Technical Terms Dictionary

3,564 views

Published on

Technical Terms Dictionary, Undersecretariat of Treasury Board of Treasury Controllers, http://www.hazine.org.tr/makaleler/Teknik%20Terimler%20Sozlugu.pdf Ankara, January 2008 (& Fatih Urgancı, Erkan Arat , Mehmet Balcı, Akif Bülent Boyacıoğlu , Ahmet Tutal, in Turkish)

Birçoğu derleme niteliğinde olan bu sözlük, süregiden bir çalışmanın 03.01.2008 tarihi itibari ile son şeklini almış olduğu bir taslak niteliğinde olup tüm hakları Hazine Kontrolörleri Kuruluna aittir. Güncelleme ve genişletme çalışmaları ilerleyen dönemlerde de devam edecektir. ©

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
3,564
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
30
Actions
Shares
0
Downloads
113
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Technical Terms Dictionary

  1. 1. T.C. BAŞBAKANLIK Hazine Müsteşarlığı TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ Hazırlayanlar Ergül HALİSÇELİK Hazine Kontrolörü Fatih URGANCI Erkan ARAT Hazine Kontrolörü Hazine KontrolörüMehmet BALCI Akif Bülent BOYACIOĞLU Ahmet TUTAL Stajyer Hazine Kontrolörleri ANKARA 03/01/2008 I
  2. 2. T.C. BAŞBAKANLIK Hazine Müsteşarlığı TEKNİK TERİMLER SÖZLÜĞÜ ANKARA 03/01/2008Birçoğu derleme niteliğinde olan bu sözlük, süregiden bir çalışmanın 03.01.2008tarihi itibari ile son şeklini almış olduğu bir taslak niteliğinde olup tüm haklarıHazine Kontrolörleri Kuruluna aittir. Güncelleme ve genişletme çalışmalarıilerleyen dönemlerde de devam edecektir. © II
  3. 3. Türkçe Terim İngilizce Terim Türkçe açıklama Ticari mümessil ticari vekil, satış memuru veya müstahdem gibi bir sıfatı olmaksızın bir sözleşmeyeAcenta Agent dayanarak belirli bir bölge içinde daimi bir suretle ticari bir işletmeyi ilgilendiren akidlerde aracılık etmeyi veya bunları o işletme adına yapmayı meslek edinen kimseAçığa Satış Short Selling Sahip olunmayan menkul kıymetlerin ödünç alınmak sureti ile satılmasıdır.İşlemleri Diğer ülke ekonomileriyle mal-hizmet ticareti, sermaye emek hareketinin serbest olduğu ekonomi;Açık Ekonomi Open Market ithalat ve ihracat üzerinde herhangi bir sınırlamanın bulunmadığı veya faktör hareketlerinin karşılıklı olarak serbest olduğu ekonomiAçık Olma Disclosure Kaydedilen işlemlerin doğru olarak tasnif edilmiş ve ait olduğu hesaba dahil edilmiş olması Para politikası uygulaması çerçevesinde, merkez bankaları bünyesinde para miktarının artırılıp azaltılması amacıyla, Hazine kağıtlarının alım ve satımının (kesin alım, kesin satım, geri satım vaadiyle alımAçık Piyasa Open Market (repurchase agreements), geri alım vaadiyle satım (reverse repurchase aggrement)) yapılmasıİşlemleri (Api) Operations (Omo) işlemleridir. Bankalararası Para Piyasası işlemleri de “Açık Piyasa İşlemleri” kapsamı içerisindedir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası bünyesinde bu tür işlemler, Açık Piyasa İşlemleri ve Para Piyasası Müdürlükleri tarafından yürütülmektedir. Döviz, altın, menkul kıymet gibi bir finansal araç üzerinden sahip olunan varlıkların aynı cinstenAçık Pozisyon Short Position yükümlülükleri karşılayamayan kısmıdır. Örneğin 10 milyon USD yükümlülüğe karşı 5 milyon USD varlık bulunduruluyorsa aradaki 5 milyon USD, açık USD pozisyonunu ifade eder.Açılış Fiyatı Opening Price Seansta, ilgili vade için gerçekleşen ilk işlem fiyatı o vadenin seans açılış fiyatıdır. Taahhüt ve özel koşulları içermeyen akreditiftir. Lehdarın belgelere gerek kalmadan poliçe çekmeyeAdi Akreditif Simple Credit yetkili kıldığı vesikasız kredi. Belli bir tutar için açılmıştır. Bu miktar bitince akreditif son bulurAdi Hisse Common Stocks Özel birtakım üstünlükleri ve hakları sağlamayan hisse senetleridir.Senetleri Bir hizmetin tamamlanması için gerekli olan faaliyetleri bir diyagramla gösterir. Model oluşturma tekniklerindendir. Bu teknik, bir projenin kaynaklarının ve süresinin, bölümlere ayrılmasını veya birAğ Analizi Network Analysis faaliyet planının daha küçük işlere bölünmesini amaçlar. Her bir görevin, görev süresinin belirlenmesi, bir görev başlamadan hangi görevin tamamlanması gerektiğinin belirlenmesini içerir Her hisse senedi için, her seans öncesinde bir önceki seans işlemleri dikkate alınarak ayrı bir ağırlıklıAğırlıklı Ortalama Weighted Average ortalama fiyat oluşturulur. Bu fiyat hesaplanırken değişik fiyattan ve miktarlardan gerçekleşen ve fiyatıFiyat Price tescil edilen normal emirler dikkate alınır. Bir fiyatın tescil edilebilmesi için işlemin lot olması ve gerçekleşmiş işlemin özel emir şeklinde olmaması gerekir.Ahde Vefa Pacta Sunt Servanda Söze bağlılık, sözleşmeye bağlılık 1
  4. 4. Prosedürlerin, bilgilerin ve dokümanların akışını gösteren diyagram. Bu teknik karmaşık akışların ya daAkış Diyagramı Flow-Charting prosedürlerin özet olarak anlatımına imkân verir. Teminat mektubu; ticaret finansmanı olarak kullanılan kredi. İthalatçı firmaların kendi ülkelerinde başvurdukları bankaları yoluyla kendilerine mal satan yabancı ülkelerde ihracat firmaları lehineAkreditif Letter Of Credit açtırdıkları vesikaya dayanan kredilerdir. Bir başka deyişle, alıcının satıcı ile yaptığı satış sözleşmesinin ifası için satıcıya bazı şartlar altında belirli bir paranın verilmesi konusunda alıcının bir bankayı aracı kılmasıdır. Applicant For TheAkreditif Amiri Akreditifi açtıran ithalatçı veya alıcı Credit General Letter Of Akreditifi açan bankanın akreditifi açtığını bildiren, çoğunlukla bankanın muhabiri aracılığıyla, bazan daAkreditif Mektubu doğrudan doğruya lehdara gönderilen mektup CreditAkreditif Letter Of Credits Akreditif emrini veren müşteri/ithalatçı-alıcı/ ile banka arasında imzalanan ve bankanın müşteriyeSözleşmesi Aggrement açacağı kredinin koşullarını kapsayan sözleşme Kabul edilmiş poliçe, bir poliçeyi ödeyecek kimse tarafından poliçe bedelinin vadesinde ödeneceğininAkseptans Acceptance imza yoluyla taahhüt edilmesiAktif Asset Bir bilançonun dönen ve duran varlıklardan oluşan sol kısmını ifade eder. Sigortacılık tekniği ile buna ilişkin yatırım, finansman ve demografi konularında olasılık ve istatistikAktüer Actuary teorilerini uygulayarak, yasal düzenlemelere uygun prim, karşılık ve kâr paylarını hesaplayan, tarife ve teknik esasları hazırlayan kişi Çift taraflı kayıt metodolojisinde sağ taraftaki kayıtlara verilen addır. Pasif hesaplar ilk kayıtlarını alacakAlacak Credit tarafından alırlar. ReceivablesAlacak Devir Hızı Ticari alacakların kaç kez satışlara dönüştüğünü göstermektedir. Turnover Alan çalışması standartları, denetim görevini yerine getirmek için gerekli çatıyı kurar. Alan ÇalışmasıAlan Çalışması Field Work standartlarının amacı, denetçinin izlemek zorunda olduğu amaçlı, dengeli ve sistematik aşamalarınStandartları Standards kriterlerini koymak, çatısını oluşturmaktırAlan Örneklemesi Area Sampling Coğrafi alanların örnekleme çerçevesi olarak kullanılmasıdır İşletmenin faaliyet konusunu oluşturan mal ve hizmet satışından kaynaklanan senetsiz alacaklarınAlıcılar Accounts Receivable izlendiği hesaptır. 2
  5. 5. Opsiyonu alan tarafa, opsiyon sözleşmesine konu değeri, önceden belirlemiş fiyattan belirli bir zamanda veya belirli bir süre boyunca alma hakkını veren opsiyon sözleşmesi. Opsiyon, sahibine, opsiyona konu olan kıymeti, kontratta yazan fiyattan, kontrat vadesinde herhangi bir yükümlülük doğurmadan almaAlım Opsiyonu Call Option hakkı verir. Bu tür bir mali araçta, vadede, opsiyona konu olan kıymetin fiyatı kontrat fiyatının altında gerçekleşirse opsiyon sahibi bu hakkını kullanmaz ve işlemini daha düşük olan piyasa fiyatından gerçekleştirebilir.Altın Gold Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından standartları belirtilen kıymetli maden.Altın Bankacılığı Gold Banking Altın üzerine işlemler yapabilen bankacılık sistemi. Bankaların altın mevduat hesabı, altın senedi, altına dayalı menkul kıymet ve altına endeksli bankaAltın Kredileri Gold Loans bonosu vasıtasıyla toplaması düşünülen fonları altın veya karşılığı TL. Cinsinden sanayi kesimine plase etmesidir.Altın Külçe Swap’ı Gold-Bullions Swap Aynı anda Spot Altın Piyasasında yapılan satış ile Vadeli Piyasada yapılan eşit ağırlıkta alıştan oluşur.Altın Mevduat Gold Deposits Mevduat sahibinin altın cinsinden bankalarda açtığı mevduat hesabıdır.Hesabı Account Piyasadan toplanacak hurda altınların, uluslararası piyasalarda işlem görebilmesi için saflaştırıldığı veAltın Rafinerisi Gold Refinery standart külçe haline getirildiği yerlerdir.Altın