SlideShare a Scribd company logo
1 of 23
Veprimtaria gjeologjike e erës 
• Studimi i veprimtarise gjeologjike të Eres ka rëndësi 
të madhe, pasi era me fuqin e vet luan një rolë të 
madhe në formimin e formave të larmishme 
relievore në siperfqen e Tokes. 
• Era si faktor i jashtëm (ekzogjen) vepron në 
vazhdimësi që nga periudhat e hershme gjeologjike e 
deri më tani duke krijuar forma të ndryshme në 
sipërfaqen e tokës ,shkatërron shkëmbnje ,I bart ato 
,i bartë nga vendi origjinës i depoziton etj . 
• Te gjitha proceset e erës I quajmë Procese EOLIKE 
Puna shkatërruse e erës 
Puna kryesore e erës varet nga shpejtësia e saj 
sa më e madhe shpejtësia aq më e madhe është 
forca shkatërruse . 
Veprimi eolik më së shumti vepron në viset e 
zhveshura (shkretirat, gjysm shkretira) pastaj ne 
faqet e maleve të larta, në brigjet e lumejve 
,detrave apo edhe në vendet qe janë të 
ekspozuara ndaj erërave
Era shfaqet në dy forma: 
Deflacioni dhe Korazion 
Deflacioni-kuptojmë punën fryerëse që bën era me forcën e saj në 
shkëmbinjët duke i a larguar materialin e imët që i mbulon(zhveshjen 
e shkëmbinjëve) 
Korazioni- kuptojmë punën goditëse që bën era mbi shkëmbit krahas 
forces goditëse te saj dhe matrialet grimcor
• Si rrjedhim I procesit të deflanacionit dhe 
korazionit lindin forma karakteristike 
skulpturore të relievit ku kemi dy forma te 
tilla: Pozitive dhe Negative. 
K.eulike 
Form eulike ne trajtë sfere
Puna transportuese dhe depozituese e erës 
• Era bën një punë të madhe transportuese dhe 
depozituese. 
Kjo veprimtari varet kryesishtë nga shpejtësia 
e saj dhe nga sasia e materialit të shkrift që 
ngrihet dhe transportohet nga era . 
Materiali që më së shpeshti transportohet nga 
era është kokrrizat e rërës.
• Materiali i përfituar nga veprimtaria e erës 
kryesishtë është rëra, duke u grumbulluar 
formon forma të relievit pozitive në trajtë 
kodrash asimetrike siq janë: 
1.Dunat 
2.Barhanat 
3.Valëzimet
Dunat 
• Dunat – janë kodra simetrike prej rërës me 
kulm pak a shum të rrumbullakosur. 
Dunat janë karakteristike për shkëretirat dhe 
plazhet.
Barhana 
• Barhana-janë grumbullime rëre nga era në 
trajtë korash me lartësi prej disa metra dej 200 
metra . Barhanet janë karakteristike për 
shkretirat dhe zakonisht formohen në form 
vargjesh.
Valëzimet 
• Valëzimet –vërehen në vende të rrafështa prej 
rëre nuk kanë ngritje të mëdha. 
Ato formohen zakonishtë në plazhe dhe në 
shkretira kur fryn era të lehta
Veprimtaria gjeologjike e akullnajave 
• Akullnajat janë masa të mëdha akulli lëvizës, që 
formohen në zonat me klimë të ftohët e mjaft të 
lagët dhe konkretisht në malet e larta e në vendet 
polare, ajo zenë 10% te siperfaqes së Tokës. 
Shkenca që merret me studimine akullnajave 
quhet “Glaciologji”(latin.-glacis-akull). ˚ . Ajo 
studjon kushtet e formimit ,regjimit,përhapjen 
dhe veprimtarinë e akullnajave . 
Akullnajat formohen kur temperatura mesatare 
vjetore ëshët shumë e ulët rreth -0 ˚
Akullnajat ndahen: 
1.Malore (tipi alpin) 
2.Rrafshlarteve (tipi skandinav) 
3.Kontinentale (tipi polar)
Akullnajat Malore 
(tipi alpin) 
• Akullnajat malore zën sipërfaqe relativishtë të 
vogla. Në to dallohet : 
Zona e ushqimit (zona e akumullimit ) 
Zona e rrjedhjes (zona e shkarkimit)
Akullnajat Rrafshëlarte 
(tipi skandinav) 
