Tobb Sunumu Kuresel Kriz ve Turkiye

6,521 views

Published on

TOBB'un kuresel finansal kriz ve Turkiye'ye etkileri konusunda Istanbul'da yaptigi sunum

Published in: Economy & Finance
2 Comments
8 Likes
Statistics
Notes
No Downloads
Views
Total views
6,521
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
33
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
2
Likes
8
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Tobb Sunumu Kuresel Kriz ve Turkiye

  1. 1. KÜRESEL KRİZ ve TÜRKİYE’YE ETKİLERİ 1 Kasım 2008, İstanbul
  2. 2. <ul><li>2001’de ABD’de 100 bin dolarlık bir Ev, 20 bin $ peşin, 80 bin $ ipotek kredisi (mortgage) ile alınır. </li></ul><ul><li>2001-2004 arasında ABD ekonomisini canlandırmak amacıyla faizler hızla indirildi. Buna paralel varlık fiyatları artmaya başladı. </li></ul><ul><li>2004’de yapılan yeni bir ekspertiz ile Ev’in değeri 150 bin dolara çıktı. 2. ipotek ile bankadan 50 bin dolar yeni kredi alındı ve Otomobil yenilendi. </li></ul><ul><li>Düşen faizler ve artan varlık fiyatlarına paralel olarak, mali sektörde başlayan “finansal mühendisliklerle” küresel likidite hızla arttı. Artan likidite varlık fiyatlarındaki artışı devam ettirdi. </li></ul><ul><li>2005’de bir ekspertiz daha yapıldı ve Ev’in değeri 180 bin dolar olarak belirlendi. 3. ipotek eklendi ve buradan alınan parayla mobilyalar yenilendi. </li></ul><ul><li>2006’ya gelindiğinde artık herkes (şahıslar, emlakçı, banka vs.) Ev’in değerini 180 bin dolar olarak kabul ediyor ve buna göre hareket ediyordu. </li></ul>Küresel Çöküşün Hikayesi - 1
  3. 3. <ul><li>Ancak 2007’de bir gün aynı mahallede benzer bir Ev satışa çıktı. Ama kimse 180 bin dolar ödemek istemedi. Ve balon patladı. </li></ul><ul><li>Öyle ki, Ev’in satış fiyatı, ipotek değerinin (borç miktarının) altına geriledi. Ev’in piyasa değeri, ipotek değerinin altında kalınca, Ev sahibi, böyle bir Ev için ödeme yapmak istemedi. </li></ul><ul><li>Ev fiyatları düşünce, kredi teminatlarının da değeri düştü. Düşen aktif değeri, bilançolara zarar olarak yansıdı ve sermayeler erimeye başladı. </li></ul>Küresel Çöküşün Hikayesi - 2
  4. 4. <ul><li>Bankalar borçlarını ödeyebilmek için, üzerlerine kalan ipotekli evleri satmaya çalışınca, gayrimenkul fiyatları daha da düştü. </li></ul><ul><li>Alacaklarını tahsil edemeyen bankalar, borçlarını ödeyecek kaynak bulamadı. </li></ul><ul><li>Bankaların ve Yatırım Fonlarının içindeki menkul kıymetlerin gerçek değeri iyice belirsizleşti. </li></ul><ul><li>Aktifleri donuklaşan bankalar arasındaki para aktarımı yavaşladı. (herkes nakit’in üstüne yattı). Sistem kitlendi ve Likidite Krizi başladı </li></ul>Küresel Çöküşün Hikayesi - 3
  5. 5. “ Türev ürünlerinin yaygınlaşması ile kötü niyetli cin artık şişeden çıkmıştır. Bu ürünlerin 'zehirli' olduğu bir krizle belirgin hale gelinceye kadar, türleri ve toplam işlem hacmi artmaya devam edecektir” Warren Buffet, 2002 Aç doyar, açgözlü doymaz Türk Atasözü Kıssadan Hisse
  6. 6. <ul><li>Küresel sistemin ilk krizini yaşıyoruz. Dolayısıyla, daha önceden haritası çıkarılmamış topraklardan geçiyoruz. </li></ul><ul><li>Kriz; Gelişmiş Ülkelerden Gelişen Ülkelere kayıyor (İzlanda, Macaristan, Ukrayna, Baltık ülkeleri, Rusya, Kazakistan, Pakistan, Tayland, Kore, G.Afrika , Arjantin …) </li></ul><ul><li>Kriz; Mali sektörden Reel Sektöre geçiyor </li></ul>Genel Durum