Senedi Gold Bill Yatırım amacıyla altına dayalı olarak çıkartılması düşünülen ve belirli bir getirisi olan senet türüdür. Gold Oriented Fiziki altına alternatif oluşturan - Altın Senedi, Altına Dayalı Menkul Kıymet, Altına Endeksli Tahvil,Altına Dayalı Mali Financial Altına Endeksli Banka Bonoları,Yatırım Fonu Katılma Belgeleri, Altın Mevduat Hesabı, Altın Kredileri-Araçlar araçlardır. InstrumentsAltına Dayalı Gold Oriented Bankaların, altın veya altına dönüştürülebilir TL. Cinsinden kuyumculuk sektörüne açmayı düşündükleriMenkul Kıymet Security kredilerin geri ödemelerine dayalı bir mali araçtır.Altına Endeksli Gold Indexed Bank Sanayi şirketlerinin yanı sıra, bankaların nakit akışını sağlayabilmek için altının fiyat hareketlerineBanka Bonoları Bond endeksli çıkarılması düşünülen borçlanma araçlarıdır.Altına Endeksli Gold Indexed Daha çok nakit girişleri altın fiyatları ile ilişkili olan madencilik ve rafineri şirketlerince kullanılan birTahvil Debenture finansman yöntemidir. Bir firmada bir yıldan fazla kullanılacağı düşünülen ve herhangi bir biçimde değerden düşmesi söz konusu olan ekonomik değerlerde (taşınmazlar, bunların tamamlayıcı parçaları, ayrıntıları, makine,Amortisman Depreciation techizat, vb.) Oluşacak değerlerin bir yıl içinde uğradıkları değer kayıplarının üretilen malların maliyet tutarlarına eklenmesi veya söz konusu kayıpların o yılın giderleri arasına yazılmasıdır. Denetimleri destekleyen temel referans belgeleri olarak, denetim ekipleri tarafından tutulan dosyalardır.Ana Dosya Master File Her yıl güncelleştirilen bu dosyalarda, denetlenen kurumun profilini veren genel bilgiler yer alır 3
  6. 6. Anahtar Denetim Prosedürlerin ve işlemlerin çok önemli aşamalarındaki hataları önleme ve ortaya çıkarma bakımından bir Key Audit Points sistemde temel rol oynayan denetim noktaları.NoktalarıAnalitik İnceleme Analytical Review Mali ve/veya mali olmayan veriler arasındaki ilişkileri karşılaştırarak değerlendirme yapma prosedürüdür.Analitik İnceleme Analytical Review Ek denetimler (örneğin, maddi doğruluk testleri) yapılması gereğine işaret eden tutarsızlıkları belirlemekProsedürü Procedure üzere hesaplardaki değişimlerin ve rasyoların kronolojik karşılaştırılmasını ve analizini içeren prosedür Diğer kaynaklardan elde edilen bilgilerin analiz edilmesi sonucu elde edilen kanıtlardır. Çeşitli sayısalAnalitik Kanıt Analytic Evidence (nicel) teknikler, karşılaştırmalar, bilgisayar temelli sistem verileri, örnekleme ve kamuoyu araştırmaları bu tip kanıtlara dahildir. Analiz, konunun, içeriğinin, anlamının ve eğilimlerinin daha açık anlaşılmasını sağlamak için denetimAnaliz Analysis sırasında toplanan verilerin ve bilgilerin analizi yapılarak yeni bir kanıt üretilmesidir. Rasyolar, yüzdeler, fayda-maliyet analizleri bazı analiz örnekleridir. Çok sayıda kişi ve kurumdan amaca uygun hazırlanan özel sorularla standardize bilgi toplamak için Survey /Anket kullanılan yöntemdir. Performans denetiminde kullanılan kanıt toplama araçlarından birisidir. Anketler, Questionnaire bütün popülasyon hakkında tahminde bulunmak amacıyla istatistiki örneklemeye dayanır. Ele alınan konunun, raporun okuyucusunun yargılarını ve kararlarını ne ölçüde etkilediğininAnlamlılık Significancy değerlendirilmesidir. Anlamlılık dört faktöre dayanır. Harcama ve gelirlerin hacmi, yaratacağı etki (sosyal, ekonomik ve çevresel), duyarlılık ve risk. Anlamlılık düzeyi, araştırmalarda kullanıldığı anlamıyla, örneklem hatası olarak meydana gelen örneklemAnlamlılık Düzeyi Significance Level istatistiğinin olasılığı olarak tanımlanır.İstatistiksel anlamlılık ile pratik anlamlılık aynı olmak zorunda değildir. Bir unvana sahip, en az 5 ortakça ana sözleşmesinde yazılı konularda faaliyette bulunmak üzere, asgari Corporation/JoinAnonim Şirket 5 milyar TL. Sermaye ile kurulmuş olan ve esas sermayesi muayyen paylara bölünmüş olan sermaye Stock Company şirketleridir. Dış ticarette damping yaparak haksız rekabet uygulayan ülkelere karşı başvurulan bir yöntem. DampingAntidamping uygulamasından gümrük tarifeleri etkinliğini kaybeder ve yerli üretim korumadan yoksun kalır. Bu Antidumping Duty durumda yerli üretimi korumak için dampingle gerçekleştirilen fiyat indirimine eşit bir gümrük vergisiVergisi konur. Piyasadaki haksız ya da tekelci sayılan uygulamaları kısıtlayan yasalar. Firmalar arası rekabet koşullarını çeşitli yasalar aracılığıyla korumaya yönelik en uzun ömürlü politika, ABDde uygulanmaktadır. Bu türAntitröst Yasaları Anti-Trust Law yasaların ilki ve en ünlüsü ticareti kısıtlayan her birleşme ya da sözleşmeyi yasadışı sayan 1890 tarihli Sherman Antitröst Yasasıdır. Buna göre eyaletlerarası ticaret kurallara bağlanmış, hem iç hem de dış ticareti kısıtlayıcı her tür uygulama kanun dışı ilan edilmiştir. 1.Vergi ve resimleri ödenmiş gümrüğe tabi malların saklanması ve bazı tamamlayıcı işlemlerin yapılmasıAntrepo Warehouse için genellikle gümrüğe yakın yerlere kurulan ambar 4
  7. 7. Yabancı malların tarife ödenmeksizin gümrük makamlarının denetimine bağlı kapalı yerlerde muhafaza Warehousing edilmesine imkan tanıyan özel bir gümrük rejimidir. Buna göre söz konusu malların antrepolardaAntrepo Rejimi bekleme süresi genellikle 5 yıldır. Bu mallar ithal edilebileceği gibi sevkedilen ülkeye iade edilebilir ya da System diğer ülkelere ihraç edilebilir. Hammadde niteliğini kaybetmiş, yarı üretilmiş mallar. Elbise yapımı için kullanılan kumaş, astar, iplik veAra Mallar Intermediate Goods düğmelerin bir ara mal olması gibi. Sermaye piyasası mevzuatı çerçevesinde aracılık faaliyetinde bulunmak üzere Sermaye PiyasasıAracı Kurum Brokerage House Kurulu’ndan yetki belgesi almış kurumlar Piyasa araçlarının yetkili aracı kuruluşlar tarafından,kendi nam ve hesabına, başkası nam ve hesabına,Aracılık Interagency kendi namına ve başkası hesabına alım satımını yapan kurumlardır. Belirli bir zaman kesiti içindeki tüm işlemlerle ilgili kayıt ve belgelerin tek tek gözden geçirilmesidir.Aralıksız Denetim Continuous Auditing Aralıksız denetim yöntemini uygulayan denetçi faaliyet dönemi içindeki tüm kayıt ve belgeleri eksiksiz olarak incelerAraştırma Testi Research Test Araştırma hipotezi, araştırmacının populasyonda var olduğunu düşündüğü bağıntıyı ifade eder. Vadeli ürün fiyatının teorik değeri ile piyasa değeri arasındaki farktan kazanç elde etmek üzere yapılanArbitraj Arbitrage işlemdir. Arbitraj işlemleri risk unsuru taşımazlar ayrıca arbitraj yapan bir yatırımcı pozisyon alıp anında sattığı için açık pozisyon taşımazlar. Yönetimin, olumsuz bir olayın etki ve ihtimalini azaltmak amacıyla, riski karşılamaya yönelik kontrolArtık Risk Residual Risk faaliyetleri de dahil, aldığı tedbirlerden sonra kalan risktir. Ekonomik genişlemenin düşük vergi oranlarından kaynaklanacağı teorisi; ülkenin toplam mal ve hizmet arzını artıracak resmi teşviklerin istihdamı kamçılayacağı, daha büyük talep yaratarak toplumu refaha Supply SidedArz Yönlü İktisat götüreceği teorisi. Bu ekole göre daha büyük arz, enflasyonu düşürücü etki yapar. Düşük vergiler, vergi Economy gelirlerinin azalmasına neden olmaz. Tam tersine artan refah nedeniyle daha çok kişi daha fazla vergi verir. Bireyin veya ailenin asgari geçim düzeyini sağlayacak bölümünün toplam gelirden düşülerek vergi dışıAsgari Geçim Minimum Living bırakılması. Uygulamada genellikle götürü bir indirim saptanmakta ve derinlemesine hesaplarİndirimi Allowance yapılmamaktadır. Bir işçinin çalıştırılabileceği en düşük ücreti gösteren düzey. Çalışanların gelirinin belli bir düzeyin altına düşmesini engellemeyi amaçlar. Asgari ücretin belirlenmesine yol açan nedenlerin başında insaniAsgari Ücret Minimum Wage düşünceler gelir. Ücret karşılığında çalışan bir kişi, salt insan olması nedeniyle uygun bir yaşam düzeyine hak kazanır. Asymmetric Diğer kurumlardan daha fazla bilgiye sahip kurumların işlemlerinin işleyişiyle ilgilenen kanıt analizAsimetrik Bilgi tekniğidir. Information OvervaluedAşırı Değerlenmiş Bir ülke parasının değerinin, diğer ülke paraları karşısında bilinçli olarak değerli tutulması. Böylece ithalat Exchange Rate ucuzlar ve hammadde ithalatı kolaylaşır.Kur Politikası Policy 5
