Eficiencia personal y gestion tiempo eu

495 views

Published on

EMUN Koop.Eak itzulitako aurkezpena: Denboraren kudeaketa eraginkorra

Published in: Business
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
495
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide
  • Identificar situaciones de gestión en las que el tiempo es importante. ¿Es uno de los factores de satisfacción del cliente? Habitualmente se cita el plazo de entrega. Reflexiones teóricas acerca del concepto tiempo. Lectura de Landier (concepto del tiempo en occidente y en oriente).
  • Lectura secuencial en el libro, de principio a fin vs Hiperenlace
  • Eficiencia personal y gestion tiempo eu

    1. 1. Eraginkortasun pertsonala eta denboraren kudeaketa Julen Iturbe-Ormaetxe julen @ consultorartesano . com http:// consultorartesano . com 2010 -10-21 Antolatu zeure burua inguruko guztia mugitzen denean
    2. 2. <ul><li>1. Denbora eta eraginkortasuna </li></ul><ul><ul><li>Denboraren eta eraginkortasunaren ezaugarri batzuk egungo enpresetan </li></ul></ul><ul><ul><li>Denbora eta PDCA kudeaketa zikloa </li></ul></ul><ul><ul><li>Aldagai pertsonalak eta antolakuntzakoak </li></ul></ul><ul><ul><li>Lanerako denbora eta aisialdikoa </li></ul></ul><ul><li>2. Denboraren erabileraren analisia </li></ul><ul><ul><li>Nola banatzen da laneko denbora </li></ul></ul><ul><ul><li>Denboraren erabileraren autodiagnostikoa egiteko ariketa praktikoa </li></ul></ul><ul><ul><li>Denbora lapurrek nola eragiten digute </li></ul></ul><ul><ul><li>Hobetzeko lehentasunak </li></ul></ul><ul><li>3. Eraginkortasun pertsonala eta denboraren kudeaketa hobetzeko tresnak </li></ul><ul><ul><li>Hasi baino lehen: lanaren diseinua eta osoko ikuspegia </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Planifikaziorako eta kontrolerako tresnak eta jarduerak aztertzea </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Delegatzea </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Barnera begirako lana eta isolamendua </li></ul></ul><ul><ul><li>Laneko gunearen antolaketa: 5Sen oinarrizko irizpideak </li></ul></ul><ul><ul><li>Komunikazioa laguntzaileekin </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Presentziala: bilerak </li></ul></ul></ul><ul><ul><li>Informazio eta komunikazio teknologien erabilera </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Hardware-a: gailuen aukera handia (zer eta zertarako) </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Posta elektronikoa erabiltzea </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><li>Informazio digitala bilatu eta berreskuratzea </li></ul></ul></ul>4. Eraginkortasun pertsonala eta denboraren kudeaketa hobetzeko banakako lan plana Aurkibidea
    3. 3. Desberdintze inklusiboa Ematen duen irudia ordenaz bestelakoa da erabat . Hainbat kategoriatan izatea/sartzea ez da kasu honetan salbuespena, araua baizik. Mugak ez dira baztertze bidez sortzen, baizik eta “bi inklusioko” forma bereziki trinkoen bidez. Pertsonek zirkulu askotan egiten dute lan, eta horien bidez jartzen dituzte mugak. […] Desberdintze inklusiboen markoan, mugak adibide mugikor gisa pentsatu eta solidifikatzen dira, eta muga horien eraginez leialtasun batek bestea dakar. Ulrich Beck , ¿Qué es la globalización? http ://www.youtube.com/watch?v=i-yhtXAzYwc http ://www.youtube.com/watch?v=0bq88I4DOD4 Kudeaketa paradoxikoa “ edo ” beharrean “ eta ”
    4. 4. <ul><li>Denbora eta </li></ul><ul><li>eraginkortasuna </li></ul>
    5. 5. Moteltasuna XXI. mende hasiera hartan hil zen. Maila goreneko eztabaida batzuen ondoren, munduko agintari handiek erabaki zuten azkar bizi behar genuela. Une erabakigarria izan zen gizateriaren historian. Itzulera gabeko puntu bat. Erabaki hark zerua belztu zuen, eguzkiak beti bezala argitu arren. Poliki hil egin zen. Hari loturiko ikonoak kendu egin ziren. Hori guztia, agerikoa denez, oso azkar. Aitaren batean. Denbora ihes egiten hasi zen. Tarteak bilatzen zituen eguneroko presioan eta bazekien ihes egiten. Batzuetan isilean, batzuetan nabarmen. Hemen estaltzea han zuloa egitea zen. Denbora joaten ari zen, bere egituratzaile rola uzten ari zen. Betiereko etsai izatera pasa zen, eta azkenean, torturatu egin zuten. Eta modurik txarrenean, azkenean, hil egin zen. Borroka, ordutik aurrera, denboraren kontra egin zen. Eraginkortasunak denboraren papera hartu zuen ezin hobeto. Zenbat eta denbora gutxiago erabili, eraginkorragoa zara. Horrenbestez, aro azkarreko jainko berriak iraungi egiten ziren. Jaio, hazi eta hil egiten ziren. Nerabezaroak hirugarren adin laburra zekarren eta amaierako gainbehera meteorikoan amaitzen zen guztia. Ikusi begiratu gabe, behatu ulertu gabe, segundo ehunenak erabakitzeko. Orain, berehalaxe. Dena delakoa, baina orain. Denborari harrapatu gabe joaten uzten diotenei agur. Denbora kapsulak asmatu zituzten. Neurketa matematikoak asmatu zituzten. Gehiago asmatu zuten denbora laburragoan. Bizipen lasterrak asmatu zituzten. Adrenalina deskargak asmatu zituzten. Intentsitatea asmatu zuten. Eta guztia aspaldi norbaitek erabaki zuelako ezin genuela poliki bizi. http:// blog . consultorartesano . com /2010/04/despacio-2. html
    6. 6. Denbora egoki kudeatu eta erabiltzearen abantailak <ul><li>Jardueren eta lehentasunen osoko ikuspegia hobetu. </li></ul><ul><li>Sormenerako denbora libre gehiago (akzioa erreakzioaren aurka). </li></ul><ul><li>Estresa menderatu (gutxitu, ekidin). </li></ul><ul><li>Norberarentzat denbora libre gehiago, lagunekin edo familiarekin egoteko. </li></ul><ul><li>Jarritako helburuak lortu. </li></ul>
    7. 7. Denbora preziatua <ul><li>Ezin da erosi </li></ul><ul><li>Ezin da metatu </li></ul><ul><li>Ezin da biderkatu </li></ul><ul><li>Poliki doa, baina halabeharrez </li></ul><ul><li>SMED sistema : aldaketa azkarra </li></ul><ul><li>Neurriko ekoizpena, “just-in-time” kontzeptuak </li></ul><ul><li>Kalitatezko planifikazio “aurreratua” </li></ul><ul><li>Lead-time , ontze denbora </li></ul><ul><li>Produktuen bizi zikloa murriztea </li></ul>Lehen heltzen denarentzat da guztia!
