Successfully reported this slideshow.

Collectiehulpverlening 2010

2,325 views

Published on

Published in: Travel, Business
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Collectiehulpverlening 2010

  1. 1. Collectiehulpverlening
  2. 2. Collectiehulpverlening Presentatie: Leon Smets
  3. 3. Waarover? <ul><li>Wat is CHV? </li></ul><ul><li>Rol van CHV-team </li></ul><ul><li>Kennis van materialen en hun eigenschappen </li></ul><ul><li>Calamiteiten en schadebeelden </li></ul><ul><li>Hoe handelen? </li></ul><ul><li>Praktische afspraken: </li></ul><ul><ul><li>samenstellen team </li></ul></ul><ul><ul><li>prioriteitenlijst </li></ul></ul><ul><ul><li>noodmaterialen </li></ul></ul><ul><ul><li>aanwezigheid </li></ul></ul><ul><ul><li>externe hulp; beredderingsfirma’s </li></ul></ul><ul><ul><li>netwerking </li></ul></ul><ul><ul><li>opleiding en oefening </li></ul></ul>
  4. 4. Wat is CHV? <ul><li>Onderdeel van calamiteitenplan </li></ul><ul><li>Niets wettelijk geregeld </li></ul><ul><li>Teamwerk, geleid door collectieverantwoordelijke of in beste geval een restaurateur </li></ul><ul><li>Ontfermt zich over de collectie, in het bijzonder in geval van calamiteit </li></ul>
  5. 5. Wie?Organisatie team CHV <ul><li>Collectieverantwoordelijke en/of restaurateur </li></ul><ul><ul><li>Neemt de leiding in noodsituaties, geeft instructies (evacuatie, behandeling) </li></ul></ul><ul><ul><li>Contactpersoon intern, met brandweer en met hulpverlening </li></ul></ul><ul><ul><li>Heeft actueel bestand externe hulpverlening </li></ul></ul><ul><li>Medewerkers collectiebeheer </li></ul><ul><ul><li>Kennis en vaardigheden voor juiste handelingen </li></ul></ul><ul><ul><li>Weten wat hun rol is en hun taken zijn binnen de ploeg </li></ul></ul><ul><li>Medewerkers technische dienst </li></ul><ul><ul><li>Beschikken over materialen om kasten en vitrines te openen, schilderijen af te haken,.. </li></ul></ul><ul><li>Medewerkers beveiliging/veiligheid </li></ul>
  6. 6. Rol van het CHV-team <ul><li>Hebben aandacht voor collectiezorg binnen calamiteitenplan </li></ul><ul><li>Analyseren de risico’s voor de collectie </li></ul><ul><li>Registreren de incidenten m.b.t. objecten (meldformulier) </li></ul><ul><li>Doen aanbevelingen voor preventieve conservering </li></ul><ul><li>Stellen interne en externe waarschuwingslijsten op </li></ul><ul><li>Stellen mee de prioriteitenlijst op (welke objecten voorrang bij evacuatie) </li></ul><ul><li>Oefenen regelmatig (table top; art handling; …) </li></ul><ul><li>Werken samen met de andere afdelingen (netwerk; contact met Monumentenwacht e.a.) en maken afspraken met de hulpdiensten </li></ul>
  7. 7. Prioriteitenlijst mogelijke criteria: <ul><li>Uniciteit (onvervangbaarheid) </li></ul><ul><li>Eigendom (bruikleen of eigen collectie) </li></ul><ul><li>Standplaats (publieke ruimte of depot) </li></ul><ul><li>Cultuurhistorische waarde </li></ul><ul><li>Financiële waarde </li></ul><ul><li>Fysieke toestand </li></ul><ul><li>Transport (kwetsbaarheid? 1 of meer personen nodig?) </li></ul><ul><li>Kwetsbaarheid </li></ul>
  8. 8. Prioriteitenlijst (2) <ul><li>Gebaseerd op de verschillende onderdelen van het gebouw, locaties. Bv. Lijst per lokaal afwerken bij (begin van) calamiteit </li></ul><ul><li>Hoe aanduiden? Zichtbaar markeren, bv. indicatie op kast of legger (bv. kleurstrip) </li></ul><ul><li>Voorzie gereedschap en middelen om objecten te vervoeren </li></ul>
