Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Australija

5,845 views

Published on

Published in: Education
  • Be the first to comment

Australija

  1. 1. AUSTRALIJA
  2. 2. AUSTRALIJA - Položaj, obim i uređenje- Izolovanost, okeani- Na severu se dodiruje sa ostrvljem Australoazijskog sredozemlja- Put od Londona do Sidneja - kroz Panamski = kroz Suetski kanal- Urođenici - od sabiranja plodova, lova i ribolova- Za poljoprivredu, stočarstvo i metale nisu znali- Ranije- Do Australije se stizalo okeanom iz GB - više nedelja- Iz Kalifornije u Australiju - oko 20 dana- Iz Evrope u Australiju - za tri do četiri dana- Iz Kalifornije za 40 h- Danas – za 24 h- 1901 - Britanske kolonije: Novi Južni Wales, Viktorija, Queensland, Južna Australija, Zapadna Australija iostrvo Tasmanija ujedinile kao federativne jedinice u Australijsku zajednicu (Commoniuealth of Australia)- Godine 1911. priključena - Severna teritorija (Northern Territory).- 7 703 212 km2 (6), sa 10 508 000 st (1961) ili 19 855 288 (2008).- Gustina stanovništva 2,8 st/km2 (232)
  3. 3. AUSTRALIJA - Struktura, reljef i karakter pokrajine- Gruba, nerazuđenu grudva- Obrisi jedinstveni- Zalivi (Karpentarija na severu i Veliki Australijski zaliv na jugu)- Jorško poluostrvo na severoistoku
  4. 4. AUSTRALIJA - Struktura, reljef i karakter pokrajine- Reljef - jednostavan, jednoličan- Zemljište - ustalasano- Na krajnjem istoku, jedina određena razvodnica- U visini – sve nisko – osim istoka- Oko 40% - do 200 m visine,- Oko 44 % – od 200 do 500 m- Samo 16% preko 500 m- Najviše planine na jugoistoku - jedva prelaze 2 000 m- Stara geološka struktura- Od donjeg karbona nije bilo nabiranja- Prekambrijski masiv - deo Godvane (snižene i zaravnjene)- Opsežni sedimenti – od paleozoika nadalje- U tercijaru – vertikalna tektonska pomeranja- Nema mladih venačnih planina- Spoljašnje sile su od tada lako i ponovo uravnavale i snižavale visinske razlike
  5. 5. AUSTRALIJA - Struktura, reljef i karakter pokrajine- Najmlađa izdizanja - starijeg pleistocena - samo nešto više izdigla zapadni i istočni deo kontinenta- Široko sinklinalno područje - koje se već u juri i tercijaru punilo sedimentima, ostalo još dalje u niskimnadmorskim visinama- Ponegde u unutrašnjosti čak snizilo ispod visine morske površine: - Jezero Eir - Južna obala - zalivi estuarskog tipa (Spenserov zaliv, Zaliv sv. Vinsenta)- Reljef Australije - trostrukog karaktera:- Zapad – široka Zapadnoaustralijska površ ili plato- U sredini - prostrane Centralne nizine- Na istoku - Istočnoaustralijske planine- Između – (prostor nije tako prostran, po građi, izgledu i privredno osobit) Južnoaustralijske planine
  6. 6. Geološko-tektonska karta Australije (Po W. Geisleru)1 - Zapadnoaustralijski štit (kristalasti masiv),2 - Nullaginska serija,3 - Permokarbofltiski sedimenti,4 - Pretkambrijski i stari paleozojski slojevi nabrani prilikom kaledonskog nabiranja,5 - Istočnoaustralijski Kordiljeri (mladopaleozojsko nabiranje);6 - Jurski slojevi,7 - Kredni slojevi,8 - Tercijarni peščari,9 - Tercijarni krečnjaci
  7. 7. AUSTRALIJA - Zapadnoaustralijska površ- Od 300 do 500 m- U osnovi kristalasta masa- Na ivicama više izdignuta i ogoljena, iznutra potonula pod sedimente- U njenom reljefu smenjuju: - Sedimentne naslage u vidu ploče - Udubljene nizine i - Usamljene planine od kristalastih kamenih masa Mac Donell (do 1 460 m) i Mesgreve (1 594 m) - Planine razdvaja kotlina sa velikim slanim močvarama i jezerima (Macdonaldovo i Amadeusovo jezero)- Nullarbor - tercijarnim krečnjacima, pusta, krševita visoravan, 100 m visokim odsekom lomi u Veliki australijskizaliv- Na SZ Obale devedesetih milja (Ninety Mile Beach) i dine Velike peščane pustinje (Sand Ridge Desert)- Na SI od nje, u Kimberleyskoj oblasti, Zapadnoaustralijski plato sa ivicom od 1 000 m- Na njegovom JZ, stari masiv, sa bogatim zalihama Au- U Darling Rangeu i Stirling Rangeu se opet izdiže do 1 000 m pre nego što se prelomi prema moru
