Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
БАНКНЫ ЗЭЭЛ       Банк   зайлшгүй     шаардлагатай      нэмэлт   хөрөнгө   дайчлахын    тулдзохицуулагдах пассив гэж нэрлэ...
хийх боломж олдог. REPO-гийн өөр нэг онцлог нь үүнд заавал байх нөөцийншаардлага тогтоох хэрэггүй бөгөөд бас хадгаламжийн ...
Хувь нийлүүлэгчдийн капитал      Хувь нийлүүлэгчдын капитал банкны мөнгөн санг бүрдүүлэгч гуравдагч эхүүсвэр.             ...
Зээлийн бодлогыг боловсруулахад объектив, субъектив хүчин зүйлснөлөөлнө.      Зээл олгох нь банкны нэг чухал үүрэг бөгөөд ...
нэмэгдүүлэх зорилготой үйлдвэр, худалдааныхан ийм зээл олгох сонирхолтойбайдаг.      Тухайлсан   зээлийг      банкууд   зэ...
фермерүүдийг идэвхижүүлэх арга хэрэглэдэг. Үйлдвэрлэлийн нэр төрлийголшруулснаар тодорхой нэг бүтээгдэхүүний үнэ буурснаас...
Наймд, татварын орлого орж ирэх хүртэл хугацаанд төрийн байгууллагуудадбий болсон мөнгөн хөрөнгийн түр зуурын хэрэгцээнд з...
Мөнгөний зах зээл дээрх зээл үндсэндээ богино хугацааны зээлд хамаардагба зээлийн хугацаа дараах хязгаарт хэлбэлздэг. Нэг ...
1. банк зээл олгохдоо түншийн гаргасан мэдэгдлийг үндэслэдэг. Ийм      мэдэгдлийг зээлийн төрөл тус бүрээр гаргадаг.   2. ...
Зээл олгох хоѐрдах хэлбэрт зээлийн карт хэрэглэж зээлжүүлэх ажиллагаабайдаг. Ихэд дэлгэрсэн зээлийн картууд бол:          ...
1. Байнга эргэж төлөгдөх зээл   2. ашиглах хугацаанд нэг удаагийн төлбөрөөр эргэж төлөгдөх   3. зээл   4. зээлийн гэрээнд ...
Олон улсын зээлийн зах зээл дээр хүүгийн баримжаа тогтоодог банкууд:                 LIBOR (London interbank offered rate)...
Эдгээрээс   гадна   хүүгийн    нормыг      баримжаалахад           дараах       зарчмыгбаримталдаг.     prime rate        ...
Зээлийн хүүгийн шинжийн тодорхойлогч хүчин зүйлүүдийг Их британийнжишээгээр авч үзвэл:                    Àç òóðøèëò      ...
Банкны зээлийг валютын төрлөөр дараах ангилалд хуваадаг.    ¿íäýñíèé                         ãàäààä                       ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

банкны зээлийн үйлчилгээний маркетинг

4,758 views

Published on

  • Be the first to comment

банкны зээлийн үйлчилгээний маркетинг

  1. 1. БАНКНЫ ЗЭЭЛ Банк зайлшгүй шаардлагатай нэмэлт хөрөнгө дайчлахын тулдзохицуулагдах пассив гэж нэрлэгдэх санхүүгийн арга хэрэгслүүдийг ашиглахаргаар капитал худалдан авахад хүрдэг. Зохицуулагдах пассивуудын үндсэн давуу тал нь зайлшгүй шаардлагатаймөнгөн хөрөнгийг түргэн бүрдүүлэх боломж олгодогт оршино. Зохицуулагдах пассивуудын бүтэц1. Хадгаламжийн хэмжээ тодорхой хязгаараас давсан бол тэрхүүхадгаламжийн гэрчилгээ их хэмжээний хадгаламжийн зэрэглэлд хамрагдана.