• Akullnajat rrashëlarte janë karakteristike për 
malet me maja të sheshta. Në këto male 
formojnë pellgje masive me siperfaqe qindra 
km katror.
Akullnajat kontinentale 
(tipi polar) 
• Akullnajat kontinentale ndodhen në zonat polare dhe përbëjn rreth 99% të 
siperfaqës të zënë me akullnaja . Trashësia e akullnajave varion deri ne 
4000 metra. 
Akullnajat kontinentale kryesore janë: 
Groenlandes me sip.1.9milion km katror(trashësi 3.5 km) 
Antarktidës me sip.13milion km katror (trashësia 4 km)
Puna gjeologjike e akullnajave 
• Puna gjeologjike e akullnajave është : 
1.Puna shkatërruese 
2.Puna transportuese 
3.Depozitimet akullnajore
• Puna shkatërruese e akullnajave - ka të bëjë me 
lëvizjen e akullnajave mbi shkëmbi duke shkatrruar 
shtratin e tyre me anë te peshës se vetë. 
Puna transportuese e akullnajave – mundësohet me 
anë të erës dhe të ortekëve , gjatë këtyre proceseve 
ndodhin gërvishje në shkëmbi, transportime të rërës 
dhe materialit argjilorë. 
Depozitimet akullnajore – nga shkrirja e akullit 
materiali copëzor I futur në të bie në shtratin 
akullnajor dhe jep morenat e depozituara ku dallojm 
dy lloje kryesore: 
“Morenat bazale” dhe “Morenat ballore”
• Puna shkatërruse e akullnajave qon në krijimin 
e formave karakteristike të relievit siq janë: 
Luginat Akullnajore dhe Cirqet Akullnajore.
Ciklet dhe Epokat akullnajore 
• Në bazë të disa studimeve në vendete 
ndryshme kanë ndodhur disa dyndje dhe 
tërheqje akullnajore .Ndër to në historin e 
Tokës njihen 4 të tilla.
1.Cikli i parë akullnajor ka ndodhur rreth 600 milionë vjetë me 
parë në epoken e proteozoikun .Ajo ka lënë gjurmë në Kinë në 
Norvegji dhe në Groenlandës Lindore. 
2.Cikli i dytë akullnajor ka ndodhur mbi 400 milion vite më parë. 
Gjurmët e tij dallojnë qartë në Amerikën Veriore dhe atë Jugore 
dhe në ish BRSS. 
3.Cikli i tretë akullnajor ka ndodhur në paleozioikun e vonëshëm 
(240 milon vjetë me parë) . Gjurmët e kësaj epoke i vrejmë në 
Australi. 
4.Cikli i katërt akullnajor ka ndodhur në preiudhen antropogjen . 
Fillet e kësaj epoke janë rreth 2 milion vjetë ndërsa përfundimi i 
saj ka ndodhur para 10 mijë vjetë. Gjurmët e saj i vrejmë në 
Evropën Veriore dhe Lindore .
Puna shkatërruese e detit 
• Puna shkatërruese e detit quhet Abrazion(lat.abrasio-gërvishje). 
Ajo lidhet kryesisht me valët e shkaktuara nga era 
Era shkakton dallgë të mëdha dhe ato lëvizin me shpejtësi dhe 
largësi të ndryshme që zakonishtë kur arrin në bregdet 
përplasen dhe shkatrrojnë shkëmbi me masë deri disa dhjetra 
tonë.Gjatë këtyre proceseve krijohen kepa , shpella,harqe. 
Hark 
Shpellë
Veprimtaria gjeologjike e liqeneve 
• Liqene quhen pellgje ujore me siperëfaqe e sterës që nuk ka 
lidhje të drejtëperdrejt me dete dhe oqeane. 
Shkenca qe merret me studimin e liqeneve quhet 
Limnologji.(grek.- limne- liqen). 
Liqenet vendosen në lartësi të ndryshme mbi nivelin e detit, 
nga 5465 metra deri në 
-392 metra
Puna gjeologjike e liqeneve 
• Veprimtaria gjeologjike e liqeneve nuk është 
shumë e gjerë për arësyje të lëvizjeve të pakta 
të masave të ujitë, andaj procesi i shkatërrimit 
,transportimit dhe i depozitimit ka rol 
dytësorë në liqene. 
Këto procese varen nga mineralizimi i ujitë , 
relievit ,kushteve klimatike etj.
Veprimtaria gjeologjike e erës