  7. 7. <ul><li>Düşük faiz ve yüksek likidite döneminin sonu - Leverage’ın yerini Deleverage alıyor (türev ürünlerle “sanal paralar üretme” devri bitti) </li></ul><ul><li>Uzunca bir sure sistemin yeni likidite üretemeyeceğini gören herkes mecburen bilançolarını daraltacak. </li></ul><ul><li>Bu da zamanında aşırı kredilendirmenin sağladığı yüksek alım gücü sayesinde fiyatları çok şişmiş olan finansal varlıkların ve gayrimenkullerin fiyatlarını düşürecek. </li></ul><ul><li>“ Servet”teki artışlar, “Gelir”deki artışı geçmişti, şimdi Gelir seviyesine gerileyecek. Ama “Gelir” de azalacak. </li></ul><ul><li>Küresel Mali sistem yeniden yapılanacak. Muhtemelen küresel çapta yeni bir denetim-gözetim sistemi kurulacak. </li></ul><ul><li>Serbest Piyasa Ekonomisinin yerini, Kurallı Piyasa Ekonomisi alacak. </li></ul>Dünya’da Neler Bekleniyor
  8. 8. <ul><li>Ülkeden ülkeye, kurumdan kuruma sıçrayan panik dalgası şimdilik bitti. Risk göstergeleri (vix, embi, libor) normalleşiyor. </li></ul><ul><li>Artık riske karşı daha duyarlı bir dünyadayız. para ve kredi piyasalarının yeni bir dengeye oturması aylar alacak (2009’un sonu?). Bu süre zarfında zayıf/borçlu/yüksek cari açığı olan ülke ve kurumlar her an topun ağzında olacak </li></ul><ul><li>Yeni sorunlar; kamulaştırılan ve/veya kamu desteğine bağımlı kılınan mali sistem, yeni “moral hazard” durumları veya kamu kaynaklarının israfına yol açmadan yeniden işler hale nasıl getirilecek? </li></ul><ul><li>Kamu fonları, enflasyon ya da yeni menkul kıymet balonları oluşturmadan geri çekilebilecek mi? </li></ul>Filmin İkinci Yarısı…
  9. 9. <ul><li>Türkiye, küresel kriz ortamına büyüme temposunun düştüğü, yüksek dış açık ve yüksek özel sektör dış borçlanmasının yaşandığı bir ortamda giriyor </li></ul><ul><li>Avrupa ve ABD’den farklı olarak krize karşı tecrübeliyiz . Biz bunun benzerini 2001’de yaşamıştık. </li></ul><ul><li>Ama ABD’dekine benzer şekilde “gelirinden çok harcama” eğilimi bizde de mevcut (hızla artmış olan cari açık yoluyla) </li></ul>Küresel Kriz ve Türkiye
  10. 10. <ul><li>Dün; 100 dolarlık sermaye, finansal mühendislik ürünleriyle 5,000 dolarlık alım gücüne ve yatırıma dönüşmüştü. Şimdi tüm bu varlıkların/yatırımların değeri gerileyecek. </li></ul><ul><li>Üstelik 2001’den farklı olarak, likidite sağlayacak canlı/sağlam bir yurtdışı finans piyasası ve finansal kurum artık kalmadı. </li></ul><ul><li>Uzun bir süre kredi imkanları eskidekinin altında kalacak. Yatırım veya Tüketimin finansmanı azalacağında iç piyasa küçülecek. </li></ul>Küresel Kriz ve Türkiye
  11. 11. <ul><li>1) FİNANSMAN </li></ul><ul><ul><li>Cari Açığın Finansmanı </li></ul></ul><ul><ul><li>Mali ve Reel Sektörün Finansmanı </li></ul></ul><ul><ul><li>Yurtiçindeki kredi akışında azalma </li></ul></ul><ul><li>2) DIŞ TİCARET (İHRACAT ve TURİZM) </li></ul><ul><ul><li>İhracat pazarları ve turizm hacmi daralacak </li></ul></ul><ul><ul><li>Enerji-Emtia faturası azalacak </li></ul></ul><ul><li>3) KAMU MALİYESİ </li></ul><ul><ul><li>vergi geliri azalacak – borçlanma ve faiz gideri artacak </li></ul></ul>Küresel Krizin Türkiye’ye Etki Kanalları
  12. 12. Yüksek Cari açık ve Bozulan Finansman Kalitesi (milyar $) 2007 2008 (*) Cari Denge -38 -47 Gelen Kaynak Doğrudan Yabancı Serm. 22 17 Portföy Yatırımı 3 -5 Bankaların aldığı krediler 6 7 Reel Sektörün aldığı krd. 26 31 (*) 2008 ağustos ayı itibariyle son 12 aylık dönem Cari Açığın Finansmanı