    8. 8. EGURGILEAREN ISTORIOA Bazen behin egurgile bat ordu luzeak ematen zituena bere pinudiko zuhaitzak mozten. Erabiltzen zuen zerrak, erabiliaren erabiliaz, ez zuen ia mozten. Egun batean, bizilagun bat hurbildu zitzaion, eta egurgileak egin beharreko berealdiko ahalegin ikusita, proposatu zion une batez gera zedin atseden hartzeko eta zerra zorrozteko. Egurgileak, haserre, galdetu zion ea ez zuen ikusten zenbat lan zuen oraindik egiteko. Nola geldituko zen ba! Denborarik ez zuela erantzun zion. PLANIFIKATU GAUZATU ARAZOAK KONPONDU Kostua fasearen arabera Planifikazioa/Kostua
    9. 9. DENBORA eta PDCA Beta iraunkorra? P D C A ETEKINA KASKARRA ONA BIKAINA + + DENBORA tB tO tK
    10. 10. Antolaketaren barneko oinarrizko unitatea ez da bananako lana, lan prozesua baizik. XXI. mendeko lana Banakako lanak Koordinazio jarduerak Ikaskuntzako hausnarketa lanak Lokal ezin hobeak? Norbanako eraginkorrak prozesu ez-eraginkorrak sortzen? Lanari buruzko lana Eraginkortasuna eta efikazia = kooordinazio egokiak
    11. 11. ESKUZKOA Trebetasun fisikoa EZ ESKUZKOA Trebetasun intelektuala Trebetasun emozionala?
    12. 12. Lanerako denbora Aisialdirako denbora
    13. 13. Ohar baliagarriak
    14. 14. 2. Denboraren erabileraren analisia
    15. 15. PDCA Laneko denbora Bakarrik PC Lekua Bilerak Lan pertsonala Pentsatu Egin Agindu Berrikusi Planifikatu % 100 % 100 % 100 % 100
    16. 16. Ondoko elementuek laneko denbora gaizki erabiltzean eragina dute eta lana antolatzeko arazoak sortzen dituzte. Ordena itzazu 1etik 11ra, zure ustearen arabera, kontuan hartuz 1a gehien eragiten duen elementua izango dela. DENBORA LAPURREI BURUZKO ARIKETA
    17. 17. Altua Baxua Normala ETEKIN PERTSONALAREN KURBA 0 6 12 18 0
    18. 18. Ohar baliagarriak
    19. 19. <ul><li>Paretoren Legea edo 80-20 legea </li></ul><ul><ul><li>“ Funtsezkoak denbora gutxi kentzen du, osagarriek asko”. </li></ul></ul>Denbora kudeatzeko oinarrizko legeak <ul><li>Parkinsonen Legea </li></ul><ul><ul><li>“ Lan bat egiten ematen duzun denbora lana egiteko duzun denboraren araberakoa da”. </li></ul></ul><ul><ul><li>“ Lanak handitu edo txikitu egiten dira horiek egiteko dugun denboraren arabera”. </li></ul></ul><ul><ul><li>“ Proiektu guztiek luzatzeko joera dute horiek egiteko aurreikusitako denbora bezainbeste”. </li></ul></ul>
    20. 20. <ul><li>Carlsonen Legea </li></ul><ul><ul><li>“ Etendako lanen eraginkortasuna jarraian egindakoena baino baxuagoa da, eta lan bera egiteko denbora luzeagoa behar dugu lehenengoen kasuan ”. </li></ul></ul><ul><li>Illichen Legea </li></ul><ul><ul><li>“ Ordu kopuru jakin bat igaro ondoren, zerbaitetan emandako denboraren ekoizkortasuna jaitsi egiten da lehenik, eta negatiboa bihurtzen da ondoren”. </li></ul></ul>Denbora kudeatzeko oinarrizko legeak
    21. 21. Telefonoa <ul><li>Lana zatikatzearen erantzulea, jardueren etenaldiena, eta ondorioz, osoko eraginkortasuna kaltetzen duena. </li></ul><ul><li>Ez du abisatzen noiz gertatuko den etena, zaila al da planifikatzen? </li></ul><ul><li>Beharrezko komunikazioaren zati da, ezin zaio erabiltzeari utzi. Horretarako dago, erabiltzeko. </li></ul><ul><li>Kontsumitzen duen denbora “ikaragarria” da: ordu 1 egunean, 7 astean, 22 hilean, 242 urtean. </li></ul>
    22. 22. Bisitak eta atea zabalik izatea <ul><li>Nahitaezkoa da bezeroaren bisita onartzea, guretzat oso pertsona garrantzitsua baita, baina horrek denbora asko kontsumitzen du... bisita aurreikusirik ez bagenuen. </li></ul><ul><li>Lankideek informazioa dute guretzat... edo argitu ditzakegun zalantzak dauzkate. </li></ul><ul><li>Gehienak kontrolatu/planifikatu egin daitezke, noiz hasiko diren aurreikus daiteke... baita noiz amaituko diren ere. </li></ul><ul><li>Komunikazio oztopoak desagertzen ari dira: gero eta tabike gutxiago, gero eta ate itxi gutxiago, etenak izateko gero eta aukera gehiago (solidaritatea sustatzen du, integrazioa erraztu). </li></ul><ul><li>Uneak eta uneak daude eta mugatu egin behar dira: atea zabalik egon behar da, baina baita itxita ere; elkarrizketak izan behar dira, baina bakarrizketak ere bai; etab. </li></ul>
    23. 23. Laguntzaileak <ul><li>Nola ez duzu ba haientzat denborarik izango! </li></ul><ul><li>Haien gaitasunak garatu = gure denbora librea inbertitu: gai gara onurez jabetzeko? </li></ul><ul><li>Pertsona desberdinak, denbora inbertitzeko modu ezberdinak. </li></ul><ul><li>Denbora gehiago inbertitzeak are denbora gehiago inbertitzea ekarriko du? </li></ul>
