SlideShare a Scribd company logo

сэтгэл судлал

E
eegii_ss22
1 of 8
Download to read offline
Эрү ү л мэндийн шинжлэх ухааны их сургууль
                                             Анагаах ухааны сургууль




Сэдэв: .................................................../ Сэтгэл судлалын салбарууд /

Гү йцэтгэсэн:......................................................../ АУС-ийн 116 хэсэг Э. Энхмарал /

Шалгасан: .............................................................../ /




                                                                    2013 он
Удиртгал:
Даяаршиж буй энэ зуунд хувь хү ний болоод нийгмийн хө гжилд хү ний зан ү йл,
тө лө вшил ү йл ажиллагаа нь хү ний сэтгэл зү йн ү зэгдлээс буюу сэтгэцээс ихээхэн
хамааралтай байдаг бө гө ө д оюуны ү йл ажиллагааг шинжлэх ухааны ү ү днээс авч
судалдаг Сэтгэл судлалын ШУ нь эрчимтэй хө гжиж байгаа юм.

Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан нь хү ний сэтгэцийн ү ндсэн ү ү рэг тө вшин хү рээ
сэтгэцийн янз бү рийн ү зэгдэл тө рөл хэлбэрийг судалдаг нэгэн томоохон шинжлэх
ухаан юм.



Сэдвийн хүрээн дэхь бие даалтын зорилго:
   1.   Сэтгэл судлал юуг хэрхэн судалдаг вэ?
   2.   Сэтгэл судлалын салбарууд
   3.   Тухайн салбаруудын судлах зү йлс тө рө лтэй танилцах.
   4.   Одоогийн байдлаар хө гжиж буй сэтгэл судлалын салбар
   5.   Дү гнэлт
Сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судлах зү йл нь хү ний сэтгэцийн
ү ү сэл хө гжил, тү ү ний физиологийн ү ндэс, сэтгэцийн дээд хэлбэр болох ухамсар,
сэтгэцийн ү йл ажиллагааны илрэлийн зү й тогтол, тү ү нд нө лө өлө гч хү чин
зү йлс юм.

      Тиймээс тэрхүү судлах зүйл болгон нь хөгжин гүнзгийрч тухайн шинжлэх ухааны
      төрөл салбарууд биеэ даан хөгжсөн юм.

   Сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны салбаруудад: Aнагаахын сэтгэл судлал

      Бие хү ний сэтгэл судлал
      Гэр бү лийн сэтгэл судлал
      Ерєнхий сэтгэл судлал
      Нас зү йн сэтгэл судлал
      Эмгэг сэтгэл судлал
      Мэдрэлийн тогтолцооны сэтгэл судлал
      Парапсихология
      Танин мэдэхү йн сэтгэл судлал
      Харилцааны сэтгэл судлал
      Нийгмийн сэтгэл судлал
      Спортын сэтгэл судлал                                        Сэтгэл судлалын
      Амьтдын сэтгэл судлал
      Урлагийн сэтгэл судлал                                          салбарууд
      Инженерийн сэтгэл судлал
      Ү йлдвэрлэлийн сэтгэл судлал
      Удирдлагын сэтгэл судлал
      Тү ү хэн сэтгэл судлал
      Сэтгэц хэл шинжлэл
      Сэтгэц засал
      Хү ү хдийн сэтгэл судлал
      Хєгжлийн сэтгэл судлал
      Сэтгэц оношлогоо
      Улс тєрийн сэтгэл судлал
      Тестология
      Шү ү хийн сэтгэл судлал
      Хуулийн сэтгэл судлал
      Худалдааны сэтгэл судлал
      Сансарын сэтгэл судлал
      Эдийн засгийн сэтгэл судлал
      Туршилтийн сэтгэл судлал
      Шашны сэтгэл судлал
      Боловсролын сэтгэл судлал
сэтгэл судлал
Хү н бол нийгэм-түүхийн бүтээгдэхүүн юм.
     Хү ний сэтгэцийн төлөвшил хүүхэд насанд хүчтэй явагддаг.
 Хү н бол биологийн амьтныхаа хувьд түүхэн үйл явцын ү р дүн юм.
 Хү н бол анатоми физиологийн хувьд хамгийн дээд түвшний зохион
                    байгуулалттай амьд организм.
Нийгмийн нөлөөгөөр хувь хү н төлөвшин хөгжих процессыг бие хү ний
                          нийгэмшил гэнэ.
Нийгэмшсэн бие хү ний илэрхийлэл нь нийгэм-соѐлын эзэмшилт юм.

