Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Sunum Hazırlarken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

7,651 views

Published on

Bülent A. Tasbas*, ügur Günel**

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Sunum Hazırlarken Nelere Dikkat Etmeliyiz?

  1. 1. Bülent A. Taşbaş, CJğur Günel Sunum Hazırlarken Nelere Dikkat Etmeliyiz ? Bülent A. Taşbaş*, üğur Günel** Ortopedi ve travmatoloji ailesinin, özellikle son çalışılmamalıdır.yıllarda düzenlediği toplantı sayısındaki artış, daha Slayt hazırlanmasında ilk akla gelen hususlardaniyi slaytlar ve daha iyi sunumların hazırlanması birisi de, kaç slayt hazırlaması uygun olacaktır?gereğini de beraberinde getirmiştir. Bu yazıda slayt sorusudur. Burada yapılacak sunumun şekli önemhazırlanmasında ve sunumlarda dikkat edilmesi kazanmaktadır. Eğer 5 dakika zaman kısıtlamasıgereken noktalar vurgulanmış ve öneriler getiril- olan bir sözlü bildiri sunulacak ve her slaytın en az 5miştir. saniye ve en fazla 30 saniye gösterilmesi gerekliliği hatırlanacak olursa, slayt sayısı 14-16 arasında Slayt Hazırlarken Nelere Dikkat olmalıdır. Sunumlarda genellikle yapılan hata, fazla Etmeliyiz? sayıda slayt hazırlanması ve zaman darlığı nedeniyle Sunumları zenginleştirmek ve verilen bilgilerin hazırlanan bu slaytların hızlı hızlı geçilmek zorundaakılda kalmasını sağlamak amacıyla, ilk kullanılan kalınmasıdır.yöntem, asetata elle yazılan bilgilerin bir tepegöz Diğer bir konu ise slaytları hazırlayacağımız,yardımı ile sunulması şeklindeydi. Bunu daha sonra hemen tüm dünyada yaygın olarak kullanılandaktilo/bilgisayar üzerinden yazılan diyapozitif slayt- Microsoft® firmasının geliştirmiş olduğu,lar takip etti. Her iki dönem için geçerli olan kurallar PowerPoint® sunum programının, zengin renk veaslında üçüncü dönem olarak adlandırabileceğimiz yazı çeşitlerinden hangisinin kullanılmasınındijital slayt hazırlanmasında da geçerlidir. seçilmesidir. Değişik olmak adına yapılacak entere- Sunumları slaytların eşliğinde yapmak; konunun san renk ve yazı stili seçimleri büyük bir başarısızlık-daha iyi anlaşılmasını, ses hafızasına ilave olarak la sonuçlanabilir. Bilgisayar başında, yüksekgörsel hafızanın da devreye sokulmasını sağlamak çözünürlüklü bir monitörde hazırlanan sunum, birve dinleyicilerin dikkatini toplamak adına gereklidir. toplantı salonundaki çözünürlüğü pek de yüksekHangi metotla yapılacak sunumun hafızada daha olmayan bir projeksiyon cihazında görünmeyenfazla kalma oranına sahip olduğunu araştıran çalış- slaytların oluşmasına neden olabilir. Renk seçimindemalar, interaktif medya eşliğinde yapılacak sunum- dikkat edilmesi gereken nokta, arka zeminin koyu velarda yüksek hafızada kalma oranlarına işaret yazıların da bu zeminde kolayca fark edileceketmektedir(1) (Tablo 1). renklerden seçilmesi gerekliliğidir. PowerPoint® Yukarıda bahsettiğimiz hedeflere ulaşmak için Tablo 1. Her 100 birim bilginin hangi yöntemle yüzde olarak nehazırladığımız slaytların bazı özelliklere sahip olması kadar hafızada kaldığı görülmektedir.gerekir. Bu özelliklere sahip olmayan slaytlar Metod Yüzdeeşliğinde yapılacak bir sunum, dinleyicilerin kolayca Okuma 10dikkatlerinin dağılmasına neden olabilir. Dinleme 20 Öncelikle slayt yapılacak konunun iyi derecede Resime bakma 30bilinmesi gereklidir ve bunun için gerçekten zaman Film izleme 50harcanmalıdır. CJnutulmamalıdır ki iyi bir sunum için Sergiyi izleme 50gerekli