  8. 8. Bir ülkede ekonomik faaliyetlerin tam istihdam sınırını aşmasıAşırı İstihdam Over Employment Belirli bir piyasada belirli bir fiyat düzeyinden tüketicilerin almaya hazır oldukları mal miktarlarının üreticilerin satmaya istekli oldukları miktardan daha fazla olmasıyla ortaya çıkan durum. İlke ekonomisiAşırı Talep Excess Demand düzeyinde de aşırı talep, toplam mal ve hizmet talebinin arzı aşan kısmını ifade eder. Bu durumda da sonuç fiyatlar genel düzeyinin yükselmesidir.Atıl Kapasite Idle Capacity Firmaların kapasitelerinin altında üretim yapması Ticari senetlerde,ödemeden sorumlu olanların ödememesi halinde üçüncü bir kişinin alacaklılara senetAval Bill Guarantee bedelinin ödeyeceğine ilişkin verdiği güvencedir. Bir süre sonra geri alınmak veya mahsup edilmek üzere ödenen para, tahakkuktan önce ödenen,Avans Advance işlemeden ödenen, bankacılıkta belirli ve güvenceli kredi, ikraz, pey. Bankaların kısa vadeli kredi işlemleri de avans olarak adlandırılır. Bankada hesabı bulunanlara hesaplarından yapılan her türlü ödeme ile hesaplarına yatırılan paralar içinAvi bankalarca kendilerine gönderilen ödeme alma bildirgesiAvista Poliçelere "görüldüğünde" ödenmek üzere anlamında konan terim Avrupa Topluluğunun, 1993 yılı kasım ayından sonra benimsediği adıdır. İkinci Dünya Savaşı sonrası birleşme ve ekonomik bütünleşme isteklerinin sonucu olarak ortaya çıkmış bir örgütlenmedir. Avrupa Birliği fikri ilk olarak 1943de Londrada toplanan sürgün hükümetleri tarafından görüşülmüş, önce Belçika, Hollanda ve Lüksemburg arasında "Benelüks" adıyla bir gümrük bölgesi kurulmuştur. DahaAvrupa Birliği European Union sonra o dönemin en stratejik iki ürünü kabul edilen demir ve çeliğin, altı kurucu ülke (Almanya, Belçika, Fransa, Hollanda, İtalya ve Lüksemburg) tarafından ortak biçimde işletilmesi ve bu iki ürünün üst düzey bir merci tarafından denetlenmesi amacıyla Demir Çelik Birliği kurulmuş, bu kuruluş daha sonra Avrupa Ekonomik Topluluğu ve Avrupa Topluluğu olarak anılmıştır. ECU Sepeti Topluluğa üye on ülkenin paralarının sabit tutarlarının toplamından oluşmaktadır. Bu tutarlarAvrupa Para European Currency her üyenin ağırlık katsayısına göre belirlenmiştir. Katsayılar ülkenin GSMH`si, Topluluk içindeki ticaretBirimi Unit (Ecu) hacmi ve kısa vadeli parasal destekleme sistemi içindeki paylarına göre belirlenmiştir. Avrupa Para Sistemi EMSnin temelini oluşturur. Avrupa Topluluğuna üye ülkelerin paralarının ağırlıklı ortalamasıdır. Ödeme aracı ve hesap birimi olarak kabul edilir. Uluslararası tahvil piyasalarında ve hükümetler arası ödemelerde popüler bir transfer aracı olmuştur. Fakat mal ve hizmet karşılığıAvrupa Para European Currency ödemelerdeki payı yüzde 1 ile sınırlı tutulmuştur. Bir "sepet para" niteliğindedir. Ancak ECU sepetindeBirimi Unit (Ecu) çeşitli ülke paraları sabit miktarlarda yer alır. ECU sepetinde ortalama yüzde 33.6 oranındaki ağırlığı ile Alman markı istikrar sağlayan para niteliğindedir. Temeli, 18 aralık 1978de kabul edilen Avrupa Hesap Birimidir 6
  9. 9. Avrupa Birliği bünyesinde parasal entegrasyonu gerçekleştirmek için kurulan sistemdir. Bölgesel birAvrupa Para European Monetary "interkonvertibilite" esasına dayanır. İleride tüm üyeler arasında ortak bir para birimi kullanılmasınıSistemi System (Ems) öngörür. Fonksiyonları üç ana bölümde özetlenebilir: (1) ECUnun yaratılması ve kullanımı, (2) Kur sistemi ve müdahale mekanizması, (3) Kredi mekanizması. Ulusal paraların Amerikan doları karşısındaki dalgalanma marjını yükselten Smithsonian anlaşmasındanAvrupa Para European Currency sonra Avrupa Topluluğu ülkelerinin 1971 yılında kendi paraları arasındaki dalgalanma marjını yüzde 2.25Yılanı Snake ile sınırlandırması. Amerikan dolarına karşı olan dalgalanma oranı yüzde 4.5 olmuştur. Avrupa Birliği içinde iş gücünün ve çalışma imkanlarının artırılması, istihdam olanaklarının artırılması,Avrupa Sosyal European Social işçilerin yaşam standartlarının yükseltilmesi, gelir adaletinin sağlanması gibi amaçlarla oluşturulmuş birFonu Fund finans kuruluşudur. Avrupa Birliğinin uzun dönemli kredi veren kuruluşudur. Topluluk içinde geri kalmış bölgelerdeki European yatırımları özendirmek, gerekli görülen projelere destek vermek, başlıca amaçlarıdır. İye ülkelerin maliyeAvrupa Yatırım Investment Bank bakanları, bankanın yönetim kurulunu oluşturur. ECU cinsinden borç senedi çıkaran ilk kuruluş olanBankası Avrupa Yatırım Bankası, ECU özel sermaye piyasasının gelişmesine de katkıda bulunmuştur. 1958de (Eıb) kurulmuştur. Kar amacı gütmez.Ayı Piyasası Bear Market Hisse senedi fiyatlarında düşüş beklentilerinin olduğu piyasalardir.Aylıktan Kesme Memurun, brüt aylığından 1/30-1/8 arasında kesinti yapılmasıdırAyni Haklar Real Rights Eşya üzerinde doğrudan doğruya mutlak egemenlik yetkisi veren ve herkese karşı ileri sürülebilen haklar Kişi başına düşen reel gelir düzeyinin görece düşük olduğu ve üretim kapasitesinin çok yavaş arttığı ülkelerdir. Düşük tasarruf ve yatırım hacmi, ulusal gelirin yüksek bir yüzdesini tarımsal kesiminAz Gelişmiş Less Developed oluşturması, tarım kesiminde çalışan iş gücünün yüksek olması (yüzde 60-90 gibi), özellikle tarımÜlkeler Country kesiminde görülen gizli işsizlik, yetersiz alt yapı, bozuk gelir dağılımı, düşük okuma/yazma oranı, yetersiz beslenme ve yüksek çocuk ölümleri, hızlı nüfus artışı, azgelişmiş ülkelerin ortak özellikleridir. Bu yöntemde %40’ı (31.12.2003 tarihinden sonra %50) geçmemek üzere her yıl bakiye değer üzerinden normal amortisman oranının iki katı amortisman ayrılmasıdır.Bu sınırlama sadece oranın tavanıAzalan Bakiyeler Diminishing Balance içindir.Her yıl üzerinden amortisman hesaplanacak değer önceden ayrılan amortismanlar toplamının kayıtlı değerden çıkarılması ile bulunur.Bu değere bakiye değer denir.Bu usul ile amortismanı ancakYöntemi Method bilanço esasına göre defter tutan mükellefler uygulayabilir.Bu usulün seçilmesi ihtiyaridir.Mükellefler her bir iktisadi kıymet için bu iki yöntemden birisini uygulayabilirler.Ancak iktisadi ve teknik bütünlük arz edenler için farklı yöntem ve oran seçilemez.Azalan Marjinal Diminishing Marginal Arka arkaya tüketilmeye devam edilen bir malın belirli bir noktadan sonra onu tüketen kişiye gittikçe azalan miktarlarda fayda sağlayacağına ilişkin teori. Çok susamış birinin bir bardak suya ödemeye razıFayda Utility olduğu fiyatın, ikinci üçüncü bardaklarda azalması gibi.Azalan Oranlı Regressive Tax Vergi matrahı büyüdükçe vergi oranlarının da azaldığı vergiler 7
  10. 10. Vergi Üretim faktörlerinden sadece birinin miktarının değiştirilip diğerlerinin sabit tutulduğu durumda firmanınAzalan Verimler Law Of Diminishing toplam üretiminde meydana gelecek değişmeyi açıklayan yasa. Eğer belli zaman dönemi içindeYasası Returns gerçekleştirilen üretimde kullanılan faktörlerden birinin miktarı artırılırsa toplam üretimde artış görülür. Ancak belirli bir noktadan sonra artış tekrar azalma eğilimine girer.B Tipi Yatırım B Type Mutual Fund Kısa vadeli yatırım araçlarıdır. B tipi fonlar, A tipi fonlara göre daha az risk taşımaktadırlar. Buna bağlıFonu (Investment Trust) olarak da getiri beklentileri doğal olarak A tipi fonlardan daha düşük olmaktadır. Vadeli İşlem Sözleşmeleri fiyatları ile Spot Piyasa fiyatları arasında olması gereken taşıma maliyeti farkının göz ardı edilerek Spot Piyasa fiyatının Vadeli İşlem Sözleşmesi fiyatından fazla olmasıBackwardation Backwardation durumudur. Bu durum kısa vadedeki talebin uzun vadedeki talepten fazla olduğu zamanlarda ortaya çıkar. Bağımsız Denetçi Raporları, finansmanı Dünya Bankası ve/veya uluslararası ekonomik ve mali kuruluşlar tarafından sağlanan ve hükümetimiz ile bu kuruluşlar arasında imzalanan ikraz/kredi anlaşmalarıBağımsız Denetçi Independent Audit çerçevesinde özel ve kamu kurum ve kuruluşlarınca kullanılan Proje Kredileri ile hibelerine ilişkin hesapRaporu Report ve harcamaların kullanıcı kurum ve kuruluşlar nezdinde, belirtilen anlaşmalar gereğince bağımsız denetçi sıfatıyla Dünya Bankası ve diğer finans kuruluşları tarafından belirlenen esaslar çerçevesinde ve uluslararası denetim standartlarına uygun olarak yapılan denetimler sonucunda düzenlenen raporlardır. Müşterilerine profesyonel denetim hizmeti sunan, serbest meslek sahibi olarak kendi adına çalışan veya Independent bir denetim kurumuna / firmasına bağlı olarak faaliyet gösteren denetçi veya denetçiler tarafındanBağımsız Denetim işletmenin talebi ile ve bir denetim sözleşmesi çerçevesinde işletmelerin finansal tablolarının denetimi ile Auditing uygunluk ve performans denetimlerinin yapılmasıdır 1-Bir denetim kurumuna ve denetçilerine, herhangi bir dış müdahale olmaksızın, kendilerine verilen denetim yetkilerine uygun olarak davranabilme anlamında tanınan özgürlük.Bağımsızlık Independence 2-Objektifliği veya objektiflik görüntüsünü bozabilecek şartların dışında olmaktır. Objektifliğe yönelik bu tür tehditlerle, kişisel olarak denetçi, görev, işlev ve kurum seviyesinde mücadele edilmelidir. Uluslararası kredilendirme işlemlerinde bazı kredilerin nerelerde kullanılacağını krediyi veren ülke belirler.Bağlı Krediler Tred Credits Bu tip kredilere bağlı krediler adı verilir.Bağlı Muamele İkiden fazla taraf arasında yapılan takas işlemi Sermayesinin yüzde ellisinden fazlası iktisadi devlet teşekkülüne veya kamu iktisadi kuruluşuna ait olanBağlı Ortaklık Subsidiaries işletme veya işletmeler topluluğundan oluşan anonim şirketlerdirBanka Bank Bankalar Kanununa göre, Türkiyede faaliyette bulunan bankalar. Mevduat kabul etmeyen bankaların SPK düzenlemeleri çerçevesinde borçlu sıfatıyla düzenleyip, SPK’caBanka Bonoları Bank Bills kayda alınmasını meteakip ihraç ettiği emre veya hamiline yazılı kıymetli evraktır 8