  8. 8. Mac Donell
  9. 9. AUSTRALIJA - Zapadnoaustralijska površ- Pogodni uslovi za život - samo na jugozapadu, gde je brdovita i sa više vlage te je obrasla travom i drvećem- Unutrašnjost je bez vode, sa pustinjskom površinom koja se grubo raspada,- Pokrivena je niskim scrubom, teško prolaznom šikarom- Pustinje u tri tipa: peščana, šljunkovita i kamenita- Obala Zapadnoaustralijskog platoa je različita- U krečnjačkom Nullarboru je strma i pusta- Na peščanoj Ninety Mile Beach ravna i niska- Na zapadu je zapadnoaustralijska morska struja ponegde formirala obalne kose, iza kojih se prema severuotvaraju zaklonjeni zalivi- Na severu (Arnhemland, Kimberleyland) obala tone i dobro je razuđena- Na jugozapadu, takođe, na jednom od potonulih zaliva nastao Perth
  10. 10. AUSTRALIJA – Južnoaustralijske planine- Stari masiv Australije se izdiže s druge strane potoline koja se proteže od jezera Ejr u sredini Centralne nizije,pokraj jezera Torrens, u Spencerov zaliv,- Gotovo 1 000 m- Brda su rascepkana u više skupina (Mt. Lofty, Flinders Range, Barrier ili Stanly Range)- Građena su iz pretkambrijskih i kambrijskih naslaga- Nabrana još u starom paleozoiku- Kaledonske gromadne planine kao u Skandinaviji, Engleskoj i Bretanji- Prelaz od tipičnog pretkambrijskog masiva Zapadnoaustralijskog platoa ka nešto mlađim gorjima Istočne Australije- Stalno rudarsko područje Pb, Sn, Ag - Broken Hill- Tragovi starog permokarbonskog ledenog doba
  11. 11. Flinders Range
  12. 12. AUSTRALIJA – Srednjoaustralijska nizija- Ulegnuti deo kontinenta, duboko zatrpan aluvijalnim nanosima- Pod njima sakriveni, a na površinama ivicama izbijaju jurski krečnjaci i tercijarni sedimenti – dokaz o dužinispuštanja i zasipavanja- Na razvođima - paleozojski rudonosni slojevi, dele niziju na: - 1. Najseverniji deo - vode u Karpentarijski zaliv (područje tropske kiše) - 2. Rudarski značajan razvodni prag kod Cloncurrya (Mt. Isa) - 3. Centralna nizija – endoreična, krikovi, lokve ili jezeru Ejr,- Jezero Ejr “mrtvo srce Australije”, površina pri max vodostaju - 12 m a.v.- U vreme niskog vodostaja ono je samo slana i blatnjava močvara- U mladoj geološkoj prošlosti jezero je bilo mnogo veće, dopiralo je do 54 m iznad današnje površine i verovatno jeoticalo prema moru (Ostatke iz tih vremena predstavlja još čitav niz manjih jezera)- Barrier Range (Broken Hill) deli niziju kod jezera Ejr od Darlinško-marajske nizine- Darling i Murray, jedine veće, stalne vode, voda iz kišovito planinske oblasti na istoku, te je odvode na jug u more- Neznatan pad, teku mirno nizijom i zasipavaju je- Zbog njih, oblast je zelenija i ugodnija od Centralne nizije
  13. 13. AUSTRALIJA – Istočnoaustralijske planine- Australijski Kordiljeri ili Veliko razvođe (Great Dividing Range)- Gromadne planine, hercinskog (mladopaleozojskog) nabiranja- Kopno koje je u tercijaru ponovo izdignuto- Na primorskoj strani - strmo, a u unutrašnjosti - blaži nagib- Pod mlađe, većinom jurske krečnjačke, peščare i bazalte, razgranate u pobrđe sa lokalnim nazivom Downs.- Unutrašnja strana - suva i bez prave šume- Primorska - obiluje kišama, obrasla šumom, sa krčevinama, poljima i naseljima- U primorju - doline su pretvorene u poluzaokružene i izdužene zalive tipa rias i u manje ravnice, kojerazdvajaju ogranci sporednih slemena- U severnom delu, oko 2 000 km, Veliki koralni greben, na rubu šelfa, potonulog dela kontinenta- Greben otežava pristup s mora na obalu