Тухайлбал АНУ-д 100 мянган доллараас давсан бол тэрхүү хадгаламжийнгэрчилгээ их хэмжээний хадгаламжийн зэрэглэлд хамрагдана. Энэ нь багахэмжээний хадгаламжтай адил боловч зарчмын хувьд ялгаатай. Заримхадгаламжийн гэрчилгээг төлбөрийн тогтоосон хугацаанаас өмнө хоѐр дахь захзээл дээр эзэмшигч худалдаж болдог. Энэ бол эргэлтэд чадвартай хадгаламжийнгэрчилгээ. Түүнээс гадна хадгаламжийн гэрчилгээний хүүгийн норм зээлийнхүүгийн нормыг дагаж хэлбэлздэг. Үүнтэй уялдсан хадгаламжийн гэрчилгээ ньбанкуудын хувьд мөнгөн хөрөнгийн маш хувьсамтгай эх үүсвэр болж байгааучраас хадгаламж биш, зохицуулагдах пассив болдог. 2. Сан дайчлах зорилгоор банкууд буцаан худалдан авах гэрээтэйгээр үнэтцаас худалдаж болдог. Үүнийг REPO (repurchase agreement) - буцаан худалданавах гэрээ гэдэг. REPO нь нэг өдрийн, хугацаатай гэж байдаг. Ийм төрлийн үнэтцаасны худалдан авагчид нь маш богино хугацаанд их хэмжээний мөнгөн хөрөнгөашигтай байршуулахыг сонирхсон корпорациуд байдаг. Ийм учраас тэд REPOавахыг эрхэмлэдэг ба ингэснээр мөнгийг хугацаагүй хадгалуулснаас илүү хүүхүртдэг. Банкууд ч гэсэн энэ нөхцөлд идэвхтэй үйл ажиллагаа явуулахад зайлшгүйхэрэгтэй их хэмжээний мөнгө олох боломж бүрдүүлэх, эсвэл санаандгүй их төлбөр
  2. 2. хийх боломж олдог. REPO-гийн өөр нэг онцлог нь үүнд заавал байх нөөцийншаардлага тогтоох хэрэггүй бөгөөд бас хадгаламжийн даатгалын төлбөр хийххэрэггүй. 3. Холбооний сангууд нь Холбооны нөөцийн банк дахь арилжааны банкуудынхадгаламж. Түүний хэмжээг хуулиар заавал байх нөөцийн хэмжээ хэлбэрээр хатуутогтоодог бөгөөд арилжааны банкууд Холбооны нөөцийн банкинд өөрийнхадгаламжийн баталгаа болгож барьж өгдөг. Илүүдэл нөөцийг банк хоорондын захзээл дээр эргэлтэд оруулж байдаг. Холбооны сангийн хүүгийн норм нь бусадтөрлийн хадгаламжийнхаас бага байдаг. 4. Хөнгөлөлттэй зээл гэж нэрлэгдэх холбооны нөөцийн даатгалд авсан зээлийгүндсэндээ өөрийн заавал байх нөөцийг нөхөх шаардлагатай банкууд, түүнчлэнямар нэг тааламжтай бус үйл ажиллагаа, хадгаламжаа бөөнөөр авсан,хадгалуулагчдын шаардлагыг хангах хөрөнгө дутагдсан гэх мэтийн улмаасхүндрэлд орсон банкуудад олгодог. Хөнгөлөлттэй зээл нь холбооны сангуудынхудалдан авах хувилбар юм. Холбооны нөөцийн норм, бүртгэлийн нормынөөрчлөлтөөс хамаарч холбогдох зээлийн хэмжээ өөрчлөгддөг. Ийм учраасхөнгөлөлттэй зээл нь зохицуулагдах пассивт ордог. 5. Евродолларын зээл нь буцаан худалдан авах гэрээтэйгээр үнэт цаасхудалдахтай адил мөнгөний зах зээлийн хэрэгсэл. Энэ нь бас нэг өдрийн, эсвэлхугацаатай гэж байдаг. Евродолларын зээлийн АНУ-ын банкуудаас евродолларынбанкуудад олгодог. Сүүлийн үед евродолларын хадгаламжийн гэрчилгээний хоѐрдахь зах зээл онцгой хөгжиж байна. Евродоллар – АНУ-аас гадна байгаа арилжааны банкуудын доллараарилэрхийлэгдэх дансанд байгаа хадгаламж. Евродолларын зах зээл үндэсний зах зээлийг бодвол тодорхой давууталтай, зохицуулалтаас харьцангуй чөлөөтөй, тиймээс янз бүрийн хязгаарлалтадхамрагддаггүй. Банкуудын зээл авах бусад аргуудын дотор арилжааны банкуудаас хийжбайгаа онцгой төрлийн вексель, эсвэл облигацийн худалдаа ордог. Түүнээс гаднабанкны барилга байгууламжаар барьцаалж зээл авах арга их хэрэглэгддэг.
