kimi gjimnazi sami frasheri

6,464 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
5 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
6,464
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
123
Comments
0
Likes
5
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

kimi gjimnazi sami frasheri

  1. 1. Objektivat :• Te listoje 14 elementet me te rendesishem neorganizem dhe te pershkruaje rolin e tyre• Te njihet me semunjdet qe shkakton mungesa e tyre .• Te listoje produkte ushqimore te pasura me elemntet erendesishem• Te sjelle shembuj dietash ditore te shendetshme perorganizmin.• Te kryeje 1 deri ne 2 teknika per pergatitjen emedikamenteve .• Te bej studim gjinor apo komunitar lidhur meperhapjen e nje semundjeje si rezultat I mungeses seelementeve .• Te sjelle shembuj jetesh te prera ne mes gjatestudimeve ne dobi te shendetit tone .• Te pergatise ne Kompjuter nje banke te dhenash mbielemntet ne organizmin tone.
  2. 2. Burimet e Informacionit• MesuesPrinderSpecialistDietologFarmaceutikInstitucione perkateseInternetLibra shkencorePyetesor
  3. 3. 1.Listimi i 14 elementeve• Kaliumi (K)• Natriumi (Na)• Hekuri (Fe)• Azoti (N)• Fosfori (P)• Kalciumi (Ca)• Zinku• Sulfuri (S)• Jodi (I)• Magneziumi (Mg)• Bakri (Cu)• Nikeli(Ni)• Uji• Gazrat
  4. 4. KaliumiËshtë elementi më i bollshëm në qelizë. Trupipërmban rreth 250 miligramë kalium. Qelizaluan një rol të rëndësishëm në reagimetenergjike, sintezën e proteinave, si dhe nëruajtjen e ekuilibrit të acideve në trup.Megjithëse është e nevojshme ekzistenca ekaliumit në regjimin ushqimor, informacionilidhur me nevojën e sasisë minimale të tijështë i paktë. Por studimet shkencoretregojnë se ushqimet bimore janë të pasurame këtë element.
  5. 5. Natriumi• Është elementi më i bollshëm në likuidin(lëngun) e jashtëm të qelizave. Si njëelektrolit në likuidet jashtë qelizës, natriumindihmon në ruajtjen e presionit osmotikjashtë membranës së qelizës dhe ka njëndikim të njëjtë si kaliumi brenda qelizëspër ruajtjen natyrale të balancës së ujit.Nevoja ditore për të është llogaritur nga 3në 7 gr.
  6. 6. HekuriËshtë metali (element) më i bollshëm i trupit dhepërbën rreth 0.004 për qind të peshës trupore. Nëmënyrë të natyrshme, sasia e tij varion nga 3 në 5gr. Por edhe kjo është e ndryshueshme, sepsevaret nga mosha, gjinia, madhësia, shëndeti dhesasia e rezervuar e tij në trup. Në të vërtetë, hekuriështë një lëndë me ngjyrë gjaku që transportonoksigjen të mjaftueshëm për frymëmarrje dhe gazkarbonik (dioksid karboni) nga qelizat nëmushkëri. Çdo ditë, trupi ynë me anë të ushqimitpërfiton 10 deri 30 miligramë hekur
  7. 7. AzotiAzoti është element kryesor në përbërjene ajrit . Në përbërjen e trupit tënjeriut, azoti merr pjesë me 3% dhe ështëkryesisht si element kryesor i ndërtimit tëmuskujve. Organizmi yne permban sasi temedha azoti dhe luan nje rol kryesor nestrukturen e proteineve
  8. 8. FosforiLuan një rol kryesor në organizmin enjeriut, kryesisht në procesin e marrjesapo të çlirimit të energjive të organizmit.(1%) gjendet kryesisht në kockë, por edhenë molekulën e ATP-së, e cila siguronenergji në qelizë për fillimin e reaksionevekimike.
  9. 9. Kalciumi• Perben 1,5%deri ne 2% te mases trupore tepersonave te rritur .Kalciumi eshte minerali icili forcon dhembet dhe kockat tona dhegaranton funksionimin e rregullt te nervavedhe muskujve.• Eshte vecanerisht i rendesishem perzhvillimin, rritjen e trupit te njeriut. Kalciumivazhdon ti forcoje kockat deri ne moshen 30-35 vjecare, kur arrihet masa maksimale etyre.
  10. 10. Magnezi(0.05%) luan një rol të rëndësishëm nëstrukturën e skeletit dhe muskujve. Ajogjithashtu është e nevojshme në mëshumë se 300 reaksione thelbësoremetabolike. . Ai gjendet në sasinë e mëtepër se 10 miligramëve në trupin e njeriutdhe kryesisht ndodhet në kocka, mëlçi dheveshka.
