SlideShare a Scribd company logo

Ushqyerja e shëndetshme

Ushqyerja e shëndetshme

1 of 10
Download to read offline
Ushqyerja e shëndetshme

Punoi: Exhitah

Vasija
XI-A
Ushqyerja është sasia e ushqimit të marrë për furnizimin me materiale
ndërtuese dhe burime energjie të nevojshme për funksionimin normal të
organizmit human.

• Ushqyerja e ekuilibruar dhe e përshtatshme e kombinuar me aktivitet fizik të
rregullt, janë guri i themelit për një shëndet të mirë dhe njëherësh mjete
shumë efikase për parandalimin e shumë sëmundjeve dhe për trajtimin e disa
të tjerave. Sigurimi i një ushqyerje të shëndetshme dhe të sigurt gjatë viteve
të para të jetës ka përfitime për gjithë jetën.
• Kequshqyerja ndodh kur trupi nuk merr sasinë e nevojshme të energjisë
(kalorive), proteinave, karbohidrateve, yndyrnave, vitaminave, mineraleve
dhe lëndëve të tjera të nevojshme për të mbajtur të shëndetshëm organizmin
dhe për funksionimin e mirë të tij.
Lëndët organike që i nevojiten trupit tonë
PROTEINAT
Proteinat janë blloqet ndërtuese të jetës. Trupi ka nevojë për proteinat që të “riparojë”
dhe mirëmbaje veten.
FUNKSIONI: Cdo qelizë e trupit përmban proteina. Ajo përbën pjeseën më të madhe të
lekurës, muskujve, organeve dhe gjëndrave. Ne kemi nevojë në dietën tonë për proteina
sepse ato ndihmojnë në riparimin e qelizave dhe krijimin e qelizave te reja. Proteinat janë
gjithashtu të rëndësishme për rritjen dhe zhvillimin gjatë femijërisë, adoleshencës dhe
shtatzanisë.
BURIMET USHQIMORE: Kur proteinat treten, aminoacidet mbesin. Trupi i njeriut ka
nevojë për shumë aminoacide që të zbërthejë ushqimin. Aminoacidet duhet të merren në
sasi të mëdha që të kemi një shëndet optimal.
Aminoacidet merren nga burimet shtazore si mishi, qumështi, peshku dhe vezët si dhe nga
burimet bimore si soja, zarzavatet, gjalpi dhe nga disa lloje gruri.
EFEKTET ANESORE: Një dietë tepër e pasur mund të kontribuojë në nivelin e lartë të
kolesterolit, gjithashtu mund të shkaktojë tendosje veshkash.
10 USHQIMET QE KANE NIVELIN ME TE LARTE TE PROTEINAVE:
Djathi, bizelet/bishtajat, mishi i viçit, kungulli dhe farat e shalqirit, mishi i
bardhe, peshku, vezët e peshkut , karavidhet, gaforret dhe kikirikët.
KARBOHIDRATET
Karbohidratet janë një nga llojet kryesore të ushqyesve. Ata janë burimi kryesor i energjisë në trupin
tonë. Sistemi tretës i kthen karbohidratet në glukozë (sheqeri i gjakut). Trupi e përdor këtë sheqer
për ti dhënë energji qelizave, indeve dhe organeve. Ai ruan sheqer rezervë në melçi dhe muskuj kur
nevojitet.
10 USHQIMET QE PERMBAJNE KARBOHIDRATE NE SASI TE TEPERTA (Duhet te
shmangen):

•Fruktoza dhe sheqeri pluhur
•Pijet pluhur, karamelet dhe çimçakizat
•Drithërat e sheqerosur
•Frutat e thata (mollat, kumbullat, bananet etj.)
•Embëlsirat me oriz, patatinat
•Mielli dhe produktet e tij derivate, tortat, biskotat
•Reçeli dhe konservat
•Patatet
•Turshitë e ëmbla & salcat
•Picat
YNDYRNAT
Yndyrnat janë përbërje organike që përbëhen nga karboni, hidrogjeni dhe oksigjeni. Ata janë një
burim energjie në ushqime. Yndyrnat i përkasin një grupi substancash qe quhen lipide.