  9. 9. Opdracht in geval van calamiteit <ul><li>Op verantwoorde wijze redden, evacueren en gevolgschade trachten te voorkomen </li></ul><ul><li>Oproepen van andere CHV-ers </li></ul><ul><li>Juiste handelingen kunnen verrichten (korte termijn, intern) </li></ul><ul><li>Contacten met externe hulpverleners </li></ul><ul><li>Dit veronderstelt: </li></ul><ul><ul><li>Kennis van de materialen, schadeoorzaken en -gevolgen </li></ul></ul><ul><ul><li>Inzicht en vaardigheid (manipuleren, verpakken,..) </li></ul></ul><ul><ul><li>Procedures voor evacuatie (draaiboek te nemen acties) </li></ul></ul><ul><ul><li>Beperking eigen handelingen (do’s & dont’s) </li></ul></ul><ul><ul><li>Als team kunnen werken </li></ul></ul><ul><ul><li>Hulpmateriaal beschikbaar </li></ul></ul>
  10. 10. Evacuatie <ul><li>Collectieverantwoordelijke (CHV-leiding) bepaalt wanneer en waar naartoe objecten verplaatst worden </li></ul><ul><li>Best te werken volgens vooraf opgestelde/afgesproken procedures voor evacuatie (draaiboek opgenomen in calamiteitenplan!) </li></ul><ul><li>Hanteren volgens de instructies </li></ul><ul><li>Aandacht voor registratie bij evacuatie </li></ul><ul><li>Uitgaan van de prioriteitenlijst </li></ul>
  11. 11. CHV-richtlijnen: 5 groepen van respons <ul><li>Respons 1: organisatorische aspecten : BHV en CHV </li></ul><ul><li>faciliteren </li></ul><ul><li>Respons 2: triëren . Doel is: objecten in 3 categoriën verdelen </li></ul><ul><ul><li>Objecten die eerste hulp behandeling nodig hebben voor ze kunnen gehanteerd en getransporteerd worden </li></ul></ul><ul><ul><li>Objecten die geen onmiddellijke behandeling nodig hebben </li></ul></ul><ul><ul><li>Objecten die total loss zijn </li></ul></ul><ul><li>Respons 3: stabilisatie . Eerste hulp behandeling, </li></ul><ul><li>objectgericht </li></ul><ul><li>Respons 4: inpakken en transport </li></ul><ul><li>Hoe beschadigde objecten verpakt en getransporteerd </li></ul><ul><li>moeten worden </li></ul><ul><li>Respons 5: acties in de veilige locatie . Uitpakken en </li></ul><ul><li>procedures m.b.t. de behandeling </li></ul>
  12. 12. Calamiteiten: quick en slow <ul><li>Ernstige en onomkeerbare schade aan de collectie is niet enkel het gevolg van een kortstondige rampsituatie. Langzame processen kunnen even desastreuze gevolgen hebben: </li></ul><ul><ul><li>Ongeschikte klimaatomgeving (RV) </li></ul></ul><ul><ul><li>Lichtschade </li></ul></ul><ul><ul><li>Insecten en schimmels </li></ul></ul><ul><ul><li>Luchtverontreiniging </li></ul></ul><ul><ul><li>Verkeerde (be)handelingen </li></ul></ul><ul><li>Calamiteiten: natuurlijke: brand, overstroming, storm. Andere: ontploffing, oorlog, instorting,… </li></ul>
  13. 13. Aard van de schade/aantasting <ul><li>Mechanische breuk; scherven; scheuren, vervorming... </li></ul><ul><li>Vervuiling (stof; olie; bluspoeder; …) </li></ul><ul><li>Brandschade; roetschade </li></ul><ul><li>Waterschade </li></ul><ul><li>Schimmel </li></ul><ul><li>Menselijke oorzaak zonder /met opzet </li></ul><ul><li>…… </li></ul>