More Related Content

What's hot

PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
 PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIKKleaHaka
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.ronela hasanaj
 
matematika projekt
matematika projektmatematika projekt
matematika projektFacebook
 
Aksidentet rrugore
Aksidentet rrugoreAksidentet rrugore
Aksidentet rrugoreArlinda
 
Historia e zhvillimit te matematikes
Historia e zhvillimit te matematikesHistoria e zhvillimit te matematikes
Historia e zhvillimit te matematikesXhuliana Haxhiu
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiBlerinaMuobega
 
Projekt ngrohja globale
Projekt ngrohja globaleProjekt ngrohja globale
Projekt ngrohja globaleMatilda Gremi
 
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.enerisaloti
 
Projekt( parashikimi i motit )
Projekt( parashikimi i motit )Projekt( parashikimi i motit )
Projekt( parashikimi i motit )S Gashi
 
Matematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeMatematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeAna Ana
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemArenoardReno
 
Trupat gjeometrik
Trupat gjeometrikTrupat gjeometrik
Trupat gjeometrikEsmer Alda
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Orven Bregu
 
ESSE ...Çfarë pasojash ka moszbatimi i ligjit në shoqëri.
ESSE ...Çfarë pasojash ka  moszbatimi  i  ligjit në shoqëri.ESSE ...Çfarë pasojash ka  moszbatimi  i  ligjit në shoqëri.
ESSE ...Çfarë pasojash ka moszbatimi i ligjit në shoqëri.#MesueseAurela Elezaj
 
Ndotja e mjedisit dhe ndikimi i saj në biodiversitet
Ndotja e mjedisit dhe ndikimi i saj në biodiversitet Ndotja e mjedisit dhe ndikimi i saj në biodiversitet
Ndotja e mjedisit dhe ndikimi i saj në biodiversitet Darla Evangjeli
 

What's hot (20)

Ngrohja globale
Ngrohja globaleNgrohja globale
Ngrohja globale
 
Forcat endogjene dhe ekzogjene !!!!
Forcat  endogjene  dhe  ekzogjene !!!!Forcat  endogjene  dhe  ekzogjene !!!!
Forcat endogjene dhe ekzogjene !!!!
 
PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
 PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
PROJEKT/KIMI •HEKURI SI ELEMENT KIMIK
 
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
Hekuri element kimik me ndikim shendetesor.
 
Fjalia e përbërë
Fjalia e përbërëFjalia e përbërë
Fjalia e përbërë
 
matematika projekt
matematika projektmatematika projekt
matematika projekt
 
Aksidentet rrugore
Aksidentet rrugoreAksidentet rrugore
Aksidentet rrugore
 
Historia e zhvillimit te matematikes
Historia e zhvillimit te matematikesHistoria e zhvillimit te matematikes
Historia e zhvillimit te matematikes
 
Energjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimiEnergjia, llojet dhe perdorimi
Energjia, llojet dhe perdorimi
 
Projekt ngrohja globale
Projekt ngrohja globaleProjekt ngrohja globale
Projekt ngrohja globale
 