  11. 11. SulfuriPërbën 0.25 për qind të peshës trupore tënjeriut dhe ndodhet në çdo qelizë të trupittë njeriut. Më tepër ndodhet nëflokë, lëkurë dhe thonj. Sulfuri vepron sinjë element antihelmues, duke u përzierme përbërësit helmues dhe i shndërronata në të padëmshëm apo i eliminonplotësisht.
  12. 12. Jodi• Në organizëm ndodhet rreth 15–23 miligramëjod ose jodi përbën 0.00004 për qind tëpeshës trupore të njeriut. Ai ndodhet në tëgjitha qelizat e trupit, por 70–80 për qind esasisë së jodit ndodhet në gjëndrat etiroideve. Kjo lëndë është pjesërisht nëformën e hormoneve të trioksinës qësintetizohet nga gjëndra e tiroideve dhe luannjë rol të rëndësishëm në forcimin dhemetabolizmin e trupit.
  13. 13. Magneziumi• Në momentet e lindjes, në trupin e njeriutndodhet 0.5 gr, ndërsa në moshë të rriturnë trup ai ka një sasi 21–28 gr, ku 50-60për qind ndodhet në kocka dhe roli kryesori tij është në qelizat nervore për tëlehtësuar funksionimin e tyre.
  14. 14. Bakri• Njihet si pjesa më e rëndësishme e shumëenzimave. Luan një rol mjaft të rëndësishëmnë pengimin e pakësimit të sasisë së gjakutnë trup. Fëmijët kanë nevojë jetike për këtëpërbërës, i cili ndodhet në sasi tëkonsiderueshme te produkti i qumështit.është i rëndësishme si një donator elektronnë reagime të ndryshme biologjike. Pa bakërtë mjaftueshme, hekuri nuk do të funksionojësiç duhet në trup.
  15. 15. Nikeli• Gjendet në kokrrat egrurit, orizit, fasules, thjerrëzës etj. dheluan një rol kryesor në rritjennatyrale, shumimin si dhe strukturën eveprimtarisë së qelizave.
  16. 16. Uji• Uji është elementi më i rëndësishëm qëndodhet në tokë, i cili luan një rol kryesornë transportimin e elementeve bazë nëqelizat e bimëve. Përbën 60 për qind tëpeshës trupore. Uji cilësohet ndryshe sielementi jetik i gjallesave. Ai ështëpërbërësi kryesor i urinës dhe plazmës sëgjakut. . Uji ka nje rendesi te vecante perorganizmin e tij pasi te gjitha procesetmetabolike kryhen me pjesemarrjen e tij.
  17. 17. Gazrat• Dioksidi i karbonit dhe oksigjeni ndodhennë sasi të ndryshme në tokë. Këto dy llojgazrash (në sasi të përcaktuara) gjendennë gjak dhe qeliza, duke luajtur një rolkryesor në procesin e frymëmarrjes qëështë po ai proces i shkëmbimit tëoksigjenit dhe dioksidit të karbonitndërmjet atmosferës dhe qelizave të trupit.
  18. 18. Mungesa e Kalciumit• Osteoporoza është një sëmundje kockash. Kockat dobësohendhe humbin fuqinë e tyre, prandaj dhe kanë tendencë tëthyhen. Njerëz me këtë sëmundje kanë një risk për plasaritjeedhe në lëvizje të përditshme si p.sh. duke u përkulur por dheduke u kollitur. Zhvillimi i kësaj sëmundjeje mund të shfaqet përshkak të ndryshimeve të hormoneve te gratë, mungesa ekalciumit, prezenca e tiroideve ose konsumimi i madh i alkoolitdhe duhanit. Kjo sëmundje nga statistikat është më e përhapurtek gratë e racës së bardhë dhe të verdhë, aziatike. Është më errallë tek gratë e racës së zezë. Mjekimi i përshtatshëm iosteoporozës mund të japë përparime në mirëmbajtjen e sasisësë kockave dhe të pakësojë simptomat që mund të shfaqen.
