjet burg si dhe u ndalu botimi I gazetës “HAK”.
  • 4. SHTETI SHQIPTARË NË VITET 1920-1924 Asambleja Kushtetues Acarimi I situatës politike dhe kryengritja e qershorit 1924 Qeveria e Fan Nolit dhe veprimtaria e saj Në vitin 1920 përfundoi lufta për clirmin e Vlorës dhe ajo kundërhyrjes ushtarake të Mbretërisë SKS. Në dhjetorë të apo tij viti Shqipëria u pranua anëtare e Lidhjes sëKombeve. Më largimin e rrezikut të jashtëm si detyrë kryesore u shtua forcimi dhe demokratizimi I shtetit shqiptar. Në prill të vitit 1921 u bënë zgjidhjet pë Këshillin Kombëtar. Në këtëkëshill u formuan nëfillim dy e më vonëtri grupe politike. Me 8 dhjetor Këshillim Kombëtar miratoi statutin e zgjeruar të Lushnjës në të cilin sanksionohej regjimi monarkist. Në prisll të vitit 1923 në Këshillin Kombëtar u formua opozita liberale antiqeveritare, në të cilën shquhej Fan Noli. Më 27 dhjetor të vitit 1923 u bëne zgjedhjet për AsamblenëKushtetuse. Grupi qeveritar I kryesuar nga Ahmet Zogu, siguroi 2/3 e deputetëve , kuse opozita , që ishte e përqarë në disa grupe siguroi vetëm 1/3 e deputetëve. Asambleja Kushtetuse nuk u mor me përcaktimin e formës sëregjimit , që ishte problemi themelor për të vilin ishte krijuar , por me probleme tëtjera të parëndsishme. Pasi u mblodh Asambleja , qeveria e Ahmet Zogut duhej të jepte dorëheqje , por ajo nuk veproi kështu.Opozita e kritikoi për këtë. Më 23 shkurt 1924 u be njëatentat kudër kryeminstrit Ahmet Zogu. Kjo ngjarje e acaroi gjendjen politike në Asamble e jashtë saj dhe atëherë Ahmet Zogu dha dorëheqjen dhe nëfillim të marsit u formua qeveria e kryesuar nga Shefqet Vërlaci. Por edhe kjo nuk u prit mirë nga opozita.Situata u acarua shumëkur më20 prill u bë atentat mbi anëtarin e Asamblesë , Avni Rustemin I cili vdiq pas dy ditësh. Varrimi I tij u bë me 1 maj 1924 nëVlorë dhe mori formën e një manifestimi kombëtar kundër qeverisë dhe Ahmet Zogut. Me 2maj në Vlorë u organizua një kuvend në të cilën morën pjesë deputetë të opozitës dhe rreth 300 përfaqsues nga krahinat e ndryshme të Shqipërisë. Kuvendi protestoi kundër vrasjës së Avni Rrustemi si dhe kundër Ceno Kryeziut I cili kishte ardhur me forca nga Mbretëria SERBE-KORATE-SLLOVENE. Qeveria e përkohshme e kryesuar nga Fan Noli u formua me 16 qershor. Ajo përbëhej nga Sulejman Delvina, Rexhep Shala , Kasem Qafzezi , Luigj Gurakuqi dhe Stavro Vinjan. Me 19 qershor u shpall programi I saj prej 20 pikash. Ai parashikonte “qrrënosjen e fedualizmit”. Reformën agrare dhe vendosjen e demokracisë. Në dhjetor të vitit 1924 filloi sulmi në disa drejtime. Forcat e komanduara nga Ceno Kryeziu sulmuan nga Prizreni në drejtim të Krumës , ku u bë qëndresë nga forcat e Bajram Currit. Forcat kryesore me Ahmet Zogun nëkrye sulmuan nga Dibra e Madhe në drejtim të Peshkopisë. Nga jugu sulmuan Koqo Koto nëdrejtimin Follorinë – Korqë dhe Myfid Libohova nga Kakavia në Gjirokastër. Fan Noli iu drejtua qeverive angleze , franceze e italiane për të ndaluar ndërhyrje por ato heshtën . Revolucioni I qershorit 1924 pësoi disfatë , mirëpo ai shënon një përpjekje të rëndësishme për ta futut Shqipërinë në rrugën e përparimit dhe tëdemokracisë.