FUNKSIONI: Yndyra është një nga tre lëndët ushqyese ( së bashku me proteinat
dhe karbohidratet ) furnizojnë me kalori trupin. Yndyra jep 9 kalori për
gram, thuajse dyfishin e kalorive që japin karbohidratet dhe proteinat. Ato janë të
rëndësishme për kontrollin e inflamacionit, mpiksjen e gjakut dhe zhvillimin e
trurit. Lëkura dhe flokët e shëndetshëm mbahen nga yndyrnat. Yndyra ndihmon
trupin të thithë dhe të lëvizë vitaminat A,D,E dhe K përmes sistemit të
qarkullimit të gjakut.
BURIMET USHQIMORE: produktet shtazore si
gjalpi, djathi, qumështi, akulloret dhe mishrat me shumë yndyrë, vaji i
ullirit, peshkut, lulediellit, misrit dhe sojës, ushqimet e skuqura.
EFEKTET ANESORE: Konsumimi i tepërt i yndyrnave të ngopura është shkaku kryesor i sëmundjeve të
zemrës. Ato shkaktojnë bllokimin e arterieve nga kolesteroli. Gjithashtu konsumimi i tepërt i yndyrnave
rrit probabilitetin e të bërurit obez.
NJE DIETË E BALANCUAR
Një dietë e balancuar do të thotë që në çdo vakt një e treta
e pjatës tuaj të përfshijë karbohidrate me përbërje
niseshteje të tilla si patatet, makaronat apo orizi ; një e
treta përfshin frutat dhe perimet ndërsa pjesa që mbetet
përfshin ushqimet e pasura me proteina si
mishi, peshku, vezët dhe bulmeti. Yndyrnat dhe sheqernat
duhet të mbahen brenda normës.

Recommended

Te ushqyerit shendetshem
Te ushqyerit shendetshemTe ushqyerit shendetshem
Te ushqyerit shendetshemDarla Evangjeli
 
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.
Projekt biologjie:Ushqimi dhe shendeti.enerisaloti
 
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE
NJE USHQYERJE E MIRE PER NJE TRUP E MENDJE TE SHENDOSHE Universiteti Politeknik Tirane
 
Si te ushqehemi shendetshem
Si te ushqehemi shendetshemSi te ushqehemi shendetshem
Si te ushqehemi shendetshemKe Keiss
 
aktiviteti fizik dhe ndikimi i tij ne shendetin tone
aktiviteti fizik dhe ndikimi i tij ne shendetin toneaktiviteti fizik dhe ndikimi i tij ne shendetin tone
aktiviteti fizik dhe ndikimi i tij ne shendetin toneFialdoMema
 
Kequshqyerja dhe semundjet
Kequshqyerja dhe semundjetKequshqyerja dhe semundjet
Kequshqyerja dhe semundjetSindi_haka
 
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.
Te ushqyerit e shendetshem dhe ndikimi ne sjelljet tona.An An
 
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshme
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshmeDieta e balancuar - një jetë e shëndetshme
Dieta e balancuar - një jetë e shëndetshmeRiku Verri
 

More Related Content

What's hot

Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendoshe
Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendosheNje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendoshe
Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendosheKlarisa Klara
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemArenoardReno
 
Te ushqehemi dhe jo te hame!
Te ushqehemi dhe jo te hame!Te ushqehemi dhe jo te hame!
Te ushqehemi dhe jo te hame!Egla Mërzheku
 
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)Melissa Cani
 
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Xhesiana Muka
 
Si ndikojne aktivitetet fizike ne shendetin e njeriut
Si ndikojne aktivitetet fizike  ne shendetin e njeriutSi ndikojne aktivitetet fizike  ne shendetin e njeriut
Si ndikojne aktivitetet fizike ne shendetin e njeriutAriola Hida
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutmikaela basha
 