  14. 21. Eigenschappen van materialen <ul><li>Organisch (papier, leder, hout, textiel, ivoor, been, pels, …) </li></ul><ul><ul><li>Dierlijk of plantaardig van oorsprong </li></ul></ul><ul><ul><li>Koolstofketting; brandbaar (cellulose; collageen, …) </li></ul></ul><ul><ul><li>Hygroscopisch; reageert op omgeving </li></ul></ul><ul><ul><li>Volumeverandering (zwellen; krimpen) </li></ul></ul><ul><ul><li>lichtgevoelig </li></ul></ul><ul><li>Anorganisch </li></ul><ul><ul><li>Steen, metaal, aardewerk, glas. Meer inert, maar corrosie, uitzetting, capillariteit </li></ul></ul><ul><li>Synthetisch (petrochemische industrie) en halfsynthetisch (bv cellulosenitraat, celluloseacetaat> foto, film,…): complex; vocht- en lichtgevoelig; autonoom desintegrerend; gevoelig voor gassen </li></ul>
  15. 22. Prioriteiten <ul><li>Op basis van materiaal: eerst organisch materiaal. </li></ul><ul><li>prioriteiten mogelijk binnen collectieonderdelen: bv. bij waterschade fotografische collecties: eerst kleurenmateriaal redden </li></ul>
  16. 23. schilderijen <ul><li>Water- en roetschade: tracht ze in hun geheel over te brengen naar een veilige ruimte; zo gauw mogelijk restaurateur betrekken. </li></ul><ul><li>Langzaam laten drogen (paneel, doek, lijst) </li></ul><ul><li>Niet uitlijsten, niet van spieraam halen maar neerleggen, goede kant naar boven </li></ul><ul><li>Gescheurd schilderij (droog): neerleggen met goed kant naar onder </li></ul>
  17. 24. Meubilair, beelden 1 <ul><li>Gevaar bij waterschade: schimmelvorming, loskomen van fineer, vlekvorming in afwerklaag, loskomen van verbindingen </li></ul><ul><li>Ofwel ter plaatse laten, hogerop plaatsen, ofwel verplaatsen: goed organiseren </li></ul><ul><ul><li>Ken de te volgen weg </li></ul></ul><ul><ul><li>Voldoende mankracht </li></ul></ul><ul><ul><li>Correcte manier van manipuleren </li></ul></ul><ul><li>Drogen </li></ul><ul><ul><li>Vocht opdeppen met nette katoenen doeken of absorberend papier (niet wrijven) </li></ul></ul><ul><ul><li>Voorzie goede luchtcirculatie (op blokken; kastdeuren en schuiven open, eventueel ventilator, indirect) </li></ul></ul>
  18. 25. Meubilair, beelden 2 <ul><li>Niet te snel drogen (> spanningen> barsten, vervormingen) </li></ul><ul><li>Langzame daling RV > 55% (max. 10%/dag, geringer bij fineer) </li></ul><ul><li>Eventueel tijdelijk bedekken met polyethyleen om té snelle droging te verlijden (kleine objecten in geperforeerde zak) </li></ul><ul><li>Schimmel (vooral in stoffering); T°>4,5°C </li></ul><ul><li>IJzerbeslag: tijdelijk wegnemen </li></ul>
  19. 26. meubilair, beelden 3 <ul><li>Oude verlijmingen zijn wateroplosbaar > losse fragmenten opbergen in PE-zak, bewaren bij meubel </li></ul><ul><li>Gepolychromeerde beelden, vergulde lijsten, inlegwerk: zeer gevoelig (krijtpreparatie = hygroscopisch). Zo weinig mogelijk aanraken </li></ul><ul><li>Ook niet-aangetaste geëvacueerde objecten verantwoord opslaan… </li></ul>
  20. 31. Textiel <ul><li>Waterschade: </li></ul><ul><ul><li>vezels zwellen; verzwakking; vormverlies </li></ul></ul><ul><ul><li>kleuren kunnen uitbloeden (bij droging) </li></ul></ul><ul><ul><li>schimmels en bacteriën </li></ul></ul><ul><li>Manipuleren: </li></ul><ul><ul><li>nat textiel: gewicht + verzwakt = scheuren </li></ul></ul><ul><ul><li>één voor één verplaatsen, ondersteund ( met laken, plastic plaat..) </li></ul></ul><ul><ul><li>Voorzichtig droogbetten (handdoek). Nooit uitwringen! </li></ul></ul><ul><ul><li>Liefst niet vouwen. Indien nodig: barrièrelaag en ondersteuning van vouwen </li></ul></ul><ul><ul><li>Gevaar van uitbloeden: droogbetten en koude föhn, ofwel: nat houden, ofwel: invriezen </li></ul></ul><ul><ul><li>Hulp van restaurator; vriesdrogen </li></ul></ul>