  • 5. SHQIPËRIA GJATË REGJIMIT TË AHMET ZOGUT(1925-1935) Shpallja e Republikës Riorganizimi I administratës dhe I forcave të armatosura Organizata e emigracionit politik Menjëherë pasi forcat e A.Zogut hynë nëTiranë me 24 dhjetor 1924 u rikthy në pushtet qeveria e Iljaz Vrionit. Me 6 janar 1925 Ahmet Zogu formoi qeverin e re , të kryesuar prej tij dhe me 7 janar I drejtoi popullit një prokolomatë me të cilën e vinte në dijeni për programin që do të zbatonte. Me porosi tv kryeministrit u mblodh Asambleja Kushtetuse e zgjedhur nëdhjetor 1923 njëpjesë e mirë e së cilës kishtë mërguar jashtë atdheut. Me 21 janar 1925 ajo shpalli Republikën Shqiptare dhe pasi miratoi nenet e para të statutit me 31 janar zgjodhi Ahmet Zogun kryetar të Republikës. Më 2 mars 1925 u miratua Statuti themeltar I Republikës. Sipas tij pushtetin legjislativ e kishte parlamenti I përbërë nga Dhoma e deputetëve dhe Senati. Një e treta e senatit (6 senatorë) caktohej nga kryetari. Në bazë të ligjit të ri administrativ vendi u nda në10 prefektura dhe në29 nënprefektura. Prefektura ishin ajo e Beratit , e Dibrës , e Durrësit , e Elbasanit , e Gjirokastrës , e Korqës , e Kosovës , e Shkodrës , e Tiranës dhe e Vlorës. Me 2 mars 1925 u vra në Bari të Italisë atdhetari demokrat Luigj Gurakuqi. Në përpjekje me forcat e operacionit me 29 mars u vra në Dragobi atdhetari I shquajtur Bajram Curri. Pas kthimit të Ahmet Zogut në Shqipëri , qeveria e tij filloi bisedimet me qeverinë e Beogradit për zgjedhje e zështjeve kufitare dhe nëkorrik të vitit 1925 ranë dakord që Shën Naumi dhe një pjesë e Vërmoshit t'i liheshin Mbretërisë SKS si shpëblim për ndihmën që ajo I dha Ahmet Zogu ne dhjetor te vitit 1924. Ky lëshim territorial u kritikua mjaft sidomos nga kundërshtarët e regjimit dhe nga emigracioni politik. Pas disfatës së Revolucionit të Qershorit , shumë politikanë shqiptarë emigruan jashtë atdheut. Ata u vendosen në Itali,Austri,Francë, Mbretërinë SKS, në Bashkimin Sovjetik etj. Një pjesë e këtyre emigrantve me 25 mars 1925 formuan në Vjenë “Komiteti Nacional Revolucionar” , qëshkurtimisht u qaujt KONARE me Fan Nolin në krye. Programi I KONARE-së parashikonte: përmbysjen e regjimit të Zogut, zbatimin e reformës agrare dhe kufijtë etnikë të Shqipërisë. Në vjeshtë të vitit 1925 emigracioni I djathtë politik krijoi organizatën “Bashkimi Kombëtar” të drejtuar nga Stoir Peci ,Ali Këlcyra , Xhemal Bushati etj. Me 30 tetor të viti 1925 , Kryetari I Republikës Ahemt Zogu shpalli amnistinë politike për të gjithë të arratisurit politikë.