Sëmundjet e gjakut, të zemrës dhe të enëve të gjakut (Biologji)
Sëmundjet e gjakut, të zemrës dhe të enëve të gjakut (Biologji)Sëmundjet e gjakut, të zemrës dhe të enëve të gjakut (Biologji)
Sëmundjet e gjakut, të zemrës dhe të enëve të gjakut (Biologji)Fleurati
 
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteinaProteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina#MesueseAurela Elezaj
 
Një jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshmeNjë jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshmeMario Peleshka
 
Ushqyerja e shendetshme
Ushqyerja e shendetshmeUshqyerja e shendetshme
Ushqyerja e shendetshmeErvis Duti
 
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKlarisa Klara
 

What's hot (20)

Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendoshe
Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendosheNje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendoshe
Nje ushqyerje e mire per nje trup dhe mendje te shendoshe
 
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I ShendetshemDieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
Dieta E Balancuar Dhe Energjia E Nevojshme-Organizem I Shendetshem
 
Te ushqyerit
Te ushqyeritTe ushqyerit
Te ushqyerit
 
Te ushqehemi dhe jo te hame!
Te ushqehemi dhe jo te hame!Te ushqehemi dhe jo te hame!
Te ushqehemi dhe jo te hame!
 
Lojrat popullore
Lojrat populloreLojrat popullore
Lojrat popullore
 
Mjedisi
MjedisiMjedisi
Mjedisi
 
Projekt edukimi fizik
Projekt edukimi fizikProjekt edukimi fizik
Projekt edukimi fizik
 
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
Roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut (kaliumi)
 
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
 
Kimi- Hekuri
Kimi- HekuriKimi- Hekuri
Kimi- Hekuri
 
Si ndikojne aktivitetet fizike ne shendetin e njeriut
Si ndikojne aktivitetet fizike  ne shendetin e njeriutSi ndikojne aktivitetet fizike  ne shendetin e njeriut
Si ndikojne aktivitetet fizike ne shendetin e njeriut
 
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriutroli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
roli i elementeve kimike ne organizmin e njeriut
 
Projekt biologji
Projekt biologjiProjekt biologji
Projekt biologji
 
Ushtrimet fizike mbi shendetin
Ushtrimet fizike mbi shendetinUshtrimet fizike mbi shendetin
Ushtrimet fizike mbi shendetin
 
Sëmundjet e gjakut, të zemrës dhe të enëve të gjakut (Biologji)
Sëmundjet e gjakut, të zemrës dhe të enëve të gjakut (Biologji)Sëmundjet e gjakut, të zemrës dhe të enëve të gjakut (Biologji)
Sëmundjet e gjakut, të zemrës dhe të enëve të gjakut (Biologji)
 
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteinaProteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
Proteinat ..............Ekzistojnë më tepër se 10000 proteina
 
Një jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshmeNjë jetë e shëndetshme
Një jetë e shëndetshme
 
Ushqyerja e shendetshme
Ushqyerja e shendetshmeUshqyerja e shendetshme
Ushqyerja e shendetshme
 
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
 
Piramida Ushqimore
Piramida UshqimorePiramida Ushqimore
Piramida Ushqimore
 

Similar to Ushqyerja e shëndetshme

Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01
Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01
Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01Merkur Sinani
 
Piramida ushqimore
Piramida ushqimorePiramida ushqimore
Piramida ushqimoreXhuLia Muca
 
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelliRoli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelliirena kotobelli
 
Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)
Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)
Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)Xhoana Pepa
 
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratetProteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratetKorba Ferizaj
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME gregorjupa
 
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdf
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdfushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdf
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdfGreta Mertiri
 
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratetProteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratetBurim Derveni
 
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjetMarjan DODAJ
 
Piramidat Ushqimore Crregullimet E Te Ushqyerit
Piramidat Ushqimore  Crregullimet E Te UshqyeritPiramidat Ushqimore  Crregullimet E Te Ushqyerit
Piramidat Ushqimore Crregullimet E Te UshqyeritEdward Newgate
 
PUNE ME PROJEKT
PUNE ME PROJEKTPUNE ME PROJEKT
PUNE ME PROJEKTKleaHaka
 

Similar to Ushqyerja e shëndetshme (20)

