Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

1. Ekonomik ve Finansal Sistem

4,573 views

Published on

  • Login to see the comments

1. Ekonomik ve Finansal Sistem

  1. 1. EKONOMİK VE FİNANSAL SİSTEM Hazırlayan: Doç.Dr.Metin COŞKUN
  2. 2. Ekonomik Sistem Ekonomik sistem, hangi ürünler ne kadar üretilecek, üretim nasıl gerçekleĢtirilecek, üretim kimler için gerçekleĢtirilecek sorularına cevap verebilmek için doğal kaynaklar, iĢgücü, sermaye ve giriĢimci olarak nitelendirilen üretim faktörlerini en optimal Ģekilde bir araya getiren sistemdir. Ekonomi yönetimlerinin ulaĢmak istediği temel hedef ülke vatandaĢlarının refah içerisinde yaĢamasını sağlamaktır. Bu nasıl mümkün olacaktır? BaĢka bir deyiĢle insanların refah içerisinde yaĢayabilmesi için ne gereklidir? Bu sorunun cevabı bellidir. Nasıl ki bir kiĢi çalıĢmadan, para kazanmadan, üretmeden yaĢamını idame ettiremezse ülkeler de üretmeden büyüyüp, kalkınamaz. Ülke kalkınamayınca o ülkede yaĢayanların da refah düzeyi artırılamaz.
  3. 3. Ekonomik Sistem Ekonomi yönetiminin temel hedefinin ülkede yaĢayan insanların refah düzeyini artırmak olduğu ifade edilmiĢti. Refah düzeyi kiĢi baĢına düĢen milli gelir ile ölçülmektedir. Bazı ülkelerin toplam üretimleri (gayri safi yurt içi hasıla) fazla olmakla birlikte, kiĢi baĢına düĢen milli gelir düĢüktür. Örneğin, Türkiye 2012 yılında 786 milyar dolar GSYĠH’ı ile dünyanın 17. büyük ekonomisidir. Aynı yıl kiĢi baĢına düĢen milli gelir ise yaklaĢık 10.500 dolar olmuĢtur. Türkiye milli gelirin adil dağıldığı varsayımıyla bile kiĢi baĢına milli gelirde dünyada 180 ülke arasında 62. sırada yer almaktadır. GeliĢmiĢ olarak nitelendirilebilecek ülkelerde ise kiĢi baĢına düĢen milli gelir 35.000 doların üzerindedir.
  4. 4. Ekonomik Sistem Ġnsanların refah düzeyi ve yaĢam kalitesini gösteren diğer bir ölçü de Ġnsani GeliĢme Endeksidir. Ġnsani GeliĢme Ġndeksi; Ģu dört parametreye dayanarak, üç boyuta göre ölçekleniyor: 1. Doğumdaki YaĢam Beklentisi 2. YetiĢkinlerin Okur Yazar Oranları 3. Eğitime Kaydolanların Oranı 4. KiĢi BaĢına Gelir Düzeyi
  5. 5. Ekonomik Sistem Ġnsani GeliĢme Endeksi; iki eğitim parametresini birleĢtirerek üçe indirgiyor ve ulusların insani geliĢmiĢliği, UZUN VE SAĞLIKLI YAġAM (+) BĠLGĠ (+) SAYGIN BĠR YAġAM STANDARDI metriğine dönüĢüyor. Bu ölçüye göre Türkiye 1965 yılında 152. sırada iken 1998 yılında 85. sıraya, 2009 yılında ise 182 ülke arasında 79. sıraya yükselmiĢken, 2012 yılında 90. sırada kalmıĢtır. Görüldüğü gibi Türkiye gerek kiĢi baĢına düĢen milli gelir açısından gerekse de Ġnsani GeliĢmiĢlik açısından arzu edilen düzeye gelememiĢtir. Bu hedeflere ulaĢabilmek için daha çok üretim yapılması gerekliliği açıktır. Bu da ekonomik sistemin daha iyi çalıĢması ile mümkündür.
  6. 6. Ekonomik Sistem Bir ekonomik sistemde temel olarak üç tür piyasa mevcuttur: Bunlar; üretim piyasası, faktör piyasası ve finansal piyasalardır. Üretim piyasaları, mal ve hizmet üretiminin gerçekleĢtirildiği piyasalardır. Üretim faktörlerinin alınıp satıldığı piyasaya faktör piyasası denir. Finansal piyasalar ise fon akımının gerçekleĢtirildiği piyasalardır.
  7. 7. Finansal Sistem Ekonomik sistemi oluĢturan unsurlardan biri olan finansal sistem; bir ekonomide fon fazlası olanlardan fon açığı olanlara fon transferini gerçekleĢtiren sistemdir. Ekonomide bazı birimler gelirlerinin tamamını harcamayarak, tasarrufta bulunur. BaĢka bir deyiĢle fon fazlası verir. Bazı birimler ise gelirlerinden daha fazla harcama yaparlar. BaĢka bir deyiĢle fon açığı verirler. Finansal sistem iĢte bu iki kesimi bir araya getiren mekanizmadır. Finansal sistem aracılığıyla fon fazlası verenlerden fon açığı verenlere fon transferi gerçekleĢtirilir. Fon transferi doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki Ģekilde yapılabilir.
  8. 8. Finansal Sistem DOLAYLI FĠNANSMAN FONLA R FİNANS KURUMLARI FONLA R F O N L A R Tasarruf Sahipleri •Hanehalkı •ġirketler •Hükümet •Yabancılar FONLAR FİNANS PİYASALARI DOĞRUDAN FĠNANSMAN FONLAR Yatırımcılar •ġirketler •Hükümet •Hanehalkı •Yabancılar