  • 6. Mardhëniet ekonomike e politike të Shqipëris me Italin Shpallja e Mbretërisë Organizimi I shtetit ligjor dhe zhvillimi ekonomik e infrastrukturor Shpejt pasi u kthye në pushtet , Ahmet Zogu u shkëput nga Beogradi. Ai u orientua nga shtetet perendimore sidomos nga Italia dhe Anglia. Me italinë nënshkroi marrëveshje të ndryshme ekonomike financiare. Shoqëria angleze “ Anglo – Persian” dhe ajo italiane “AIPA”. Ndërmarrja italiane e Naftës në Shqipëri morën koncensione për kërkim e shfrytëzim të naftës . Krahas lidhjeve ekonomike – financiare qeveria e Ahmet Zogut nënshkroi me Italinë edhe pakte politike -ushtarake. Me 27 nëntor 1926 u nënshkrua Pakti italo-shqiptar “miqësisë e sigurimit”,me afat 5 vjeqar. Një vit më vonë me 22 nëntor 1927 u nënshkrua pakti ushtarak për 20 vjet. Nënshkrimi I këtyre dy pakteve e lidhi më shumë qeverin e Ahmet Zogut me Italinë. Por këto pakte politike – ushtarak quan ne acarimin e mardhenieve të Italis e të Shqipëris me qeverin e Beogradit. Në verën e vitit 1928, Ahmet Zogu dhe përkrahësit e tij morën masa për të ndryshuar regjimin republikanë në formën mbretëri. Për tëbërë këtë ndryshim më parë duhej ndryshuar statuti , prandaj në qershor 1928 u vendos të shpërndahej parlamenti dhe të zgjidhej një asamble kushtetuse. Me 1 shtator 1928 Asambleja Kushtetuse e shpalli Shqipërinë mbretëri dhe Ahmet Zogun mbret të shqiptarëve me emrin Zogu I. Pastaj miratoi statutin e Mbretërisë dhe më1 dhjetor 1928 u shëndrrua në parlament. Mbreti ishte kreu më I lartë I shtetit dhe komandant suprem I forcave të armatosura . Asnjë ligj nuk hynte ne fuqi pa miratimin e mbretit. Ndërrimi I formës së regjimit I fuqizoi mëshumë pozitat e mbretit Zogu I . Me 5 shtator 1928 u formua qeveria e Mbretërisë Shqiptare me kryeministër dhe ministër të Brendshëm Kostaq Kotën. Në përputhje me statutin e mbretërisëme 11 prill 1929 u formua Këshilli I Shtetit me kryetar Mehdi Frashërin. Ai kishte detyrë të pergatiste kodet , projektligjet e rregulloret. Mbreti Zog I kushtoi rëndësi përmisimit dhe plotësimit të legjislacionit , duke marrë si model atë të vendeve pëermirsimit dhe plotësimi të legjislacionit , duke marrë si model atë të vendeve perindimor. Si rrjedhim me 1 janar 1928 hyri në fuqi , Kodi penal I amrrë nga Italia , me 1 prill 1929 hyri në fuqi Kodi Civil Shqiptar , I cili zëvendosi Kodin Civil Osman. Ndryshimet e bëra në të mbështetshin Kodin Civil Zvicran. Me 15 qershor 1932 hyri nëfuqi Kodi I ri Tregtar I bazuar në atë italian.
  • 7. GJENDJA E SHQIPËTARVE NË MBRETËRINË JUGOSLLAVE NË VITET 1925-1941 Shpronësimi masiv I shqipëtarve Përpjekjet për kolonizimin e trevave shqiptare dhe rrjedhojat e Reformës agaro- kolonizuese Shpërngulja me dhunë e shqiptarëve Shpronësimi dhe zvogëlimi I spërfaqës së tokës së punueshme e intensifikua pas vitit 1923 kur komisoneve agrare serbe u lejohej që të sekuestronin sipas nevojës edhe toka që nuk ishin praparë në legjislacion. Komisonet agrare kolonizuese gjatv formimit të komplekseve për kolonizim sekuestruan toka që shqiptarët ua kishin blerë qifligarëve gjatë Luftës së Parë Botërore dhe I cilësuan ato si toka të braktisura. Sipas ligjit të vitit 1931 me plotësime e përmirësime të vitit 1933 , fshatarëve shqiptarë mund tu sekuestrohej toka deri te pragu I shtëpisë. Shpronësimit nuk I shpëtuan as pronat e institicuneve fetare shqiptare si muslimane ashtu edhe katolike. Kolonizimi I trojeve shqiptare ishte një proces që kishte filluar në vititn 1912. Ai mori hov gjatëviteve 30 kur qëndresa e armatosur ishte më e dobët. Kolonët sllav u vendosën në tokat pjellore të shqipëtarve. Gjat periudhës ndërmjet dy luftrave botërore