hazırlık süresi, sunum süresinin en az 10 katı Gösteri izleme 50kadar olmalıdır(2). Sunum sırasında vurgulanacak Tartışmaya katılım 70ana noktaların slayt yapılmasına özen gösterilmeli Konuşma yapma 70ve konuşulan her cümlenin slaytta yer almasına Dramatik sunum 80* Op. Dr., Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 4. Ortopedi Gerçek bir deneyi canlandırma 90 ve Travmatoloji Kliniği. ** Doç. Dr., Ankara Numune Eğitim ve Interaktif multimedya 90Araştırma Hastanesi, 4. Ortopedi ve Travmatoloji Kliniği Şefl. 90 2004 • Cilt: 3 Sayı: 3-4 TOTB D (Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği) Dergisi
  2. 2. Sunum Hazırlarken Nelere Dikkat Etmeliyiz ?programının özellikle ilk sürümlerinde belirtilen, yana durduğu tablolar, izleyiciler için karışık vearka zemin renginin koyu mavi, ana başlık anlamsız bir resim gibi gözükür. Mutlaka konulmasıyazılarının sarı ve diğer yazıların da beyaz renkte gereken tablolar varsa, mümkün olduğunca az satırolduğu standart uzun yıllar kullanılmış ve son ve sütunda yapılmalıdır.zamanlarda artık değişik renk alternatifleri ile Kötü kalitede çekilmiş ve anlaşılmayan fotoğrafyapılan sunumlar toplantılarda karşımıza çıkmaya ve röntgen filmlerini slaytlara yerleştirip, özür dile-başlamıştır. Mavi renk ve tonlarının sakinlik ve yerek bu slaytları anlatmak yerine, bu görüntüleringüvenirliliği ifade ettiğini, batı ülkelerinde intiharları sunumda yer almaması daha uygun bir yol olacak-azaltmak için köprü ayaklarının bu renge tır.boyandığını hatırlatmakta fayda vardır. Burada Konferans veya panel konuşmalarında konuş-dikkat edilmesi gereken nokta yeni renk arayışların- manın ortalarına doğru, dikkati toplamak adınadan ziyade, programın içeriğinde varolan, hazırlan- dikkatin yeniden konuşmacıya odaklanmasınımış renk-yazı modellerinin kullanılmasının gereklil- sağlayacak bir slayt yararlı olabilir. Burada genellik-iğidir(3-4). le manzara resimleri veya konuyla ilgili karikatürler Diğer bir konu ise, yazıların büyüklüğüdür. Yine tercih edilmelidir. Bu slaytın geçişi sırasında bir-ikiPowerPoint® programının önerdiği gibi yazılar en az cümle ile slayt hakkında konuşup, dikkatleri yeniden30 punto büyüklüğünde yazılmalıdır. Böylece slayta topladıktan sonra konuya dönülebilir. Diğer birfazla yazı yazılması engellenmiş ve izleyiciler tarafın- uygulama ise AAOS toplantılannda örneklerinidan yazıların rahatça görülebilmesi sağlanmış olur. gördüğümüz, ayağa kalkma ve kendi etrafındaAltılar kuralı olarak bilinen; en fazla 6 satır ve her dönme hareketidir. Bu tür bir uygulama özelliklesatırda en fazla 6 kelime kuralı slayt yapılırken akılda uzun süreli konferans ve kurslarda oldukça faydalıtutulması gereken bir noktadır(45). olmaktadır. PowerPoint® programının izleyicilerin daha canlı PowerPoint® programı, istenirse slaytlarakalmasını sağlayacak diğer bir özelliği ise slaytlar otomatik olarak numara koyabilmektedir. Buarasındaki geçişlerde animasyon özelliğinin sayının sağ alt köşede, uygun büyüklük ve beyazolmasıdır. Kısa sunumlarda bu tür animasyonların renkte olmasına özen gösterilmelidir. Bu katılım-zamandan çalacağının bilinmesi gereklidir. Sunumu cıların daha iyi anlamaları ve soru sorarken hatırla-mümkün olduğunca sade tutmaya çalışmak gerekir. maları açısından önemlidir. Slaytların numara-Aksi takdirde animasyonlar sunumun önüne landırılması pek çok konuşmacı tarafından yapılma-geçerek dikkatlerin başka bir noktaya