  11. 11. Mevduat kabul etmeyen bankalardan kredi kullanan ortaklıkların, bu kredilerin teminatı olarak borçluBanka Garantili Bank Guaranteed sıfatıyla düzenleyip, alacaklı bankaya verdikleri emre muharrer senetlerden, bu krediyi kullandırmış olanBonolar Bills bankaca kendi garantisi altında SPK’ca kayda alınmasını müteakip ihraç edilen kıymetli evraktır Taşıyana, üzerinde yazan miktarın ödenmesinin, çıkaran kuruluş tarafından garanti edildiği faizBanknot Banknote taşımayan kıymetlerdir. Yasal ödeme aracıdır. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası TL Banknot basmaya tek yetkili kurumdur. Ücret ve aylıkların derece ve miktarlarını gösteren kıdem esası üzerine kurulu cetvel, hesap cetveli,Barem Barem gelirlerin ne kadar vergisi olduğunu gösteren cetvel. 17. Yüzyıl matematikçisi B.F. Baremein adını almıştır. Para kullanmadan gerçekleştirilen mal veya hizmet mübadelesi, takas, trampa, sayışma; vereceğini alacağına saymak suretiyle ödeme, tek bir kontrat çerçevesinde iki taraf arasında sürekli mal değişimi,Barter Barter para aracılığı olmaksızın malı malla değiştirme, alacak ve borçların karşılıklı mahsubu, para kullanılmadan malların birbirleriyle değiş tokuş edildiği ticaret yöntemiBasıs (Baz) Basis Spot Altın Piyasası fiyatı ile Vadeli İşlemler Piyasası fiyatı arasındaki farktırBasit Faiz Simple Interest Bir yatırımın, yatırım dönemi süresince sadece anaparasının kazandığı faiz oranıdır. Belirli bir dönem araligindaki kapanış fiyatlarınin toplanarak baz alinan gün sayisina bölünmesi sonucuBasit Ortalama Simple Average olusturulan ortalamadir. Kamuoyu araştırmalarında ana kütlenin her bireyinin eşit seçilme şansını güvence altına alan, anaBasit Tesadüfi Simple Random kütlenin tam bir listesinin olduğu fakat örnekleme için başka bir bilginin bulunmadığı ve diğerÖrnekleme Sampling yöntemlerden ucuz olduğu durumlarda kullanılan örnekleme türüdür Net trendler, modeller ya da değişiklikler (bir faaliyetteki en üst ve en alt düzeydeki dalgalanmalar,Basit Trend Basic Trend Analysis dönemsel ve çevrimsel değişiklikler gibi) için bir zaman periyodu içinde düzenli aralıklarla yapılan birAnalizi gözlemin ya da gözlemler dizisinin incelenmesidirBaşabaş Noktası Break Even Point Bir firmanın ne kar ne de zarar etmesi durumuBaşarısızlık İşin bir defada tam olarak yapılmaması durumunda ve herhangi bir tazminat maliyeti oluştuğunda Failure Costs (yeniden çalışma, erteleme, israf ve takip) cezaları ve maliyetleri içeren kaliteye ilişkin maliyet unsurudurMasrafları Hisse senedi borsasında teknik analizde kullanılan grafik şekillerinden biridir. Fiyatlarda görülen uzun birBayrak Flag düşme yada yükselme sonrası fiyatların istikrarlı bir şekilde ve ayni oranlarda önce düşüp sonra yükseldiği grafik şeklini ifade eder. Bir hisse senedinin bir seans süresince işlem görebilecegi en alt ve en üst fiyat limitlerininBaz Fiyat Basic Price belirlenmesinde esas teskil eden fiyattir. Bir hissenin bir önceki seansdaki Ağırlıklı Ortalama Fiyatinin en yakin fiyat adimina yuvarlanmasi ile hesaplanir. 9
  12. 12. Faiz oranlarındaki değişimi ifade eden bir ölçüm birimidir. Noktadan sonraki 4 üncü haneye karşılık gelirBaz Puan Basis Point (0.0001). Örneğin faiz oranının % 65.25’den % 66.75’e yükselmesi durumunda 150 baz puanlık bir artış söz konusudur. Diğer bir deyişle baz puan % 0.01’e karşılık gelmektedir. Gelişmekte olan ülkelerde, güçleninceye kadar dış rekabete karşı korunan yeni kurulmuş sanayi dalı.Bebek Endüstrisi Infant Industry "Yavru Sanayi" de denir. Zengin ülkeler, tekstil, deri gibi yaşlanmış sanayi dallarını da gelişmekte olan ülkelerin rekabetinden korumaya çalışır. Capital IncreaseBedelli Sermaye Anonim ortaklikların, artirdikları sermaye karşılığı çikardikları hisse senetlerini ortaklarına belirli bir Through Rights bedelle nakit karşılığı dagitmalarına denir.Artırımı Issues Unpaid Non-Quota Bedeli yürürlükteki kambiyo mevzuatı çerçevesinde yurda getirilmesi zorunlu olmaksızın yurtdışınaBedelsiz İhracat yapılan mal çıkışları Export Yurt dışına döviz transferi yapılmadan mal ithal edilmesi. Yurt dışında çalışan işçilerin ya da geçici Unpaid Non-Quota görevle yurt dışına giden devlet memurlarının dönüşlerinde getirdikleri kişisel ya da mesleki kullanımaBedelsiz İthalat yardımcı nitelikteki mallardır.Dışarıdan getirtilen malı ödemek üzere ilgililerin Kambiyo otoritelerinden Import döviz istememeleridir. Karşılığı, ticari transfer hesaplarında kaydı bulunmayan dövizlerle ödenir Müşteri, verdiği emrin belli piyasa şartlarında geçerli olmasını istediği takdirde beklemeli emir verir.Beklemeli Emir Beklemeli emir "Kayıp Telafi" ve "Fiyat Uygunsa" olmak üzere iki türlüdür.Belli Bir Faaliyete Selective Audit Özelliği olan faaliyete veya hata ya da yolsuzluk olasılığı çok yüksek bir faaliyete odaklanan denetimYönelik Denetim Ölçüm ve karşılaştırma kriteri anlamında kullanılmaktadır. Örneğin portföy yönetiminde, benchmak portföy, bu yapı dışında oluşturulan portföylerin performans (getiri ve risk anlamında) başarısınınBenchmark Benchmark ölçümüne esas alınan portföydür. Diğer bir örnek; benchmark menkul kıymetler, piyasada yeterince(Ölçüt) likiditeye sahip, ihraç eden kurum tarafından bu özelliğinin devam ettirilmesi söz konusu olan ve piyasada benzer ihraçlar için bir referans teşkil eden kıymetlerdir. Tezgah çalışması; bir kuruluşun kendi sektöründen veya dışından başarılı bir kuruluşu referans alarak karşılaştırma yapması ve daha iyi olmaya çabalaması; aynı sektörde çalışan şirketlerin birbirlerininBenchmarking Benchmarking ürünleri üzerinde yaptığı inceleme, piyasa araştırması, pazarlama taktiklerinin belirlenmesi gibi etkinlikler; bir şirketin rakiplerinin üretimden yönetim şekline kadar tüm yöntemleri detaylı olarak incelemesi ve kendi şirketine adapte etmesi Belçika, Hollanda ve Lüksemburg arasındaki gümrük anlaşması. İlk kez 1921de Belçika ve LüksemburgBENELÜKS BENELUX birleşme girişiminde bulunmuş, bu birlik İkinci Dünya Savaşına kadar sürmüş, savaş sonrasında da Hollandanın katılımıyla 1 kasım 1960da Benelüks Ekonomik Birliği resmi nitelik kazanmıştır. Dampinge veya sübvansiyona konu mal ile aynı özellikleri taşıyan bir malı, böyle bir malın bulunmamasıBenzer Mal Analogous Goods halinde ise benzer özellikleri taşıyan başka bir mal 10