  14. 14. - N deo, Queenslandske pl, 1 700 m (na jugu) - manje izražena pregrada- Preko granitnih slemena, reke sa istoka duž mlađih bazaltnih zona prokrčile put i ispreplele se sizvorištima voda, Karpentarijskog zaliva- Putevi u unutrašnjost - podesniji nego na jugu- U južnom Queenslandu, podesan prolaz u unutrašnjost- Brežuljkasta oblast iz krednih lapora i bazalta - Darlina Dovons- Na granici između Queenslanda i Novog Južnog Velsa sa Novoengleskom visoravni, brdima izpaleozojskih naslaga prepletenih granitima i bazaltima počinje južni deo gorja- U njegovom primorskom podnožju - najizdašnije naslage uglja- Novoengleska visoravan prelazi prema jugu u Plave planine- Njihove površi iz mezozojskih nenabranih peščara i krednih krečnjaka - ispresecane su dubokimkanjonima, te je planinska pregrada neprohodna- Dolinska ušća potopljena u zalive i podesna za pristaništa (Sidnej)- Najjužniji deo planina - Australijske Alpe, staropaleozojskih naslaga- Košćuško, s najvišim vrhom Townsend (2 241 m)- »Alpe« - zimi su pokrivene dubokim snegom, a leti su bujno zelene- Visovi su blagih padina, sredogorskog karaktera, lako dostupni konjima i automobilima, a zimi veomapodesni za skijanje- Istočnoaustralijske planine nastavljaju se još sa druge strane Bassovog kanala na ostrvu Tasmaniji
  15. 15. AUSTRALIJA – Klima- Suša i večite poteškoće s vodom- 1/3 kontinenta ima ispod 250 mm, 1/3 250—500 mm- Sušna unutrašnjost u srednjem i W delu (Alice Spring 286 mm, Coolgardie 231 mm)- Sušnost Australije - posledica geografske širine (10 – 350 JGŠ)- Čitave godine vlada suvo tropsko vreme sa visokim vazdušnim pritiskom i suvim jugoistočnim pasatom- Izuzeci samo na periferiji- Najseverniji deo Australije - vlažni tropi, preko 1 000 mm- Krajnji sever, u Kimberleyskom području, u Arnhemskoj zemlji, na Jorškom poluostrvu - više od 1 500mm, a u Queenslandu - od 2 000 mm- Sva kiša padne leti, tropske kiše – najviši položaj Sunca- Kišu donosi severozapadni, letnji monsun- Zimi na juž.hem, monsun menja pravac, te sa pasatom duva sa kopna- Tropskomonsunski režim Severne Australije samo do 15. paralele- Između 18 – 200 JGŠ nestaju i poslednji monsunski uticaji, manje od 500 mm- Počinje tipično australijsko podneblje – i prema jugu sve suvlje, ali samo u unutrašnjosti i na zapadu.
  16. 16. AUSTRALIJA – Klima- U Ist. i JIst. primorju pasat nad toplim morem hvata vlagu, zahvata planinske padine, te izlije na njihmnogo kiše (Sydney 1230 mm),- Najviše u leti i u jesen, a prilično i u ostalim vremenskim razdobljima- Preko pl. u unutra. ovlaženi pasat ne prodire, nego se spušta kao ugrejani suv vetar- Između 30 i 350 JGŠ, zimi, sa zapada, putujuće depresije južne hemisfere sa ciklonskim padavinama- Leti, kada se zapadni vetrovi povuku na jug, nešto je suvlje u JIst, a izrazito suvo u srednjem delu Juž.Australije i u JZap- Podneblje »sredozemnog« karaktera sa zimskim kišama i suvim, vrućim letom (Adelaide 535 mm, JZap800—900 mm).- Krajnji jugoistok Australije i Tasmanija, južnije od 350 JGŠ i takođe u doba leta izvan suvog pojasa- Zapadni vetrovi, oko 40 stepeni, na južnoj hem, otvorene okeanske površine, »besnećih 40 stepeni«, kišastalno, najviše zimi- U Australijskim Alpima, do 2 000 mm, Zap. Tasmaniji preko 3 000 mm
  17. 17. AUSTRALIJA – Klima- Samo na severu – tropski ravnomerne temp. čitave godine- Prema jugu - godišnja temp. amplituda se povećava- Dok u Cooktownu mesečni 22,4°C - 27,5°C- U Sidneju - 11,4°C u julu - 21,9°C u januaru- U Melbournu - 9,3°C u julu - 19.7°C u januaru- U planinama Australijskih Alpa i Tasmanije - prava zima, sa dosta snega- Ponekad sneg u Plavim planinama, u Flinders Rangeu i po visoravnima Jugozapadne Australije- Živa ne može da padne ispod nule na krajnjem severu- Leti je unutrašnjost kontinenta ugrejana; januarski prosek 30°C- God. amplituda povećava (Alice Spring u januaru 31,8°C, u julu 13,2°C)- U unutrašnjosti - dnevna kolebanja od -3°C do +45°C, sušnost ☞ stene- 5 klimatskih područja:1. Tropsko-vlažno podneblje Severne Australije sa suvom zimom;2. Pustinjsko i stepsko podneblje Unutrašnje i Zapadne Australije;3. Suptropsko vlažno primorsko podneblje Istočne Australije sa padavinama u svim godišnjim periodima, a najviše leti;4. Umereno toplo podneblje Jugoistočne Australije sa izrazitom zimom i sa padavinama u svim godišnjim razdobljima;ponegde, na primer na Tasmaniji, sa izrazitb okeanskim karakterom;5. Etezijsko (»sredozemno«) podneblje sa zimskom kišom u Južnoj i Jugozapadnoj Australiji