  21. 32. Papier en boeken 1 <ul><li>Algemene regels: </li></ul><ul><li>Probeer natte boeken niet te openen of te sluiten </li></ul><ul><li>Natte boeken niet ‘uitpersen’ </li></ul><ul><li>Verhuisdozen niet te vol stoppen </li></ul><ul><li>Nooit oppervlak van natte foto’s aanraken </li></ul>
  22. 33. Papier en boeken 2 <ul><li>Schadebeelden: </li></ul><ul><ul><li>Boeken zwellen; vervorming van papier en perkament; gewichtstoename </li></ul></ul><ul><ul><li>Migratie van onzuiverheden in papier </li></ul></ul><ul><ul><li>Uitbloeden van kleuren </li></ul></ul><ul><ul><li>Aaneenkleven van bladen; </li></ul></ul><ul><ul><li>Schimmelvorming (binnen 48u) </li></ul></ul>
  23. 40. Boeken, boekbanden <ul><li>Vochtig: opstaand, waaieren, aan lucht drogen </li></ul><ul><li>Nat: neerleggen; doorschieten met absorberend materiaal, aan lucht drogen </li></ul><ul><li>Doordrenkt: dichtlaten, eventueel inpakken in plastic, in krat verpakken, invriezen, vriesdrogen </li></ul>
  24. 46. Leder <ul><li>Modder en vuil afspoelen met zuiver water </li></ul><ul><li>Afdeppen </li></ul><ul><li>In vorm brengen met (ongekleurde) handdoeken of vloeipapier </li></ul><ul><li>Aan de lucht laten drogen </li></ul><ul><li>Het meeste ledermateriaal kan ingevroren en gevriesdroogd worden </li></ul>
  25. 48. Fotografisch materiaal <ul><li>Zeer complex, verschillende materialen en technieken </li></ul><ul><li>Nooit beeldzijde aanraken </li></ul><ul><li>Ingelijste foto’s: uit de lijst, tenzij foto aan glas kleeft. Idem met hoes </li></ul><ul><li>Langzaam aan de (koude) lucht laten drogen, beeldzijde naar boven </li></ul><ul><li>Massa foto’s: </li></ul><ul><ul><li>in koud schoon water; aan de lucht drogen </li></ul></ul><ul><ul><li>Invriezen (indien mogelijk met folie tussen – siliconenpapier?). Opgepast: geen glas, metaal of collodium invriezen </li></ul></ul>
  26. 50. Andere materialen, overzicht 1 <ul><li>Keramiek: </li></ul><ul><ul><li>Eventueel spoelen en aan de lucht laten drogen </li></ul></ul><ul><ul><li>Water uit recipiënten verwijderen </li></ul></ul><ul><ul><li>Fragmenten, stukken met zoutafzetting: in polyethyleen zak </li></ul></ul><ul><li>Steen </li></ul><ul><ul><li>Afdeppen </li></ul></ul><ul><ul><li>Aan de lucht laten drogen </li></ul></ul><ul><li>Metaal </li></ul><ul><ul><li>Spoelen, afdeppen </li></ul></ul><ul><ul><li>Aan de lucht drogen </li></ul></ul><ul><ul><li>Werk met handschoenen </li></ul></ul>
  27. 51. Andere materialen, overzicht 2 <ul><li>Elektronische dragers </li></ul><ul><ul><li>Video- en geluidsbanden. In cassettes meestal voldoende beschermd. Zoniet: uit cassette nemen, spoelen in lauw zuiver water en aan de lucht laten drogen. Opnieuw in cassette en kopiëren </li></ul></ul><ul><ul><li>Diskettes. Omhulsel verwijderen en in gedestilleerd water leggen. Voorzichtig afdrogen met niet-pluizende handdoek. In nieuw omhulsel en kopiëren </li></ul></ul><ul><li>Been, schelp, ivoor </li></ul><ul><ul><li>Ivoor is zeer gevoelig. Indien vuil: voorzichtig spoelen, afdeppen en langzaam in koude lucht laten drogen. </li></ul></ul>