Modelet e atomit
Modelet e atomitModelet e atomit
Modelet e atomit
 
Kimi- Hekuri
Kimi- HekuriKimi- Hekuri
Kimi- Hekuri
 
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
 
Projekt( parashikimi i motit )
Projekt( parashikimi i motit )Projekt( parashikimi i motit )
Projekt( parashikimi i motit )
 
Matematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshmeMatematika ne jeten e perditshme
Matematika ne jeten e perditshme
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
 
Trupat gjeometrik
Trupat gjeometrikTrupat gjeometrik
Trupat gjeometrik
 
Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme Kimia ne jeten e perditshme
Kimia ne jeten e perditshme
 
ESSE ...Çfarë pasojash ka moszbatimi i ligjit në shoqëri.
ESSE ...Çfarë pasojash ka  moszbatimi  i  ligjit në shoqëri.ESSE ...Çfarë pasojash ka  moszbatimi  i  ligjit në shoqëri.
ESSE ...Çfarë pasojash ka moszbatimi i ligjit në shoqëri.
 
Ndotja e mjedisit dhe ndikimi i saj në biodiversitet
Ndotja e mjedisit dhe ndikimi i saj në biodiversitet Ndotja e mjedisit dhe ndikimi i saj në biodiversitet
Ndotja e mjedisit dhe ndikimi i saj në biodiversitet
 

Viewers also liked

Veprimtaria e lumit
Veprimtaria e lumitVeprimtaria e lumit
Veprimtaria e lumitKlevi Hoxha
 
Roli i hidrografise (lume, liqen,ujera nentokesor,burimet etj.,ne varesi te z...
Roli i hidrografise (lume, liqen,ujera nentokesor,burimet etj.,ne varesi te z...Roli i hidrografise (lume, liqen,ujera nentokesor,burimet etj.,ne varesi te z...
Roli i hidrografise (lume, liqen,ujera nentokesor,burimet etj.,ne varesi te z...xhovanaluli
 
Valet
ValetValet
ValetAn An
 
Toka dhe brendesia e saj
Toka dhe brendesia e sajToka dhe brendesia e saj
Toka dhe brendesia e sajKlarisa Klara
 
Mineralet e nentokes
Mineralet e nentokesMineralet e nentokes
Mineralet e nentokessara7991
 
Energjia diellore
Energjia dielloreEnergjia diellore
Energjia dielloreMaja
 
Projekt gjeografi
Projekt gjeografiProjekt gjeografi
Projekt gjeografiUeda Rrukaj
 
energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise ornela rama
 
Hidrografia e trevave shqiptare
Hidrografia e trevave shqiptareHidrografia e trevave shqiptare
Hidrografia e trevave shqiptareElsa Marku
 
Lufta i boterore
Lufta i boteroreLufta i boterore
Lufta i boteroreEGLI TAFA
 
Paisje per parashikimin e motit
Paisje per parashikimin e motitPaisje per parashikimin e motit
Paisje per parashikimin e motitKlodian Tashi
 

Viewers also liked (20)

Energjia e Eres
Energjia e EresEnergjia e Eres
Energjia e Eres
 
Rrymat oqeanike
Rrymat oqeanikeRrymat oqeanike
Rrymat oqeanike
 
Shkenc Toke
Shkenc TokeShkenc Toke
Shkenc Toke
 
Veprimtaria e lumit
Veprimtaria e lumitVeprimtaria e lumit
Veprimtaria e lumit
 
Ndryshimet e klimes
Ndryshimet e klimesNdryshimet e klimes
Ndryshimet e klimes
 
Roli i hidrografise (lume, liqen,ujera nentokesor,burimet etj.,ne varesi te z...
Roli i hidrografise (lume, liqen,ujera nentokesor,burimet etj.,ne varesi te z...Roli i hidrografise (lume, liqen,ujera nentokesor,burimet etj.,ne varesi te z...
Roli i hidrografise (lume, liqen,ujera nentokesor,burimet etj.,ne varesi te z...
 