    24. 24. Burokrazia <ul><li>Tramite zentzugabeak, zirkuitu konplexuak, sinesgaitza iruditu arren oraindik hor dauden paper horiek. </li></ul><ul><li>Hierarkia mailek moteldu egiten dituzte erabakiak eta ekintzak: zergatik ezin daiteke ongi egin eta lehenengoan? </li></ul><ul><li>Kontrola eta ikuskaritza xahubide adibide gisa aipatzen dira batzuetan: ondo egindako zerbait ikuskatzeak zer balio gehitzen dio? </li></ul><ul><li>“ Baimena dagoeneko emana dago”. </li></ul>
    25. 25. Buruzagiak <ul><li>Arazoa konplexuagoa izan daiteke, behetik gora gauzak aldatzeko gaitasuna murritzagoa baita. </li></ul><ul><li>Bizikide izatearen prozesuan batak bestearengandik ikasten du, eta ikaste prozesu hori oinarritzen da gaitasunak erabiltzeari buruzko alderdi arrazionaletan. </li></ul><ul><li>Enpresaren kultura aintzat hartu behar da, goikoek jarrera alda dezaten eskatzeko aukerak mahai gainean jartzean. </li></ul>
    26. 26. Dispertsioa eta gauza txikiak <ul><li>Egin beharko ez genituzkeen gauza txikiak... baina badaezpada egiten ditugunak. </li></ul><ul><li>Inbentario bat behar dugu: zein dira, kentzen duten denbora, delega daitezke? </li></ul><ul><li>Dispertsioarekin bizitzen ikas daiteke? </li></ul><ul><li>Askotariko lanak egitea ari da gailentzen. </li></ul><ul><li>Dispertsio mota desberdinak: geografikoa, denborazkoa, gaiaren araberakoa, funtzionala… </li></ul>
    27. 27. Planifikazio, lehentasun edo helburu gabezia <ul><li>Gurpil zoroa: ez dugu denborarik eta ez dugu planifikatzen, ez dugu planifikatzen eta horrek denbora falta dakar. </li></ul><ul><li>PDCAren interpretazio berria: Pk gaina hartu dio Dri </li></ul><ul><li>Egunean minutu gutxi batzuk planifikatzen emateak = egunean ordu bat aurreztu. </li></ul><ul><li>Denborazko zerugumak: eguna, astea, hilabetea, urtea. </li></ul><ul><li>Bistaratzea memoria deskargatzea da. </li></ul><ul><li>Agenda oinarrizko elementu gisa. </li></ul>
    28. 28. Prestakuntza gabezia <ul><li>Behar dugun denbora gure prestakuntza mailaren araberakoa da. Adibidez: informatika. </li></ul><ul><li>Prestakuntza tresna eraginkorra da gure lanpostuetan izaten ditugun arazo jakin batzuk, etekinekin edo jarduerak betetzearekin loturikoak, konpontzeko. Zein konpontzeko? </li></ul><ul><li>Entrenatu eta praktikatu gabe ezer gutxirako balio du prestakuntzak. </li></ul>
    29. 29. Ez naiz ordenagailuarekin ongi moldatzen, batik bat, posta elektronikoarekin eta lankidetzarako beste tresna batzuekin. Iruditzen zait horiekin denbora asko galtzen dudala. Neure buruari jarritako erronkak erdiesteko beharrezko autodiziplina falta zait batzuetan. Nire bizitza profesionalean helburu argi eta zehatz bat falta zait: egiten ari naizenari ez diot sarritan inolako zentzurik ikusten. Zaila egiten zait ezetz esatea norbaitek zerbait eskatzen didanean. Gutxitan delegatzen ditugu zereginak modu egokian eta maiz arduratu behar izaten dut nik beste batzuek egin zitzaketen gauzez. Besteekiko komunikazioa eskasa izaten da maiz. Ez gara aurrez aurre ondo moldatzen, eta ohiko dira tentsioa zein estresa. Paper gehiegi dauzkat mahai gainean. Nire mahaiaren ordena eta garbitasuna ez dira eredugarri. Denboraren planifikazioa eta epeak betetzeko larri ibiltzen naiz askotan, beti izaten baita ustekabekoren bat. Sarri ez ditut lehentasun zehatzak ezartzen eta aldi batean lan gehiegi bideratzen saiatzen naiz. “Txikikeriak” konpontzen jarduten dut eta arreta gutxiegi jartzen dut benetan garrantzitsu diren gauzetan. Gehienetan beste une batean egiteko uzten ditut zeregin garrantzitsuak, hau da, debora luzea eskatzen dutenak edo desatseginak direnak. Bilerak luzeegiak dira askotan eta horien emaitza sarritan ez da ona izaten. Maiz ez dut egin beharko nukeen beste lan egiten bisita asko izaten dudalako, bai enpresakoak bai kanpokoak. Telefonoak etengabe molestatzen nau eta deia behar baino gehiago luzatzen da gehienetan. Ia inoiz ez Batzuetan Maiz Ia beti Denbora lapurrei buruzko autoanalisia
    30. 30. Ohar baliagarriak
    31. 31. <ul><li>Tresnak </li></ul>
    32. 32. <ul><li>Lanari buruzko lana: jarduera zerrendak, lehentasunak, delegatzea. </li></ul><ul><li>Lanlekua antolatzea : 5Sak. </li></ul><ul><li>Teknologia berriak egoki erabiltzea . </li></ul><ul><li>Izaten ditugun bilerak egoki kudeatzea . </li></ul><ul><li>Arazoak aztertzeko eta konpontzeko ikuspegi egokia. </li></ul>Eta beste tresna txiki (edo handi) batzuk: artxiboak, agendak, telefonoa erabiltzeko teknikak, taldeak zuzentzea, komunikazio trebetasunak, proiektuak kudeatzeko teknikak, loaren erabilera, bidaiak kudeatzea, ideiak erregistratzea, denboraren ekonomia eguneroko bizitzan, dokumentuak azkar irakurri eta idaztea...