  3. 3. Хувь нийлүүлэгчдийн капитал Хувь нийлүүлэгчдын капитал банкны мөнгөн санг бүрдүүлэгч гуравдагч эхүүсвэр. Хувь нийлүүлэгчдийн капиталын бүрэлдэхүүн Áàíêíû õóâü íèéë¿¿ëýã÷äèéí êàïèòàë ªºðèéí õóâü Õóâààðèëàãäààã¿é íèéë¿¿ëñýí êàïèòàë ͺºö êàïèòàë àøèã Банкны өөрийнх нь хувь нийлүүлсэн капитал нь түүний гаргасан энгийнхувьцааны нэрлэсэн үнэтэй тэнцүү байна. Банк байгуулах үед түүний үйлажиллагааг хэвийн явуулахад шаардагдах капиталыг бүрдүүлэх, капиталаанэмэгдүүлэх шаардлагаар дахин гаргасан хувьцааг тооцоонд авдаг.Хуваарилагдаагүй ашиг нь зардлаас давсан орлогыг илэрхийлж банкны балансадтусгагддаг зүйл анги. Нөөц капитал байгуулагчдын ашгаас, эсвэл тухайн жилийнашгаас жил бүр шимтгэх аргаар бүрддэг. БАНКНЫ ЗЭЭЛИЙН ҮЙЛЧИЛГЭЭНИЙ СТРАТЕГИ Банкны байгууллагын хувьд зээлийн бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ нь түүнийорлого үр дүнг тодорхойлдог үндсэн бүтээгдэхүүн юм. Банкууд өөрийн нийтактивын 60-70 орчим хувийг зээл хэлбэрийн активд байршуулдаг ба зээлийн хүү ньбанкны эзэмшиж буй активуудаас өндөр орлогын чадамжтай активд тооцогдоно.Зээлийн харилцаа нь зээлдүүлэх боломж бүхий хөрөнгийн эх үүсвэртэй этгээдбуюу зээлдүүлэгч, хөрөнгийн хувьд хариуцлага хүлээх чадамж бүхий этгээд буюузээлдэгчийн хооронд үүсдэг. Банкны хувьд зээлийн эх үүсвэрт өөрийн хөрөнгө,татан төвлөрүүлсэн хөрөнгийг зээлийн хэлбэрээр харилцагчдад ашиглуулдагзээлдүүлэгч байхаас гадна зээл хэлбэрээр хөрөнгө төвлөрүүлэх хүрэнд банк ньзээлдэгч болдог. Зээлийн харилцаа нь зориулалттай байх, тодорхой хугацаандбуцаан төлөгддөг байх, хүүтэй байх, хамгаалагдсан байх зарчимд үндэслэгдэнэ.
  4. 4. Зээлийн бодлогыг боловсруулахад объектив, субъектив хүчин зүйлснөлөөлнө. Зээл олгох нь банкны нэг чухал үүрэг бөгөөд бас орлого олох нэг гол эхүүсвэр болдог. Тодорхой шалгууруудаар үндэслэн банкны зээлийг олон ангилалболгосон байдаг. Банкны зээлийг ангилах шалгуурууд Çýýëèéí øèíæòýé ¿éë÷èëãýýãýýð Õ¿¿ãèéí íîðìûí øèíæýýð Çýýëäýã÷èéí õýâ ìàÿãààð Çýýëä¿¿ëýã÷èéí òîîãîîð Áóöààí íºõºõ æóðìààð Áàòàëãààíû øèíæýýð Çýýë îëãîõ âàëþòààð Õ¿¿ òºëºõ àðãààð Îëãîõ àðãààð Õóãàöààãààð Эдгээрээр хязгаарлагдахгүй шинж бүхий маш олон төрлийн зээлийнүйлчилгээг банкууд хийдэг. Иймээс байнга шинэ, эсвэл өөр нэр төрлийн үйлчилгээнээгддэг. Зээлдэгчийн хэв маягаар банкны зээлийг хэд хэд ангилдаг. Үүнд: Нэгд, худалдаа, аж үйлдвэрийн газруудад олгосон зээл, Хоѐрд, хувь хүмүүст олгосон зээл: хэрэглээний зээл, тухайлсан зээлхэлбэрээр олгодог. Хэрэглээний зээл нь ихэвчлэн удаан эдэлгээтэй бараахудалдан авах зорилгоор цувуулан төлөх болзлоор авах зээлийн хэлбэртэйбайдаг. Зээлдэгч автомашин, орон байр, эд хогшил худалдан авахаар баталгаагаргаж авсан зээлийг төлөх боломжгүй нөхцөлд түүний баталгаа нь банкны өмчболдог. Энэ тохиолдолд банк илүү их аз туршиж байгаа юм. Учир нь баталгаагаргасан эд хөрөнгө нь тухайн үед муу байдалтай болсноос зээлээ нөхөжчадахгүйгээс банк алдагдал хүлээж болох талтай. Гэхдээ хэрэглээний зээлийн захзээл ширүүн өрсөлдөөнтэй байдаг. Банкны зэрэгцээ барааны борлуулалтаа
  5. 5. нэмэгдүүлэх зорилготой үйлдвэр, худалдааныхан ийм зээл олгох сонирхолтойбайдаг. Тухайлсан зээлийг банкууд зээл авагчийн төлбөрийн чадварт дүншинжилгээ хийх аргаар баталгаагүй, эсвэл дахин сэргээгдэх зээл хэлбэрээролгодог. Дахин сэргээгдэх зээл нь урьдчилан тогтоосон хэмжээний доторзээлдэгчид ашиглагдах боломж олгодог бөгөөд энэ нь зээл зайлшгүй хэрэгцээтэйболсон үед хурдан олох талаасаа зээлдэгчийн хувьд маш ашигтай, зохимжтой.