  13. 13. Model oluşturma tekniklerindendir. Bazıları sabit, bazıları değişken bir dizi bileşenin yer aldığı ve “farz edelim ki” tipindeki problemlerin çözümünde farklı varsayımlarla olası bir dizi sonucu göstermekBenzetim Simulation amacıyla oluşturulan bir model aracılığı ile bir sistemin temsil edilmesini sağlayan bir tekniktir. Sistemi temsil eden model üzerinde deneyler yapılarak, belli gerçekler ve varsayımlara göre sistemin davranışı incelenmeye çalışılır. İki satıcının egemen olduğu bir piyasada satıcıların fiyat politikası uygulayarak nasıl dengeyeBertrand Duopolü Bertrand Duopol geldiklerinin araştırılması Kişilerin üretken bir biçimde çalışmaları ve hizmetleri karşılığı gelir elde etmelerine imkan verenBeşeri Sermaye Human Capital kazanılmış beceri ve kapasitelerBeyaz Yakalı White Collar El emeğine dayanmayan bir iş yapan Ekonomik liberalizm; sınırsız dış ticaret politikası; ekonomik gelişmenin bireysel çıkarlara dayandığı veBırakınız Laissez Faire bireylerin serbestçe davranmasına imkan verilmesi savı; devletin ekonomik etkinliklere, sanayi ve ticaretYapsınlar işlerine müdahale etmemesi prensibi; en az devlet müdahalesine dayalı politika Bank For Uluslararası Ödemeler Bankası. Bütün merkez bankalarının bankası niteliğindedir. 1930da kurulmuştur. Amacı, Alman savaş borçlarına ait hesapların ve ödemelerin tanzim edilmesidir. Günümüzde ise merkezBıs International bankaları arasındaki ilişkileri düzenlemek, işbirliğini geliştirmek, çeşitli uluslararası finans işlemlerinin Settlements kolaylaştırılmasını sağlamak, uluslararası mali operasyonlar için kolaylık temin etmektir. Bir şirketin dönemsel faaliyetleri sonucu, dönem sonunda hazırladıkları (31 Mart, 30 Haziran, 30 Eylül veBilanço Balance Sheet 31 Aralık) ve yayınladıkları tablolardır. Şirketin portresini çizen bu tablolar muhasebe dilinde “t tablosu” olarak adlandırılır. İki taraflılık; bütün dünyada ticari engellerin ortadan kalktığı bir dönemde daha önem kazanan ikili ilişkiler; iki ülke arasında yapılan, hükümleri başka ülkeleri bağlamayan, özellikle ticaret ve ödemelerle ilgili ikili anlaşmaları içeren sistem. Söz konusu ülkelerin, uluslararası ticarette diğer ülkelereBilateralizm Bilateralism tanımadıkları ayrıcalıkları birbirlerine tanımalarıdır. Bu ayrıcalıklar, kapsamlı ithalat kotaları ya da gümrük tarifesi indirimleri biçiminde olabilir. İki yanlılık, GATT ilke ve kurallarının onaylamadığı bir dış ticaret ilişkisidir. Bu ilişki biçimi, İkinci Dünya Savaşını izleyen yıllarda AET ve EFTA gibi birçok ülkeyi bünyesinde toplayan ekonomik bütünleşmelerin doğmasıyla etkinliğini kaybetmişti Letter Of Denetimin amacını ve kapsamını, yetkili denetçilerin isimlerini ve bunların görev sürelerini bildirmekBildirim Mektubu üzere denetim kurumu tarafından denetlenene gönderilen mektup Notification Bir yatırımın yatırım dönemi boyunca kazandığı faizin de yeni yatırım döneminde yatırıma tabi tutulmasıBileşik Faiz Compound Interest sonucu elde edilen getiriyi gösteren faizdir. Diğer bir deyişle faizin de faiz kazanmasıdır. Herkes bilgi edinme hakkına sahiptir. Türkiyede ikamet eden yabancılar ile Türkiyede faaliyette bulunanBilgi Edinme yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla veHakkı karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun hükümlerinden yararlanırlar. Türkiyenin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır 11
  14. 14. Bilgi Teknolojileri It Denetimi İşletmelerin sahip olduklar bilgi teknolojisi kaynaklarının değerlenmesi sürecidirDenetimiBilgisayar Computer Audit İşletmelerin sahip olduklar bilgi teknolojisi kaynaklarının değerlenmesi sürecidirDenetimiBilgisayar Computer Assisted Elle yürütülen denetim prosedürlerinin ve denetimin verimliliğini artırmak üzere bilgisayar yardımıylaDestekli Denetim yapılmasına imkân veren araçlardır. Audit TechniquesTeknikleriBilgisayar Belli bir alana uygulanan program ya da program seti. Örneğin; bir ücret sistemi ya da bir envanterUygulama EDP Applications sistemiDosyaları Altın ve gümüşe dayalı para sistemi; çift maden sistemi. Bu sistemde altın ve gümüş arasında belli birBimetalizm Bimetalism değer oranı vardır. Oran, 16 ons gümüşün 1 ons altına eşit olmasıdır. Ancak bu yasal orantının, metallerin ticari değeriyle ilişkisi yoktur. Her iki maden de birlikte dolaşımda bulunur.Bir Hesabın Checking Of An Bir hesap üzerinde yürütülen (ve hesaba dahil) işlemlerin doğruluğunun ve eksiksizliğinin kontrolüKontrolü Account faaliyeti Fertlerin çıkarlarını amaç edinen ekonomik görüş. Bu görüşe göre toplum kişiyi alet olarak kullanmaz.Bireyci Ekonomi Individual Economy Kendisi kişinin rahatını sağlayacak bir alettir. Ferdiyetçilik aşırı bir görüşe uyularak kişinin herşeyi kendine göre ayarlaması, her türlü bağdan sıyrılması olarak kabul edilmiştir. Karşıtı kollektivizmdir. Bir yatırımın, yatırım dönemi içerisinde, ödeme tarihine kadar üzerinde biriken faizdir. Örneğin, 6 ayda bir dönemsel % 30 kupon ödemeli 100.000 TL ‘ den ihraç edilen bir devlet tahvilini almak için, piyasa AccumulatedBirikmiş Faiz oranının değişmediği varsayımı ile 3 ay sonra ödenmesi gereken fiyat yaklaşık 115.000 TL’ dir (dönem Interest sonunda toplam 30.000 TL faiz kazanması için, bu durumda ikinci 3 ay için % 13.04’ lük bir getiri söz konusudur). Buradaki 15.000 TL yatırımın üzerinde biriken faizi ifade etmektedir.Birinci Derecede Bir konunun, önemli den öte, “birinci derecede önemli” olması için, işlemin mali tablo üzerindeki etkisinin Fundamental kullanıcılarını yanıltacak ölçüde büyük olması gereklidir.Önemli Tahvil veya hisse senedi gibi menkul kıymetler ve sermaye piyasası araçlarının bizzat ihrac edenBirincil Piyasa Primary Market kuruluştan veya bu kuruluşa aracılık eden aracı kurumdan satın alınması işlemidir. Menkul kıymetleri ihraç eden şirketler ile tasarruf sahiplerinin doğrudan doğruya karşılaştıklarıBirincil Piyasalar Primary Market piyasalardır. Diğer bir deyişle, menkul kıymetlerin ihraçcı kuruluşlar tarafından tasarruf sahiplerine ilk kez satışa sunulduğu piyasalardır. Kıymetli maden ödünç alınması veya verilmesi amacıyla verilen bir emrin işlem görmesi halindeBlok Emir Block Order tamamının gerçekleşmesini zorunlu kılan emir türüdür. 12
  15. 15. Paranın harcanmasını yasaklama, bir varlığın, yetkili mercilerin izni olmadan sahibi tarafından kullanılamaması; yasal koşullara uygun olarak sahibinin tasarrufuna ve kullanmasına izin verilmeyenBlokaj Blocage dondurulmuş değer. Bloke hesap uygulaması, icra veya vergi borçlarından veya dış politika nedenlerinden kaynaklanabilir. (2) Abluka; bir devletin bir başka devlete karşı uygulayabileceği çeşitli önlemlerdir. 1) Vergi muafiyeti, bir verginin kaldırılması, teşvik amacıyla bazı ihraç mallarının vergiden istisnaBonifikasyon edilmesi, (2) Müşterinin uğrayacağı zararı karşılamak amacıyla satıcının verdiği mal fazlası veya fiyat indirimi. Fiyat indirimi, çok miktarda mal satın alan müşterilere de yapılabilir Borç senedi. Bir bedelin kayıtsız şartsız ödeneceğini ifade eder. Düzenleyenin imzasını, düzenleme tarihini, alacaklının ismini, bono veya emre muharrer senet sözcüklerini içeren bir taahhüt senedidir.Bono Bond Taahhüt senedinin bono sayılabilmesi için bu şartları içermesi gerekir. Düzenleme yeri veya ödeme yeri ifadelerinden birinin bulunmaması bononun niteliğini değiştirmez. Ancak her ikisi de belirtilmemişse taahhüt senedi bono değil adi senet kabul edilir.Borcun Conversion Of Public Faiz oranı yüksek olan bir kamu borcunu, faiz oranı düşük diğer tahvillerle değiştirme sürecidir.Konversiyonu Debt 1- Bir kişi veya kuruluşun diğerine karşı yerine getirmek zorunda olduğu yükümlülük, 2- Çift taraflı kayıtBorç Debt metodolojisinde sol taraftaki kayıtlara verilen addır. Aktif hesaplar ilk kayıtlarını borç tarafından alırlar. Devlet iç borcu ve Devlet dış borcundan doğan anapara ve faiz ödemeleri ile bu borçlara ilişkin iskontoBorç Servisi Debt Service giderleri ile ücret ve diğer ödemeler Dış borçların ana para, faiz ve diğer ödemelerin yıllık toplamının, cari ödemeler bilançosunda yer alanBorç/Servis Oranı Debt Service Ratio döviz kazançlarına (ülke ihracatına) oranı. Bir ülkenin borçlarını geri ödeme kapasitesini ortaya çıkaran göstergelerden biridir. Bu oran elde edilen dövizin ne kadarının borç ödemelerine ayrıldığını gösterir. Yılı bütçe kanununda belirtilen başlangıç ödenekleri toplamı ile tahmin edilen gelirler arasındaki farkBorçlanma Limiti Loan Limit kadar net iç ve dış borçlanma yapılabileceğini ifade eder.Borsa Stock Exchange Mübadele konusu olan mal ve değerli maddelerin ortada olmadan kağıtlarla alınıp satıldığı Pazar Altın alım satım işlemlerinde, Borsa üyelerinin altına ilişkin alım satım emirlerini toplayarak, belirlenmiş Stock ExchangeBorsa Eksperleri kaidelere göre fiyatların teşekkülünü alım satım işlemlerin sonuçlandırılmasını sağlamakla görevli Experts kimseler. Stock Exchange Müşteri emirleri, aracı kurum üye temsilcileri tarafından seans içinde borsa bilgisayar sistemineBorsa Emirleri aktarıldığında borsa emrine dönüşür. Orders Stock Exchange Borsada belli kurallara göre işleyen organize pazarlarda işlem gören menkul kıymetlerin, borsadakiBorsa Fiyatı arz ve talep koşullarına göre oluşan fiyatıdır. Prices Stock Exchange Borsalda üyeler tarafından, talebe bağlı olarak ithal edilen külçe altın ile borsa işlem miktarıBorsa Katsayısı arasındaki fark borsa katsayısı olarak tanımlanır. Coefficient 13