    33. 33. - Zeregin honek interes pertsonal berezia pizten du nigan ? Neurekoikeriagatik interesatzen zait? Helburu pertsonalen bat lortzen lagunduko dit? - Garrantzitsua da interesatzen zaidan norbaitentzat ? - Epemuga jakina du (data eta ordua)? - Goitik datorren agindua da eta ezin dut entzungor egin? - Zereginean beste pertsona batzuekin lankidetzan aritu behar badut, lor dezaket haiek dagokien proiektu zatiarekin hastea ? Hauxe da denbora kudeatzea: ABC bat sortzea (oso garrantzitsuak, garrantzitsuak, ez hain garrantzitsuak) Lehentasunak ezartzea
    34. 34. Pareto + Ishikawa 40 35 30 25 20 15 10 5 0 A B C D E F G % 100 50 0 40 35 30 25 20 15 10 5 0 A B C D E F G Unitateak % 100 50 0 2 kausa Efektua A razoa 4 kausa 3 kausa 1 kausa
    35. 35. Elementua Guztizkoa Maiztasuna Lehentasun ordena AUKERAKETA PONDERATUA Pertsonak X X X X X X X X X X X X X
    36. 36. <ul><li>- Helburuek meta bat zehazten dute, eta meta horrek bideratzen ditu martxan jartzen ditugun ekintzak. </li></ul><ul><li>Helburuak adierazle bihurtzen dira, eta adierazleek zehazten dute helburua zenbateraino bete den (ekintzarako errefortzua zein informazioa ematen dute). </li></ul><ul><li>Helburuek marko zabalago batean besterik ez dute zentzurik , eta marko horrek zentzua ematen die (proiektu pertsonala, enpresa proiektua eta abar). </li></ul><ul><li>- Definitzeak aukeratzea dakar, garrantzitsua zer den eta zer ez erabakitzea. </li></ul><ul><li>- Helburuak aldatuz joaten dira bizitzan, baina unean-unean balio dute. </li></ul><ul><li>- Definitu ondoren, “gutarrei” komunikatutakoan soilik dute zentzua helburuek. </li></ul>Hauxe da denbora kudeatzea: Helburuak definitzea
    37. 37. <ul><li>- Helburuen erdiespena lortzeko oinarria. </li></ul><ul><li>Soilik “buruan” gordetzen ditugun planak panoramikan galtzen dira (desagertu egiten dira ikusmenetik eta burutik) eta erraz zokoratzen ditugu. </li></ul><ul><li>Memoria lanez husten du. </li></ul><ul><li>- Lanerako automotibazioa sortzen du: helburuetarantz hobeto bideratzen gaitu. </li></ul><ul><li>- Kontzentrazioa handitzen du. </li></ul><ul><li>- Eguneroko emaitzak hobeto kontrolatzeko bide ematen du, planifikatua bete den edo ez aztertzera baikaramatza. </li></ul><ul><li>Galdutako denbora hobeto kalkulatzeko bide ematen digu, bai eta ustekabekoetan emandakoa hobeto planifikatzeko ere. </li></ul><ul><li>Dokumentazio hori gordetzeari esker, gure gaitasun eta lorpenak erakutsi ahalko ditugu, baita gure buruari ere. </li></ul>Hauxe da denbora kudeatzea: Idatziz planifikatzea
    38. 38. Nire jarduerak ezagutzea <ul><li>Lanean egin beharreko jarduerak identifikatzea da lehen autoanalisi pausoa denbora kudeaketzeko ditugun gaitasunak hobetze aldera. </li></ul><ul><li>Ezinbestekoa da jarduera horiek termino errazetan definitzea. Gure lankide eta laguntzaileek ulertzeko modukoak izan behar dute . </li></ul><ul><li>Lankideek eta laguntzaileek egiten dituzten jarduerek gureak baldintzatzen dituzte: gure ingurukoen jarduerak aztertu behar ditugu, gertaerak egoki kokatzeko. </li></ul><ul><li>Jarduerak taldekatzean ez da komeni hamar talde baino gehiago sortzea. </li></ul><ul><li>Komeni da jarduerak termino bidez adieraztea: sarrerak/irteerak, hornitzailea/bezeroa, bitartekoak/emaitzak ... </li></ul>Hauxe da denbora kudeatzea:
    39. 39. Hauxe da denbora kudeatzea: ITXI ATEA SARTU BAINO LEHEN <ul><li>Nola kudeatu isolamendua? Beharrezkoa da? </li></ul><ul><li>Jakinarazitako isolamendu: ez du ezertarako balio besteek ez badakite. </li></ul><ul><li>Utzi: telefono finkoa, telefono mugikorra, posta, twitter-a, messenger-a... eta garrantzitsuena: jarrera egokia izan. </li></ul><ul><li>Pertsona bakarreko bilerak: agendan jaso. </li></ul>
    40. 41. <ul><li>Idatzita egon behar du (burua beste jarduera batzuetatik askatzen du eta idatzitakoa betetzera behartzen du nolabait). </li></ul><ul><li>Osoa izan behar du eta leku bakarrean egon (adibidez, beti eskura eduki dezakegun agenda batean). </li></ul><ul><li>Ez dadila oso zehatza izan (8-10 elementu baino gehiago ez). </li></ul><ul><li>Aldizka berrikusi egin behar da (adibidez, goizean egin beharreko lehen lana, sarrera/irteera moduan). </li></ul><ul><li>Lehentasun mailak erabili behar dira, eta ahal dela, denborak esleitu (asmoa da jardueren hasiera eta amaiera aurreikusita izatea). </li></ul><ul><li>Zerrenda paraleloak eduki ditzakegu bakoitza bere epemugarekin , beharren arabera: egunekoa, astekoa, hileko. </li></ul>Zeregin zerrenda baten baldintzak
    41. 42. Ohar baliagarriak
    42. 44. Ohar baliagarriak
    43. 45. Lanlekua antolatzea <ul><li>Etengabe landu behar da: 5S, SMED, TPM, JIT, fluxuen linealizazioa… </li></ul><ul><li>Lanleku oro bere jabeaz mintzatzen zaigu: irudia proiektatzen du. </li></ul><ul><li>Idazmahaia eta armairua bi kontzeptu desberdin dira: </li></ul><ul><ul><li>Idazmahaian beharrezko gauzak baino ez eta armairuan beharrezko izan daitezkeenak. </li></ul></ul><ul><li>Lanpostu bakoitzak bere informazio egitura dauka. </li></ul><ul><li>Irisgarritasun printzipioa: egunero erabiltzen dugunak idazmahaian egon behar du. </li></ul><ul><li>Hilabetean erabiltzen ez ditugun gauzen % 90 ez ditugu inoiz erabiliko. </li></ul>
    44. 46. 5S lanlekuan Lanlekuetako tresnen adibidea Lanpostuarekin identifikatutako eta haren inguruan kokatutako tresnak, oro har. Lanpostu, eremu edo alor guztiek beren tresnak dituzte. Ingurune fisikoa Lanpostuarekin identifikatutako eta haren inguruan eta kokatutako tresnak, oro har. Lanpostu, eremu edo alor guztiek beren tresnak dituzte. Ingurune digitala Interneterako eta lankidetza tresnetarako sarbidea Ofimatika ERPak Aplikazio bertikalak Informazioa gorde eta kudeatzea
    45. 47. Zertarako 5Sak? Produktibitatea hobetzeko, etengabeko hobekuntza garatzeko oinarri sendoa finkatuz. Berehalako lan ingurutik eratorritako xahubideak desagerrarazi nahi ditugulako, neurriko produkzio kontzeptua aplikatuz. Behar dugun materiala bilatzean denbora ez xahutzeko tresna eraginkorra dela erakutsi duelako. “ 5Sak lantzen hasi nintzenean konturatu gabe nengoen nolako gaitasun ikaragarria daukagun erraza zail bihurtzeko, eta gainera, horrekin bizitzeko, munduko gauzarik normalena balitz bezala”.
