Ilk TüRk Devletlerinde KüLtüR Ve Medeniyet (Yeni)

31,207 views

Published on

Published in: Travel, Sports
0 Comments
6 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
31,207
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
226
Actions
Shares
0
Downloads
213
Comments
0
Likes
6
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ilk TüRk Devletlerinde KüLtüR Ve Medeniyet (Yeni)

  1. 1. İLK TÜRK DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE MEDENİYET
  2. 2. DEVLET YÖNETİMİ <ul><li>Devletin başında Han, Hakan, Kağan İlteber, İdikut. Şanyü, Tanhu ismi verilen hükümdar bulunur. </li></ul><ul><li>Ülkeyi yönetme yetkisinin hakana tanrı tarafından verildiğine inanılırdı (Kut anlayışı). </li></ul><ul><li>Ülke hakan ve ailesinin ortak malıdır anlayışı egemendir. </li></ul><ul><li>Devlet işleri Kurultay denilen meclislerde alınan kararlarla yürütülürdü. Kurultayda son söz hakana aittir (danışma meclisi), </li></ul><ul><li>NOT: </li></ul><ul><li>Kut, kan yoluyla hükümdarın bütün erkek çocuklarına geçerdi. Kut anlayış Türklerde dini yönetim olduğu anlamına gelmez. </li></ul><ul><li>NOT; </li></ul><ul><li>Mecliste savaş ve barışa karar verilir, devletin sosyal ve siyasi meseleleri tartışılırdı. </li></ul><ul><li>NOT: </li></ul><ul><li>Toy şölenleri de aynı zamanda bir meclis özelliği gösterir. </li></ul>
  3. 3. <ul><li>Kurultaya katılma hakkı olanlara TOYGUN denir. Şad (vezir), Tudun (vali), Boy Beyleri, Hakan, Hatun, Yargucu (Yargıç), Tigin (şehzade) gibi kişiler Toygun'dur. </li></ul><ul><li>*¥ Türklerde Devlet doğu ve batı olmak üzere ikili devlet anlayışı şeklinde yönetilirdi. Doğu kutsai sayıldığından dolayı batıya göre daha üstündür. Bundan dolayı hakan daima doğuda bulunurdu. Batıda ise Yabgu (hakanın kardeşi) görev alırdı. Diğer devlet görevlileri ise; </li></ul><ul><li>♦ Tigin: Şehzade </li></ul><ul><li>♦ Aygucu: Devlet işlerinde Kağanın yardımcısıdı r, (Tonyukuk en ulu Aygucudur) </li></ul><ul><li>♦ Şad: Vezir (boylara İdareci olarak gönderilen hükümdar soyundan gelen kişidir) </li></ul><ul><li>Yargucu: Yargıç </li></ul><ul><li>Tamgacı: Yazı işlerine bakan kişidir(bitikçi) </li></ul><ul><li>Apa: Saray görevlisi </li></ul><ul><li>Tarkan; Ordu komutanı </li></ul><ul><li>Agalıg: Hazine görevlisi </li></ul>
  4. 4. Türk Devletlerinin Kısa Ömürlü Olmasının Nedenleri: <ul><li>Ülkenin hakan ve ailesinin ortak malı anlayışının olması </li></ul><ul><li>Doğu-batı şeklinde ikiye ayrılarak yönetilmesi </li></ul><ul><li>Boyların birleşmesiyle oluşması </li></ul><ul><li>Göçebe yaşam tarzının benimsenmesi </li></ul>
  5. 5. ORDU <ul><li>Türk Ordusunun başlıca özellikleri şunlardı: </li></ul><ul><li>Türk ordusu ücretli değildi. Türklerde ordu-millet anlayışı vardır. (Kadın-erkek herkes savaşçıdır.) </li></ul><ul><li>Türk Ordusunun temeli atlı askerlerden meydana geliyordu. </li></ul><ul><li>Mete Han döneminde ordu onluk sisteme göre kurulmuştur. Bu durum dünya ordu sisteminin temeli olmuştur. </li></ul><ul><li>Savaşlarda Turan ve Hilal taktikleri uygulanırdı. Daha çok silah olarak ok, yay, kılıç kullanılırdı. </li></ul><ul><li>NOT : </li></ul><ul><li>Türk ordusu tarih boyunca savaşçılık özelliğini kaybetmemiştir. </li></ul>