Амьтны зан ү йл нь тө рө лхийн зө н билгийн шинжтэй байдаг бол хү ний зан ү йл
                нь тө рө лхийн болон олдмол шинжтэй байна.

                                    Хүн:
                          Өө рийн зан тө лө вийг хянах
          Өө рийн зан ү йлийг бусдын нү дээр харах чадвартай байна.

    Сэтгэл судлалын мэдлэгийг эзэмшсэнээр:
       Өө рийгө ө танин мэднэ. Өө рийгө ө танин мэдэх нь хамгийн чухал.
                Бусад хү мү ү стэй эв дү йтэй харилцахад тусална.
  Хү ний нө ө цийг зө в удирдан зохион байгуулахад суурь ойлголт болж ө гдө г.

   Сэтгэл судлалын арга зүйн үндсэн зарчим:
         Сэтгэцийн ү зэгдлийг бодит нө хцө л байдалд нь холбон судлах
  Сэтгэцийн ү зэгдлийг ү йл ажиллагааны холбоо хамааралд нь судлах зарчим
    Сэтгэцийн ү зэгдлийн тө рө лхийн шинж чанарыг харгалзан ү зэж судлах
Сэтгэцийн ү зэгдлийн биологийн ба нийгмийн хү чин зү йлийн холбоо хамааралд
                                   нь судлах

                   Сэтгэл судлалын аргууд
Туршилтын арга
                              Ажиглалтын арга
                                    Анкет
                          Бү тээлд анализ хийх арга
                                Тестийн арга
                          Намтар тү ү х судлах арга
        Каузаметрийн арга /causa- шалтгаан*лат*, metre -хэмжих*грек*/

                                    Тест
Тогтсон цаг хугацаанд тодорхой даалгаврыг судлуулагчаар гү йцэтгү ү лэх замаар
 тэдний сэтгэцийн онцлогийг судлан тодорхойлдог стандартчлагдсан арга юм.
 Оюун ухааны хө гжлийн тү вшин, орон зайн баримжаа, сэтгэцийн хө дө лгө ө нт
шинж чанар, ой тогтоолт, бие хү ний хувийн онцлог, мэргэжлийн авъяас чадварыг
               судлан тодорхойлоход ө ргө н хэрэглэгдэж байна.

                   Намтар түүх судлах арга
 Бие хү ний тө лө вшилд нө лө ө лсө н хү чин зү йл, амьдралын замнал, хө гжлийн
  хямралын ү е, нийгэмшлийн онцлогийг судлан тодорхойлохын тулд ө ргө н
                                  хэрэглэгддэг.

                       Каузометрийн арга
Хү ний амьдралын одоогийн нө хцө л байдал, ирээдү йн сэтгэл зү йн тө лө вшлийн
 чиг хандлага зэргийг тодорхойлоход хэрэглэгдэнэ. Ү йл явдлын учир шалтгаан,
      тодорхой нө хцө л байдал дахь бие хү ний сэтгэл зү йн байдлыг судлан
  тодорхойлоход хэрэглэгддэг. /ө нгө рсө н одоо, ирээдү й, зорилго Р.А.Ахмеров/

              Хүний сэтгэц, түүний ангилал
              Хү ний зан тө лө в ү йл ажиллагааг баримжаалуулах
                Хү ний зан тө лө в, ү йл ажиллагааг зохицуулах

                                Ухамсар
            Хү ний сэтгэцийн ө вө рмө ц, дээд хэлбэр нь ухамсар юм.
                Аливаа зү йлийг ухаарах ухаарлыг ухамсар гэнэ.
                         Ү л ухамсарлагдахуйн тү вшин
                          Ухамсарын ө мнө х тү вшин
                              Ухамсарын тү вшин

                    Сэтгэцийн үзэгдлийг:
                         Анхдагч /сэрэл, хү ртэхү й/
                   Хоѐрдогч /ой, сэтгэхү й, зохион бодохуй/

             Сэтгэцийн үзэгдлийн ангилал:
                              Сэтгэцийн процесс
Ad

Recommended

More Related Content

What's hot

сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаанThistle Khongorzul
 
багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал"
багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал" багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал"
багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал" Gb Gb
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10azora14
 
бие хүний зан төлөв лекц 2
бие хүний зан төлөв лекц 2бие хүний зан төлөв лекц 2
бие хүний зан төлөв лекц 2Tserendulam Gan-Erdene
 