  16. 16. Exchange Borsa üyelerinin, Borsada gerçekleştirdiği işlem hacmine göre hesaplanarak Borsaya ödenen meblağBorsa Payı olup Borsa Yönetim Kurulu’nca onaylanır. Transaction Fee Gerek menkul kıymetler ve kambiyo borsalarına, gerekse ticaret borsalarına kayıtlı olan iktisadiBorsa Rayici Market Value kıymetlerin değerlemeden evvelki son muamele gününde borsadaki muamelelerin ortalama değerlerini ifade eden değerleme ölçüsü. Borsanın izniyle halka arz edilecek hisse senetlerinin, borsaya kaydedilmesidir. Kote ettirilmemişBorsaya Kote To List On Stock senetlerin ticareti olanaklı değildir. Kote olmuş senet, ilgili borsada tanındığını ve alım/satımınınOlmak Market yapılmasına izin verildiği anlamına gelir. Hisse senetlerinin ticaretinin yapıldığı bir piyasa olan her borsanın kendine özgü kuralları vardır.Boşaltma Yerinde Freight On Carriage Sadece kara yoluyla nakliyatta kullanılır. Satışa mal bedeli ve nakliyesi dahildir. Boşaltma masraflarıTeslim Paid To alıcıya aittir Düopson durumunda kar ve üretim miktarının ilişkilerini saptayan kuram. İngiliz ekonomist ve istatistikçiBowley Teorisi Bowley Theory Arthur Lyon Bowley tarafından ileri sürülmüştür. Bir malın iki satıcısı olması durumunda, bunların arasındaki rekabetin bir ölüm kalım savaşına varmaması için fiyatları nasıl saptamaları gerektiğini açıklar. 1977de Dünya Bankasının önerisi üzerine az gelişmiş ülkelerin sorunlarını incelemek ve çözüm yolları önermek amacıyla Alman siyaset adamı Willy Brandtın başkanlığında bir komisyon kurulmuştur.Brandt Raporu Brandt Report Komisyon çalışmasını 1980 yılında, Kuzey-Güney: Yaşam Savaşı İçin Bir Program adı altında yayınlamıştır. Rapor zengin Kuzey ile yoksul Güney arasında büyüyen açığı vurgular.Bretton Woods Bretton Woods İkinci Dünya Savaşı sonrası, uluslararası ödemeler ve sermaye hareketleri açısından genel bir düzenlemeKonferansı Conference yapılmasına, uluslararası bir para kuralı belirlenmesine ilişkin olarak yapılan toplantı 1- Alım ve satım işlemlerine belli bir komisyon karşılığı aracılık eden, işlemleri kendi adına ancak taraf olduğu kişi veya kurumlar hesabına yapan işlemcilere verilen isimdir, 2-Sigorta veya reasürans sözleşmesi yaptırmak isteyenleri temsil ederek, bu sözleşmelerin yaptırılacağı şirketlerin seçimindeBroker Broker tamamen tarafsız ve bağımsız davranarak ve teminat almak isteyen kişilerin hak ve menfaatlerini gözeterek sözleşmelerin akdinden önceki hazırlık çalışmalarını yürütmeyi ve gerektiğinde sözleşmelerin uygulanmasında veya tazminatın tahsilinde yardımcı olmayı meslek edinen kişiBulguların Statement Of Denetim mektubuBildirimi FindingsBullionizm Bullionism Altın, gümüş ya da diğer değerli madenlerin külçe halinde ihracatının yasaklanmasıBundesbank Bundesbank Federal almanya merkez bankasıButlan Nullity Geçersizlik 14
  17. 17. 1- Gelecekte belli bir dönemde gerçekleşmesi öngörülen gelir ve giderlerin karşılıklı tahminlerini içeren cetvel; belirli bir süreyi, çoğunlukla takvim yılını veya ekonomik yılı kapsayan, devlet gelir ve giderleri planının parasal göstergelerle ifadesi. Geniş anlamıyla bütçe kurumların, örgütlerin, kuruluşların ya da kişilerin belirli bir süre içindeki gelir gider planlarıdır, 2- Belli bir zaman dilimi içinde gerçekleştirilmesiBütçe Budget öngörülen programlanmış faaliyetlerin rakamsal ve finansal olarak ifadesi. Bütçe, gelecekteki faaliyetleri planlar ve elde edilen sonuçları bunlar gerçekleştikten sonra kontrol eder, 3- Belirli bir dönemdeki gelir ve gider tahminleri ile bunların uygulanmasına ilişkin hususları gösteren ve usulüne uygun olarak yürürlüğe konulan belgeBütçe Açığı Budget Deficit Devletin harcamalarının, gelirlerinden yüksek olmasıBütçe Çevrimi Budget Cycle Bütçenin hazırlanmasından kanunlaşmasına kadar geçen aşamaları kapsayan süreçtirBütçe Dengesi Budget Balance Bir işletmenin veya devletin gelir ve giderleri arasındaki farktır.Bütçe Fazlası Budget Surplus Devlet gelirlerinin harcamalarından yüksek olmasıBütünleşik Comprehensive Mali denetimi ve performans denetimini eş zamanlı olarak yürütmeyi içeren denetim setiDenetim AuditingBüyüklükle Probability Birimler veya kümeler büyüklükleriyle birlikte listelenir. Birim büyüklüklerinin kümülatif toplamıOrantılı Olasılık Proportional To Size oluşturulur. Kümülatif toplam gerekli küme sayısına bölünerek örnekleme aralığı belirlenir. ÖrneklemeÖrneklemesi Sampling aralığından büyük boyutlu birimler seçilir İş gücü, doğal kaynaklar ve donanımda, kişi başına bir yıldan geçen yıla oranla daha yüksek bir gelirBüyüme Growth sağlayacak şekilde kaydedilen artış Milli gelirin bir önceki yıla göre artış oranı. Belli bir dönemin sabit fiyatlarla GSMHsinin, bir önceki yılın aynı döneminin GSMHsine bölünmesiyle bulunur. Sanayileşmiş ülkelerde, ekonominin bir yıl veya üç aylık dönemler itibariyle performansını ölçerken gayrısafi milli hasılanın büyüme hızı kullanılır. İç aylıkBüyüme Oranı Growth Ratio hesaplamalar ekonominin seyrinin daha iyi izlenmesi için yapılır. Böylece hükümete ekonominin gidişi konusunda ipuçları verilir ve gerekli önlemlerin alınması için bir erken uyarı sistemi görevi görür. Sanayici ve işadamları büyüme oranının seyrine göre üretim, satış ve yatırım programlarını daha sağlıklı bir şekilde yapabilirler. Cambridge İniversitesinden bir grup ekonomistin oluşturduğu topluluk. Okulun kurucusu, 1885-1908 arası Politik İktisat Kürsüsü Başkanlığı yapmış olan Alfred Marshalldır. Keynesin hocası olan Marshall, oCambridge Okulu Cambridge School zamana dek makro ekonomiye yönelik olan dikkatlerin mikro ekonomiye çekilmesini sağlamıştır. En büyük başarılarından biri mikro ekonomiyi arılaştırıp geliştirmesidir. Bir ülkenin bir yıl içinde diğer ülkelere çeşitli nedenlerle yaptığı ödemeler ile, dış ülkelerden sağladığı gelirleri döviz olarak ya da döviz karşılığı ulusal para cinsinden gösteren bilançolarda, ödemeler dengesiCari Açık Current Deficit kayıtları çift taraflı kayıt sistemine göre tutulmakta ve uluslararası işlemlerin özelliklerine göre bilanço kalemleri alacak veya borç olarak kaydedilmektedir. 15
  18. 18. Ödemeler dengesi çift kayıt esasına göre tutulduğu için, muhasebe mantığı gereği borç ve alacakların toplamlarının birbirine eşit olması gerekmektedir. Eğer bir ülkenin cari işlemleri ve sermaye hesaplarının borçlarının toplamı, alacaklarının toplamını aşıyorsa, bu ülkenin aradaki fark kadar ödemeler bilançosu açığı (cari açığı) var demektir. İki kimsenin para,mal,hizmet ve diğer hususlardan dolayı birbirlerindeki alacaklarını ayrı ayrı istemekten Current AccountCari Hesap karşılıklı olarak vazgeçip, bunları kalem kalem zimmet ve matlup şekline çevirerek hesabın kesilmesinden Running Account çıkacak bakiyeyi isteyebileceklerine dair yapılan sözleşme. Current Exchange Gerçek kur. Döviz piyasasında günlük olarak döviz alım, satım işlemleriyle oluşur. Kambiyo borsalarındaCari Kur ise, günlük alım satımlar sonucu serbestçe oluşan kurdur RateCari Varlıklar Current Assets Satılabilir pay senedi ve tahviller, alacaklar, stoklar, kasa ve öteki döner varlıklardın oluşan bütün Chief ExecutiveCEO Genel müdür OfficerCeza Personal CriminalSorumluluğunun Ceza sorumluluğu şahsidir. Kimse başkasının fiilinden dolayı sorumlu tutulamaz LiabilityŞahsiliğiCeza Zamanaşımı Prescription Of TCKda yazılı bazı cezaların belli sürelerin geçmesiyle infaz edilememesidir Fiyatın mal bedeli ile belirli bir yere kadar taşıma masraflarından ibaret bulunduğu durumları belirtir.CF Cost And Freigt Sigorta masrafları fiyata dahil değildirCharter Charter Agreement Geminin tamamı veya bir kısmının kiralanması yoluyla yapılan navlun sözleşmesi.Sözleşmesi Cost-Insurance- Bir malın maliyet, sigorta ve navlun ücretlerini kapsayan fiyatı; müşterinin limanına teslim, malın ihraçCIF olunan yere teslimi. Malın değeri, sigorta ve navlundan doğan tutarı ifade eder. Freight Chief InformationCIO Şirketin enformasyon sistemleri ve bunlarla ilgili kaynaklardan sorumlu üst düzey yönetici Officer Çifte yetki veren havale; ticari senedin, arkasına yazılan yazı veya imza ile başkasına devri, 1) çekinCiro Endorsement arkasını imzalama, (2) bonodan doğan hakların bir başka kimseye senet sahibi tarafından devredilmesi, (3) bir şirketin bir yıllık iş hacmi 1914de çıkarılan ve rekabeti büyük ölçüde azaltacak girişimleri yasaklayan yasadır. Piyasadaki toplamClayton Yasası Claytons Law malın önemli bir kısmını üreten tekellerin gelişmesinin denetim altında tutulmasını hedeflemiştir. 16