    46. 48. Premiazkoa dena eta ez dena identifikatzea Premiazko ez direnak desagerraraztea Berriz ager daitezen ekiditea <ul><li>Benetan behar dugun horrekin geldituko gara. </li></ul><ul><li>Zenbat eta gutxiago, hobeto. </li></ul><ul><li>Zenbat eta metro koadro gut xiago, aukera gehiago 5Sentzat. </li></ul><ul><li>Premiazko ez diren horiek agertzean nola jokatu jakiteko metodoak. </li></ul><ul><li>“ Premiazko ez izatea” zer den argitzea. </li></ul>1S
    47. 49. Leku bat gauza batentzat eta gauza bakoitza bere lekuan Izen bat gauza bakoitzarentzat eta gauza bakoitza bere izenarekin Premiazkoena, eskura <ul><li>Premiazko bazaigu, bere lekua izan behar du. </li></ul><ul><li>“ Edukiontzi egokituak” handitu egiten du gauzak beren lekura itzultzeko probabilitatea. </li></ul><ul><li>Koloreek erraztu egiten dute. </li></ul><ul><li>Kontrol “sentsazioak” lasaitu egiten gaitu normalean. </li></ul><ul><li>Arreta jarri erabilera maiztasunean eta ordezko piezen kudeaketan. </li></ul>2S
    48. 50. Zikinkeria sorburuak ezabatzea da garbitzea Sortzen den zikinkeria isolatu eta kontrolatzea da garbitzea <ul><li>Pareto: zentratu zikinkeria-guneetan. </li></ul><ul><li>Lanerako erabiltzen ditugun gailuak ezin hobe funtzionatzen dutela utzi horiek erabiltzen bukatzean. </li></ul><ul><li>Giltza diren alderdien azterketak egin aldiro eta azterketa horiek erregistratu. </li></ul><ul><li>Zikinkeria automatizatu eta kontrolatutako guneetarantz zuzendu. </li></ul>3S
    49. 51. Begiz kontrolatzea alderdi garrantzitsuak edo hondatu daitezkeenak Garrantzitsua material fluxua dagoenean <ul><li>Lan egiteko era ageriko bihurtu akatsik ez gertatzeko, lana erraz egin. </li></ul><ul><li>Zer egin zerba it hondatu edo amaitzen denean. </li></ul><ul><li>Aurreikuspen ezak eragindako denbora galtzea ekidin. </li></ul><ul><li>“ Lehen begi kolpeko” kontrol sentsazioa handitu. </li></ul>4S
    50. 52. Garrantzitsua dena sistematikoki ikuskatzea “ Lanari buruzko lana” automatizatzea <ul><li>Alderdi garrantzitsuenak aztertu. </li></ul><ul><li>Denbora kudeatzeko zereginen zerrenda bat izan (5Sen bidez). </li></ul><ul><li>Memoria deskargatu. </li></ul><ul><li>Irudimenezko konponbideak eta denbora aurreztuko digutenak bilatu 5Sak finduzG. </li></ul>5S
    51. 53. Ohar baliagarriak
    52. 54. GAINAZAL KONSTANTEAREN LEGEA Bilerek dirua kostatzen dute. Beti izan behar dugu kontuan bilerek hartzen duten denbora, izan ere, bileraren orduko kostua partaide bakoitzaren orduko kostuaren batura da, eta kopuru hori bilduta emandako ordu kopuruarekin biderkatu behar da BILERA Prestatu Egin
    53. 55. Ekintza logiko eta koherenteen multzoa da, gure asmoak erdiesten laguntzen diguna Zertarako? Landu beharreko gaiak daude (egoera normala) edo arazoak ditugu (egoera berezia) Zergatik? Pertsona talde batek soilik landu ditzake edo ez dago beste sistema eraginkorragorik eta merkeagorik Zein? <ul><li>Taldeak banaketa orekatua izatea ahalbidetzen duten guztiak eta horiek bakarrik. Honelako pertsonak: </li></ul><ul><ul><li>egokiak: eraginpean daudenak, boterea dutenak </li></ul></ul><ul><ul><li>kopuru justua </li></ul></ul><ul><ul><li>gaia ezagutzen dutenak </li></ul></ul><ul><ul><li>interesa dutenak (gaia landu eta konpondu nahi dute) </li></ul></ul>Zenbat? Kostuen (inbertsioa) eta emaitzen (helburuak epe motz eta ertainean) arteko harreman egokia neurtu Planifikatu
    54. 56. Beharra onartuta, planifikazioari eragingarri izaten lagunduko dioten oinarrizko faktoreak mobilizatuz, planifikazioa eraginkor bihurtuko dugu Nola? Bileraren iraupena definituz Zerekin? Gai zerrenda eta gaien araberako gidoia, prozesuari lagunduko diona, osoko ikuspegia bistaratuko duena, eztabaidak bideratuko dituena eta zeregina objektibo bihurtuko duena. Dokumentazio lagungarria: oharrak, txostenak eta grafikoak . Noiz? Zehaztu data, aurreikusitako iraupena, eta hasiera- eta amaiera-ordua. Non? <ul><li>Ge la aukeratu: </li></ul><ul><li>Zaratarik, etenik edo ezerosotasun nabarmenik gabe </li></ul><ul><li>Gaiaren garrantziarekiko egokia </li></ul><ul><li>Elkartrukea erraztuko duena </li></ul>Antolatu
    55. 57. Bileraren faseek koherente izan behar dute eta horien hurrenkerak agerikoa izan behar du <ul><li>Informazioa: aurrekariak eta gaiaren kokapena. Gertatutakoak kokatu, datuak, elementu objektiboen bidez egoera definitu. </li></ul><ul><li>Konpondu beharreko gaia edo arazoa: lortu beharreko helburua definitu (zeregina edo prozesua izan daiteke). </li></ul><ul><li>Hurrenkera : </li></ul><ul><ul><li>Datuak eman eta azaldu </li></ul></ul><ul><ul><li>Kausak aztertu: zergatik </li></ul></ul><ul><ul><li>Kausei kontra egiteko konponbideak identifikatu </li></ul></ul><ul><ul><li>Aukerako konponbideak hautatu </li></ul></ul><ul><ul><li>Erabaki eta ekintzak banatu (ondoren jarraipena) </li></ul></ul><ul><li>Prozesuaren dinamika : Bilera gidatu/dinamizatu, pertsonei zein taldeari lagundu eta zereginerantz bideratu. Helburuentzat egoki diren teknikak erabili. </li></ul>Programatu