Ushqyerja
Ushqyerja Ushqyerja
Ushqyerja
 
Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01
Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01
Teushqyeriteshendetshemdhendikiminesjelljettona 120916144334-phpapp01
 
Piramida ushqimore
Piramida ushqimorePiramida ushqimore
Piramida ushqimore
 
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelliRoli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
Roli i elementeve kimike ne ushqime byirenakotobelli
 
Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)
Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)
Veprimtari praktike qytetari (te ushqyerit)
 
Food
FoodFood
Food
 
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratetProteinat yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat yndyrnat dhe karbohidratet
 
Yndyrat dhe sheqernat
Yndyrat dhe sheqernatYndyrat dhe sheqernat
Yndyrat dhe sheqernat
 
Mishiii
MishiiiMishiii
Mishiii
 
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
RENDESIA E PERBERJEVE ORGANIKE NE JETEN E PERDITSHME
 
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdf
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdfushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdf
ushqyerja gjate shtatezanise,msc.gretamertiridocxgretaa.pdf
 
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratetProteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
Proteinat, yndyrnat dhe karbohidratet
 
Dietologji
DietologjiDietologji
Dietologji
 
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet
300 keshilla mjekesore per te gjitha semundjet
 
Piramidat Ushqimore Crregullimet E Te Ushqyerit
Piramidat Ushqimore  Crregullimet E Te UshqyeritPiramidat Ushqimore  Crregullimet E Te Ushqyerit
Piramidat Ushqimore Crregullimet E Te Ushqyerit
 
PUNE ME PROJEKT
PUNE ME PROJEKTPUNE ME PROJEKT
PUNE ME PROJEKT
 
Projekt kimi
Projekt kimiProjekt kimi
Projekt kimi
 
Prezantim
Prezantim  Prezantim
Prezantim
 
Document4
Document4Document4
Document4
 
Obeziteti
ObezitetiObeziteti
Obeziteti
 

More from Exhitah Vasija

Hidrokarburet e halogjenuar
Hidrokarburet e halogjenuarHidrokarburet e halogjenuar
Hidrokarburet e halogjenuarExhitah Vasija
 
Zbatime te exel-it ne fusha te ndryshme
Zbatime te exel-it ne fusha te ndryshmeZbatime te exel-it ne fusha te ndryshme
Zbatime te exel-it ne fusha te ndryshmeExhitah Vasija
 
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyreHumanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyreExhitah Vasija
 
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptareNdikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptareExhitah Vasija
 
Reklame "Lana Del Ray Collection"
Reklame "Lana Del Ray Collection"Reklame "Lana Del Ray Collection"
Reklame "Lana Del Ray Collection"Exhitah Vasija
 

More from Exhitah Vasija (11)

Hidrokarburet e halogjenuar
Hidrokarburet e halogjenuarHidrokarburet e halogjenuar
Hidrokarburet e halogjenuar
 
Zbatime te exel-it ne fusha te ndryshme
Zbatime te exel-it ne fusha te ndryshmeZbatime te exel-it ne fusha te ndryshme
Zbatime te exel-it ne fusha te ndryshme
 
Semundjet e gjakut
Semundjet e gjakutSemundjet e gjakut
Semundjet e gjakut
 
Lojrat olimpike
Lojrat olimpikeLojrat olimpike
Lojrat olimpike
 
Lojrat sportive.
Lojrat sportive.Lojrat sportive.
Lojrat sportive.
 
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyreHumanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
Humanistët më të shquar shqiptarë dhe veprat e tyre
 
Teenagers nowadays
Teenagers nowadaysTeenagers nowadays
Teenagers nowadays
 
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptareNdikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
Ndikimi i kultures osmane ne kulturen shqiptare
 
Reklame "Lana Del Ray Collection"
Reklame "Lana Del Ray Collection"Reklame "Lana Del Ray Collection"
Reklame "Lana Del Ray Collection"
 