nëtokat shqiptare u vendosen rreth 15.000 familje kolonësh me rreth 75 frymë. Sipas disa të dhënave gjatëperiudhës 1918 – 1941 në viset etnike shqiptare u ngritën rreth 1.000 koloni sllave. Ndryshime të dukshme pësoi edhe struktura etnike e popullsisë . Me 1912 shqiptarët nëkëto troje përbënin 90% të popullsisë , kurse ne vitin 1941 shqiptar , nuk u arrit objektivi I Mbretërisë Jugosllave për ndryshimin rrënjësor të strukturës etnike në favor të minoritetit sllav. Shpërnguljet me dhunë të shqiptarëve vazhduan gjatë gjithëperiudhës ndërmjet dy luftërave botërore. Lumi I shqiptarëve të shpërngulur shkonte kryesisht nëdy drejtime kryesore – në Turqi dhe në Shqipëri. Si rezultat I shtypjes së vazhdushme , gjat periudhës ndërmjet dy luftërave botërore nga trojet etnik shqiptare u shpërngulen mbi 250.000 shqiptarë. Pjesa më dërrmuse e tyre u vendosen në Turqi , kurse pjesa tjetër në Shqipëri dhe nëvende tjera. Sipas konventes parashikohej që gjat viteve 1939 – 1999 të shpërnguleshin në Turqi rreth 400.000 shqiptarë , të cilët do të vendoseshin ne Anadolli. Parashikohej që shpërngulja të realizohej në këtë mënyrë : në vitin 1939 do të shpërnguleshin 4.000 familje , në vitin 1940 , 6000 familje , me 1941 dhe me 1942 nga 7000 familje dhe me 1943 me 1944 nga 8000 familje.
  • 8. SH.M.E.J ”HOXHË KADRI PRISHTINA “ Lënda: Histori Punoi:Fisnik Baliu Prof:Hanife Ademaj Dalipi Kl:10-Financa Prishtinë 2015
  • 9. SH.M.E.J ”HOXHË KADRI PRISHTINA “ Lënda: Histori Punoi:Kushtrim Berisha Prof:Hanife Dalipi Kl:10-Financa Prishtinë 2015
  • 10. COPËTIMI I TROJEVE SHQIPTARE EDHE NJOHJA E PAVARSISË SË SHQIPËRISË Qëndrimi i fuqive të mëdha dhe i shteteve fqinje ndaj Shqiperisë Vendimet e Konferences së Ambasadoreve per copëtimin e Shqipërisë ( 1912-1913 ) Njohja e Pavaresisë së Shqiperisë nga Fuqitë e Medha Ne fillim as Fuqite e Medha as shtetet fqinje ballkanike ne fillim nuk e njohen pavarsine e Shqiperise.Austro- Hungaria ,Italia ishin te interesuara per nje Shqiperi autonome Rusia ishte e interesuar per nje copetim te ri te tokave shqiptare Aleatet Ballkanik (Serbia,Greqi ,Mali i zi) ishin te vendosur per te pushtuar te gjitha tokat shqiptare. Ata ishin kunder krijimit te njeshteti shqiptar. Shovinizmi grek zhvilloi nje fushate te madhe propagandistike brenda dhe jashte Greqise. Qeveria serbe kerkonte gjithe treven e Kosoves, tokat shqiptare qe sot ndodhen ne Maqedoni dhe vise te tjera te Shqiperise se Veriut. 6 Fuqite e Medha u moren vesh per te mbajtur ne Londer nje konference ne nivel ambasadoresh. Ajo i filloi punimet me 17 dhjetor 1912 nen drejtimin e ministrit te Jashtem te Anglise , Eduard Grej. Aty u vendos qe ne seancen e pare qe Shqiperia te kufizohej ne veri me Malin e Zi kurse ne jug me Greqine. Ky vendim kishte rendesi per Shqiperine sepse pengonte daljen e Serbise ne Adriatik permes tokave shqiptare. Ne konference u zhvillua nje lufte e ashper diplomatike per kufijt e Shqiperise , sidomos ndermjet Austro-Hungarise dhe Rusise. Qeveria dhe populli shqiptar nuk u pajtuan me vendimet e konferences aty ku pati mundesi. Qe ne diten e pare te punimeve , konferenca e ambasadoreve vendosi qe te krijohej nje Shqiperi autonome nen sovranitetin e sulltanit. Konferenca ngarkoi Austro- Hungarine dhe Italine qe te pergatisnin nje projekt te hollesishem. Ato hartuan projektin per nje Shqiperi autonome dhe ambasadoret e tyre u shprehen per pavaresine e plote te Shqiperise. Konferenca vendosi me 29 korrik qe Shqiperia te behej shtet i pavarur dhe nen garancine e fuqive te medha. Ne krye te shtetit shqiptar do te vihej nje princ i huaj dhe xhandarmeria do tu besohej oficereve te huaj.