    56. 58. Orain da unea, orain arte aintzat hartutako guztiak huts egin dezake... honako hauek kontuan hartzen ez badira: Deialdia : zeini, data eta ordua, iraupena (aurreikusitako hasiera eta amaiera ordua), lekua, gai zerrenda, bileraren helburua, bilera prestatzeko oharrak eta sinadura. Prestaketa : gela, mahaia, aulkiak, dokumentuak eta ikus-entzunezko euskarriak. Garaiz egiaztatu: Murphy beti dago zelatan. Egin
    57. 59. Pertsonen arteko komunikazioaren prozesua Bilerak ARGITU KONTROLATU LASAITU DINAMIZATU
    58. 60. ARGITU <ul><li>Bileraren helburua argi dagoela ziurtatu. </li></ul><ul><li>Helburu horrekiko berariazko adostasuna bilatu. </li></ul><ul><li>Partaideak elkarren artean ongi uler daitezen lagundu. </li></ul><ul><li>Galderak eta baieztapenak birformulatu. </li></ul><ul><li>Aintzat hartu honako hau: hitz egin duena maila hierarkikoan zenbat eta altuagoa egon, orduan eta zailagoa izango da esatea ez dela hark azaldutakoa ulertu. </li></ul><ul><li>Bilera egituratzaile papera egin, taldearen metodologoarena, gidariarena. </li></ul>
    59. 61. KONTROLATU <ul><li>Lagundu taldeari bere prozedurak finkatzen. </li></ul><ul><li>Komunikazio errazerako bide emango duten jokatzeko arauak garatu. </li></ul><ul><li>Gai nagusiaren mugak argitu eta partaideei non dauden azaldu. </li></ul><ul><li>Isilak animatu, berritsuei eutsi. </li></ul><ul><li>Denbora administratu. </li></ul>
    60. 62. LASAITU <ul><li>Bilerek sortzen duten ezinegona murriztu. </li></ul><ul><li>Konfiantza giroa sortu hasieratik. </li></ul><ul><li>Kontua ez da gatazkak sistematikoki ekiditea. </li></ul><ul><li>Gatazkak erabiltzen jakin behar da. </li></ul><ul><li>Adostasuna bilatu. </li></ul><ul><li>Partaideei eta taldeari sentimenduak adierazten lagundu. </li></ul><ul><li>Bileraren garapena modulatu. </li></ul>
    61. 63. DINAMIZATU <ul><li>Zerbait egiteko nahia sentitzen lagundu taldeari, norberaren gaitasunaren muturrera heltzeko nahia sentitzen lagundu. </li></ul><ul><li>Gidariak, lehenik eta behin, bere burua motibatu behar du. </li></ul><ul><li>Gogo bizia erakutsi behar du. </li></ul><ul><li>Gidariak taldeko gainerakoekin dituen harremanak afektiboak dira oso. </li></ul><ul><li>Ideiak sortzeko taldeetan da bereziki garrantzitsua funtzio hau. </li></ul>
    62. 64. GIDARIAREN TEKNIKA ESPEZIFIKOAK Laburtzeko, kontrolatzeko eta estimulatzeko birformulazioak Horien bidez lana zer egoeratan dagoen erakusten diegu partaideei eta balio dute egindako bidea erakusteko taldeari. Helburuak lortzeko bidean estimulatu eta motibatu egiten gaituzte. Laburtu Kontrolatu Estimulatu
    63. 65. Test galdera Asmoa da partaideek zentzu desberdinekin erabil ditzaketen hitz edo kontzeptuak argitzea. Parte hartzeko gonbidapen zuzena Denbora luzez isilik egoten direnekin erabiltzen da edo parte hartzeko keinua egiten dutenekin (ez behartu edo tematu lehenengo aldian). Oihartzundun galdera Gidariak berari egindako galdera errepikatuko dio galdegileari, hitz berberak erabiliz, proposatu duenak lehenengo erantzun dezan galdera: eman dezala bere erantzuna. Errebotedun galdera Gidariak errepikatu egingo du taldearengandik jasotako galdera: isilik dagoen bati galdetzeko aukera. GIDARIAREN TEKNIKA ESPEZIFIKOAK Parte hartzeko eta suspertzeko teknikak
    64. 66. Ispilu galdera Gidariak berari egindako galdera talde osoari zuzenduta errepikatuko du . Itzulera/oroitzapena Gidariak gogorarazi egingo ditu proposatutako gaiak edo galderak, erantzunik jaso ez dutenak (galdutako gaira itzultzen da). Hausnarketa eta argibideak Esku-hartze bat aztertu taldearen bizipenekin lotuta, hemen eta orain, gure artean, eremu afektiboan. GIDARIAREN TEKNIKA ESPEZIFIKOAK Parte hartzeko eta suspertzeko teknikak
    65. 67. Ohar baliagarriak
    66. 69. “ Informazio gehiago lortzeko irratiaren bolumena igotzea bezain zentzugabea da beharrezkoa baino bit gehiago bidaltzea”. “ Giza ile baten neurriko zuntz bat gai da Wall Street Journal-ek orain arte argitaratutako zenbaki guztiak segundo batean garraiatzeko”. “ Zakur batek gure ibileragatik ezagutzen gaitu ehun metro baino gehiagoko distantziara; ordenagailuak, berriz, ez dira gai gure presentziaz ere ohartzeko. Etxeko animalia ia guztiak dakite noiz haserretzen garen, ordenagailuek ez. (...) Gizadiak orain arte izan duen zama bat da interakzioa. Eta horren ondorioz, heldu askok ‘deskonektatu’ egiten dute eta aldarrikatzen dute esperantza gabeko analfabeto digitalak direla”. Nicholas Negroponte: “ El mundo digital ”. Ediciones B. Barcelona, 1995. Gure bizitzen digitalizazioa, geldiezina