Abcom
Abcom Abcom
Abcom
 
Rryma elektrike
Rryma elektrikeRryma elektrike
Rryma elektrike
 

Ushqyerja e shëndetshme

  • 1. Ushqyerja e shëndetshme Punoi: Exhitah Vasija XI-A
  • 2. Ushqyerja është sasia e ushqimit të marrë për furnizimin me materiale ndërtuese dhe burime energjie të nevojshme për funksionimin normal të organizmit human. • Ushqyerja e ekuilibruar dhe e përshtatshme e kombinuar me aktivitet fizik të rregullt, janë guri i themelit për një shëndet të mirë dhe njëherësh mjete shumë efikase për parandalimin e shumë sëmundjeve dhe për trajtimin e disa të tjerave. Sigurimi i një ushqyerje të shëndetshme dhe të sigurt gjatë viteve të para të jetës ka përfitime për gjithë jetën. • Kequshqyerja ndodh kur trupi nuk merr sasinë e nevojshme të energjisë (kalorive), proteinave, karbohidrateve, yndyrnave, vitaminave, mineraleve dhe lëndëve të tjera të nevojshme për të mbajtur të shëndetshëm organizmin dhe për funksionimin e mirë të tij.
  • 3. Lëndët organike që i nevojiten trupit tonë PROTEINAT Proteinat janë blloqet ndërtuese të jetës. Trupi ka nevojë për proteinat që të “riparojë” dhe mirëmbaje veten. FUNKSIONI: Cdo qelizë e trupit përmban proteina. Ajo përbën pjeseën më të madhe të lekurës, muskujve, organeve dhe gjëndrave. Ne kemi nevojë në dietën tonë për proteina sepse ato ndihmojnë në riparimin e qelizave dhe krijimin e qelizave te reja. Proteinat janë gjithashtu të rëndësishme për rritjen dhe zhvillimin gjatë femijërisë, adoleshencës dhe shtatzanisë. BURIMET USHQIMORE: Kur proteinat treten, aminoacidet mbesin. Trupi i njeriut ka nevojë për shumë aminoacide që të zbërthejë ushqimin. Aminoacidet duhet të merren në sasi të mëdha që të kemi një shëndet optimal. Aminoacidet merren nga burimet shtazore si mishi, qumështi, peshku dhe vezët si dhe nga burimet bimore si soja, zarzavatet, gjalpi dhe nga disa lloje gruri. EFEKTET ANESORE: Një dietë tepër e pasur mund të kontribuojë në nivelin e lartë të kolesterolit, gjithashtu mund të shkaktojë tendosje veshkash. 10 USHQIMET QE KANE NIVELIN ME TE LARTE TE PROTEINAVE: Djathi, bizelet/bishtajat, mishi i viçit, kungulli dhe farat e shalqirit, mishi i bardhe, peshku, vezët e peshkut , karavidhet, gaforret dhe kikirikët.
  • 4. KARBOHIDRATET Karbohidratet janë një nga llojet kryesore të ushqyesve. Ata janë burimi kryesor i energjisë në trupin tonë. Sistemi tretës i kthen karbohidratet në glukozë (sheqeri i gjakut). Trupi e përdor këtë sheqer për ti dhënë energji qelizave, indeve dhe organeve. Ai ruan sheqer rezervë në melçi dhe muskuj kur nevojitet. 10 USHQIMET QE PERMBAJNE KARBOHIDRATE NE SASI TE TEPERTA (Duhet te shmangen): •Fruktoza dhe sheqeri pluhur •Pijet pluhur, karamelet dhe çimçakizat •Drithërat e sheqerosur •Frutat e thata (mollat, kumbullat, bananet etj.) •Embëlsirat me oriz, patatinat •Mielli dhe produktet e tij derivate, tortat, biskotat •Reçeli dhe konservat •Patatet •Turshitë e ëmbla & salcat •Picat