ой тогтоолт
ой тогтоолтой тогтоолт
ой тогтоолтOyuka Oyu
 
бие хүний талаар үзэл баримтлалууд
бие хүний талаар үзэл баримтлалуудбие хүний талаар үзэл баримтлалууд
бие хүний талаар үзэл баримтлалуудSiner AG
 
бичиг үсэг.pptx
бичиг үсэг.pptxбичиг үсэг.pptx
бичиг үсэг.pptxEnkh Tseba
 
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас Aygul Ayka
 
нийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүйнийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүйazora14
 

What's hot (20)

сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаансэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан
 
лекц 1
лекц 1лекц 1
лекц 1
 
багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал"
багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал" багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал"
багшлахуйн менежмент "Онолын удиртгал"
 
Leg1
Leg1Leg1
Leg1
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10
 
бие хүний зан төлөв лекц 2
бие хүний зан төлөв лекц 2бие хүний зан төлөв лекц 2
бие хүний зан төлөв лекц 2
 
ой тогтоолт
ой тогтоолтой тогтоолт
ой тогтоолт
 
Ой тогтоолт реферат
Ой тогтоолт рефератОй тогтоолт реферат
Ой тогтоолт реферат
 
Leg6
Leg6Leg6
Leg6
 
өсвөр насны онцлог
өсвөр насны онцлогөсвөр насны онцлог
өсвөр насны онцлог
 
бие хүний талаар үзэл баримтлалууд
бие хүний талаар үзэл баримтлалуудбие хүний талаар үзэл баримтлалууд
бие хүний талаар үзэл баримтлалууд
 
Leg11
Leg11Leg11
Leg11
 
бичиг үсэг.pptx
бичиг үсэг.pptxбичиг үсэг.pptx
бичиг үсэг.pptx
 
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
Хувцаслах,хооллох соёл,Нэрийн хуудас
 
Legts 13
Legts 13Legts 13
Legts 13
 
PTON111-Хичээл-9
PTON111-Хичээл-9PTON111-Хичээл-9
PTON111-Хичээл-9
 
Харилцаа гэж юу вэ?
Харилцаа гэж юу вэ?Харилцаа гэж юу вэ?
Харилцаа гэж юу вэ?
 
нийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүйнийгмийн сэтгэл зүй
нийгмийн сэтгэл зүй
 
хүний хөгжил
хүний хөгжилхүний хөгжил
хүний хөгжил
 
Leg7
Leg7Leg7
Leg7
 

Viewers also liked

сэтгэл судлалын үүсэл хөгжил
сэтгэл судлалын үүсэл хөгжилсэтгэл судлалын үүсэл хөгжил
сэтгэл судлалын үүсэл хөгжилEnkhtushig Lkhagvasuren
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргуудсэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргуудBayasaa Хөгжилтэй амьдрал
 
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлалГуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлалBayasaa Хөгжилтэй амьдрал
 
парапсихологи буюу ер бусын сэтгэл судлал
парапсихологи буюу ер бусын сэтгэл судлалпарапсихологи буюу ер бусын сэтгэл судлал
парапсихологи буюу ер бусын сэтгэл судлалazora14
 
лекц №1
лекц №1лекц №1
лекц №1azora14
 
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншилМонголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншилBatbaatar Everlastinghero
 
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүй
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүйсудалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүй
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүйNaraa_06
 
мэдээлэл зүйн бие даалт( Movie maker )
мэдээлэл зүйн бие даалт( Movie maker )мэдээлэл зүйн бие даалт( Movie maker )
мэдээлэл зүйн бие даалт( Movie maker )Happy Nara
 
баруун зүүн тал бөмбөлөг
баруун зүүн тал бөмбөлөг баруун зүүн тал бөмбөлөг
баруун зүүн тал бөмбөлөг tserendulamaa
 
Биеийн харилцааны хэл (Body language)
Биеийн харилцааны хэл (Body language)Биеийн харилцааны хэл (Body language)
Биеийн харилцааны хэл (Body language)azora14
 
англи хэлний бие даалт
англи хэлний бие даалтангли хэлний бие даалт
англи хэлний бие даалтtserendulam53
 
лекц №11
лекц №11лекц №11
лекц №11azora14
 

Viewers also liked (20)