Valet
ValetValet
Valet
 
Toka dhe brendesia e saj
Toka dhe brendesia e sajToka dhe brendesia e saj
Toka dhe brendesia e saj
 
Energjia Diellore
Energjia DielloreEnergjia Diellore
Energjia Diellore
 
Toka
TokaToka
Toka
 
Dheu
DheuDheu
Dheu
 
Ndryshimet Klimatike
Ndryshimet KlimatikeNdryshimet Klimatike
Ndryshimet Klimatike
 
Mineralet e nentokes
Mineralet e nentokesMineralet e nentokes
Mineralet e nentokes
 
Energjia diellore
Energjia dielloreEnergjia diellore
Energjia diellore
 
Projekt gjeografi
Projekt gjeografiProjekt gjeografi
Projekt gjeografi
 
Projekt gjeografie
Projekt gjeografieProjekt gjeografie
Projekt gjeografie
 
energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise energjia dhe burimet e energjise
energjia dhe burimet e energjise
 
Hidrografia e trevave shqiptare
Hidrografia e trevave shqiptareHidrografia e trevave shqiptare
Hidrografia e trevave shqiptare
 
Lufta i boterore
Lufta i boteroreLufta i boterore
Lufta i boterore
 
Paisje per parashikimin e motit
Paisje per parashikimin e motitPaisje per parashikimin e motit
Paisje per parashikimin e motit
 

Similar to Veprimtaria gjeologjike e erës

Similar to Veprimtaria gjeologjike e erës (14)

VULLKANET
VULLKANETVULLKANET
VULLKANET
 
VULLKANET
VULLKANETVULLKANET
VULLKANET
 
Proceset gjeologjike që ndodhin në tokë- Gjeologjia në ndërtimtari-shkumbin m...
Proceset gjeologjike që ndodhin në tokë- Gjeologjia në ndërtimtari-shkumbin m...Proceset gjeologjike që ndodhin në tokë- Gjeologjia në ndërtimtari-shkumbin m...
Proceset gjeologjike që ndodhin në tokë- Gjeologjia në ndërtimtari-shkumbin m...
 
Gjeologjia ne ndertimtari
Gjeologjia ne ndertimtariGjeologjia ne ndertimtari
Gjeologjia ne ndertimtari
 
Toka
TokaToka
Toka
 
Malwsia e mokrws
Malwsia e mokrwsMalwsia e mokrws
Malwsia e mokrws
 
Projekt VULLKANET
Projekt VULLKANETProjekt VULLKANET
Projekt VULLKANET
 
PROJEKT VULLAKNET
PROJEKT VULLAKNETPROJEKT VULLAKNET
PROJEKT VULLAKNET
 
Planetet e sistemit diellor
Planetet e sistemit diellorPlanetet e sistemit diellor
Planetet e sistemit diellor
 
Planetet....
Planetet....Planetet....
Planetet....
 
Betina Jasniqi meteorologjia
Betina Jasniqi meteorologjiaBetina Jasniqi meteorologjia
Betina Jasniqi meteorologjia
 
Moti Blerta Markaj X4( PROJEKT)
Moti Blerta Markaj X4( PROJEKT)Moti Blerta Markaj X4( PROJEKT)
Moti Blerta Markaj X4( PROJEKT)
 
Karakteristikat e mjedisit Brian Kuca shkolla "Albanet" klasa VI
Karakteristikat e mjedisit Brian Kuca shkolla "Albanet" klasa VIKarakteristikat e mjedisit Brian Kuca shkolla "Albanet" klasa VI
Karakteristikat e mjedisit Brian Kuca shkolla "Albanet" klasa VI
 