Энэ төрлийн зээлийн давуу тал нь банкны хувьд түүнийг олгоход үйл ажиллагаанызардал бага байдагт оршино. Сэргээгдэх зээлийн нэг хэлбэр нь зээлийн карт бөгөөд түүгээр урьдчилантохиролцсон хязгаарын дотор бараа, үйлчилгээг зээлээр авч болдог. Банктүншийн төлбөрийг өөрийн данснаас хийх ба энэ үед банк карт эзэмшигчийнданснаас төлбөр хийснээс хойш тодорхой хугацааны дотор банктай тооцоо хийсэнүед тэрээр хүү төлөхөөс чөлөөлөгдөнө. Гуравд, нэг талаас ХАА-н үйлдвэрлэлийн улирлын шинжтэй үйлажиллагаанаас, нөгөө талаас ХАА-н техник авах, газрын үржил шимийг хадгалаххөрөнгө оруулалтын шаардлагаас уламжлан ХАА-н зээлийн хэрэгцээ үүсдэг.Улирлын шинжтэй зардлыг нөхөх зориулалтаар олгож байгаа зээл нь шинжчанараар худалдаа-аж үйлдвэрийн газруудад олгож байгаа богино хугацаанызээлтэй олон шинжээрээ адил. Ийм зээлийн хэмжээ их биш бөгөөд тэдгээрийнбаталгаа нь ХАА-н техник, мал, ургац байдаг. Дөрөвд, үйлдвэрлэлийн хэрэгсэл худалдан авах зориулалтаар олгож байгаазээл нь ихэвчлэн дунд, урт хугацааны шинжтэй байх ба тэдгээрийг илүүнайдвартай баталгаагаар олгодог. Баталгаа нь үл хөдлөх, хөдлөх эд хөрөнгөбайдаг. ХАА-н зээл олгоход банкны хувьд эрсдэлийн тодорхой хэсгийг хүлээхмагадлал их. Яагаад гэвэл энэ нь нэгдүгээрт, ХАА-н үйлдвэрлэл байгалийннөхцлөөс ихээхэн хамааралтай, хоѐрдугаарт, ХАА-н бүтээгдэхүүний үнэ туйлынтогтворгүй байдагтай холбоотой. Энэ бүхэн нь зээл эргэж бүрэн төлөгдөжчадахгүйгээс бий болох эрсдэлийг нэмэгдүүлэхэд хүргэдэг. Ийм учраас банколгосон зээлээ даатгуулах, эсвэл үйлдвэрлэлийн нэр төрлийг олшруулах талаар
  6. 6. фермерүүдийг идэвхижүүлэх арга хэрэглэдэг. Үйлдвэрлэлийн нэр төрлийголшруулснаар тодорхой нэг бүтээгдэхүүний үнэ буурснаас үүсэх эрсдэлийгсаармагжуулах боломж бүрддэг. Нэр төрлийг олшруулах нь нэг төрлийн тарианыургац алдсанаас хүлээх алдагдлыг багасгадаг. Тавд, янз бүрийн үнэт цаас худалдан авах зориулалтаар үнэт цаасны зээлолгодог. Ийм төрлийн зээлийг гол хэрэглэгчид нь засгийн газрын үнэт цаасыгхудалддаг диллерүүд, түншүүддээ үнэт цаас худалдан авч санхүүждэг брокеруудбайдаг. Түүнээс гадна зарим үед үнэт цаасны зээлийн асуудлаар хувь хүмүүсбанкинд ханддаг. Үнэт цаасны зээлийг брокер, диллерүүдэд “on call” гэж нэрлэгдэххугацаагүй нөхцлөөр олгодог. Түүнээс гадна үнэт цаас худалдан авахзориулалттай зээлийн хэмжээг хязгаарлах зохицуулалт сүүлийн үед байхгүйболсон (өөрөөр хэлбэл, үнэт цаас худалдан авсан хөрөнгө оруулагчийн өөрийнхөөданснаас, банкинд зээл хүсэхгүйгээр, төлөх төлбөрийн минимум хэмжээ). Зургаад, банкуудын хооронд зээлийн нөөцийг дахин хуваарилах хэрэгсэлболгон арилжааны банкуудад зээл олгодог. Арилжааны банкууд минимум нөөц гэжнэрлэгдэх тодорхой хэмжээний мөнгийг төв банкинд хадгалуулах үүрэгтэй. Төвбанкин дахь арилжааны банкны энэ дансан дахь хөрөнгөнд хүү төлөгдөхгүй.Гэхдээ арилжааны банкны ийм дансны хөрөнгө илүүдэж, банкны ашигт ажиллагаагбууруулах нөхцөл бүрддэг. Ийм үед банк заавал байх минимум нөөцөөс давсанхөрөнгөө ашигтай байршуулах сонирхолтой болдог. Гэтэл нөгөө банкинд төвбанкин дахь минимум нөөцөө хадгалахын тулд нэмэлт эх үүсвэр хэрэгтэй болдог.Эдгээр асуудлыг банк хоорондын зах зээл дээр гүйлгээ хийх аргаар зохицуулдаг.Банк хоорондын зах зээл дээр банкууд бие биедээ зээл олгохоос гадна хүүгийнарбитраж хийх аргаар зээлээ ашиглан орлого олох зорилгоор, эсвэл санхүүгийнжилийн эцэст балансаа (үлдэгдлээ) багасгахад ашиглаж болно. Долоод, Банкны бус санхүүгийн байгууллагад олгох зээл. Банкны буссанхүүгийн байгууллагад санхүүгийн компаниуд, хөрөнгө оруулалтын банкууд,тухайлсан зээлийн банкууд, зээл-хадгаламжийн холбоод, баталгаа гаргадагкомпаниуд, зээлийн холбоо зэрэг олон байгууллага хамрагддаг. Арилжааныбанкуудаас эдгээрт олгодог зээл нь арилжааны банкуудын мөнгөн сангуудынчухал эх үүсвэр болдог.