  13. 13. Reel Sektörün yurtdışı borçlanması yüksek ve artmaya da devam ediyor. Ama uzun vadeli borçlanma sayesinde buradaki risk bir ölçüde azalıyor Özel Sektör Dış Borcu (milyar dolar) 2003 2007 2008 Mali Sektör 14 57 66 Reel Sektör 35 101 125 Toplam 49 158 191 Özel Sektör Dış Borç Ödemeleri 2009 2010 2011 Anapara+Faiz (milyar dolar) 47 24 22 Mali ve Reel Sektörün Finansmanı
  14. 14. <ul><li>Cari açık azalacak (emtia fiyatları azalıyor, ithalat pahalaşacağından düşecek, ama cari açık azalsa da finansmanı daha da zorlaşacak) </li></ul><ul><li>Faiz - Kur - Enflasyon (dün hep birlikte düşmüşlerdi, bugün hep birlikte artıyorlar) </li></ul><ul><li>Banka ve Şirket Bilançoları küçülecek (yatırım azalacak) </li></ul><ul><li>Büyüme düşecek (büyüme zaten son 2 yıldır yüzde 4 seviyesine gerilemişti, bundan sonra 2008 ve 2009’da yüzde 4’e ulaşmak bile zor gözüküyor) </li></ul>Bundan sonra;
  15. 15. (8 aylık Büyüme Oranları) 2007 2008 İmalat Sanayi Toplam Büyümesi % 5 % 3 (ağustos’da % -6) TV % -32 % -20 Tekstil % 6 % -17 Deri % 4 % - 9 Hazır Giyim % 1 % - 8 Makine % 9 % - 5 Kimya % 6 % 0 Gıda % 5 % 4 Metal % 14 % 8 (ağustos’da % 2) Mobilya % -19 % 10 (ağustos’da % 1) Beyaz Eşya % 25 % 15 (ağustos’da % -17) Taşıt % 6 % 24 (ağustos’da % -9) 2008 yılı Sektörel Büyümeleri
  16. 16. <ul><li>Güçlü yönlerimiz var ve bunlar muhafaza edilmeli </li></ul><ul><li>2001’den farklı olarak Kamu maliyesi iyi durumda (Mali disiplini korumalıyız) </li></ul><ul><li>Bankacılık sistemi ‘çürüklerinden ayıklandı” (bundan sonra 90’ların hataları tekrarlanmamalı) </li></ul><ul><li>Mali sistemde Denetim ve Gözetim güçlendirildi (BDDK, SPK, Merkez Bankası’nın kurumsal yapıları ve saygınlıkları çok daha önemli) </li></ul>Neler Yapılabilir
  17. 17. <ul><li>Tedbirli Olmanın Zamanı </li></ul><ul><ul><li>Böyle zamanlarda bilançolardaki uyumsuzluklar (vade, kur vb.) potansiyel risk doğuran alanlardır </li></ul></ul><ul><ul><li>Kredi maliyetleri artacak, krediyle yapılacak yatırımın verimliliği ve karlılığı daha fazla önem kazandı. Gayrimenkul ve Emtia fiyatlarındaki gerilemeye dikkat </li></ul></ul><ul><ul><li>Gelirden çok harcama yapma nın (borçlanarak tüketmek) veya gelecekte elde etmeyi beklediğin geliri bugünden harcamanın (taksitli ödemeli harcamalar) sonu yok </li></ul></ul>Almamız Gereken Dersler
  18. 18. <ul><li>Kurumsal Yapının Önemi </li></ul><ul><ul><li>Finansman Müdürünüze ve İş Geliştirme Müdürünüze iyi bakın, yoksa mutlaka edinin. </li></ul></ul><ul><ul><li>Bankalarla ilişkinizi güçlendirin, devamlı bir araya gelin, iletişim içinde olun. </li></ul></ul><ul><ul><li>“ Küçük olsun benim olsun” veya “Ne iş olsa yaparız, biz her iş’te varız” devri bitti. </li></ul></ul>Almamız Gereken Dersler
  19. 19. <ul><ul><li>ŞİRKET ÖLÇEKLERİ BÜYÜMELİ </li></ul></ul><ul><ul><ul><li>Büyümek için; </li></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Kurumsallaşma </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Farklılaşma & Markalaşma </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Yenilikçilik (İcat Çıkarma) </li></ul></ul></ul></ul>Almamız Gereken Dersler
  20. 21. <ul><li>Reaktif değil, Proaktif olma zamanıdır </li></ul><ul><li>“ Çifte Çıpa ” yı uygulama zamanıdır </li></ul><ul><li>1) Güçlü Ekonomi </li></ul><ul><ul><li>2) Kaliteli Demokrasi </li></ul></ul>SONUÇ

×