  18. 18. - Skromna količina kiše - nije svake godine jednako pouzdana- U naročito suvim godinama, 2/3 Australije - manje od 250 mm AUSTRALIJA – Vode- Za umerenih suša - slučaj ½- Suša - naročito velika svakih 10 - 15 god- Reke teku stalno samo uz N, NE, SE, SW obale, kao i u Tasmaniji- Unutrašnjost i plato Nullarbor su bez njih- Krikovi puni samo u doba jakih kiša, kada divljaju i pustoše, pa opet presahnu- Sporedni rukavci – bilabongovi- I Murray i Darling u doba velikih suša - presahnu.- Murray je postojaniji, jer dolazi sa planina, u kojima pada sneg- Jezera sa geo. karte - slane močvare, pa se ne koriste- Arteške vode – podzemni sliv - Srednjoaustralijske nizije od Karpentarijskog zaliva sve do praga kodBroken Hilla (1,5 milion po km2)- Vodonosni slojevi - jurski peščari- Niz manjih u opsegu do 1 miliona km2 (u području reke Murray, oko Eucle uz Veliki australijski zaliv, nazapadnoj obali i na severu na izlazu Velike peščane pustinje na Obalu 90. milja)- Korišćenje od 1888. godine (napajanje stoke)- Iako broj bunara raste, a vode se više ne obnavljaju
  19. 19. Darling
  20. 20. AUSTRALIJA – Vode- Mnogo vode propada zbog nepodesnih, primitivnih odvodnih jaraka i zbog jakog isparavanja- Stoka popije samo 5% vode, koja izbija iz zemlje u obliku vrela- Rentabilnost regulacije? – samo za potrebe rudarstva (Kalgoorlie, Viala)- Za navodnjavanje - samo rečna voda (oko 300 000 ha zemljiata u Viktoriji i Novom Južnom Walesu)- Najveće sprave za navodnjavanje - na reci Murray i njenim pritokama (Goulburn, Loddon, Mita,Murrumbirgee, Lachlan)- Do I sv. rata - gradnja uređaja za navodnjavanje bila povezana sa regulacijom reka za plovidbu- Železnice i putevi - ugušili rečnu plovidbu- Hidrotehničko uređivanje usmereno na uređerrje celokupnih odvodnih prilika, na navodnjavanje, namelioraciju i energetiku- Plan za regulaciju Snežne reke - u jugoistočnim planinama- Van užeg marajskog porečja - malo uređaja za navodnjavanje- Reka Darling ih gotovo i nema
  21. 21. Mari
  22. 22. AUSTRALIJA – Tlo- Odraz padavinskih, vegetacionih i petrografskih prilika- Uz N, E i SE prilično nakvašene, šumovite i reljefno raznolike obale - zemljište podzolskog tipa, znatnoisprano i slabo plodno- Prema unutrašnjosti - niz savanskih, stepskih i polupustinjskih vrsta zemljišta – plodnija- U srednjem delu lstočnoaustralijskih planina, u južnom Queenslandu, gde šuma prelazi u savanu i u stepeMichelove trave, široko je rasprostranjena veoma plodna crna zemlja, podseća na černozem- Još dalje u unutrašnjosti (manje od 500 mm), gde savana prelazi u šikarastu stepu, pa dalje u polupustinju ipustinju - smeđa i siva tla- U unutrašnjosti na jugozapadu, etezijski padavinski režim sa zimskom kišom, podzol, a dalje je»kestenasto« zemljište savanske šikare, gde kiša spira Ca u dobinu, na površini - crvenosmeđi oksidi Fe i Al- Prema unutrašnjosti - crveno, u pojasu od Esperance na južnoj obali prema NW - lateritno tla- Južna Australija pa na istok, u Nullarboru, na poluostrvu Ejr, pa do donjeg Murraya, karakteristična susvetla, laka peščana tla, koje nazivaju mallee soil - vezana za žbunje eukaliptusa, mnogo Ca, plodna ako seočiste od šikare i obezbede vodom