  19. 19. Osteoporoza
  20. 20. Mungesa e Hekurit• Mungesa e hekurit eshte shkaku me i shpeshtei anemise, madje e shfaqjes se saj eshte me eshpeshte tek femrat Anemi e përkthyer nëshqip, do të thotë pagjakesi Klinikisht, diagnoza eanemisë vendoset kur ka ulje të nivelittë hemoglobines Anemia, apo varfërimi i gjakutështë pakësim i numrit të rruazave të kuqe tëgjakut ose pakësim i Hemoglobinës në rruazat ekuqe të gjakut, ose i të dyjave këtyre së bashku.Shkaqet e anemisë janë të ndryshme dhe pokështu simptomat e saj janë të ndryshme dhekurohen sipas shkakut
  21. 21. Dhimbje kokeZverdhje e syve
  22. 22. Mungesa e Jodit• Një nga ndërlikimet që sjell në organizëm ështëajo që në popull njihet si "gusha", që sështë gjëtjetër vçse zmadhimi i gjëndrës tiroide. Gjëndratiroide është një gjëndër e vogël, e cila ndodhet nëpjesën e përparme të qafës. Hormonet që prodhontiroidja ndikojnë në funksionimin e organeve tëtrupit të njeriut. Por, që kjo gjëndër të punojënormalisht i nevojitet sasia e duhur e jodit.•Kur mungon jodi, kjo gjëndër përpiqet ta përballojëkëtë, duke u zmadhuar për të kapur sa më tepërjod. Kështu shfaqet "gusha".
  23. 23. Tiroidet
  24. 24. Mungesa e Magnezit• 1)Komplikimet ne funksionimin e organevejetesore2)Probleme ne lekure te shkaktuara nga stresidhe ngacmimet3)Rritja e nivelit te kolesterolit ne gjak.• Rritja e kolesterolit në gjak bëhet shkak për njësërë sëmundjesh dhe sidomos për sëmundjene zemrës. Rritja e kolesterolit shfaqet që nëmoshën 40-vjeçare, por, ka raste edhe mëpërpara. Ndodh të na ndjekë kudo, pa u larguarpër asnjë moment.
  25. 25. Kaliumi gjendet tek :
  26. 26. Natriumi gjendet :
  27. 27. Hekuri:
  28. 28. Kalciumi
  29. 29. Sulfuri
  30. 30. Fosfori
  31. 31. Ata dhane jatenne dobi te jetes• Karl Schele ishte nje farmacist dhe kimist I shkelqyer , I cilizbuloi shume elemente kimike si :oksigjeni , molibdeni ,magnezi , klori etj .Ai zbuloi nje processte ngjashem me pasterizimin .Schele kishte zakonin qe t ‘I shijont zbulimet e tij . Ai vdiq ngasimtoma qe ngjanin si helmimnga merkuri .• Elizabeta ascheim ishte e martuar me doctor eolf . Te dy ishinshume te interesuar nestudimin e rrezeve X . Per disa vite ato eksperimentuan merrezet ne trupin e tyre , pa I kuptuarpasojat qe po I sillnin .Elizabeta vdiq nga kanceri .• Alexander BognadovNe 1942 filloi eksperimentet me transfuzionin e gjakut .Pas 11transfuzionesh ai deklaroi sekerkimet e tij po permisoheshin . Fatkeqesisht ai mori njetransfusion gjaku me malaria dheturbekuloz dhe vdiq .
  32. 32. .• Maria Kyri , ishte e martuar me Pier Kyri . Me 1896 Henri Bekuerel zbuloi qëkripa e uraniumit rrezatonte rreze X. Skodovska-Kyri vendosen teeksploronin në lidhje me ketë zbulim. Ata zgjodhën një teknike te mençurpër te investiguar. 15 vjet para, bashkëshorti dhe vëllai i saj kishin zbuluarelektrometrin, një mjet për matjen e ngarkesës elektrike. Duke përdorurelektrometrin, ajo zbuloi se rezet e uraniumit shkaktonin në ajër përcjelljeelektriciteti. Duke përdorur ketë teknike, rezultatet e para që gjeti ishin qëpërbërëset e uraniumit vareshin nga sasia e uraniumit te përdorur. Puna qëajo kishte bere ishte me e rëndësishmja drejt zbulimeve shkencore.Çifti mori për shqyrtim 2 minerale uraniumi, pichblend dhe torbernit.Pichblend ishte kater here me aktiv se uraniumi. Në prill 1898 ata shumeoptimiste peshuan 100 gram pichblend dhe e lidhi atë me një shtypës dheme llac. Ata nuk arritën te realizonin atë që kërkuan dhe filluan teprocedonin me tone mineralesh.Skodovska arriti nga kërkimet e shumta te zbulonte një element te ri që equajtën polonium, për ndër te Polonisë. Në dhjetor 1898 Kyrite zbuluan njëtjetër element te cilin e quajtën radium lidhur me radioaktivitetin. Me 1898Kyrite me zbulimet që bene ishin tepër te pasur. Qëllimi i tyre tashme ishtete ndanin radiumin në kristale me te vogla. Me një ton pichblend dhe 1/10 ekloridit te radiumit dhe e shpërbashkuan atë në 1902. Maria ishte e parafemër e cila mori çmimin Nobel në fizike për ndër te zbulimeve që ajo kishtebere. Në 1911 ajo mori çmimin Nobel në kimi për shërbimet dhe punën përzbulimet që kishte bere . Vdekja e saj me korrik 1934 në sanatoriumin nëPassy, në Francën lindore, nga një anemi aplastike shkaktuar nga rrezet eradioaktivitetit.