    67. 70. Eremu soziala – e remu digital a Eremu soziala dinamizatzeko gaitasunak <ul><li>Adimen emozionala. </li></ul><ul><li>Ahozko azalpenak emateko eta ideiak helarazteko trebetasuna, une horretan, leku horretan. </li></ul><ul><li>Pertsuasioa. </li></ul><ul><li>Narrazioa, istorioak kontatzea, hitz jarioa eta ahozko ulermena. </li></ul><ul><li>Elkarrizketa, solasa. </li></ul><ul><li>Lidergoa eta taldean lan egiteko gaitasuna . </li></ul>Eremu digitala dinamizatzeko gaitasunak <ul><li>Inet alorreko kultura informazional orokorra y espezifikoa . </li></ul><ul><li>Kultura teknologiko “globala”. </li></ul><ul><li>Teknologiari buruzko gaitasun didaktikoa. </li></ul><ul><li>Malgutasun hipertextuala. </li></ul><ul><li>Komunitate birtualak sortzea, sare ikuspegiarekin. </li></ul><ul><li>Laburpena eta idatziz adierazteko gaitasuna. </li></ul>E remu so z ial a <ul><li>Pertsonak elkartzen dituzten kontratu sozialak. </li></ul><ul><li>Konfiantza komunitate eta sareengan. </li></ul><ul><li>Denbora eta espazioa ematea. </li></ul><ul><li>Elkarrizketa, istorioen transmisioa bultzatzea. </li></ul>
    68. 71. Alfabetatze mota berri bat XXI. mendeko alfabetatzeari buruzko gailurra (Berl i n, 2002) Alfabet atze informa z ional a Alfabet atze te k nol o gi ko a Sormen mediatikoa Alfabetatze globala Alfabet atze arduratsua Informazioa bildu, antolatu eta ebaluatzeko gaitasuna, eta emaitzetan oinarritutako iritzi baliogarriak osatzeko gaitasuna . Informazioa lortu eta modu eraginkorrean komunikatzeko baliabide berriak erabiltzeko gaitasuna, Internet esaterako . Dauden lekuan daudela, tamaina guztietako hartzaileentzako edukiak sortzeko eta zabaltzeko herritarrek duten gaitasun gero eta handiagoa. Pertsonen eta herrialdeen artean dagoen menpekotasuna ulertzea, eta kulturen artean modu eraginkorrean elkar eragiteko zein kolaboratzeko gaitasuna izatea . Segurtasunaren, pribatutasunaren eta abarren ikuspuntutik hedabideek dakartzaten ondorio sozialak aztertzeko gaitasuna .
    69. 72. Informazioaren ugaritasuna Byte – kilobyte – megabyte – gigabyte – terabyte – petabyte – exabyte – zettabyte – yottabyte 10 24
    70. 73. Arazoa Just-in-time Ekoizpen egokia Tentsioa fluxuan. Nabarmenak dira denbora xahutzeak dakartzan gastuak. Bilatzeko denbora murriztua: ontze denbora, SMED, MTM Kudeaketako ohiko kulturan txertatua. Eremuak mugaturik. Unean uneko materiala mugaturik . Just-in-case Gehiegizko informazioa Informazioa ez da igaro zuzendaritza batzordetik. Ez dugu neurtu zenbat denbora xahutu den... guztiok jakin arren xahuketak gertatu direla. Prozesu batzuk makinek egiten dituzte orain, balio erantsirik? Espazioa ez dago mugaturik. Espazioaren kostua jaitsi egin da ikaragarri. Parkinson Legea arrunta da .
    71. 74. Baliabide urria: arreta Informazio gehiago hemen : Benetton
    72. 75. Wikipedia -ko sarrera : To Google (verb) To Google or Not to Google <ul><li>Google the company - not really translatable, and known around the internet world. </li></ul><ul><li>As a verb - to google someone - to do a web search for someone in order to find out about them. &quot;Before I met with him, I googled his name. It turns out that he's from Ohio, like me.&quot; </li></ul><ul><li>As a verb - to google something - perform a web search for something. </li></ul>
    73. 76. Gure erakundean hau egin behar da informazioarekin egun: <ul><li>Lortu </li></ul><ul><ul><li>Euskarri motaren batean heltzen da informazioa, informazio formala, erakundeko “bibliotekara” doana (liburuak, aldizkariak, txostenak...), zentro informatikora, laneko mahaietara edo pertsonen buru zein bihotzetara. </li></ul></ul><ul><li>Egituratu </li></ul><ul><ul><li>Identifikatzeko, lokalizatzeko eta sailkatzeko sistemak. </li></ul></ul><ul><li>Banatu </li></ul><ul><ul><li>Pull : informazio bat interesatzen zaion pertsonak modu aktiboan bilatu beharko du. Push : informazioa zuzenean bidaltzen zaio erabilgarri gerta dakionari, aurretiazko informazio-auditoria baten emaitza izan daitekeen informazio-profilaren arabera. </li></ul></ul><ul><li>Erabili </li></ul><ul><ul><li>Informazioari erabiltzaileak ematen dio balioa. </li></ul></ul>
    74. 77. Nola lortzen dugu informazioa? Geure informazio iturriak bilatu eta horien bidez elikatzen gara, horietako asko formalak baino informalak dira. Idatzizko formak baino, nahiago ditugu ahozkoak, aurrez aurre egotea, irisgarritasuna eta intentsitate emozionala handiagoak direlako? Badaki zeren bila dabilen... eta badaki gutxi gorabehera zer aurkituko duen Badaki zeren bila dabilen... baina ez daki zer aurkituko duen Ez daki oso ondo zeren bila dabilen... baina badaki gutxi gorabehera zer aurkituko duen Ez daki oso ondo zeren bila dabilen... eta ez daki zer aurkituko duen Non gaude ?