  • 5. YNDYRNAT Yndyrnat janë përbërje organike që përbëhen nga karboni, hidrogjeni dhe oksigjeni. Ata janë një burim energjie në ushqime. Yndyrnat i përkasin një grupi substancash qe quhen lipide. FUNKSIONI: Yndyra është një nga tre lëndët ushqyese ( së bashku me proteinat dhe karbohidratet ) furnizojnë me kalori trupin. Yndyra jep 9 kalori për gram, thuajse dyfishin e kalorive që japin karbohidratet dhe proteinat. Ato janë të rëndësishme për kontrollin e inflamacionit, mpiksjen e gjakut dhe zhvillimin e trurit. Lëkura dhe flokët e shëndetshëm mbahen nga yndyrnat. Yndyra ndihmon trupin të thithë dhe të lëvizë vitaminat A,D,E dhe K përmes sistemit të qarkullimit të gjakut. BURIMET USHQIMORE: produktet shtazore si gjalpi, djathi, qumështi, akulloret dhe mishrat me shumë yndyrë, vaji i ullirit, peshkut, lulediellit, misrit dhe sojës, ushqimet e skuqura. EFEKTET ANESORE: Konsumimi i tepërt i yndyrnave të ngopura është shkaku kryesor i sëmundjeve të zemrës. Ato shkaktojnë bllokimin e arterieve nga kolesteroli. Gjithashtu konsumimi i tepërt i yndyrnave rrit probabilitetin e të bërurit obez.
  • 6. NJE DIETË E BALANCUAR Një dietë e balancuar do të thotë që në çdo vakt një e treta e pjatës tuaj të përfshijë karbohidrate me përbërje niseshteje të tilla si patatet, makaronat apo orizi ; një e treta përfshin frutat dhe perimet ndërsa pjesa që mbetet përfshin ushqimet e pasura me proteina si mishi, peshku, vezët dhe bulmeti. Yndyrnat dhe sheqernat duhet të mbahen brenda normës.
  • 7. Dymbëdhjetë hapat e ushqyerjes së shëndetshme. 1. Konsumo një dietë ushqyese të bazuar në ushqime të ndryshme me origjinë kryesisht bimore se sa shtazore. 2. Konsumo bukë, drithëra, oriz ose patate disa herë në ditë. 3. Konsumo varietete zarzavatesh e frutash disa herë në ditë (se paku 400 gr në ditë), mundësisht të freskëta dhe të prodhuara lokalisht. 4. Mbaj peshën trupore në limitet e rekomanduara (nje BMI te 20-25) duke mbajtur nivele të moderuara të aktivitetit fizik, çdo ditë.
  • 8. 5. Mbaj nen kontroll konsumin e yndyrnave (jo më shumë se 30% të energjisë ditore) dhe zëvëndëso yndyrnat më të saturuara me vajrat vegjetalë të pasaturuara ose margarina të lehta. 6. Zëvëndëso mishin me dhjamë dhe prodhimet e mishit me bizele, bishtajore, thierza, peshk, pulë ose mish pa dhjamë. 7. Përdor qumështin dhe nënproduktet e tij (qumësht të prerë, salcë kosi, kos dhe djathë) që kanë sasi të pakta yndyre dhe kripe. 8. Zgjidh ushqime që janë me permbajtje të pakët sheqeri dhe konsumo sheqer të përpunuar dhe me kursim, duke limituar frekuencën e pijeve me sheqer dhe ëmbëlsirave.
  • 9. 9. Zgjidh një dietë me sasi të pakët kripe. Konsumi total i kripes nuk duhet të jetë më shumë se një lugë çaji (6 gr) në ditë, duke perfshirë kripën në bukë dhe ushqimet e konservuara e të përpunuara. 10. Nëse konsumoni alkool, konsumi limit duhet të jetë jo më shumë se 2 pije (secila të përmbajë 10 gr alkool) në ditë. 11. Pergatitni ushqimin në mënyre të sigurtë dhe higjienikisht të pastër. Zieni, piqni apo gatuani me avuj ose mikrovalë për të pakësuar sasinë e yndyrnave shtesë. 12. Promovoni ushqyerjen ekskluzive me gji dhe futjen e ushqimeve shtesë të sigurta në moshën rreth 6 muajsh, por jo më parë se 4 muajsh, ndërkohë që ushqyerja me gji të vazhdojë gjatë vitit të parë të jetës.