Biosfera
BiosferaBiosfera
Biosfera
 

Veprimtaria gjeologjike e erës

  • 1. Veprimtaria gjeologjike e erës • Studimi i veprimtarise gjeologjike të Eres ka rëndësi të madhe, pasi era me fuqin e vet luan një rolë të madhe në formimin e formave të larmishme relievore në siperfqen e Tokes. • Era si faktor i jashtëm (ekzogjen) vepron në vazhdimësi që nga periudhat e hershme gjeologjike e deri më tani duke krijuar forma të ndryshme në sipërfaqen e tokës ,shkatërron shkëmbnje ,I bart ato ,i bartë nga vendi origjinës i depoziton etj . • Te gjitha proceset e erës I quajmë Procese EOLIKE Puna shkatërruse e erës Puna kryesore e erës varet nga shpejtësia e saj sa më e madhe shpejtësia aq më e madhe është forca shkatërruse . Veprimi eolik më së shumti vepron në viset e zhveshura (shkretirat, gjysm shkretira) pastaj ne faqet e maleve të larta, në brigjet e lumejve ,detrave apo edhe në vendet qe janë të ekspozuara ndaj erërave
  • 2. Era shfaqet në dy forma: Deflacioni dhe Korazion Deflacioni-kuptojmë punën fryerëse që bën era me forcën e saj në shkëmbinjët duke i a larguar materialin e imët që i mbulon(zhveshjen e shkëmbinjëve) Korazioni- kuptojmë punën goditëse që bën era mbi shkëmbit krahas forces goditëse te saj dhe matrialet grimcor
  • 3.
  • 4. • Si rrjedhim I procesit të deflanacionit dhe korazionit lindin forma karakteristike skulpturore të relievit ku kemi dy forma te tilla: Pozitive dhe Negative. K.eulike Form eulike ne trajtë sfere
  • 5. Puna transportuese dhe depozituese e erës • Era bën një punë të madhe transportuese dhe depozituese. Kjo veprimtari varet kryesishtë nga shpejtësia e saj dhe nga sasia e materialit të shkrift që ngrihet dhe transportohet nga era . Materiali që më së shpeshti transportohet nga era është kokrrizat e rërës.
  • 6. • Materiali i përfituar nga veprimtaria e erës kryesishtë është rëra, duke u grumbulluar formon forma të relievit pozitive në trajtë kodrash asimetrike siq janë: 1.Dunat 2.Barhanat 3.Valëzimet
  • 7. Dunat • Dunat – janë kodra simetrike prej rërës me kulm pak a shum të rrumbullakosur. Dunat janë karakteristike për shkëretirat dhe plazhet.
  • 8. Barhana • Barhana-janë grumbullime rëre nga era në trajtë korash me lartësi prej disa metra dej 200 metra . Barhanet janë karakteristike për shkretirat dhe zakonisht formohen në form vargjesh.
  • 9. Valëzimet • Valëzimet –vërehen në vende të rrafështa prej rëre nuk kanë ngritje të mëdha. Ato formohen zakonishtë në plazhe dhe në shkretira kur fryn era të lehta
  • 10. Veprimtaria gjeologjike e akullnajave • Akullnajat janë masa të mëdha akulli lëvizës, që formohen në zonat me klimë të ftohët e mjaft të lagët dhe konkretisht në malet e larta e në vendet polare, ajo zenë 10% te siperfaqes së Tokës. Shkenca që merret me studimine akullnajave quhet “Glaciologji”(latin.-glacis-akull). ˚ . Ajo studjon kushtet e formimit ,regjimit,përhapjen dhe veprimtarinë e akullnajave . Akullnajat formohen kur temperatura mesatare vjetore ëshët shumë e ulët rreth -0 ˚
  • 11. Akullnajat ndahen: 1.Malore (tipi alpin) 2.Rrafshlarteve (tipi skandinav) 3.Kontinentale (tipi polar)
  • 12. Akullnajat Malore (tipi alpin) • Akullnajat malore zën sipërfaqe relativishtë të vogla. Në to dallohet : Zona e ushqimit (zona e akumullimit ) Zona e rrjedhjes (zona e shkarkimit)