  28. 52. Over roetschade <ul><li>Beroete foto’s, prenten, schilderijen, boeken enz. niet aanraken! </li></ul><ul><li>Beroete objecten ter plaatse door restaurator laten zuiver maken </li></ul><ul><li>Niet-beroete objecten afdekken met plastic en (laten) verwijderen </li></ul><ul><li>Vermijd roetverspreiding via tocht, klimaatsysteem, openstaande deuren </li></ul><ul><li>Veiligheidskledij en masker </li></ul><ul><li>Neem/zuig roet weg van werkplek en gangpaden </li></ul><ul><li>Nat beroet papiermateriaal invriezen en nadien laten vriesdrogen </li></ul>
  29. 53. Denk aan persoonlijke veiligheid en gezondheid <ul><li>Aangepast schoeisel, laarzen </li></ul><ul><li>beschermende kledij, handschoenen (rubber, vinyl) </li></ul><ul><li>Stofmasker; beschermmasker tegen schimmels e.a. (FFP3) </li></ul>
  30. 54. Praktische afspraken <ul><li>Lijst contacten (waarschuwing intern / extern) </li></ul><ul><li>Rolverdeling en taakafspraken / procedures / draaiboek. Maak eventueel werkfiche per persoon en/of per type van object. </li></ul><ul><li>Noodmaterialen </li></ul><ul><ul><li>Collectiesamenstelling definiëren </li></ul></ul><ul><ul><li>Afspreken over voorraden en –beheer </li></ul></ul><ul><ul><li>Aankoop? </li></ul></ul><ul><li>Externe hulp- en beredderingsfirma’s </li></ul><ul><li>Netwerking </li></ul><ul><ul><li>Disaster squad oprichten? </li></ul></ul><ul><li>Opleiding en oefening </li></ul><ul><ul><li>Afspraken plaatsbezoeken & training (tabletop?) </li></ul></ul><ul><ul><li>Hands-on oefeningen </li></ul></ul>
  31. 55. Karretje en materialen <ul><li>www.cr.nps.gov/museum/publications/conserveogram/21-02.pdf </li></ul><ul><li>www.cr.nps.gov/museum/publications/conserveogram/cons_toc.html </li></ul><ul><li>http://www.kb.nl/kvce/noodvoorraad.pdf </li></ul><ul><li>http://www.museum-security.org/getty-inhoud.pdf </li></ul>
  32. 56. <ul><li>Prioriteitenlijst samenstellen </li></ul><ul><li>Hoe te herkennen? </li></ul><ul><li>Plattegrond met nummering, voor interne evacuaties </li></ul><ul><li>Afspraken voor externe evacuaties </li></ul><ul><ul><li>Met wie? </li></ul></ul><ul><ul><li>Hoe? </li></ul></ul><ul><ul><li>Langs welke weg? </li></ul></ul><ul><ul><li>Waar naartoe? </li></ul></ul>
  33. 57. ECCE-forum <ul><li>Lijst hulpmaterialen </li></ul><ul><li>Lijst externe hulpverleners (niet beperkend) </li></ul><ul><li>Voorbeelden van draaiboeken </li></ul><ul><li>Voorbeelden van acties, richtlijnen, do’s & dont’s bij diverse soorten collecties </li></ul>
  34. 58. Praktische afspraken <ul><li>Noodmaterialen </li></ul><ul><ul><li>Collectiesamenstelling definiëren </li></ul></ul><ul><ul><li>Afspreken over voorraden en –beheer </li></ul></ul><ul><ul><li>aankoop </li></ul></ul><ul><li>Externe hulp en beredderingsfirma’s </li></ul><ul><ul><li>Aanzet en begeleiding: Dienst B&B, FARO, KMSK, MoWa, restauratieopleiding e.a.? </li></ul></ul><ul><li>Netwerking </li></ul><ul><ul><li>Disaster squad? </li></ul></ul><ul><li>Opleiding en oefening </li></ul><ul><ul><li>Workshop “water in de kelder” </li></ul></ul><ul><ul><li>Afspraken plaatsbezoeken & training (tabletop?) </li></ul></ul>
  35. 59. Voorbeelden van training protocollen <ul><li>Table top trainingen </li></ul><ul><li>Evacuatie trainingen </li></ul><ul><li>Art handling </li></ul><ul><li>Training in eerste hulp voor objecten </li></ul><ul><li>Opleiden van trainers </li></ul><ul><li>Workshops voor restauratoren inzake art handling, eerste hulp, CHV-groepsleiding </li></ul><ul><li>Zie ook http://www.museum-security.org/calamiteitenwijzer.pdf </li></ul>
  36. 63. Waterschadewiel

×