Лекц 2
Лекц  2Лекц  2
Лекц 2
 
сэтгэл судлалын үүсэл хөгжил
сэтгэл судлалын үүсэл хөгжилсэтгэл судлалын үүсэл хөгжил
сэтгэл судлалын үүсэл хөгжил
 
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргуудсэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судалгааны аргууд
 
сэтгэл судлал хичээлийн хөтөлбөр
сэтгэл судлал хичээлийн хөтөлбөрсэтгэл судлал хичээлийн хөтөлбөр
сэтгэл судлал хичээлийн хөтөлбөр
 
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлалГуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
Гуманистын буюу хүмүүнлэгийн сэтгэл судлал
 
Лекц 1
Лекц 1Лекц 1
Лекц 1
 
парапсихологи буюу ер бусын сэтгэл судлал
парапсихологи буюу ер бусын сэтгэл судлалпарапсихологи буюу ер бусын сэтгэл судлал
парапсихологи буюу ер бусын сэтгэл судлал
 
лекц №1
лекц №1лекц №1
лекц №1
 
Лекц 9
Лекц 9Лекц 9
Лекц 9
 
Сэтгэл зүйн тест
Сэтгэл зүйн тестСэтгэл зүйн тест
Сэтгэл зүйн тест
 
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншилМонголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
Монголчуудын байгаль хамгаалах уламжлалт ёс заншил
 
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүй
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүйсудалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүй
судалгааны ажил гүйцэтгэх арга зүй
 
мэдээлэл зүйн бие даалт( Movie maker )
мэдээлэл зүйн бие даалт( Movie maker )мэдээлэл зүйн бие даалт( Movie maker )
мэдээлэл зүйн бие даалт( Movie maker )
 
баруун зүүн тал бөмбөлөг
баруун зүүн тал бөмбөлөг баруун зүүн тал бөмбөлөг
баруун зүүн тал бөмбөлөг
 
Leg2
Leg2Leg2
Leg2
 
Bolovsroliin setgel sudlal.2015 10 sar
Bolovsroliin setgel sudlal.2015 10 sarBolovsroliin setgel sudlal.2015 10 sar
Bolovsroliin setgel sudlal.2015 10 sar
 
Psychology
PsychologyPsychology
Psychology
 
Биеийн харилцааны хэл (Body language)
Биеийн харилцааны хэл (Body language)Биеийн харилцааны хэл (Body language)
Биеийн харилцааны хэл (Body language)
 
англи хэлний бие даалт
англи хэлний бие даалтангли хэлний бие даалт
англи хэлний бие даалт
 
лекц №11
лекц №11лекц №11
лекц №11
 

Similar to сэтгэл судлал

лекц №6
лекц №6лекц №6
лекц №6azora14
 
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулахСэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулахBatbaatar Everlastinghero
 
лекц №6
лекц №6лекц №6
лекц №6azora14
 
Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management Zorigoo Ch
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10azora14
 
лекц№5
лекц№5лекц№5
лекц№5azora14
 
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.BayarmaaBuyantogtokh1
 
ухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарSiner AG
 
лекц №9
лекц №9лекц №9
лекц №9azora14
 
тмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцоотмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцооБ. Жаргалмаа
 
темпрамент Hw
темпрамент Hwтемпрамент Hw
темпрамент Hwtsengel1220
 
сэтгэл хөдлөл
сэтгэл хөдлөлсэтгэл хөдлөл
сэтгэл хөдлөлBuyaka Buugii
 
лекц №1 харилцааны сэтгэл зүй ёс зүйн үндсэн ойлголт
лекц №1 харилцааны сэтгэл зүй ёс зүйн үндсэн ойлголтлекц №1 харилцааны сэтгэл зүй ёс зүйн үндсэн ойлголт
лекц №1 харилцааны сэтгэл зүй ёс зүйн үндсэн ойлголтMunguntuul Bat-Orshikh
 
Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññ
Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññCэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññ
Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññЦэнгэл Мб
 

Similar to сэтгэл судлал (20)

PTON111-Хичээл-2/1
PTON111-Хичээл-2/1PTON111-Хичээл-2/1
PTON111-Хичээл-2/1
 
лекц №6
лекц №6лекц №6
лекц №6
 
Leg12
Leg12Leg12
Leg12
 
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулахСэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
Сэтгэлийн хөдөлгөөн зохицуулах
 
лекц №6
лекц №6лекц №6
лекц №6
 
Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management Communication ethics & stress management
Communication ethics & stress management
 
лекц №10
лекц №10лекц №10
лекц №10
 
Leg13.1
Leg13.1Leg13.1
Leg13.1
 
лекц№5
лекц№5лекц№5
лекц№5
 
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.
Миний шөнөжин өдөржин нухаж хийсэн өгүүллэг шүү.
 
ухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанарухамсар, түүний мөн чанар
ухамсар, түүний мөн чанар
 
лекц №9
лекц №9лекц №9
лекц №9
 
Legts 11
Legts 11Legts 11
Legts 11
 
тмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцоотмт нийлмэл тогтолцоо
тмт нийлмэл тогтолцоо
 
Зөвлөмж
ЗөвлөмжЗөвлөмж
Зөвлөмж
 
темпрамент Hw
темпрамент Hwтемпрамент Hw
темпрамент Hw
 
сэтгэл хөдлөл
сэтгэл хөдлөлсэтгэл хөдлөл
сэтгэл хөдлөл
 
лекц №1 харилцааны сэтгэл зүй ёс зүйн үндсэн ойлголт
лекц №1 харилцааны сэтгэл зүй ёс зүйн үндсэн ойлголтлекц №1 харилцааны сэтгэл зүй ёс зүйн үндсэн ойлголт
лекц №1 харилцааны сэтгэл зүй ёс зүйн үндсэн ойлголт
 
PTON111-Хичээл-3
PTON111-Хичээл-3PTON111-Хичээл-3
PTON111-Хичээл-3
 
Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññ
Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññCэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññ
Cэтгэцèéí ýð¿¿ë ìýíä áà ñòðåññ
 