  • 11. SHTETI I PAVARUR SHQIPTAR NË VITET 1912 – 1914 Formimi i qeverisë së Ismail Qemalit Qëndrimi i qeverisë së Vlorës ndaj luftës ballkanike Masat arsimore dhe ekonomike të qeverisë së Vlorës Kuvendi kombetar i Vlores u mor me organizimin shteteror 28 nentor 1912 u vendos te krijohej qeveria e pare kombetare. Kryetar Ismail Qemali 4 dhjetor 1912 kuvendi miratoi perberjen e plote te qeverise. Benin pjese : Nikolle Kaqorri , Myfit bej Libohova , Mehmet pashe Derralla ,Pandeli Cale etj. Kuvendi zgjodhi nje pleqesi prej 18 vetash me myftiun Vehbi Dibra ne krye. Pleqesia kishte te drejte ta kontrollonte e ta keshillonte qeverine kur ishte nevoja por jo ta rrezonte ate. Ne fillim te dhjetorit e gjithe Shqiperia dhe Kosova ishin pushtuar nga serbet e malazezet. Në fillim tëdhjetorit 1912 gjithë Kosova , Shqipëria Veriore ,Lindore dhe e Mesme deri në lumin Shkumbin ishte pushtuar nga ushtritë serbe e malazeze. Ismail Qemali filloi veprimtarine e tij politike. Ai ua njoftoi shpalljen e pavarsise krahinave te vendit , fuqive te medha dhe portes se larte. Ai kerkonte ta njihnin Pavarsine e Shqiperise. Askush nuk e njohi pavarsine e Shqiperise. Qeveria mori masa per te mbrojtur me arme ne dore tokat shqiptare. Ushtrite greke pushtuan Erseken ,Leskovikun, Permetin ,Gjirokastren, Tepelenen. Ushtrite serbe pushtuan pjesen me te madhe te tokave shqiptare. Esat Pashe Toptani nenshkroi tradhetisht me Malin e Zi marreveshjen per dorezimin e Shkodres pas 7 muaj lufte. Fuqitë e Mëdha I bënë presion të madh të Malit të Zi dhe e detyran të tërhiqej nga shkodra pas 3 javësh. Nje detyre tjeter e rendesishme e qeverise ishte organizimi i administrates shteterore. Ajo vuri ne zbatim shume ligje te reja. Vendi u nda ne : prefektura , nenprefektura dhe krahina. U krijua administrate gjyqesore, u hapen shkolla ne qytete dhe fshatra. Ne Elbasan u rihap shkolla normale. Ne tetor 1913 u nenshkrua marreveshja per krijimin e Bankes Kombetare Shqiptare. Esat Toptani doli hapur kunder qeverise dhe formoi ne Durres Pleqesine e Shqiperise se Mesme dhe ne krye te saj u vu Esat Pashe Toptani. Sipas vendimit të qeveris duhej të hapeshin shkolla në qytete fshata . Nëtetor të vitit 1913 nenshkroi marrëveshjen për krijimin “ Bankës Kombëtare Shqipëtare “ me kapital austro – italian .