    75. 78. Gure erakundean hau egin behar da informazioarekin egun: Eremu fisikoan bilatu eta aurkitu Eremu digitalean bilatu eta aurkitu
    76. 79. Ariketa Papereko d o k ument ua Do k ument u digital a Espa z io a Narriadura Egin/Ikusi Antolaketa Orden a Garbitasuna Ikusizko kontrola
    77. 80. RSS
    78. 81. RSS http:// www . consumer .es/web/es/ tecnologia / internet /2004/05/04/140123. php
    79. 82. Ohar baliagarriak
    80. 83. Garbiketa digitala <ul><li>Arazo handia: informazio digital “ez premiazkoa?” erdian dago etengabe . </li></ul><ul><ul><li>Nahi ez ditugun mezu elektronikoak. </li></ul></ul><ul><ul><li>Inoiz irakurriko ez ditugun fitxategiak. </li></ul></ul><ul><li>Eta, aldi berean, “partxe digital” ugari. </li></ul><ul><ul><li>“ Ez nekienez” horrela edo horrela egin nuen. </li></ul></ul><ul><ul><li>“ Hemen zeure kabuz egiten duzu edo jai daukazu”. </li></ul></ul><ul><li>“ Premiazkoak?” eta “ez premiazkoak?” biltzen dituen saski-nahaski moduko gune bat izateko aukera, memoriaren ekonomiagatik eta bilaketen potentziagatik. </li></ul><ul><ul><li>Nolabaiteko kaosa ustiatzea , barne “Google” estiloko zerbait onuragarri izan daiteke </li></ul></ul><ul><li>Makinen errutinen eta giza errutinen (askoz ere konplexuagoak) nahasketa. </li></ul><ul><li>Denborarekin hondatu egiten da? Ez modu fisikoan, baina balio informatiboa galtzen du. </li></ul>Berezitasunak
    81. 84. <ul><li>Web posta vs. Instalatutako software-dun posta. </li></ul><ul><li>Karpetak eta etiketak , erabiltzen dugun informazio egiturarekin bat egingo dutenak. </li></ul><ul><li>Filtroak posta automatikoki sailkatzeko . </li></ul><ul><ul><li>Lehentasunik ez duena ez dago ikusgai. </li></ul></ul><ul><ul><li>Lehentasuna duena nabarmentzeko modua. </li></ul></ul><ul><li>Kolore bidezko kodeak. </li></ul><ul><li>Bilaketak , Google Desktop jartzeko aukera aintzat hartuta. </li></ul><ul><li>Integratu hainbat kontu espazio bakarrean . </li></ul><ul><li>Arreta jarri gaia lerroari. </li></ul><ul><li>Solasaldien haria eta erantsitako fitxategiak. </li></ul>Posta elektronikoa
    82. 85. <ul><li>Ezinbestekoa? </li></ul><ul><li>Hitzik gabeko mintzairak funtzionatu egiten du: irribarre egin telefonoz ari zarenean, baina gogoratu ahozko komunikazioa indartu egin behar dela. </li></ul><ul><li>Egin deia “zentzua erabiliz”: aukera gehiago daudenean erantzuna jasotzeko (oso goiz edo oso berandu agian), interesatzen zaizunaz hitz egiteko, gaia konpon dezakeen norbaitekin hitz egiteko. </li></ul><ul><ul><li>Agian deitzea ez da aukerarik onena izango </li></ul></ul><ul><li>“ Dei gabeko” orduak izan: lanaldiko tarte jakin batean eten telefonikorik ez izatea. </li></ul><ul><li>Erabili gidoi bat errepikatu beharreko deientzat eta nolabaiteko garrantzia dutenentzat (erabili egiaztatze zerrendak). </li></ul>Smartphone <ul><li>Posta begiratu </li></ul><ul><li>Twitter eta beste sare sozial batzuk </li></ul><ul><li>Argazkiak </li></ul><ul><li>RSS iturriak kontsultatu </li></ul>Telefonoa
    83. 86. Amaierako aholku batzuk <ul><li>Bi zereginen arteko tarteak edo itxaronaldiak aprobetxatu : eraman beti liburu bat, materiala begiratu dei batean itxaron behar duzun bitartean, etab. </li></ul><ul><li>“ Jolastu” denbora aurreztuz : zerbitzu moteleko jatetxeak identifikatu, trafiko handiena duten errepideak, bezerorik dispertsoenak, etab. </li></ul><ul><li>“ Denbora tarteak” sortu: goiz sartu edo berandu atera lanetik, lana etxetik egin, eskatu lana ez mozteko. </li></ul><ul><li>“ Alderantziz jokatu” : inork egiten ez dituenean egin gauzak (erosketak, trafikoa, jatorduak...). </li></ul><ul><li>Kaosaz gozatu … umorea galdu gabe ahal den neurrian. </li></ul>
    84. 87. Amaierako aholku batzuk <ul><li>Gauza errazekin hasi, arrakasta errazekoekin , jarrera mental positiboa ekarriko dutenekin: arrakastak arrakasta dakar. </li></ul><ul><li>Ezetz esaten ikasi ... Kontu handiarekin eta azalduz beti zergatik ezin dugun zerbait egin. </li></ul><ul><li>Igarri dadila ez gaudela, ordu batzuk hartu jendea hartzeko eta beste batzuk zuretzat gorde, eta ordutegi hori errespetatzen dela ziurtatu. </li></ul><ul><li>Denbora bukatzen dela adierazteko hiztegia ikasi: “(denbora) bakarrik daukat”, “(ordua) halako egin behar dut...”, etab. </li></ul><ul><li>Eteten ikasi: pertsonak arnasa hartu arte itxaron, pertsonei beren izenez deitu, gogoratu denbora guztiona dela, etab. </li></ul><ul><li>Gatazkak atzeratu , beste egoera batera eraman kontroletik kanpo dagoenean . </li></ul>
    85. 88. Nire lan planari buruz
    86. 89. Helburua Adierazleak Ekintzak ABC Noiz
    87. 90. Helburua Adierazleak Ekintzak ABC Noiz
    88. 91. Helburua Adierazleak Ekintzak ABC Noiz

    ×