  7. 7. Наймд, татварын орлого орж ирэх хүртэл хугацаанд төрийн байгууллагуудадбий болсон мөнгөн хөрөнгийн түр зуурын хэрэгцээнд зориулж банкнаас төрийнбайгууллагад зээл олгодог. Түүнээс гадна төрийн байгууллагуудын хөрөнгийн голэх үүсвэр болсон үнэт цаас байршуулах зориулалттай зээл байдаг. Эдгээр ньбогино хугацааны зээлийн шинжтэй. Есд, улсын төсвийн алдагдлыг нөхөх, төлбөрийн балансыг зохицуулах, томхэмжээний хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөр хэрэгжүүлэх зэрэг шаардлагын үүднээсгадаад орнуудын засгийн газарт үүссэн хэрэгцээг хангах зорилгоор олгох зээл.Ийм зээлийн гол хэсгийг тухайн орны толгойлох банкинд төвлөрүүлж олгодог. Аравд, Томоохон хэмжээний хөрөнгө оруулалтын хөтөлбөр хэрэгжүүлэхзориулалтаар гадаад орны банкинд олгох зээл. Үүнээс гадна зээлийневровалютын зах зээлд дээр банкны бус байгууллагууд, ажил хэргийн хүмүүс иймзээлийн ихээхэн эрэлттэй байдаг. äóíä õóãàöààíû (1-5 æèë) áîãèíî óðò õóãàöààíû õóãàöààíû (1 æèë (5-ààñ õ¿ðòýë) äýýø æèë) Áàíêíû çýýëèéí ¿éë àæèëëàãààã çýýëèéí õóãàöààãààð íü Банкны хугацаатай зээлд банк болон түншүүдийн хооронд байгуулсангэрээгээр хатуу тогтоосон хугацаанд буцаан төлөх болзолтой олгосон зээл ордог.Тодорхой хугацаа заагаагүй олгосон зээлийг хугацаагүй гэдэг. Заримдаа үүнийгнэхэмжлэлээр олгосон зээл гэж нэрлэдэг. Зээлдэгч банкны анхны шаардлагаарбуцаан төлөх үүрэг хүлээнэ. Хэрэв банк нэхэхгүй байвал зээл эзэмшигчийнсанаачлагаар төлөгдөж болно.
  8. 8. Мөнгөний зах зээл дээрх зээл үндсэндээ богино хугацааны зээлд хамаардагба зээлийн хугацаа дараах хязгаарт хэлбэлздэг. Нэг хоногийн хугацаатай олгохзээлээс эхлээд 1 хүртэл жилийн хугацаатай, түүнээс илүү ч хугацаатай байна.Евровалютын зах зээл дээр гадаад орны валютаар олгох богино хугацааны зээлүйлчилдэг. Тухайлбал, богино хугацааны (нэхэмжлэлээр, эсвэл дараа өдөр төлөх),7 хоногийн мэдэгдэлтэй, 1 сар, 3 сар, 6 сар, 1 жил, илүү урт хугацаатай гэж байдаг. Банкны зээлийг баталгаагаар нь баталгаатай ба баталгаагүй зээл гэжангилдаг. Зээлийн ихэнх нь баталгаатай байдаг. Банкны баталгааг ãàðãàõ õýëáýð¿¿ä ãóðàâäàã÷ ýòãýýäýýð áàòàëãàà ãàðãóóëàõ çàìûí, áàðààíû áàðèìò, ò¿¿í÷ëýí ¿íýò çýýëäýã÷èéí äàíñ, øààðäëàãà, ãýðýýíä çýýëä¿¿ëýã÷èéí ýä õºðºíãèéí áàðüöàà çýýëäýã÷èéí áóöààæ òºëººã¿é çýýëèéí àìüäðàëûí äààòãàëûí õóðààìæààð õàðèóöëàãûí äààòãàëûí ãýðýý áàíêíû ýðõ àøãèéí ¿¿äíýýñ âåêñåëýýð áàòàëãààæóóëàõ áàòàëãàà áà áàòëàí äààëò öààñààð áàòàëãààæóóëàõ áàòàëãààæóóëàõ Банкнаас зөвхөн итгэлийн үндсэн дээр