сэтгэл судлал

  • 1. Эрү ү л мэндийн шинжлэх ухааны их сургууль Анагаах ухааны сургууль Сэдэв: .................................................../ Сэтгэл судлалын салбарууд / Гү йцэтгэсэн:......................................................../ АУС-ийн 116 хэсэг Э. Энхмарал / Шалгасан: .............................................................../ / 2013 он
  • 2. Удиртгал: Даяаршиж буй энэ зуунд хувь хү ний болоод нийгмийн хө гжилд хү ний зан ү йл, тө лө вшил ү йл ажиллагаа нь хү ний сэтгэл зү йн ү зэгдлээс буюу сэтгэцээс ихээхэн хамааралтай байдаг бө гө ө д оюуны ү йл ажиллагааг шинжлэх ухааны ү ү днээс авч судалдаг Сэтгэл судлалын ШУ нь эрчимтэй хө гжиж байгаа юм. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухаан нь хү ний сэтгэцийн ү ндсэн ү ү рэг тө вшин хү рээ сэтгэцийн янз бү рийн ү зэгдэл тө рөл хэлбэрийг судалдаг нэгэн томоохон шинжлэх ухаан юм. Сэдвийн хүрээн дэхь бие даалтын зорилго: 1. Сэтгэл судлал юуг хэрхэн судалдаг вэ? 2. Сэтгэл судлалын салбарууд 3. Тухайн салбаруудын судлах зү йлс тө рө лтэй танилцах. 4. Одоогийн байдлаар хө гжиж буй сэтгэл судлалын салбар 5. Дү гнэлт
  • 3. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны судлах зү йл нь хү ний сэтгэцийн ү ү сэл хө гжил, тү ү ний физиологийн ү ндэс, сэтгэцийн дээд хэлбэр болох ухамсар, сэтгэцийн ү йл ажиллагааны илрэлийн зү й тогтол, тү ү нд нө лө өлө гч хү чин зү йлс юм. Тиймээс тэрхүү судлах зүйл болгон нь хөгжин гүнзгийрч тухайн шинжлэх ухааны төрөл салбарууд биеэ даан хөгжсөн юм. Сэтгэл судлалын шинжлэх ухааны салбаруудад: Aнагаахын сэтгэл судлал Бие хү ний сэтгэл судлал Гэр бү лийн сэтгэл судлал Ерєнхий сэтгэл судлал Нас зү йн сэтгэл судлал Эмгэг сэтгэл судлал Мэдрэлийн тогтолцооны сэтгэл судлал Парапсихология Танин мэдэхү йн сэтгэл судлал Харилцааны сэтгэл судлал Нийгмийн сэтгэл судлал Спортын сэтгэл судлал Сэтгэл судлалын Амьтдын сэтгэл судлал Урлагийн сэтгэл судлал салбарууд Инженерийн сэтгэл судлал Ү йлдвэрлэлийн сэтгэл судлал Удирдлагын сэтгэл судлал Тү ү хэн сэтгэл судлал Сэтгэц хэл шинжлэл Сэтгэц засал Хү ү хдийн сэтгэл судлал Хєгжлийн сэтгэл судлал Сэтгэц оношлогоо Улс тєрийн сэтгэл судлал Тестология Шү ү хийн сэтгэл судлал Хуулийн сэтгэл судлал Худалдааны сэтгэл судлал Сансарын сэтгэл судлал Эдийн засгийн сэтгэл судлал Туршилтийн сэтгэл судлал Шашны сэтгэл судлал Боловсролын сэтгэл судлал
  • 5. Хү н бол нийгэм-түүхийн бүтээгдэхүүн юм. Хү ний сэтгэцийн төлөвшил хүүхэд насанд хүчтэй явагддаг. Хү н бол биологийн амьтныхаа хувьд түүхэн үйл явцын ү р дүн юм. Хү н бол анатоми физиологийн хувьд хамгийн дээд түвшний зохион байгуулалттай амьд организм. Нийгмийн нөлөөгөөр хувь хү н төлөвшин хөгжих процессыг бие хү ний нийгэмшил гэнэ. Нийгэмшсэн бие хү ний илэрхийлэл нь нийгэм-соѐлын эзэмшилт юм. Амьтны зан ү йл нь тө рө лхийн зө н билгийн шинжтэй байдаг бол хү ний зан ү йл нь тө рө лхийн болон олдмол шинжтэй байна. Хүн: Өө рийн зан тө лө вийг хянах Өө рийн зан ү йлийг бусдын нү дээр харах чадвартай байна. Сэтгэл судлалын мэдлэгийг эзэмшсэнээр: Өө рийгө ө танин мэднэ. Өө рийгө ө танин мэдэх нь хамгийн чухал. Бусад хү мү ү стэй эв дү йтэй харилцахад тусална. Хү ний нө ө цийг зө в удирдан зохион байгуулахад суурь ойлголт болж ө гдө г. Сэтгэл судлалын арга зүйн үндсэн зарчим: Сэтгэцийн ү зэгдлийг бодит нө хцө л байдалд нь холбон судлах Сэтгэцийн ү зэгдлийг ү йл ажиллагааны холбоо хамааралд нь судлах зарчим Сэтгэцийн ү зэгдлийн тө рө лхийн шинж чанарыг харгалзан ү зэж судлах Сэтгэцийн ү зэгдлийн биологийн ба нийгмийн хү чин зү йлийн холбоо хамааралд нь судлах Сэтгэл судлалын аргууд