  23. 23. AUSTRALIJA – Tlo- U suvim i slabo obraslim oblastima - akutniji problem erozije zemljišta- Zemljišni fond – siromašan- Preterana ispaša- Šumu uništava kunić, doneli ga Evropljani- U W Australiji protiv njega morali da izgrade do 1 650 km duge pregrade- Tle postalo labilno kada je doprla australijska poljoprivreda žita- Zemljište, pod ugarom, odnose voda i vetar za vreme suše- U Južnoj Australiji - čovek načeo mallee scrub - spalio šikaru – obradio- Plodno crvenkasto zemljište Darling Dovonsa, zbog neopreznog obrađivanja, načela erozija i rascepkalaga dubokim jarugama- Slično - strme padine Tasmanije zasađene plantažama jablanova
  24. 24. AUSTRALIJA – Vegetacija- Australijski biljni svet od sredine tercijara - živi izolovano- Adaptirani endemi, nazivi nepouzdani- ¼ površine – prava pustinja, 10% pustinjskih u vreme suvog god.perioda- Bez vegetacije - Sand Ridge Desert - pustinja- Hrpe žilave, bodljikave trave spinifex (Triodia), šikare akacije, obično zvane mulga (Acacia aneura) ilibrigaloio (Acacia harpophyta)- U vlažnijim stepama na NE pustinjske Australije, SW Queenslandu, raste trava Mitchel Grass (Astrebla),zavisna od letnje kiše, koja je za ispašu- Bodljikava šikara - polupustinjska ili suva stepa, scrub- Akacijevo (mulga scrub), eukaliptiusovo, slano lli saltbush (Atriplex) i plavog žbunje (Kochia) - unutrašnjost izapad- Pored voda - pruge drveća, kazaurine- Poseban tip žbunaste vegetacije - šikara eukaliptusa, duž južne obale od Viktorije do Zapadne Australije(mallee scrub)
  25. 25. AUSTRALIJA – Vegetacija- Prema vlažnijem severu i istoku scrub u bujniju savanu, sa galerijskim šumama pored voda- Uz NE obalu, u Queenslandu, - prava vlažnotropska šuma sa mnogim elementima monsunske vegetacije- Šuma tropskog tipa dopire uz more na jug do Brizbejna- Po Istočno-australijskim planinama - srodna šumi u zapadnom delu severne obale i na jugozapadnimobalama - o sivozelenoj eukaliptusovoj šumi, karakterističnoj za Australiju- Na vlažnijim spoljnim padinama gusta i bujna, sa drvećem preko 100 m i sa obiljem paprati- Prema suvoj unutrašnjosti ona postaje ređa i prozračna »savanska šuma«), dok se ne proredi u otvorenusavanu (grassland)- U unutrašnjosti eukaliptus samo uz vode (uz Marray, na dr mestima degradira u šikaru)- Eukaliptusa - 400 vrsta: planinski jasen (Eucalyptus regnans) u planinama Viktorije, karri (Eucaliptusdiversicola) i jarral (Eucalyptus marginata) u Zapadnoj Australiji- Njihovo drvo je veoma upotrebljivo za obradu, građevinarstvo i gorivo
  26. 26. AUSTRALIJA – Stanovništvo – Tok naseljavanja- 250 000 - 300 000 Australida, negroidnih rođaka Veda iz JI Azije i dr predravidskih naroda u Indiji- Stigli u ranom pleistocenu- Sačuvali prvobitne osobine i primitivnu kamenu kulturu sakupljanja, lova i ribolova- Beli čovek uništio silom, ali i dodir sa višom civilizacijom- 60 000 - 70 000 (popis iz ‘47. - 47 000), 517 000, 2.5% Australijske populacije (2006)- U zabačenim predelima Severne i Centralne Australije- U rezervatima, Arnhem Aboriginal Reserve ili na stari nomadski način- ¼ se uključila u savremenu privrednu delatnost- Holanđani 1605. ugledali N australijsku obalu u Karpentarijskom zalivu i u nekoliko navrata istraživali -Nova Holandija- 1770. Džejm Kuk - utvrdio pravilne obrise novog kontinenta i predstave o velikoj Terri Australis, otkrio Eaustralijsku obalu i zbog sličnosti sa domovinom dao ime New South Wales- Prvo englesko naselje - 1788. kod Botani Beja, blizu Sidneja- Naselja kažnjenika do sredine 19. veka
  27. 27. AUSTRALIJA – Stanovništvo – Tok naseljavanja- Ovčarstvo, malo radne snage, prostrani pašnjaci- 1834/1835. u Portlandu i Melbourneu, prva naselja- 1836. osnovana Adelaide - glavni polazni centar za širenje stočarstva, 1851. u koloniji Viktoriji otkriveno zlato- Lov za zlatom povećao st. sa 400 000 na 1.145 000- Posle Au, stočarstvo ili kraj rudnika Cu Juž A, Ag Broken Hilla ili nakon 1890. novootkrivenim rudnicima Au uZap Australiji- Od 1860. do 1890 - tropska poljoprivreda u Queenslandu- Iskorišćavanje šuma eukaliptusa u SW A, u Viktoriji i na Tasmaniji- Zasnovana železnička mreža, poljoprivreda žita, prvi irigacioni sistemi, a stanovništvo je poraslo na 4 miliona- Doseljavanje od 1867. do 1890. - najznačajnije- Od 1890. do 1910, u Ameriku odlazilo najviše ljudi, doseljavanje je opalo jer su zlatni izvori presahli- 1892. - finansijski slom, velike suše, Immigration Restrictions Act iz 1901.- Za vreme I sv rata - naseljavanje pojačano- Popis 1933. doseljenici Anglosasi iz Engleske, Škotske i Irske- Potom iz Novog Zelanda, Italije i Nemačke (16 829)- Italijani kad nisu više mogli da odlaze u Ameriku; plantaže šeć. trske u Queenslandu