баталгаагүй зээлийг олгодог. Энэ ньбанкны хувьд эрсдэл ихтэй. Зээлдэгч банкны анхны шаардлагаар төлөх үүрэгхүлээдэг. Гэхдээ зээлдэгчийн төлбөрийн чадварыг сайн шалгаж нотолсны үндсэндээр олгоно. Баталгаагүй зээлийн хүү өндөр байдаг. Банк байнгын харилцдаг,найдвартай, төлбөрийн чадвар сайтай түншдээ баримтаар баталгаагүй зээлолгодог. Банкны зээлийг олгож байгаа аргаар нь:
  9. 9. 1. банк зээл олгохдоо түншийн гаргасан мэдэгдлийг үндэслэдэг. Ийм мэдэгдлийг зээлийн төрөл тус бүрээр гаргадаг. 2. Банк зээлийг урьдчилан тохирсон хязгаарт багтаан олгоход оршдог. Үүнийг зээлийн шугам (зээлийн эрх) нээх гэж хэлдэг. Түнш зээл авах бүртээ банкинд хандаж зөвшилцөхгүй, хэрэгцээтэй үед чекбичиж зээлээ ашигладаг. Түүнээс гадна ийм зээлийн хүүг жинхэнэ авч ашигласанзээлийн дүнгээс тооцдог. Гэтэл нэг дэх аргыг хэрэглэвэл ашигласан эсэхээс үлхамааран бүх дүнгээс хүү тооцдог. Ийм болохоор түншийн хувьд 2 дахь арга ньилүү ашигтай. Зээлийн шугам нээх ажиллагаа тусгай зээлийн гүйлгээтэйхолбоотой. Тусгай зээлд нөөцийн зээл ордог. Үүнийг stand-by credit гэдэг. Банкныолонхи түнш авах зээлийнхээ хэмжээг урьдчилан төлөвлөж тохирдог ба энэ ньбанкны зээлийн хэрэгцээг бодитой тодорхойлох, зээлийн нөөцийг оновчтой(хугацаагаар) хуваарилах боломж бүрдүүлдэг. Гэтэл гэнэтийн хэрэгцээ гарахадшаардагдах зээлийг олгох хэмжээний нөөц баталгаатай байх нь чухал. Банкнаасийм зээл олгох 2 арга байдаг. Үүнд: нэгд урьдчилан тохирсон хэмжээний зээлолгох, хоѐрт, тухайн үед шаардагдах хэмжээгээр зээл олгох. Эхнийх нь зээлийншугам нээж зээлжүүлэх, түнш хугацаанд нь ашиглаж, буцаан төлөх үүрэг хүлээдэг. Нөөцийн баталгаатай олгох зээлд нөөцийн аккредитивыг хэрэглэдэг.Нөөцийн зээл авч байгаа компанийн гаргасан хүсэлтээр ийм аккредитив нээх баэнэ нь банкны хувьд зээл олгох баталгаа болдог. Ийм хэлбэрийг банк ихэвчлэнбайнгын түншдээ хэрэглэдэг. Хоѐр дахь аргын нэг төрөл нь чекийн зээл гэж нэрлэгдэх арга юм. Олоноронд чекийн зээлийн нэг төрөл болох “данс улайлгах” зээлийг урсгал тооцоогооролгодог. Ийм зээлийг чек, эсвэл төлбөрийн даалгавар бичиж олгох ба энэ ньдансны улаан үлдэгдлийн дүнтэй тэнцүү байдаг. Ийм зээлд ердийн зээлийн адилхүү төлдөг. Чекийн зээлийн өөр нэг төрөл нь тусгай, эсвэл онцгой чек бөгөөдтэдгээр нь тусгайлсан баталгаатай байдаг. Түүнээс гадна шинэ бүтээл буюупатент (ШБОС)-аар баталгаажсан чек хэрэглэж болдог. Банк чекээр зээл олгохдооурьдчилан тогтсон лимитээр данс нээж, түншээс ирсэн чекээр төлбөр хийж, энэхүүзээлийн дансанд бүртгэдэг.