odaklanması- makta ve pratikte bu durum halen bir eksiklik olarakna neden olabilir(6). kabul edilmemektedir. Bir başka yöntem, slayt Slayt yazılarının içeriği, konuşma metniyle numaralarının geriye doğru yerleştirilmesidir.bütünlük arz etmelidir. Slayt yazılarının hazırlan- Böylece izleyiciler ve sunucu, konuşmanın sonunamasında iki yol düşünülebilir. lk yöntem olarak, ne kadar yaklaşıldığı hakkında bir fikir edinebilir vesunum yapılacak metin hazırlanır ve bu sunumda zamanı ayarlayabilir.vurgulanmasını istenen noktalar slayta aktarılır. kin-ci yol olarak ise, anlatılacak metin içerisinde yer Sunum Hazırlarken ve Sunarken Nelerealmayan, ama konuyu tamamlayıcı-vurgulayıcı Dikkat Etmeliyiz ?özenli seçilmiş kelimelerden oluşan yazılar slayta Slaytlar ve konuşma metninin temel başlıklarınıyerleştirilebilir. Her iki yöntemde de dikkat edilmesi hazırladıktan sonra, sunum yapma aşamasına gelin-gereken nokta, slayt yazılarının kesinlikle tam cüm- miştir. Bu bölüm üç aşamada ele alınabilir.leler halinde yazılmaması gerekliliğidir. Slayt met-ninin 6 satırı geçmemesine dikkat edilmelidir. Sunum Öncesi Ev ÇahşmasıSlaytlarda mümkün olduğunca görsel hafızayı yi hazırlanmış bir taslak, sunumun hazırlan-uyaracak şekilde, yazıdan çok şekiller ve resimlerin masında ve sunum sırasında çok faydalı olacaktır.konulması, dikkatin sunum üzerinde yoğunlaş- Sunum esnasında kaygı veya diğer nedenlerlemasını sağlamaktadır(5ı6). rotadan çıkmamamızı sağlayan, sunumunuzun Çok gerekmedikçe tablolardan kaçınmak taslağıdır. Taslağı hazırlarken sunumla ilgili kafamız-gerekir. Özellikle çok sayıda rakamın ve yazının yan dan geçen ilk düşünceleri kağıda rasgele yazdıktan TOTB D (Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği) Dergisi 2004 • Cilt: 3 Sayı: 3-4
  3. 3. Bülent A. Taşbaş, CJğur Günelsonra, bunlar etkin biçimde organize edilmelidir. Hazırlanmış olan sunum, gerektiğinde, daha eski birSunumun uygun bir kopyası dinleyicilere verilebilir. versiyona dönüştürülerek, sunumun yapılacağıBöylelikle dinleyicilerin sunumu takip edebilmesi ortamdaki sisteme uygun hale getirilmelidir.kolaylaştırılmış olur. Deneyimli sunucular, sürenin Günümüzde sunumlarda sık olarak kullanılanbilincindedirler ve süreye saygılıdırlar. Konuşmacıya hareketli görüntü (video) klipleri, en çok sorun çıkar-ayrılan sürenin iyi bilinmesi ve sunumun zamanla- tan ögelerden birisidir. Bu klipler, PowerPoint® prog-masının önceden yapılması gereklidir. Sunum ramı tarafından sunum ile ilişkilendirilir ancaktaslağını hazırlarken her bir maddeye ne kadar sunumun içine yapıştırılmaz. Bu nedenle, sunumlarzaman aynlacağı önceden belirlenmelidir (2 , 7) . kompakt diske (CD) kaydedilirken, mutlaka videoBöylece ilk slaytlarda vakit harcayıp, zaman daral- klipleri de ayrı dosyalar olarak kayıt edilmelidir.dığında son slaytları atlayıp sıkıştırmaktan kaçınılmış Video klipler çok değişik formatlarda hazırlanabilir,olur. ancak, sunum sırasında sürprizlerle karşılaşmamak Dinleyicilerin genelde hangi özelliklere sahip için MPEG gibi daha yaygın kullanılan formatlar ter-olduğunu, ilgileri ve konu hakkındaki bilgi düzeyleri- cih edilmelidir. Tekrar yazılabilen CDler (Re-writable)ni bilmek önemlidir. Her grupta çok değişik birey- bazı bilgisayarlar tarafından okunamayabilir, bulerin olmasına karşın, dinleyicilerin genel özellikleri nedenle sunum için hazırlanan CDler tek kullanım-incelenerek, verilemek istenen mesajı en