  28. 28. AUSTRALIJA – Stanovništvo – Tok naseljavanja-1947: 6 835 200 stanovnika rođenih u Australiji, 381 600 u Engleskoj, 103 000 u Škotskoj, 44 800 u Irskoj,33 600 u Italiji, 14 600 u Nemačkoj- Broj italijanskih doseljenika – raste- Australijska imigraciona - dopušta useljavanje belom stanovništvu (White Australia Policy) – ne više od2% godišnje – očuvanje standarda- Nakon II sv. rata - godišnja imigraciona kvota od 70 000- 1950. broj nemačkih doseljenika - premašio broj engleskih- Jugosloveni u Australiji- Do I sv rata - veoma malo Jugoslovena, posle I sv rata više – jer su imali zatvorena vrata u Ameriku- Od 1925. do 1928. - oveća naselja - Dalmatinaca i Makedonaca, u Zapadnoj Australiji oko Pertha iKalogooriela, u Novom Južnom Walesu oko Sydneya i Broken Hilla, u Viktoriji oko Melbourna, uQueenslandu oko Townsvila i Cairnsa - poreklom sa sela- Od 1926. do 1939. zastoj u privredi - i za naše bio težak- Za vreme II sv. rata - oporavak, zaposlenja u australijskim fabrikama, u koje pre rata nisu primali strance- Vrtlarstvo - oko Pertha i Sidneja- Za vreme rata - potpomagali oslobodilački pokret u YU- Godine 1947. bilo je u Australiji oko 10 000 naših ljudi
  29. 29. AUSTRALIJA – Stanovništvo – Gustina i raspodela stanovništva- Neravnomerno rasprostranjeno i retka naseljenost- Po Tejloru, linija od Šarks Beja (Zaliva morskog psa) na W obali do zaliva Esperance na S obali, i zatim opet odS obale pored Broken Hilla prema N Queenslandu u nešto gušće naseljene predele SZ, SE i E- Veći deo kontinenta - 1 st na 25 km2- Dijagonala od SW prema NE, NW polovina 0,5% st- Deo kontinenta, sa manje od 250 mm padavina, gotovo nenaseljen- 1 st na 1 km2 nigde ne prelazi izohietu od 500 mm do 750 mm- Samo na jugu, u Marrayskoj ravnici, veštačko navodnjavanje je domamilo i u taj izohijetni pojas nešto više st.- 3 – 5 st na 1 km2, izolovana područja: u Brisbanskom primorju u južnom Queenslandu, u primorju oko Sidneja, uvećem delu Viktorije, donekle u Južnoaustralijskom primorju ispod Flinders Rangea i u SW Australiji ili Swanlandu- U gradovima - 70% st.- 5 najvećih primorskih gradova (Sidnej, Melburn, Brisbejn, Adelaida i Perth) - (49,7%) australijskog stanovništva- Dva, na SE (Sidnej, Melburn) - 35,7%- Osnova privrede agrarna - u gradovima onih koji se izdržavaju dohocima od zemljišta i stoke, dok je unutrašnjostjoš prazna sa mnogo stoke i malo ljudi
  30. 30. AUSTRALIJA – Stanovništvo – Gustina i raspodela stanovništva- Koncentracija stanovništva na primorske predele - posledica klimatskih prilika;- Koncentracija oko velikih gradova - nezrela, u kolonijalnoj istoriji zasnovana populaciona i privredna struktura- Ima mesta za nove naseljenika – mišljenja podeljena- Usled nedovoljne naseljenosti - nedostaje radne snage- Ograničeno domaće tržište koči dalji razvitak industrije- Potrebno umerenim doseljavanjem - podići broj stanovništva- Na oko 15 do 16 miliona- Realna procena Tejlora - Australiji današnjim standardom života moglo da živi 30 miliona stanovnika- Pri prosečnom evropskom standardu života, koji je niži od australijskog, pa, moglo bi da živi i do 60 milionastanovnika- Kinezi ...
  31. 31. Skoro ¾ Australijanaca žive u metropolama i obalnim područjima. Obala je jedan od integralnih delovaaustralijskog integriteta.