  • 13. Akullnajat Rrafshëlarte (tipi skandinav) • Akullnajat rrashëlarte janë karakteristike për malet me maja të sheshta. Në këto male formojnë pellgje masive me siperfaqe qindra km katror.
  • 14. Akullnajat kontinentale (tipi polar) • Akullnajat kontinentale ndodhen në zonat polare dhe përbëjn rreth 99% të siperfaqës të zënë me akullnaja . Trashësia e akullnajave varion deri ne 4000 metra. Akullnajat kontinentale kryesore janë: Groenlandes me sip.1.9milion km katror(trashësi 3.5 km) Antarktidës me sip.13milion km katror (trashësia 4 km)
  • 15. Puna gjeologjike e akullnajave • Puna gjeologjike e akullnajave është : 1.Puna shkatërruese 2.Puna transportuese 3.Depozitimet akullnajore
  • 16. • Puna shkatërruese e akullnajave - ka të bëjë me lëvizjen e akullnajave mbi shkëmbi duke shkatrruar shtratin e tyre me anë te peshës se vetë. Puna transportuese e akullnajave – mundësohet me anë të erës dhe të ortekëve , gjatë këtyre proceseve ndodhin gërvishje në shkëmbi, transportime të rërës dhe materialit argjilorë. Depozitimet akullnajore – nga shkrirja e akullit materiali copëzor I futur në të bie në shtratin akullnajor dhe jep morenat e depozituara ku dallojm dy lloje kryesore: “Morenat bazale” dhe “Morenat ballore”
  • 17. • Puna shkatërruse e akullnajave qon në krijimin e formave karakteristike të relievit siq janë: Luginat Akullnajore dhe Cirqet Akullnajore.
  • 18. Ciklet dhe Epokat akullnajore • Në bazë të disa studimeve në vendete ndryshme kanë ndodhur disa dyndje dhe tërheqje akullnajore .Ndër to në historin e Tokës njihen 4 të tilla.
  • 19. 1.Cikli i parë akullnajor ka ndodhur rreth 600 milionë vjetë me parë në epoken e proteozoikun .Ajo ka lënë gjurmë në Kinë në Norvegji dhe në Groenlandës Lindore. 2.Cikli i dytë akullnajor ka ndodhur mbi 400 milion vite më parë. Gjurmët e tij dallojnë qartë në Amerikën Veriore dhe atë Jugore dhe në ish BRSS. 3.Cikli i tretë akullnajor ka ndodhur në paleozioikun e vonëshëm (240 milon vjetë me parë) . Gjurmët e kësaj epoke i vrejmë në Australi. 4.Cikli i katërt akullnajor ka ndodhur në preiudhen antropogjen . Fillet e kësaj epoke janë rreth 2 milion vjetë ndërsa përfundimi i saj ka ndodhur para 10 mijë vjetë. Gjurmët e saj i vrejmë në Evropën Veriore dhe Lindore .
  • 20. Puna shkatërruese e detit • Puna shkatërruese e detit quhet Abrazion(lat.abrasio-gërvishje). Ajo lidhet kryesisht me valët e shkaktuara nga era Era shkakton dallgë të mëdha dhe ato lëvizin me shpejtësi dhe largësi të ndryshme që zakonishtë kur arrin në bregdet përplasen dhe shkatrrojnë shkëmbi me masë deri disa dhjetra tonë.Gjatë këtyre proceseve krijohen kepa , shpella,harqe. Hark Shpellë
  • 21. Veprimtaria gjeologjike e liqeneve • Liqene quhen pellgje ujore me siperëfaqe e sterës që nuk ka lidhje të drejtëperdrejt me dete dhe oqeane. Shkenca qe merret me studimin e liqeneve quhet Limnologji.(grek.- limne- liqen). Liqenet vendosen në lartësi të ndryshme mbi nivelin e detit, nga 5465 metra deri në -392 metra
  • 22. Puna gjeologjike e liqeneve • Veprimtaria gjeologjike e liqeneve nuk është shumë e gjerë për arësyje të lëvizjeve të pakta të masave të ujitë, andaj procesi i shkatërrimit ,transportimit dhe i depozitimit ka rol dytësorë në liqene. Këto procese varen nga mineralizimi i ujitë , relievit ,kushteve klimatike etj.