  33. 33. PERGATITJA E NJE ASPIRINELendet e nevojshme :• 2 gram acid salicilik6 ml anhidrit acetik5-8 pika acid sulfurik te perqendruar50 ml uje i distiluar10 ml etanol
  34. 34. Acid salicilik Anhidrit acetit
  35. 35. Acid sulfuriki perqendruarUje i distiluar
  36. 36. Mjetet e nevojshme• Leter filtri (12.5 cm)Mbajtese ne forme unaze2 gota kimike 400ml1 poc konik 125mlpipetacilinder i shkallezuar per matjenene me akullpjate te nxehtepikatore
  37. 37. Leter filtri Mbatese ne forme unaze
  38. 38. Poc konik Gote kimike
  39. 39. Pllaka e nxehte Pikatore
  40. 40. Cilinder i shkallezuar Pipeta
  41. 41. Ene me akull
  42. 42. Zhvillimi i eksperimentit1. Vendosim ne tavolinen e punes pjaten e nxehte dhenje mbajtese ne forme unaze . Mbi pjaten e nxehtevendosim nje ene me uje . Fillojme duke ngrohur ujinqe ndodhet ne nje gote laboratori 400 ml.2. Peshojme afersisht 2 gram acid salicilik dukeperdorur nje cilinder te shkallezuar . Duhet ta matimmasen ne nje perpikmeri te madhe .3.Transferojme acidin salicilik ne nje poc konik rreth 125ml.4. Me ane te nje pipete te shkallezuar rreth 10ml hedhimne pocin konik anhedrit aceik.
  43. 43. 5. Ne pocin konik shtojme me kujdes 5 pika acid sulfurik teperqendruar duke perdorur nje pikatore. Duhet te bejmekujdes kur te hedhim acid sulfurik te perqendruar qe te mosshperndahet gjithandej . E rrotullojme fundin e pocit per tendihmuar ne bashkimin e ingradienteve .Nuk duhet ne asnjemenyre te hedhim acidin sulfurik perpara acidit anhidrit ,6. E cojme perzierjen e pergatitur ne tavoline . E vendosim atene mbajtesen ne forme unaze . Duhet e sigurohemi qeperzierja ne ene te ndodhet poshte nivelit te ujit dhe qe uji povalon. E ngrohim enen ujit per jo me pak se 20 minuta.7. Ne nje ene marrim akull. Pasi te kemi hequr enen meperzierjen e pergatitur nga ena me uje qe po ngrohej masim10ml nga akulli i ujit nepermjet nje cilindri dhe e hedhim neenen ku kemi pergatitur perzierjen3-5 pika ne te njejten kohe per te shkaterruar acidin anhidrit tetepert.
  44. 44. 8.Me pas e ftohim enen me perzierjen e fituar ne njeene me akull per te pershpejtuar kristalizimin.Gjate kohes qe ena ftohet pergatisim nje aparatfiltrimi me vacuum . Vendosim nje leter filtri ne njepreparat te vogel te tejdukshem .9. Ndezim aspiratorin . E shkundim enen dhe mekujdes nxjerrim permbajtjen qe ka brenda duke evendosur ne qender te letres se filtrit.10. Pasi e kemi vendosur i lagim kristalet me teftohte akull .Duhet te uji te jete drejt ngrirjes qe teminimizojme humbjen e produktit.
  45. 45. 11. Kryejme nje rikristalizim per te pastruar produktin.Hedhim kristalet ne nje ene . Shtojme 10 ml etanol.Ngrohim kete ene per te shformuar kristalet .12.Pasi te jene shformuar kristalet shtojme 25 ml uje tengrohte ne ene.E mbyllim enen dhe do verejme qe kristalet do fillojnete formohen sapo permbajtja te ftohet. Sapo te fillojekristalizimi e cojme enen nje ene me akull.13. Me pas e nxjerrim perberjen dhe e vendosim ne njehinke dhe aplikojme filtrimin me thithje .14.Per te provuar se kemi prodhuar nje acid acetilsalicilikmjafton te arrije nje temperature shkrirjeje 135°.

×