  32. 32. AUSTRALIJA – Privredne karakteristike- Relativno kratko kolonijalno doba- Proizvođač agrarnih i rudnih sirovina- Među privima u svetu po broju ovaca, goveda, proizvodnji i izvozu vune, mesa, pšenice, Zn, Pb, Au- Posle I sv rata počinje njena industrijalizacija, naročito nakon krize 1933.- Međuratnog doba do 1954. broj fabrika se povećao za 3/4- Mehanizovane farme, radnici, cilj – prodaja- Skuteri do 90 tih XIX veka (sa preko 100.000 ha i 10 tine 000 grla)- Sistem srednjih i malih farmi na komercijalnoj bazi 30-150 muznih krava- Preko 50% “krunske zemlje” se daje pod zakup, 10% privatnih poseda- 1/3 st u unutrašnjosti hrani ostale, jer manje radne snage treba mehanizovanoj poljoprivredi, ali u Australiji obrnuto- Bogaćenje tokom svetskih ratova- Strani kapital
  33. 33. AUSTRALIJA – Poljoprivreda- Ovčarstvo – u istočnoj unutrašnjosti (južni Queensland, Novi Južni Wels,Viktorija do granice Juž. Australije- 250 do 500 mm )- Uginuće tokom suša- Od XIX veka – merino ovca - vuna- Sidnej najveće tržište vune na svetu- Proizvodnja jagnjetine bila u porastu Ovčarski krajevi u Australiji (Po Commowealth Yearbooku)- Govedarstvo Svaka tačka - 20 000 ovaca- Velike suše 1894 - 1902. Oblasti u kojima se gaje goveđa u Australiji (Po Commomvealth Vearbooku)- Goveda žive na tropskom severu Svaka tačka obeležava 2 500 grla goveda- Sa više od 500 mm- Tamo ni ispaša ni kiša leti nisu pogodne za gajenje ovaca- Može duže do pojila- Mlečna goveda - vlažnija podnevlja- Ist primorje od južnog Queenslanda do Viktorije- Meso, mleko- Uređaji za hlađenje
  34. 34. AUSTRALIJA – Poljoprivreda- Zemljoradnja – na 1% celokupne površine- Pšenica 2/3 obradivog zemljišta- Izohiete od 250 do 600 mm- Primorske ravnice Južne Australije, uz Murray i njegove pritoke, kao i u plodnim Darling Downs- Pristaništa Juž. Australije - sa velikim silosima za žita- U prvim godinama posle I i II sv rata - pšenica je više godina dobro rađala- Kombinacija sa krmnim biljem- Šećerna trska- Kultura tropskog sev.ist., u prvom redu Queenslandskog primorja- Duvan, pamuk- Severna obala Tasmanije poznata je po svom krompiru- Voćarstvo- Sever Južnog Velsa i jug Queenslandu – tropsko voće (banane, ananas)- Tasmanija i Viktorija – jabuke- Oko Murraya i po obroncima Južnoaustralijskih planina - vinogradi- Melioracija, plodored, zaštita zemljišta
  35. 35. Dolina Barosa – region proizvodnje vina u Južnoj Australiji. Zauzima više od 15% australijskih ruralnih površina.
  36. 36. AUSTRALIJA – Rude i energentski izvori- Bogata rudama u starim masivima- Egzogene sile - razgolitile i približile površini bogate rudne naslage- Stene vulkanskog porekla i pl. sistemi nabrani u paleozoiku sa C na rubovima- Rudarstvo - važna uloga u toku razvoja naseljavanja Australije- Ono je pokrenulo izgradnju železnica, a posredno i agrarno naseljavanje- Dugo bile najvažnija izvozna sirovina, manji značaj za izvoz- Au, Viktorija, 1851, ½ sv proiz. i od 1903—1907, ¼ sv proiz. iz Zap. Australije- »Aluvijalno« zlato, prvo najvažnije, danas daje samo još 10% proizvodnje. Sve ostalo zlato dobija se iz zlatnihžila u pretkambrijskim stenama- Fe i C na poluostrvu Ejr, na zap. obali Spencerovog zaliva u Juž. Australiji- Australijski čelik - najjeftiniji na svetu- Na ostrvima na sev.zap. obali (Yampi Sound).- Glavno nalazište rude Pb, Zn i Ag - Broken Hill u sev.ist. produženju kaledonskih Južnoaustralijskih planina,manje u Tasmaniji, Queenslandu i na jugoistoku: Novog Južnog Velsa
  37. 37. AUSTRALIJA – Rude i energentski izvori- Ag, Cd i Co u Broken Hillu, sporedni proizvod u procesu vađenja Pb i Zn- Cu u Queenslandu, Novom Južnom Velsu i na Tasmaniji- Sn - Novoengleska visoravan, Queensland, Tasmanija- Boksit - Tasmanija, Viktorija, kao i krečnjak iz Tasmanije i Južne Australije- U blizini Broken Hilla – uran, ali i u Rum Jungle kod Darwina i Mt. Isa u Queenslandu- C – Cc (pal), Cm (terc), Cl – problem radne snage- Oko Newcastla i Sidneja na istočnoj obali – 4/5- Oko Ipswich-a, Rockhampton-a i Blair Atholl u Queenslandu, Leigh Creek u Južnoj Australiji, Colie u W Australiji- Hidroenergetska privreda – slabi značaj uglja- Nafta - tek 1953. godine- U Glen Devisu severno od Sydneya iskorišćavaju uljane škriljce- Hidroenergetika u Tasmaniji i u planinama Jugoistočne Australije- Glavni proizvođači elektroenergije u Australiji su dva termoenergetska sistema kod Sydneya (Bumerny) iYallourn u blizini lignita u Viktoriji- Predviđene HE na Snow River bi trebala ojačati udeo HE energije