  19. 19. Fransız Merkantilizmi, Sanayi Merkantilizmi; 1664-1681 arasında uygulanan, ülke sanayini geliştirerek ihracatı artırma politikası. Bu çabaya özel sektör kadar devlet de yoğun şekilde katılmalıdır. Devlet eliyleColbertizm Colbertism sanayileşmenin desteklenmesine, koruyucu dış ticaret politikasıyla ithalatın kısılarak ihracatın artırılmasına, ithalata yüksek vergiler uygulanmasına yönelik bir dizi politika düzenlenmesini içerir. Güney ve güneydoğu Asyadaki Batı yanlısı ülkelere ekonomik yardım yapılması amacıyla 1950deColombo Planı Colombo Plan uygulamaya konan plan. Başta İngiliz milletler Topluluğu çerçevesinde gelişen bu örgütlenme, diğer Asya ülkelerinin de dahil olmasıyla genişlemiştir. Taşıma maliyetleri nedeni ile Vadeli İşlem Sözleşmesinin fiyatının Spot Piyasadan fazla olduğuContango Piyasa Contango Market piyasalardır. COSO, mali raporlamanın iş ahlakı, etkili iç kontroller ve kurumsal yönetim aracılığıyla kalitesinin artırılmasını amaç edinmiş gönüllü kuruluşların bir araya gelmesi ile oluşturulmuştur. 1985 yılında Hileli Mali Raporlama Üzerine Ulusal Komisyonu desteklemek üzere kurulmuştur. COSO tarafından hazırlanan iç kontrol modeli, Avrupa Birliği ülkeleri başta olmak üzere birçok gelişmiş ülkeye ilham kaynağı olmuştur. COSO Modeli iç kontrol sistemlerine ilişkin standartların temelini oluşturmaktadır. Bir iç kontrol modeli olan COSO, İç Denetçiler Enstitüsü tarafından yayımlanan ‘İç Kontrole İlişkin İşletme Raporunun Hazırlanmasında İç Denetçilerin Rolü’ başlıklı Raporda belirtildiği şekilde, denetim sürecine dahil edilmiş Coso bir modeldir. Modele göre iç kontrol sisteminin ana hedefleri; Organizasyonun etkin ve etkili işler The Committee Of yapmasını, güvenilir mali raporlar hazırlamasını ve mevzuata uyumunu sağlamaktır. COSO Modeli; Sponsoring kontrol ortamı, risk değerlendirme, kontrol faaliyetleri, bilgi ve iletişim ile izleme olmak üzere beş unsurdan oluşmaktadır. 1- Kontrol Ortamı: Yönetim ve çalışanlar bütün bir örgüt içinde, iç kontrole veCOSO Organisations Of dikkatli bir yönetime yönelik olarak pozitif ve destekleyici bir tavrı geliştiren ortamı oluşturmalı ve The sürdürmelidirler. 2- Risk değerlendirme, amaçlara ulaşılırken karşılaşılabilecek risklerin tanımlanıp analiz Treadway edilmesi ve risklerin ne şekilde yönetilmesi gerektiğine karar vermek için bir temel oluşturulmasıdır. 3- Commission Kontrol Faaliyetleri, yönetimin talimatlarının yerine getirilmesini sağlamaya yardımcı olan politikalar ve yöntemlerdir. Kurumun hedeflerine ulaşırken karşılaştığı riskleri işaret etmek için gerekli önlemlerin alınmasını sağlamaya yardımcı olur. 4- Bilgi ve İletişim: Uygun bilgi, kişilerin sorumluluklarını yerine getirebilmelerini sağlayacak şekilde tanımlanmalı, elde edilmeli ve paylaşılmalıdır. Etkili iletişim, kurumun en altından en üstüne dolaşacak şekilde geniş anlamda gerçekleşmelidir. Tüm çalışanlara iç kontrol sistemindeki rolleri anlatılmalıdır. 5- İzleme: İç kontrol izlemesi zaman dilimi içindeki performansın kalitesini değerlendirmeli ve denetim ya da diğer inceleme bulgularının derhal çözüme bağlanmasını güvence altına almalıdır. Ölüm cezası, ağır hapis, hapis ve sürgün cezası, ağır para cezası, kamu hizmetlerinden men cezalarınaCürümler Crime karşilık gelen suçlardır Çalışma kağıtları, denetim görevini yerine getirirken denetçinin yaptığı çalışmaları ve tespitleri kaydettiği dokümanlardır. Çalışma kağıtları, yapılan çalışmalarla denetim raporu arasında bağlantı kurar veÇalışma Kağıtları Working Papers denetçinin ulaştığı sonuçlara, denetçi kanaatine ve denetim bulgularına dayanak oluşturur. Denetçi denetim çalışmaları sırasında, denetim görüşü oluşturmak amacıyla yeterli kanıt topladığını ve denetimi 17
  20. 20. denetim standartlarına uygun bir şekilde gerçekleştirdiğini kanıtlayabilecek her türlü çalışmasını belgelendirmek durumundadır. Bu belgeler çalışma kâğıtları şeklinde olmaktadırÇapraz Kur Cross Rate Bir ulusal paranın dışında iki yabancı paranın birbiri karşısındaki değiştirilme oranıdır 1- Ödeme aracı; kanun ile belirlenen şekilde düzenlenen, keşidecinin emrinde para bulunan banka üzerinden çekilebilen havalesi, 2- Para yerine kullanılan değerli kağıt; herhangi bir kredi kurumundaÇek Cheque hesabı bulunan bir kimsenin özel işaretli bir matbu kağıtla, söz konusu kişiye ya da kağıda sahip kişiye yazılı miktar kadar para ödenmesine ilişkin verdiği yazılı emir, bir bankada ticari hesap açtırmış olan kimsenin gerek kendisine gerekse de başkasına ödeme kolaylığı gösteren yazılı talimat. Tüketici ve Toptan Eşya Fiyat Endeksleri gibi genel kullanıma açık mal ve hizmet sepetlerinden oluşan enflasyon endekslerinin temel enflasyonist eğilimleri tam olarak yansıtmadığı varsayımı ile, bazı mal grupları ile fiyat değişmelerine yol açan bir takım unsurların enflasyon endeksinden çıkarılması sonucu ulaşılan bir enflasyon tanımıdır. Bu amaçla, dışsal etkilere (enerji fiyatlarında artış, mevsimsel koşullar,Çekirdek maliye politikası vs) daha açık olan ve geçici nitelikler taşıyabilen, enerji, temel gıda maddeleri fiyatları Core Inflation ve dolaylı vergiler bu tür enflasyon hesaplamaları içerisine katılmamaktadır. Amaç, fiyatlar genelEnflasyon seviyesindeki değişimi sürekli kılan unsurları tespit etmek ve bunlara yönelik daha gerçekçi politika kararları alabilmektir. Özellikle, enflasyon hedeflemesine yönelen ülkelerde bu türden alternatif endeks oluşumları değişik formları ile kullanılmaktadır. Türkiye’de Özel İmalat Sanayi Fiyat Endeksi “çekirdek enflasyon” olarak adlandırılmaktadır.Çıkarılmış Issued Capital Kayıtlı sermaye sistemine tabi ortaklıkların satışı yapılmış hisse senetlerini temsil eden sermayelerdir.SermayeÇıktı Output Program, proje veya faaliyetler sonucunda sağlanan ürün, hizmet ya da diğer kalemlerdir Performans denetiminde veri analizinde kullanılan tekniklerden biri olup; eğitim, sağlık gibi faydanınÇıktı Bütçelemesi Output Budgeting parasal olarak hesaplanamadığı, (fayda/maliyet oranı, net bugünkü değer ve iç kârlılık oranı) sosyal sektördeki projelerde uygulanır Para değerinin altın ve gümüşe göre saptanmasıdır. Güçlüğü, iki metal arasındaki değişim oranının belirlenmesindedir. 19. Yüzyıl ülkelerinin genellikle kabul ettiği oran 15-16 ölçek gümüşün bir ölçekÇift Metal Kuralı Bimetalism altına denkliğidir. Ne var ki, bu iki metalin değer oranı değiştiği zaman, değer kazanan metalden yapılan paraların halk tarafından saklandığı ve ortadan kaybolduğu görülmüştür. Bu kural, 1870lerde terkedilmiş, yerine altın kuralı kabul edilmiştir.Çift Vergileme Double Taxation Bir vergi konusunun iki kez vergilendirilmesiÇok Aşamalı Multi-Stage Kamuoyu araştırmalarında, bilginin saklanma şekline bağlı olan ve birden fazla mahalde yapılanÖrnekleme Sampling denetimde olduğu gibi iki ya da daha çok basamaktan oluşan örnekleme türüdürÇok Değişkenli Birkaç değişken arasındaki ilişkiye incelemek amacıyla kullanılan ana birleşenler analizi, faktör analizi, Multivariate Analysis küme analizi ve ayırıcı analizler gibi bir dizi istatistiksel tekniği içeren model oluşturma tekniğidirAnalizlerÇok Fiyat Yöntemi Multiple Price Altın alım satımından kullanılan yöntemdir. Çok fiyat yöntemi, altına ait olarak verilen alım satım 18
  21. 21. Method emirlerinin ‘’fiyat önceliği kuralı’’na uygun olarak teker teker karşılaştırılmasıyla elde edilen fiyatlarla altın satımın gerçekleştirildiği sürekli müzayede sistemi ile çalışır. Birden fazla ülkede üretim ve pazarlama faaliyetleri olan firma. Genellikle dünya pazarları için üretim MultinationalÇok Uluslu Şirket yaparlar. Gelişme stratejilerini global olarak saptarlar. Özellikle İkinci Dünya Savaşından sonra Company yaygınlaşmışlardır. Mıff Mali Çerçeve Belgesi, mali yardımların IPA bileşenleri ve ülkeler bazında dağılımı konusunda ABÇok Yıllı İndikatif Multi-Annual Komisyonu’nun görüşünü yansıtır.AB Komisyonu her yıl, IPA çerçevesinde gelecek üç yıllık dönemler içinMali Çerçeve verilecek mali yardımların dağılımını gösteren ve uygulama planı niteliğindeki bir Çok Yıllı İndikatif Mali IndicativeBelgesi Çerçeve Belgesi hazırlayarak AB Parlamentosu ve Konseyi’ne sunar. Financial Framework Mıpd Çok Yıllı Planlama Belgesi, Mali Çerçeve Belgesi ile bir ülkeye ayrılan mali yardım fonunun, IPAÇok Yıllı İndikatif Multi-Annual bileşenleri altında gerçekleştirilecek faaliyetler ve temel önceliklere göre dağılımını gösterir.Planlama Belgesi Indicative Her bir yararlanıcı ülke için bir Çok Yıllı İndikatif Planlama Belgesi hazırlanacaktır. Planning Document Eşyanın montajı, kurulması ve diğer eşya ile birleştirilmesi dahil olmak üzere işçiliğe tabi tutulması,Dahilde İşleme Inward Processing