  6. 6. HUKUK <ul><li>Türklerde devlet ve toplum düzeni &quot;Töre&quot; adı verilen, Örf, adet, gelenek ve göreneklerine dayanan yazısız hukuk kurallarına göre biçimlendirilmiştir. Töre kanunları bir kişi tarafından değiştirilemez veya eklenemez, töre kanunları yalnız kurultayda alınan kararlarla değiştirilebilir. </li></ul><ul><li>Törelere hakan dahil herkes uymak zorundadır. Uymayanlar sert şeklinde cezalandırılır. Cezalar kısas esasına dayanır. Türkler göçebe yaşadıklarından dolayı hapis cezası yoktur. (Zorunlu hallerde hapis cezası 10 günü geçmez.) </li></ul>
  7. 7. DİN VE İNANIŞ <ul><li>İslam öncesi Türklerin din ve inanışlarını şu 4 grupta toplayabiliriz: </li></ul><ul><li>1. Tabiat Kuvvetlerine İnanma; Dağ, ağaç, göl, kaya gibi varlıkların gizli güçlere sahip olduklarına inanırlardı. </li></ul><ul><li>2. Atalar Kültü: Ölmüş büyüklere ve atalara ait hatıralar kutsal sayılır ve saygı gösterilirdi, </li></ul><ul><li>3. Şamanizm: Kam veya Şaman adı verilen kişilerin, kötü veya iyi ruhlarla temas sağladıklarını inanılarak, bunların büyücülük ve sihir özelliklerine başvururlardı. Şaman inançları Anadolu'da hala varlığını sürdürmektedir. Örneğin; Gelinlerin üzerine buğday veya para atmak, eşikte oturmayı uğursuzluk saymak, kurşun dökmek gibi... </li></ul>
  8. 8. <ul><li>4. GÖktanrı Dini: Türklerin İslamiyet'ten Önceki dini Göktanrı diniydi. Bu dine göre Türkler; </li></ul><ul><li>Tek bir Tanrının evreni yarattığına ve gökte oturduğuna inanıyorlardı. </li></ul><ul><li>Öldükten sonra dirileceklerine inandıklarından, ölülerini atı, eşyaları ve silahıyla birlikte gömüyorlardı. </li></ul><ul><li>*Cennet'e Uçmağ, cehenneme ise Tamu diyorlardı. </li></ul><ul><li>Mezarlara ölünün, sağlığında öldürdüğü düşman sayısı kadar Balbal adı verilen küçük heykeller dikerlerdi. İnanışa göre, yeniden dirilecek kişi atıyla cennete gidecek ve öldürdüğü düşmanlar sonraki yaşamında ona hizmet edeceklerdir. </li></ul><ul><li>Ölüleri için Yuğ adı verilen cenaze törenleri yapar ve ardından yas tutarlardı. </li></ul>
  9. 9. <ul><li>Türklerde Göktanrı dışında şu dinler de gözükmüştür: </li></ul><ul><li>Uygurlar: Mani ve Buda </li></ul><ul><li>Hazarlar: Musevi </li></ul><ul><li>Karluk ve Oğuzlar: İslamiyet </li></ul><ul><li>Macar ve Bulgarlar: Hıristiyanlık </li></ul><ul><li>İslamiyet Öncesi Türk Devletlerinde, </li></ul><ul><li>* Mezar taşlarına Balbal, </li></ul><ul><li>*Mezarlara Kurgan, </li></ul><ul><li>Cenaze Törenlerine Yuğ adı verilir. </li></ul><ul><li>Türklerde din adamlarına Kam, Şaman veya Baksi denilirdi. </li></ul>
  10. 10. EKONOMİK HAYAT <ul><li>Orta Asya iklimi Türklerin iktisadi hayat olarak hayvancılığı benimsemesine neden oldu. </li></ul><ul><li>Hayvancılığın dışında ticaret, dokuma, maden işletmeciliği geçim kaynakları arasında görülmektedir. </li></ul><ul><li>İpek Yolu hakimiyeti Türkler ile Çinliler arasındaki mücadelenin en önemli nedenidir. </li></ul><ul><li>Uygurların iktisadi hayatını gösteren çok önemli ticaret vesikaları bulunmuştur. </li></ul><ul><li>Çinlilerle yapılan ticarette ipek, baharat, kumaş, pirinç gibi ürünler alınır, hayvansal gıdalar satılırdı. </li></ul>