  • 12. LUFTA PËR CLIRIM E BASHKIM KOMBËTAR NË VISET E PUSHTUARA NGA SERBIA DHE MALI I ZI (1912-1915) Gjendja e rënde politike dhe ekonomike e shqiptarëve nën sundimin serb e malazez Ndërrimi i fesë me dhunë Qëndresa anti-serbe në viset e pushtuara. Kosova dhe viset tjera shqiptare qe u pushtuan nga Serbia e Mali i zi , perfshinin nje territory 24.000km2. Gjate viteve 1912-1915 Serbia dhe Mali i zi vendosen ne keto troje shqiptare nje regjim ushtarako policor. Politika e gjenocidit qe ndoqen Serbia e Mali i zi , shpernguljet ne Turqi dhe ne shtetin e ri shqiptar ndikuan qe ekonomia e viseve shqiptare te pushtuara te shkaterrohej pothuajse teresisht. Gjate kesaj periudhe u shperngulen rreth 60.000 shqiptar. Pushtuesit sekuestronin tokat e shqiptarve dhe vendosnin ne to kolonë sllav. Nje nga faktoret qe ndikuan ne keqsimin e gjendjes ishte edhe qeshtja e kufijve mes Serbis e Malit te zi. Konvertimi i fese se shqiptarve ne viset e pushtuara filloi qysh gjate luftes se pare Ballkanike, ne vjeshte te vitit 1912 dhe vazhdoi gjere ne luften e pare boterore. Numri i shqiptarve qe u konvertuan me dhune arriti ne disa qindra, por permasa shqetsuese morri ne territoret e pushtuara nga mbreteria e Malit te Zi. Organet ushtarake te Malit te Zi konvertimin e shqiptarve musliman e katolike ne ortodoks e benin me kercenime dhe nese kundershtonin paguhej me koke. Konvertime te shumta pati edhe ne Plave , Guci Rugove , Beranë ,etj. Kunder ketij gjenocidi reagoi ashper edhe Austro-Hungaria e cila protestoi edhe ne Konference. Pushtuesit serb e malazez qe ne fillim u priten me arme ne dore krahas nje qendrese me udheheqes patriote si Hasan Prishtina Isa Boletini ,Bajram Curri. Qeveria serbe kishte vendosur ne menyre arbitrare nje kufi tjeter qe ajo e quante strategjik dhe qe kalonte pergjate lugines se Drinit dhe duke perfshire Matin. Mbajtjen e kesaj zone e justifikonin gjoja me nevojen e mbrojtjes nga sulmet e shqiptareve. I detyronin banoret e zones strategjike te kerkonin bashkim me Serbine . Ata mbyllen rruget e tregjeve me qytetet dhe i kercenuan me vdekje nga uria. Ne keto rrethana kryengritja shqiptare ishte e pashmangshme dhe moren pjese 4000 kryengrites.
  • 13. LUFTA KUNDËR SHOVINIZMIT GREK (1913 -1914 ) Përpjekjet e Greqisë për të pushtuar Shqipërinë e Jugut Lëvizja e ashtuquajtur Vorio- epiriote Qëndrimi i shqiptarëve dhe i fuqive te mëdha ndaj shovinizmit grek Edhe pas caktimit te kufijve te shtetit shqiptar nga Konferenca e Ambasadoreve ne Londer , ushtria greke vazhdoi te mbante te pushtuara viset jugore te Shqiperise. Komisioni nderkombetar i krijuar nga konferenca e ambasadoreve per te percaktuar ne vend kufirin jugor e juglindor ndermjet Shqiperise dhe Greqise , erdhi ne Shqiperi ne tetor te vitit 1913 por gjate punes hasi ne veshtiresi te medha kryesisht nga autoritetet pushtuese greke. Shovinistet grek filluan nje fushate proparandistike per ta paraqitur popullsine e Shqiperise se jugut si popullsi greke. Ata i detyronin shqiptaret ti lyenin shtepite e tyre me ngjyrat e flamurit grek ne vendet ku kalonte komisioni. Pas protokollit te Firences, fuqite e medha i kerkuan Greqise qe brenda nje muaji ti terhiqte trupat ushtarake nga Shqiperia e jugut. Qeveria greke pasi e pagezoi Shqiperine me emrin Vorio- epir ( Epiri i Veriut ) ,filloi te organizonte ketu dhe ne Greqi nje levizje te ashtuquajtur vorio-epiriote Per realizimin e ketyre planeve aneksioniste Greqia e kishte tashme edhe perkrahjen e Serbise me te cilen kishte bere nje marreveshje te fshehte per ta ndare Shqiperine ne dy zona ndikimi. Qeveria greke u detyrua me 1 mars 1914 te terhiqte forcat e saj nga Korqa. Po ashtu forca greke te fshehura ne Korqë , banda të armatosura ushtarësh grekë paraqitur si “vorio epirotë” dhe bashkëpuntorët e tyre grekoman. E gjithe kjo veprimtari shoviniste anti-shqiptare qe perbente nje kercenim serioz per Shqiperine e Jugut dhe per gjith shtetin shqiptar ndeshi ne qendresen e vendosur te popullsise vendase shqiptare dhe te rretheve patriotike. Megjithate masat shtrenguese te komandes greke te pushtimit per ti detyruar banoret ortodoks shqiptar nga 18 deri 55 vjet qe te regjistroheshin ne repartet vullnetare te levizjes vorio epiriote por nje gje e tille nuk u arrit. Forcat shqiptare pasi shtypen puqin grek te Korqes marshuan drejt Kolonjes dhe Leskovikut duket zhvilluar luftime te ashpra me repartet vorio epiriote. Qeveria greke I pranoi formalishtë këto kërkese dhe herë pas here bëri deklarata mashtruse se po merrte masa për të qetësuar “Vorio – Epirin por nërealitet veproi ndrysh.