  10. 10. Зээл олгох хоѐрдах хэлбэрт зээлийн карт хэрэглэж зээлжүүлэх ажиллагаабайдаг. Ихэд дэлгэрсэн зээлийн картууд бол: VISA • çýýëèéí êàðò, çàìûí ÷åê àøèãëàõ òîîöîîíû ñèñòåìèéã õºãæ¿¿ëýõ çîðèëãîîð áàéãóóëàãäñàí áàíêóóäûí îëîí óëñûí íýãäýë MASTER CARD • á¿ëýã îðíû áàíêóóäàä çýýëèéí êàðò õýðýãëýõ òîãòîëöîî EUROCARD • áðþññåëüä áàéäàã Eurocard ãýäýã îëîí óëñûí áàéãóóëëàãààñ áàíê áîëîí òºðºëæñºí êîìïàíèóäààð äàìæóóëàí ãàðãàäàã. ACCESS • master card, Eurocard ñèñòåìèéí õ¿ðýýíä ¿éë÷èëäýã, àíãëèéí National Westminster Bank, Midland Bank, Lioyds Bank ãàðãàäàã. Barclaycard • èõ áðèòàíèéí áàíêíû íýð Diners club card • ýíý êëóáòýé çºâøèëöñºí á¿õ òºðëèéí ¿éë÷èëãýýíèé òºëáºð õèéõýä õýðýãëýãääýã, îëîí óëñûí çýýëèéí êàðò American Express • àìåðèêèéí êîìïàíèàñ ãàðãàäàã. Зээлийн карт нь эзэмшигчдэд картаар зээл олгох баталгааны гэрчилгээ.Зээлийн картыг банкнаас 1 жилийн хугацаатай үнэгүй, эсвэл бага хэмжээнийтөлбөртэй олгох ба түүнд зээлийн лимитийг тодорхой заасан байна. Зээлийнкартыг худалдаа, үйлчилгээний үнэ өртгийн төлбөр хийхэд өргөн ашигладаг. Чекийн зээл нь зээлийн картыг бодвол давуу талтай. Чекийн зээл багазардал гаргадаг, хэрэглэгчийн хувьд бас хямд. Банкны зээлийг эргэж төлөх журмаар нь:
  11. 11. 1. Байнга эргэж төлөгдөх зээл 2. ашиглах хугацаанд нэг удаагийн төлбөрөөр эргэж төлөгдөх 3. зээл 4. зээлийн гэрээнд заасан онцгой нөхцлөөр эргэж төлөгдөх зээл гэж ангилдаг. Байнга эргэж төлөгдөх зээлийг зээлдэгч сар, улирал, хагас, бүтэн жилээртохирсон хэмжээгээр төлдөг. Том хэмжээний хэлцэл хийж төлбөрийн чадвартайболсон үедээ зээлдэгч зээлийн төлбөрийг нэг мөсөн хийж болох ба үүнийг нэгудаагийн төлбөрөөр эргэж нөхөгдөх зээл гэдэг. Үүнд бас зээлийг ашиглаждууссаны эцэст нэг мөсөн төлөх зээл ордог. Зээлдэгч банктай зээлийн гэрээхийхдээ эргүүлж төлөх онцгой нөхцөл тохиролцсон байж болно. Хүүгийн шинжээр зээлийг 2 ангилдаг. òîãòñîí õ¿¿òýé çýýë õºâºõ õ¿¿òýé çýýë Зээлдэгч тухайн үеийн зах зээл дээр гарч байгаа хүүгийн хэлбэлзлээсхамаарахгүйгээр урьдчилан тохирсон хүү төлөх зээлийг тогтсон хүүтэй зээл гэдэг.Энэ нь зээлдэгч авсан зээлдээ хэдий хэмжээний хүү төлөхийг тодорхой мэдсэнийүндсэн дээр зээлийг үйл ажиллагаандаа хэрэглэх боломж бүрдүүлдэгээрээдавуутай. Тухайн үнийн мөнгөний зах зээлийн ханшийн хэлбэлзлийг тооцож хүү ньуян хатан хэлбэлзэж байхаар гэрээлэгдсэн зээлийг хөвөгч хүүтэй зээл гэдэг. Хүү төлөх аргаар нь зээлийг 2 ангилдаг. ýíãèéí õîðîãäîëòîé Энгийн аргаар хүү төлж байгаа үед зээлийг олгочихдог бол хорогдолтойаргаар хүү төлж байгаа бол зээл олгохдоо хүүг тооцож зээлийн дүнгээс авч үлддэг.