  11. 11. SOSYAL HAYAT <ul><li>Sosyal örgütlenmenin en küçük birimi aile (oğuş) idi. </li></ul><ul><li>Ailelerin birleşmesiyle urug (Akrabalar-Oymak), Urugların birleşmesiyle boy (sülaleler), boyların birleşmesiyle budun (millet), Budunların birleşmesiyle il (devlet) ortaya çıkar. </li></ul><ul><li>Aile (Oğuş) Urug (Akraba) </li></ul><ul><li>Urug boy (sülale) </li></ul><ul><li>boy budun (millet) </li></ul><ul><li>budun il (devlet) </li></ul>
  12. 12. Not: Türkler göçebe yaşadıklarından yapıda kölelik ortaya çıkmamıştır. <ul><li>Türk devletlerinde sınıflara ayrılma görülmez, eşitlik esastır. </li></ul><ul><li>Genelde kadın-erkek eşitliği görülür. Tek eşli evlilik yaygındır. </li></ul><ul><li>Evliliklerde erkek tarafı kalıng ismi verilen başlık parası verirdi. </li></ul><ul><li>Baharın gelişi kutlanır. (Nevruz) </li></ul>
  13. 13. YAZI, DİL VE EDEBİYAT <ul><li>İslamiyet öncesi Türk devletlerinde sözlü edebiyat ürünleri şunlardır: </li></ul><ul><li>Sav (atasözü) </li></ul><ul><li>Sagu (ağit) </li></ul><ul><li>Koşuk (şiir) </li></ul><ul><li>Destan (kahramanlık hikayeleri) </li></ul><ul><li>Başlıca Türk Destanları </li></ul><ul><li>İskitler Şu, Alper Tunga Destanı </li></ul><ul><li>Hunlar Oğuz Kağan Destanı </li></ul><ul><li>Göktürkler Ergenekon Destanı </li></ul><ul><li>Uygurlar Göç ve Türeyiş Destanı </li></ul><ul><li>Kırgızlar Manas Destanı </li></ul>
  14. 14. <ul><li>Kıpçak-Oğuz mücadelesini anlatan Dede Korkut hikayeleri sözlü edebiyat ürünlerine örnektir. </li></ul><ul><li>İslamiyet Öncesi Türk devletlerinde yazılı edebiyat ürünleri şunlardır: </li></ul><ul><li>Göktürkler —• Orhun Kitabeleri </li></ul><ul><li>Uygurlar — Karabalasagun Kitabeleri </li></ul><ul><li>Kırgızlar — Yenisey Kitabeleri </li></ul>
  15. 15. BİLİM VE SANAT <ul><li>12 hayvanlı Türk Takvimini oluşturmuşlardır. </li></ul><ul><li>Uygurlar tahta harflerden matbaayı ve pamuktan kağıdı yapmışlardır. </li></ul><ul><li>Madencilikte özellikle de demircilikte ileri gitmişlerdir. (Kazakistan'ın başkenti Alma Ata yakınlarında bir kurgandan çıkarılan &quot;Altın Adam Heykeli&quot; Türk maden sanatının ne kadar geliştiğini gösterir.) </li></ul><ul><li>Eşya ve binalarda &quot;hayvan üslubu&quot; denilen, hayvan figürlerini kullanmışlardır. </li></ul><ul><li>Halı, Türklerin dünya medeniyetine bir katkısıdır. (Altaylarda Pazırık Kurganı'nda bulunan halı dünyanın en eski halisidir.) </li></ul>
  16. 16. TÜRK KÜLTÜRÜNÜN ÇEVRE KÜLTÜRLERLE İLİŞKİLERİ <ul><li>1. Türklerin Çin Kültürüne Katkıları </li></ul><ul><li>Askerlik alanında </li></ul><ul><li>Devlet Teşkilatında </li></ul><ul><li>At kültüründe(Ati evcilleştirmede) </li></ul><ul><li>2. Çinlilerin Türkleri Etkilediği Alanlar </li></ul><ul><li>* Tarım ve yerleşik kültür </li></ul><ul><li>* Felsefef Taoizm, Konfiçyüs ve Budizm) </li></ul><ul><li>* Giyim konusunda Çinliler Türkieri etkilemişlerdir. </li></ul><ul><li>3. Türklerin Moğol Kültürüne Katkıları </li></ul><ul><li>Askerlik alanında </li></ul><ul><li>Devlet teşkilatında </li></ul><ul><li>Dil ve alfabede (Uygurca ve Uygur Alfabesini kullandılar) </li></ul><ul><li>Kımız yapmayı öğrettiler </li></ul><ul><li>Türk Töresi ve geleneklerinden, </li></ul><ul><li>Göktanrı dininden etkilendiler. </li></ul>

×