  9. 9. Finansal Sistemin Unsurları • Tasarruf sahipleri (fon arz edenler) • Yatırımcılar (fon talep edenler) • Finansal araçlar • Finansal aracı kurumlar • Hukuki ve idari düzen
  10. 10. Finansal Sistem Hane halklarının emeklilik için birikim oluĢturup bunu yatırım olarak değerlendirmek istemesi. Karlı ve belli bir olgunluğa eriĢmiĢ olan Ģirketlerin nakit fazlasını değerlendirmek veya belli bir süreliğine nakit fazlası olan Ģirketler bu fonları nemalandırmak istemesi. Hızlı büyüyen sektörde çalıĢan Ģirketlerin yeni makine parkı, fabrika veya diğer alanlara yatırım yaparak kapasitesini geniĢletmek istemesi bunun için uzun vadeli sermaye teminine ihtiyaçları olması. ġirketlerin kısa vadeli nakit giriĢ çıkıĢlarından kaynaklanan kısa vadeli nakit ihtiyaçlarını gidermek istemesi. Devletin bütçe açığı nedeniyle borçlanmak istemesi. Hane halklarının ev otomobil almak veya tüketime yönelik kredi temin etmek için borçlanmak istemesi.
  11. 11. Hisse Senedi Piyasası Hisse senedi ve benzerlerinin ihraç edildiği ve ikinci el piyasalarda iĢlem gördüğü piyasalardır. Hisse senetleri Ģirketin kar payına ve yönetimine katılma hakkı sağlamaktadır.
  12. 12. Birincil ve İkincil Piyasalar Birincil piyasalar, menkul kıymetlerin iĢletmeler ya da devlet tarafından ilk defa çıkarılarak borç verenlere satıldığı finansal piyasalardır. Örneğin; iĢletmelerin hisse senetlerini halka arz etmesi, Hazine MüsteĢarlığı’nın Hazine Bonosu ihraç etmesi birincil piyasa iĢlemidir. Ġkincil piyasalar ise daha önceden çıkarılmıĢ menkul kıymetlerin yeniden satıldığı finansal piyasalardır. Örneğin; Ġstanbul Menkul Kıymetler Borsası’nda yapılan iĢlemler ikincil piyasa iĢlemleridir.
  13. 13. Birincil ve İkincil Piyasalar Ġkinci el piyasalarda yapılan iĢlemlerde Ģirketler finansman temin etmezler. ġirketler birinci el piyasalarda yapılan ilk ihraçta fon temin etmektedirler. Ġkinci el piyasalar yatırımcılara birinci el piyasada satın aldıkları menkul kıymetleri satabilme imkanı tanıyarak birinci el piyasayı desteklemektedir. Ġkinci el piyasaların diğer önemli görevi menkul kıymetlerin Ģirketlerde ve ekonomideki geliĢmelere göre fiyatlanmasıdır.
  14. 14. Örgütlenmiş ve Örgütlenmemiş Piyasalar Ġkincil piyasalar iki Ģekilde oluĢur. Birincisi örgütlenmiĢ piyasalar Ģeklinde oluĢumdur. ÖrgütlenmiĢ piyasalara organize olmuĢ piyasalar da denilmektedir. ÖrgütlenmiĢ piyasalar, binaları, üyeleri, yasaları, kuralları ve yönetenleri olan piyasalardır. ÖrgütlenmiĢ piyasalarda, piyasayı etkileyebilecek bilgiler, yatırımcılar tarafından kolay ve doğru bir Ģekilde elde edilebilmektedir. ÖrgütlenmiĢ piyasalarda tam rekabet koĢullarının geçerli olması, alıcı ve satıcıların tek baĢlarına piyasayı etkileyebilme gücüne sahip olmaması gerekir.
  15. 15. Örgütlenmiş ve Örgütlenmemiş Piyasalar Ġkincil piyasaların diğer bir oluĢum Ģekli ise örgütlenmemiĢ piyasalar Ģeklinde oluĢumdur. ÖrgütlenmemiĢ piyasalara, organize olmamıĢ, tezgahüstü ya da over-the-counter piyasalar da denilmektedir. ÖrgütlenmemiĢ piyasalar, belirli bir fiziki mekânın olmadığı, fiyatların pazarlıkla belirlendiği piyasalardır. Tefeciler, bankerler, Tahtakale bu piyasalara örnek verilebilir.
  16. 16. Sermaye Piyasaları Bir yıldan uzun vadeli finansal varlıkların iĢlem gördüğü piyasalar sermaye piyasası olarak adlandırılır. Doğrudan fonlamanın yapıldığı piyasalardır. sermaye ihtiyaçlarını doğrudan kamudan sağlarlar. ġirketler ARAÇLAR: Hisse senedi, tahvil, finansman bonosu gibi menkul kıymetlerdir.
  17. 17. Sermaye Piyasaları
  18. 18. Sermaye Piyasalarının Gelişimini Etkileyen Faktörler Ekonomide tasarruf düzeyinin yüksek olması Özel ya da kamu iĢletmelerinin uzun süreli fonlara ihtiyaç duyması Menkul değerlere yatırım yapılmasına uygun ortamın olması Çok sayıda halka açık anonim ortaklıkların olması Sermaye piyasasında aracılık yapacak aracı kurumların geliĢmiĢ olması Halka açıklanacak bilgileri izleyecek onaylayacak yatırım analizleri yapabilecek kiĢi ve kurumların olması Sermaye piyasasının güven açıklık ve kararlılık içinde çalıĢmasını sağlayacak yasal düzenlemelerin olması

×