  12. 12. Олон улсын зээлийн зах зээл дээр хүүгийн баримжаа тогтоодог банкууд: LIBOR (London interbank offered rate) AIBOR (Amsterdam interbank offered rate) PIBOR (Paris interbank offered rate) SIBOR (Singapore interbank offered rate) STIBOR (Stockholm interbank offered rate) LUXIBOR (Luxemburg interbank offered rate) HELIBOR (Helsinki interbank offered rate) HIBOR (Hong Kong interbank offered rate) FIBOR (Frankfurt interbank offered rate) BIBOR (Bahrein interbank offered rate, Bruxells interbank offered rate) NYBOR (New York interbank offered rate)
  13. 13. Эдгээрээс гадна хүүгийн нормыг баримжаалахад дараах зарчмыгбаримталдаг. prime rate • ÀÍÓ-ûí áàíêóóäààñ íèéòýëäýã íýãä¿ãýýð àíãèëëûí çýýëèéí õ¿¿ commercial • áîãèíî õóãàöààíû çýýëëýã, õºðºí㺠îðóóëàëòàíä àøèãëàãäàõ, ÷ºëººòýé ýðãýëòýä îðäîã, áàòàëãààã¿é ºðèéí õ¿¿ãèéí íîðì. ¯¿íèéã àðèëæààíû áàðèìòûí õ¿¿ ãýæ íýðëýõ áà õýìæýýíèé õóâüä èõ áèø, papers rate 2-270 ºäðèéí õóãàöààòàõé áàéäàã. Finance bills • áàíêíû çºâøººðëèéí õ¿¿. Áàíêíààñ çºâøººðºãäñºí âåêñåëèéí õ¿¿, èéì âåêñåëèéã õóäàëäàн ñàíõ¿¿æ¿¿ëýõýä àøèãëàäàã. rate certificates of • õàäãàëàìæèéí ñåðòèôèêàòèéí õ¿¿. Áàíêèíä õóãàöààòàéãààð áýëýí ìºí㺠õàäãàëóóëàõ çîðèóëàëòààð õýðýãëýãääýã ¿íýò öààñíû õ¿¿. deposit rate Discount rate • á¿ðòãýëèéí íîðì. Áàðèìæàà áîëãîõ çîðèëãîîð õýðýãëýäýã õ¿¿ãèéí íîðì. Treasury bills • ñàíãèéí âåêñåëèéí õ¿¿ãèéí íîðì. ̺íãºíèé çàõ çýýëèéí ã¿éëãýýíèé ÷àäâàðûã çîõèöóóëàõ, áîãèíî õóãàöààíû çýýëëýã ãàðãàõ çîðèëãîîð òºðèéí áàéãóóëëàãààñ ãàðãàæ áàéãàà âåêñåëèéí õ¿¿ãèéí íîðì. Ýíý rate íü åâðîïûí âàëþòûí õàäãàëàìæèéí õ¿¿, á¿ñ íóòãèéí çýýëèéí õ¿¿ãèéí äóíäàæ íîðì õýëáýðòýé áàéæ áîëíî. • ñóóðü õ¿¿ãèéí íîðì. Àíãëèéí áàíêíû áàðèìæàà íîðì íýãä¿ãýýð Base rate àíãèëëûí çýýëä¿¿ëýã÷äèéí õ¿¿ãèéí íîðìîîñ áàðàãöààãààð 1% áàãà. ¯¿íä êëèðèíãèéí áàíêóóäûí çýýëèéí 60 èë¿¿ õóâü õàìðàãääàã. Federal funds • õîëáîîíû ñàíãóóäûí õ¿¿ãèéí íîðì. ÀÍÓ-ûí áàíê õîîðîíäûí çýýëèéí õ¿¿ãèéí íîðì. rate
  14. 14. Зээлийн хүүгийн шинжийн тодорхойлогч хүчин зүйлүүдийг Их британийнжишээгээр авч үзвэл: Àç òóðøèëò Çýýëèéí àæèëëàãààíààñ àøèã îëîõ çàéëøã¿é øààðäëàãà Çýýëèéí õóãàöàà çýýëèéí õýìæýý çýýëèéí çàõ çýýëèéí ºðñºë人í Эдгээр ерөнхий хүчин зүйлүүдээс гадна хүүгийн нормыг тодорхойлдогдараах үзүүлэлтүүд байдаг. áîäèò àøèã àâàõ øààðäëàãà. Õºðºí㺠îðóóëàã÷èä îðóóëñàí õºðºí㺺ñºº áîäèò àøèã àâàõûã ë ñîíèðõîæ áàéäàã. Ýíý íü õºðºí㺠îðóóëàëòûí àç òóðøèëòûí òºâøèí㺺ñ õàìààðíà. Èíôëÿöè Èíôëÿöèéí èðýýä¿éí õóðä òîäîðõîéã¿é áàéõ Óëñûí ñåêòîðûí çýýëèéí õýðýãöýý ººð÷ëºãäºõ Çýýëèéí ýðýëò Òºëáºðèéí áàëàíñ, âàëþòûí õàíø ̺íãº-çýýëèéí áîäëîãî Ãàäààä îðîí äàõü õ¿¿ãèéí íîðì
  15. 15. Банкны зээлийг валютын төрлөөр дараах ангилалд хуваадаг. ¿íäýñíèé ãàäààä õýä õýäýí âàëþòààð âàëþòààð âàëþòààð îëãîñîí çýýë îëãîñîí çýýë îëãîñîí çýýë Зээлдүүлэгчдийн тоогоор зээлийг: . íýã áàíêíààñ êîíñåðöèóì çýýë çýðýãöýý çýýë îëãîæ áàéãàà çýýë Банкнаас явуулдаг зээлийн шинжтэй үйлчилгээнүүд дараах хэлбэртэйбайдаг. ºðèéã Áàíêíû àâëàãûã ìºí㺠áàòëàí õóäàëäàõ, çºâøººðºë ò¿ðýýñëýë áîëãîõóé äààëòòàé çýýë õóäàëäàí àâàõ (àêöåïò) (ôàêòîðèíã) (ôîðôåéòèíã)

×