işlenmesi, yenilenmesi, düzenli hale getirilmesi dahil olmak üzere tamir edilmesi ile işleme sırasındaFaaliyeti Regime tamamen veya kısmen tüketilse dahi işlem görmüş ürünün bünyesinde bulunmayan ancak, bu ürünün üretilmesini sağlayan veya kolaylaştıran önceden belirlenmiş bazı eşyanın kullanılmasıDahilde İşleme Inward Processing İhracat ile ihracat sayılan satış ve teslimlerde gümrük muafiyetli ithalat ve/veya yurt içi alımlara imkanİzin Belgesi Approval Certificate sağlayan belgeDalgalı (Serbest) Kurun hiçbir müdahale olmadan tamamen piyasada oluşan arz ve talep koşullarında belirlendiği Free Floating sistemleri ifade eder.Kur Sistemi Devletin gelir ve giderleri arasında zaman açısından ortaya çıkan farkları gidermek amacıyla sağladığıDalgalı Borçlar Floating Loan kısa vadeli krediler Ulusal paranın değerinin, serbest piyasada döviz arz ve talebine göre belirlendiği sistem. Döviz kuruDalgalı Kur Floating Rate günlük olarak herhangi bir kamu müdahalesi olmadan belirlenir. Döviz piyasasındaki denge ve ödemeler bilançosu düzeltmeleri, döviz kurundaki değişmelerle gerçekleşir. Milletlerarası pazarları elde etmek veya elindeki malı elinden çıkarmak için düşük fiyatla satma,ucuzluk anlamına gelir. Toptan ucuz fiyata satma, maliyetin altında satış, bir malı dış pazarlarda iç pazarlardanDamping Dumping daha ucuza veya zararına satma, ihraç mallarının aynı zamanda aynı şartlar altında bir imalat memleketindeki alıcıya kendi ülkesinden daha ucuza sunulmasıDamping Marjı Margin Of Dumping Normal değerin ihraç fiyatını aştığı miktar 19
  22. 22. Kurul çalışmalarında yöntem belirlenmesi, görüş ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla Kurul Başkanlığının rapor, inceleme ve mevzuat yorumları ile çeşitli konular hakkındaki uygulamalarına yön vermesine yardımcı olmak üzere Kurul Başkanının önerisi üzerine Makam Onayı ile belirlenecek en az üçDanışma Komitesi Advisory Committe kontrolörden oluşturulur. Kurul Başkanı, bu konular dışında kalan sorunların da Danışma Komitesince ele alınmasını isteyebilir. Komitenin talebi üzerine gerek görülürse konularla ilgili çalışma grupları Kurul Başkanlığınca oluşturulabilir. Danışma Komitesi kararlarını oy çokluğu ile alır. Kontrolörler, Kurul Başkanlığınca benimsenerek kendilerine bildirilen Danışma Komitesi kararlarına uymak zorundadırlar. Her hangi bir idarî sorumluluk üstlenmeden, bir kurumun faaliyetlerini geliştirmek ve onlara değerDanışmanlık katmak amacını güden, niteliği ve kapsamı denetlenen ile birlikte kararlaştırılan istişarî faaliyetler ve Consulting Services bununla bağlantılı diğer hizmetlerdir. Usul ve yol göstermek, tavsiyede bulunmak, işleri kolaylaştırmakHizmetleri ve eğitim vermek, bu kapsamdaki faaliyet örnekleridir. Türkiyede yerleşmiş olmayan gerçek kişiler dar mükellef sayılırlar. Bu kişiler sadece Türkiyede elde Foreign-Based ettikleri kazanç ve iratlar üzerinden vergilendirilirler. Yurt dışında çalışan Türk vatandaşları dar mükellefDar Mükellefiyet olarak kabul edilmektedir. Kurumlar açısından ise kanuni ve iş merkezleri Türkiye’de olmayan şirketler Taxpayer dar mükellef olarak değerlendirilirler Mal ve hizmet üretimine yönelik tesislere; mevcut üretim hattında yer alan ana ya da yardımcı makine ve teçhizatların bir bölümünün kapasite açısından ve işlevsel olarak üretim akışındaki diğer makine veDarboğaz Debottlenecking teçhizatlarla uyum içinde olmadığı durumlarda yapılan, makine ve teçhizatların değiştirilmesi veya yeniGiderme makine ve teçhizat ilave edilmesine yönelik, kurulu kapasiteden tam olarak yararlanmak amacıyla yapılan yatırımlardırDava Zamanaşımı Limitation Of Actions Kanunda başka türlü yazılmış olan haller dışında kamu davasının belli bir süre geçmesiyle düşmesidirDealer Dealer Alım-satım işlemlerinde kendi nam ve hesabına hareket eden kişi ve kurumlara verilen isimdir. Bankaların döviz ve mevduat alışverişi yaptıkları bölüm. Bir şirket merkezindeki tüm yatırım uzmanlarının katılımı ile borsanın seansı boyunca borsa temsilcileriyle sürekli açık bir telefon sisteminin olmasıdır. BuDealing Room Dealing Room sistemde yatırımcı, emirlerini bir gün önceki fiyatlara göre değil piyasada oluşan fiyatlara göre anında verir. Böylece yatırımcı, borsadan ne kadar uzakta olursa olsun işlem yaptırabilir. Blokajın kaldırılması, bloke edilmiş bir bölge ya da değerin kurtarılması. Bir çeşit özel takastır. DışDeblokaj Deblocage ülkelerden alacağın tahsili için başvurulur. Alacağını uzun süre tahsil edemeyen ülkeler, borçlu ülkeye yeniden mal göndermekten kaçınırlar. Bu durum ihracat imkanlarını daraltır. Tedavüldeki paranın azaltılması, ekonomik daralma, deflasyon, emisyondaki azalma, paranın piyasada azalması üzerine satın alma gücünün artması, fiyatlar genel düzeyinin düşürülmesi. Enflasyonla değeriniDeflasyon Deflation kaybetmiş olan paranın değerini tespite yarayan tedbirlerden biridir. Fakat para değerindeki düşüş çok fazla olduğu zamanlar deflasyon çok güç hatta imkansız olur. 20
  23. 23. Para darlığını destekleyici etkendir. Bu etkenlerin başında faizlerin yükseltilmesi, kredilerin daraltılması, para biriktirme, piyasadaki paranın geri çekilmesi gelir. Bir ülkede bir yıl içinde mal ve hizmetlerdekiDeflatör Deflator ortalama fiyat artışını ifade eder. Parasal terimlerle ifade edilmiş olan bir faktörün değerinin gerçek değere çevrilmesinde kullanılan fiyat endeksidir. İşletmenin sahip olduğu bir varlığın muhasebe defterlerinde kayıtlı bulunan değerini ifade eder. Varlıkların çoğu, defterlerde tarihi maliyetleriyle kayıtlı bulunduğundan, bu varlıkların defter değerleri, onların piyasa değerlerini yansıtmaz. Defter değeri kavramıyla ilgili olarak çok sık kullanılan bir terim,Defter Değeri Book Value "net defter değeri" dir. Net defter değeri, amortismana tabi bir sabit varlığın defter değerinden, birikmiş amortismanı çıkarılarak hesaplanır. Bir sabit varlığın satışından sağlanan kâr ya da zarar, sabit varlığın satışından sağlanan gelirle, sabit varlığın net defter değeri arasındaki fark olarak belirlenir.Değer Düşüklüğü Impairment Bir varlığın veya nakit yaratan birimin defter değerinin geri kazanılabilir tutarı aşan kısmını ifade eder. Değer, güvence ve danışmanlık hizmetleri yoluyla, kurumun amaçlarını gerçekleştirme fırsatlarınıDeğer Katmak Add Value geliştirerek, faaliyetleri geliştirme imkânlarını belirleyerek ve/veya riske maruz kalmasını azaltarak sağlanır. Yaşamsal değeri düşük, marjinal faydası yüksek malların, yaşamsal değeri yüksek marjinal faydası düşükDeğer Paradoksu Value Paradox mallara olan avantajı. Doğada nadir bulunan elmasın, çok bulunan suya oranla değerli olması gibi. Ancak çölde suyun değeri elmastan çok daha fazladır. Değerlemede, iktisadi kıymetlerin vergi kanunlarında gösterilen gün ve zamanlarda haiz olduklarıDeğerleme Günü Evaluation Day kıymetlerin esas tutulması. Raporların sonuçları ve eldeki görevlerin usul, esas, sonuç ve kanaatlerin değerlendirilmesi yanında, uygulama ve mevzuat ile ilgili olarak Kurula gönderilen yazılar hakkında kendisine gönderilen konudaDeğerlendirme görüş oluşturmak ve Kurul Başkanlığına bildirmekle görevlidir. Komite üyeleri her takvim yılı başında, en Evaluation Committe az beş kontrolör olmak üzere Kurul Başkanının teklifi üzerine Makam Onayı ile belirlenir. Kurul BaşkanıKomitesi tarafından işin özelliğine göre yeterli sayıda görevlendirilen Değerlendirme Komitesi üyeleri kararlarını oy çokluğu ile alır ve Kurul Başkanlığına ortak bir yazı ile bildirirler.Değerlendirme İşin bir defada tam olarak yapılıp yapılmadığını, belirlemek üzere performans izleme ve kontrol Appraisal Costs maliyetleri ile ilgili kaliteye ilişkin maliyet unsurudurMaliyetleri Getirisi, ihracı sırasında sabitlenmeksizin önceden belirlenen başka değişkenlere bağlanan kıymetlerdir. Gerçekleşen enflasyona veya LIBOR gibi uluslararası faiz oranlarının, örneğin geçmiş 3 aylıkDeğişken Faizli Floating Rate Notes ortalamasına endekslenen ihraçlar bu türe girmektedirler. Getiri (faiz) oranlarındaki belirsizliğin arttığı veİhraçlar fiyat oluşumlarının güçleştiği ortamlarda, hem ihraç eden hem de yatırımı yapan kişi ve kuruluşlar açısından riski daha düşüktür. Nüfusun dağılım, yaş, meslek gibi özellikleriyle doğum, ölüm gibi hareketlerini konu alan bilim. "Demos"Demografi Demography (halk) ve "Grapho" (yazma) kelimelerinden meydana gelmiştir. Demografik istatistikler ve araştırmalar, coğrafya, sosyoloji, ekonomik planlama ve diğer sosyal bilimlere veriler sunar. 21

×