iyi sunma lık olanlardan seçilmelidir.yolu belirlenebilir. Dinleyiciler sunulacak konuhakkında fazla bilgi sahibi değillerse, sunumun Sunum Salonundaamacını özetlemeye daha fazla zaman ayrılmalıdır. Toplantı öncesinde sunum, mutlaka görevlilerinDinleyici sayısı az olduğu zaman, sunum tartışmaya eşliğinde toplantıya ait bilgisayar sisteminde testdaha ağırlık verilen resmiyetten uzak bir sunum edilmeli ve son bir kez daha kontrol edilmelidir. Eğerhaline gelebilir. Küçük gruplarda ifadeleri düzeltmek kendi diz üstü bilgisayarınızdan sunum yapılmasınave değiştirmek için bir çok olanağa sahip olunabilir. izin verilmişse bu sefer projeksiyon cihazı ile ortayaDinleyici sayısı arttıkça, iletişim tek yönlü ve daha çıkabilecek uyumsuzlukları kontrol etmek adına,resmi olur. Daha kalabalık gruplara yapılan sunum- slayt görüntülerini perde üzerinde görmek gereklidir.ların kolay anlaşılır olması gerekir(2,7). Toplantı salonunda fırsatını bulduğunuz bir anda Sözlü bildiri gibi, süresi oldukça kısa olan (öğle tatili olabilir) sunumunuzu yapacağınız yeresunumlarda, konuya kısa bir girişten sonra verilmek çıkarak etrafı tanıyabilir ve ışığın nereden geldiğini,istenilen mesajlara geçilmelidir. Buna karşılık kon- notlarınızı nereye koyabileceğinizi hesaplaya-ferans/panel veya seminer sunumlarında ilk bilirsiniz. Eğer burada slayt geçişleri için konulmuşbölümde yapılacak ilgi çekici, dikkat toplayıcı ve bir düğme varsa elinizi buraya alıştırabilirsiniz.ilginç bir giriş, sunumun tamamını etkileyeceği içinoldukça önemli bir bölümdür. Sunum Sırasında Slaytlarınız çok güzel hazırlanmış ve konunuzu yi bir sunum yapmanın önünde, bakış açımız-da çok iyi çalışmış olabilirsiniz ama yeterince sunum dan kaynaklanan bazı engeller vardır. Örneğin; iyi biröncesi prova yapılmazsa ve eğer yeterince tecrü- konuşmacının hiç heyecanlanmaması gerektiğinebeniz de yoksa iyi bir sunum yapma ihtimali oldukça ilişkin yanlış inanç; duygulann, bedenin ve sonuçtaazdır. Provalar mutlaka slaytlar eşliğinde yapılmalı ve performansın en büyük düşmanıdır. Topluluksüre tutulmalıdır. Prova sırasında yapılan hatalar karşısına çıkıldığında kalbin hızla çarpması, ağızınnedeniyle tekrar her seferinde baştan başlanması kuruması, soluk alıp vermede güçlük çekmek, elleryerine, kaldığı yerden devam etme yöntemi benim- ve bacaklarda titreme veya kaskatı kesilme, sesinsenmelidir. Eğer hatalar sonrasında başa dönülürse çatallanması, terden sırılsıklam olmak, metni unut-sunumun bir kısmı daha fazla bir kısmı ise daha az mak, yani sunum esnasında yaşanan kaygı, perfor-bilinir hale gelebilir. mansı sergilemek durumunda olduğunuzda Bilgisayar sunumu yapılacak ortam, konuş- yaşadığınız bedensel, duygusal ve zihinsel değişim-macının kendi kurumuna ait bir mekan değilse, lerle kendini gösteren bir uyanlmışlık durumudur.toplantı için hangi bilgisayar işletim sistemi ve Bu durum tamamıyla normaldir. Sunum kaygısı,teknik imkanların olduğu önceden araştırılmalıdır. bedenin hazırlanması için bir uyarma yoludur. 2004 • Cilt: 3 Sayı: 3-4 TOTB D (Türk Ortopedi ve Travmatoloji Birliği Derneği) Dergisi