  38. 38. Super Pit u Kalgurliju, Najveći površinski kop rudnika zlata
  39. 39. AUSTRALIJA – Industrija- Crna metalurgija - do I sv. rata - uvozili Fe i čelik- 1. U Novom Južnom Walesu i 2. U Južnoj Australiji (Whyalla)- Planirano područje - biti vezano uz C iz Colliea i Fe iz Yampi Sounda- Mašinska ind. (traktori i druge poljoprivredne mašine, tekstilne mašine, električne mašine, dizel-motori itd.)- Ind. saobraćajnih sredstava (brodogradilišta, železnički materijal, automobili, avioni).- Hemijska ind. - ugljenokopi i koksare stvorili su uslove (benzol, sintetička nafta, katran, plin, veštačka đubriva,farmaceutske potrebe)- Obojena metalurgija - rafinerije Cu, Pb, Zn u Južnoj Australiji i u Novom Južnom Walesu i prve fabrike Al naTasmaniji i u Viktoriji- Ind. tekstila i odeće- Prehrambena ind., ind. mesa i šećera- Ind. hartije - u Tasmaniji, Viktoriji i u Juž A. - 1953. eukaliptus kao sirovina- Podmiruje domaće potrebe, ¾ ind.preduzeća na SE u Novom Južnom Walesu i u Viktoriji, jer je uz ugalj izrasla iglavna baza metalurgije- U krajevima koji su jedini gusto naseljeni, razvio se i veći deo lake, pogotovo tekstilne industrije
  40. 40. AUSTRALIJA – Saobraćaj- Velike razdaljine, pusta, sušna unutrašnjost – lakše morem- Saobraćajne mreže u unutrašnjosti - neznatna ili uopšte ne postoje- Prvu železnica (1850), prema zahtevima rudarstva i stočarstva- Pruge - širine koloseka, ukupno oko 45 000 km- Najgušća i odvojena - žel mreža na SE, od Brisbana do Melbourna, i područje pšenice pored Murraya- Preko Broken Hilla - vezuje druga, usamljena, čvor u Adelaidu- Treći deo - od Perta u Jug.zap A. sa dr. dve prugom preko Nullarbora- Glavna saobr. osovina - dakle, pruga Perth—Kalgoorlie—Adelaide—Melbourne — Canberra — Sidney — Brisbane- Bez železnica - N deo kontinenta, u Queenslandu samo 3 stočarske pruge- Problem transkontinentalne pruge – N – S obalu (Adelaide i Darwinom)- Istom trasom 1827. - transkontinetalna telegrafska linija Overland Telegraph- Vezani drumom (Stuart Highway ili Bitumen Road)- Pruge kroz pustinju - bez svrhe
  41. 41. Melburn
  42. 42. AUSTRALIJA – Saobraćaj- Drumova - oko 800 000 km, ¾ su divlji, neizgrađeni tragovi- Utvrđenih puteva - oko 65 000 km - na SE i SW- Rečna plovidba na Marrayu - odumrla je- Za unutrašnji saobraćaj – obalna morska plovidba, ali i okeanska plovidba- Australijska pristaništa, Sydney i Newcastle – najmodernija (magazini za vunu, klanice stoke i hladnjače zameso) i u ponekim od njih (Newcastle, Port Kembla, Nhyalla, Port Pirle) uređaji za utovar uglja, Fe i drugih ruda- Vazdušni saobraćaj - veoma razvijen- Za brze veze sa stranim zemljama, a i između naseljenih centara na rubovima- Iz Sydneya u Perth vozom više dana, brodom nedelju dana- Prirodni uslovi za vazdušni saobraćaj - izuzetno povoljni:- Zemljište je nisko, a nebo je većim delom vedro- Trans-Australia Airways i privatna Australian National Airways- Glavni aerodromi: Essendon kod Melbourna, Mascot kod Sydneya i Ipswich kod Brisbana.- Između Sydneya i Brisbana postoji 17 vazdušnih veza dnevno- Iz Sydneya preko Singapura prema Evropi- Preko Novog Zelanda (Auckland) i Havajskih ostrva (Honolulu) u Severnu Ameriku i preko Guama na Japan
  43. 43. AUSTRALIJA – Spoljna trgovina- Privreda zavisna od spoljne trgovine- Manji od Kanade i Južne Afrike ostala 2 dosadašnja britanska dominiona- Trgovinski bilans – pozitivan- Obim australijske spoljne trgovine stalno raste- Struktura izvoza u odnosu na glavne proizvode pokazuje sledeća tabela- Povećanje potrošnje u domaćoj industriji- Uvozni artikli: teh. oprema, mašine, prevozna sredstva, nafta i hem. proizvodi- Uvoze se još duvan, pamuk i kaučuk 1946/47. 1938/39. 1949/50 1952/53. Vuna 41,3 30,6 51,0 46,2 Žitarice i brašno 18,6 9,6 14,4 10,3 Mlečni proizvodi 4,6 8,8 4,1 0,9 Meso 2,6 6.2 5,8 7,3 Metali (Au, Pb, Zn) 7,8 12,9 4,6 3,6- Trgovinski partneri: GB - oko 2/5 kako u izvozu, tako i u uvozu- Posle rata, udeo SAD je manji nego pred rat- Dominacija Japana u izvozu i Indonezije u uvozu (nafte)
  44. 44. AUSTRALIJA

×