  • 14. SHQIPËRIA GJATË REGJIMIT TË PRINCIT “VILHELM VID” Vendosja në Shqipëri e princit Vilhem Vid Statuti organik i Shqiperisë Qëndrimi i qeverisë së princ Vidit ndaj pretendimeve greke Kryengritja e viteve 1914 -1915 e Shqipërisë së mesme Ne nentor te vitit 1913 fuqite e medha pranuan perfundimisht qe princ i Shqiperise te jete gjermani Vilhem Fon Vidi i propozuar nga Austro-Hungaria dhe Italia. Rrethet patriotike shqiptare ne pergjithsi e mirepriten vendimin e fuqive te medha dhe pane ne princin gjerman simbolin e Shqiperise se pavarur. Esat Toptani me qellim qe ta siguronte nje vend ne kabinetin e tij shpalli se e priti mire ardhjen e princit mirpo fshehurazi vazhdonte te nxiste levizjen per nje princ musliman ne Shqiperi. Princ Vidi arriti ne Durres me 7 mars 1914 dhe e zgjodhi si kryeqytet Durresin ku kishte ndikim te forte Esat Topani. Regjimi i Vidit u sanksionua nga statuti organik i Shqiperise. Sipas nenit te pare te ketij statuti Shqiperia shpallej principate kushtetuese e pavarur dhe e trashegueshme. Ne nenin e dyte fuqite e medha garantonin gjithashtu teresine dhe paprekshmerine e Shqiperise me kufijte qe i kishin caktuar. Sipas nenit te trete shteti shqiptar do te ishte asnjanes dhe kjo asnjanesi garantohej nga fuqite e medha. Ne frontin e Shqiperise njihej princ Vidi kurse organi legjislativ ishte Asambleja Kombetare. Gjuha e detyrar dhe zyrtare ishe gjuha shqipe. Shqiperia ndahej ne 7 sanxhaqe. Princ Vidi qe ne fillim u ndodh perballe veshtiresive te medha politike te brendshme. Brenda vendit ai u ndodh perball levizjes vorio-epiriote dhe kryengritjes qe shpertheu ne Shqiperine e mesme. Problemi me i ngutshem dhe me i nderlikuar per princ Vidin ishte ai i largimit te forcave greke nga Shqiperia e jugut. Ne fillim Vidi hyri ne bisedime me qeverine vorio epiriote qe ishte shpallur ne Gjirokaster. Ai caktoi si komisar kolonelin holandez Tomson mirpo qendrimi i bute i Tomsonit beri qe princ Vidi ta shkarkonte nga detyra e komisarit Kryengritja Shqipërisë së Mesme filloi në rrethin e Tiranës me 17 maj 1914. Që në fillim kryengritësit dolën hapur kundër princit Vidit dhe kërkuan një princ turk. Me 3 qershor 1914 krerët e kryengritjes organizuan njëmbledhje në Shijak, ku u miratua njëprogram që iu paraqit përfaqsueve të Fuqive të Mëdha. Në këtë program u kërkua largimi I princit Vidit , kthimi I Shqipëris nën Perandorin Osman ose ardhja e njëprinci mysliman të varur nga sulltani , ngritja e flamurit të Turqisë , përdorimi I alfabetit turko arab për gjuhën shqipe etj . Një nga udhëheqësit e kryengritjes ishte Haxhi Qamili nga fshati Sharrë I Tiranës.