  4. 4. Sunum Hazırlarken Nelere Dikkat Etmeliyiz ?Sunum kaygısının konuşma üzerinde olumlu bir Nokta göstericiler ("laser pointer") slaytlarda vur-etkisi olabilir. Durumun ciddiye alınmasını sağlar, gulamak istediğiniz yazıyı veya resim/röntgenlerdezira durumun ciddiyeti anlaşılmazsa başarılı oluna- göstermek istediğiniz kısmı belirtmek amacıyla kul-maz. Yani konuşma yaparken ne çok yüksek lanılabilir. Bu göstericiler, sadece önemli bir noktayıdüzeyde, ne de çok düşük düzeyde kaygı, iyi göstermek için kullanılmalıdır. zleyiciyi en çoksonuçlar vermez. Faydalı olan orta düzeyde bir rahatsız eden unsurlardan birisi, konuşmacının,heyecandır. Öyleyse bu kaygıyı hiç yaşamamak yeri- okuduğu her kelimenin üzerinde lazer ışığınıne, ona yenik düşmemek ve kaygıyı belirli düzeyde gezdirerek sunumu bir ışık gösterisine dönüştürme-tutarak onunla rahat etmeyi öğrenmek önemlidir. sidir. PowerPoint® programının kendi nokta belirleyi-Sunum sırasında heyecanlanmanın normal olduğu cisini kullanmak için "fare" gereklidir. Eğer diz üstüve bir süre sonra geçeceği kabul edilmelidir. Böylesi bilgisayardan sunum yapılıyorsa, bilgisayara aitbir kabul, paniği yatıştırır ve kaygıyı çıkar için kulla- kendi "touch-pad"i kullanmak hatalara neden ola-nabilmeyi sağlar. Diğer önemli bir nokta ise; sunum bilir.kaygısı belirtilerinin çok az bir bölümünün dinleyici Son olarak; hazırlanan sunuyu, dikkatli olduğunatarafından fark edilmesi ve fark edilen bu belirtilerin, inandığınız bir meslektaşınıza dinletmekte faydasunumun kalitesini fazla düşürmediği gerçeğinin vardır. Göremediğiniz hatalardan kaçınmanın en iyibilinmesidir. Ne yazık ki konuşmacı sesinin çatal- yolu budur. Etkin sunum yapabilmenin, çalışaraklandığını fark edince, dinleyicinin de bunu fark ede- geliştirilebilecek bir beceri olduğunu hatırlamakceğini düşünür. Bu konuşmacıyı huzursuz eder ve gerekir.yeni rahatsızlıkların başlamasına, bedensel belirti-lerin artmasına neden olur. Bu kısır döngü böyle Yazışma Adresi: Dr. Bülent Adil Taşbaş Alaçam Sokak 30/4 06690devam ederse konuşmacıyı devam edemeyeceği bir A.Ayrancı-Ankaranoktaya götürebilir. Oysa dinleyiciler büyük olasılık- E-posta: btasbas@superposta.comla, konuşmacının sesi ilk kez çatallandığında, bununüzerinde durmamışlardır. Aslında küçük bir sunum Kaynaklarkaygısı belirtisini, büyük bir soruna dönüştüren 1. Şahin NN: Sunum Teknikleri. In: Tıp Eğitimcileri Için Eğitim Becerileri, Ozvarış ŞB (çev.ed), Hacettepe Halk Sağlığı Vakfıkonuşmacının kendisidir(13). Yayını, Ankara, 1999, s:130-48. Sunum sırasında ses tonu hep aynı olmamalı ve 2. Yarmalı ES: Sunuş Yapma. Hayat Yayınları (çev), Istanbul,zaman zaman ses şiddetlenip hafifletilerek izleyicileri 1999, s:37-52.dikkatinin dağılması önlenmelidir. Özellikle uzun 3. Habraken NJ: Ten Minute Guide to Microsoft Powerpoint.sunumlarda, konuşmanın seyrinden bitmek üzere QUE Corp. Publishing House, Baltimore, 2002, s: 134-135. 4. Niamtu J 3rd: The power of PowerPoint®. Plast Reconstrolduğu anlaşılmalıdır. Konuşma birden bire bitiril- Surg 2001, 108(2):466-84.memelidir(1,7). 5. LaPorte RE, Linkov F, Villasenor T, Sauer F, et al : Papyrus to Sunum sırasında beden dilinin doğru bir şekilde PowerPoint® (P 2 P): metamorphosis of scientific communi-kullanılması gereklidir. Sunum yapan kişinin giysisi, cation. BMJ 2002, 325(7378):1478-81.saç şekli, hareketleri ve ellerini ceplerine koyup koy- 6. Marchack CB: Guidelines for digital scientific presentations. J Prosthet Dent 2002, 88(6):649-53.maması bile aslında izleyiciler tarafından dikkatli bir 7. Bruno F, Vercellesi L: Science information in the media: anşekilde takip edilen ve önemli artı puan getiren academic approach to improve its intrinsic quality.unsurlardır. Pharmacol Res 2002, 45(1):51-5.

×