  • 6. Туршилтын арга Ажиглалтын арга Анкет Бү тээлд анализ хийх арга Тестийн арга Намтар тү ү х судлах арга Каузаметрийн арга /causa- шалтгаан*лат*, metre -хэмжих*грек*/ Тест Тогтсон цаг хугацаанд тодорхой даалгаврыг судлуулагчаар гү йцэтгү ү лэх замаар тэдний сэтгэцийн онцлогийг судлан тодорхойлдог стандартчлагдсан арга юм. Оюун ухааны хө гжлийн тү вшин, орон зайн баримжаа, сэтгэцийн хө дө лгө ө нт шинж чанар, ой тогтоолт, бие хү ний хувийн онцлог, мэргэжлийн авъяас чадварыг судлан тодорхойлоход ө ргө н хэрэглэгдэж байна. Намтар түүх судлах арга Бие хү ний тө лө вшилд нө лө ө лсө н хү чин зү йл, амьдралын замнал, хө гжлийн хямралын ү е, нийгэмшлийн онцлогийг судлан тодорхойлохын тулд ө ргө н хэрэглэгддэг. Каузометрийн арга Хү ний амьдралын одоогийн нө хцө л байдал, ирээдү йн сэтгэл зү йн тө лө вшлийн чиг хандлага зэргийг тодорхойлоход хэрэглэгдэнэ. Ү йл явдлын учир шалтгаан, тодорхой нө хцө л байдал дахь бие хү ний сэтгэл зү йн байдлыг судлан тодорхойлоход хэрэглэгддэг. /ө нгө рсө н одоо, ирээдү й, зорилго Р.А.Ахмеров/ Хүний сэтгэц, түүний ангилал Хү ний зан тө лө в ү йл ажиллагааг баримжаалуулах Хү ний зан тө лө в, ү йл ажиллагааг зохицуулах Ухамсар Хү ний сэтгэцийн ө вө рмө ц, дээд хэлбэр нь ухамсар юм. Аливаа зү йлийг ухаарах ухаарлыг ухамсар гэнэ. Ү л ухамсарлагдахуйн тү вшин Ухамсарын ө мнө х тү вшин Ухамсарын тү вшин Сэтгэцийн үзэгдлийг: Анхдагч /сэрэл, хү ртэхү й/ Хоѐрдогч /ой, сэтгэхү й, зохион бодохуй/ Сэтгэцийн үзэгдлийн ангилал: Сэтгэцийн процесс
  • 7. Сэтгэцийн байдал Сэтгэцийн шинж Сэтгэцийн процесс Бодит байдлын динамик тусгал. Бодит юмсыг танин мэдэх, харилцан ү йлчлэхэд чиглэдэг. Танин мэдэхү йн процесс Зоригийн процесс Сэтгэлийн хө дө лгө ө ний процесс Хү ний аливаа ү йл ажиллагаа нь танин мэдэхү й, зориг, сэтгэлийн хө дө лгө ө ний цогц байдаг. Сэтгэцийн байдал Тодорхой нө хцө л байдлаас шалтгаалсан хү ний сэтгэцийн тү р зуурын онцлог илрэл юм. Сэдэлжилтийн тал: дур хү сэл, сонирхол Ухамсрын зохион байгуулалт: анхааралтай шинж, ажиллах чадвар Сэтгэлийн хө дө лгө ө ний тал: стресс, уур хилэн, бухимдал Зоригийн тал: санаачлагатай, зорилго эрмэлзэлтэй, шийдэмгий, шаргуу гэх мэт. Сэтгэцийн шинж: Темперамент Бие хү ний чиг хандлага Характер Авъяас чадвар Темперамент /И.П.Павлов/ Холерик Хү чтэй Тэнцвэргү й Хө дө лгө ө нт Сангвиник Хү чтэй Тэнцвэртэй Хө дө лгө ө нт Флегматек Хү чтэй Тэнцвэртэй Удаан Меланхолик ДМҮ А ны сул хэв шинж
  • 8. Сангвиник темперамент нь: Сэтгэл хө длө л их, гадаад орчинд тү ргэн дасаж зохицох чадвартай, сэтгэлийн хө дө лгө ө н нь нү ү рээр нь илэрдэг, хурдан хө дө лгө ө нтэй Флегматик темперамент нь: Хэд яриа сайтай зоригтой зорилго, сэтгэцийн байдал нь харьцангуй тогтвортой, ү йл ажиллагаа, ярихдаа хяналт сайтай, гадагш ярих нь бага байдаг. Холерик темперамент нь: Зоригтой зорьсондоо хү рдэг, хурдан ширү ү н зантай тогтворгү й. Меланхолик темперамент нь: Орчиндоо идэвхигү й, хэл ярианы хө гжил сул, сэтгэл хө длө лө ө ил гаргадаггү й. Темперамент бү р нь эерэг сө рө г шинжийг ө ө ртө ө агуулж байдаг. Их тархины гадарга ө ө рө ө темпераментын физиологи ү ндэс болохгү й харин гадаргаас гадаргын доод хэсгү ү дтэй харилцан ү йлчлэлцэж байгаа ү йлчилгээ нь физиологи ү ндэс болно. Зан төлөв – Характер Хү ний зан тө лө в бү рэлдэн тө лө вшихө д нө лө ө лдө г хү чин зү йлү ү д: Хү ний бие махбодийн тө рө лхийн онцлогууд нө лө ө лнө . Нийгмийн хө гжилтэй холбоотойгоор зан тө лө вийн шинжү ү дэд тө лө вшиж бас хувьсан ө ө рчлө гдө ж байдаг. Бие хү ний зан тө лө в амьдарч буй орчны нө лө ө нө ө с хамааран ө ө рчлө гдө ж байдаг. Зан тө лө в тө лө вшихө д нийгмийн хү мү ү жил гол ү ү рэг гү йцэтгэдэг Хү ний зан тө лө в нь хэд хэдэн хандлагаар илэрнэ. Өө ртө ө хандах хандлагаар Бусдад хү мү ү ст хандах хандлагаар Ү йл ажиллагаанд хандах хандлагаар тус тус илэрдэг байна.