კუჭატნის სკოლა, ექვთიმე 150

523 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
523
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
179
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

კუჭატნის სკოლა, ექვთიმე 150

  1. 1. რა ვიცით ექვთიმე თაყაიშვილის შესახებ თემის აღწერილობა: შესავალიექვთიმე თაყაიშვილის შესახებ ინფორმაციული ცნობები გამოყენებული ლიტერატურა გამოყენებული ფოტოსურათები
  2. 2. ექვთიმე სიმონის ძე თაყაიშვილიდაიბადა 1863 წლის 3იანვარსსოფელ ლახაურაში,აზნაურ სვიმონ თაყაიშვილისოჯახში. ეს უკანასკნელი რუსეთისსაზღვრის მცველ ერთ–ერთ რაზმსმეთაურობდა მდინარე ჩოლოქზე.ექვთიმეს დედა, ნინო, თავად გიტელინაკაშიძის ასული იყო. ექვთიმეს ყავდა დალისა და ძმები: ნიკო და ვარლამი.
  3. 3. მეტისმეტად მკვირცხლსა დადაუდეგარ ექვთიმეს 3 წლისას მარცხი . შეემთხვა. ექვთიმე თაყაიშვილი იხსენებს: ,,ბავშვობაში მე ცელქი ვყოფილვარ, სამი წლისა ხეზე ავსულვარ, გადმოვვარდნილვარ და მარჯვენა ფეხი მომიტეხია.“
  4. 4. მშობლები ექვთიმეს დაბადების შემდეგ მალე გარდაიცვალნენ: ბებია, დაქვრივებული მამიდა, უფროსი და და სიძე, რომლებიც ობოლი ცოლისძმების მეურვედ დანიშნეს. ექვთიმე სწავლობდა ქუთაისის კლასიკურ გიმნაზიაში. სწავლის დროს მუდმივ ხელმოკლეობას განიცდიდა და მოწაფეთა მომზადებით იღებდა შემოსავალს. იგი ერთ–ერთი მოწინავე მოწაფე იყო და ვერცხლის მედლით დაამთავრა გიმნაზია 1883 წელს. სწავლა მან პეტერბურგის უნივერსიტეტში განაგრძო. როგორც თვითონ წერს:,,მე იმთავითვე უსათუოდ მინდოდა პეტერბურგის უნივერსიტეტში შესვლა, რადგან უფრო ევროპული ქალაქი იყო, ვიდრე მაგალითად მოსკოვი.“
  5. 5. 1887 წელს პეტერბურგის უნივერსიტეტის ისტორია – ფილოლოგიის ფაკულტეტი დაამთავრა ბერძნულ – ლათინურ ენათა განხრით. უნივერსიტეტში გატარებული ოთხი წელიწადი ექვთიმე თაყაიშვილმა ფრიად ნაყოფიერად გამოიყენა და თან ქართველცოდნეობაში ,,გატეხია ენა.“ საუნივერსიტეტო კურსის დასრულების შემდეგ დროებით პეტერბურგში დარჩა და კანდიდატის ხარისხი მიიღო. 1887–1874 წლებში ექვთიმე თაყაიშვილი თბილისისქართულ სათავადაზნაურო სკოლასა და კლასიკურ გიმნაზიაშიდირექტორის, ალექსანდრე ჭიჭინაძის მიწვევით, ბერძნულ და ლათინურ ენებს ასწავლიდა.
  6. 6. 1888 წელს იგი წერა–კითხვის გამავრცელებელ საზოგადოებაში გამგეობის წევრად შეიყვანეს. აგრეთვე აქვეყნებდა ძველ ხელნაწერებს გაზეთ ივერიაში. იგი თავის ერთ–ერთ მეგობართან დიმიტრი ბაქრაძესთან ერთად საქართველოს სხვადასხვა კუთხეებში კრებდნენ ძველ ხელნაწერებს და მუზეუმში აბინავრებდნენ 1888 წელს ექვტიმემ შეისწავლა და გამოიკვლია ,,პარხლის სახარება’’. ამის შემდეგ 1891 წელს გამოსცა ახალი ვარიანტი წმ.ნინოს ცხოვრება ანუ მეორე ნაწილი ქარტლის მოგცევისა. მის მიერ აღმოჩენილი ხელმწფის კარის გარიგების ხელნაწერები ადრეული ისტორიისთვის უმნიშვნელოვანესი იყო. ეს ხელნაწერები მან ქართლში მიტოვებულ სახლში აღმოაჩინა. მას გამოკვლეული აქვსაბდულმესიას, თამარიანის, ვისრამიანის, ამირანდარეჯანიანის , რუსუდანის, ხელნაწერებს უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭება ,,ვეფხისტყაოსნის“ ძველ ხელნაწერებს რომლებიც მან აღმოაჩინა.
  7. 7. მან ასევე 1892 წელს ნიკოლოზ ბარათაშვილის დაღუპვის შემდეგგამოსცა ბარათაშვილის თხზულებათა პირველი კრებული. ის ლათინურიენის გარდა ისტორიას და გეოგრაფიასაც ასწავლიდა. იგი სპეციალობითამ დროს არც ისტორიკოსი იყო არც არქეოლოგი და არც მეცნიერი, მაგრამის ერთიც იყო და მეორეც. იგი მონაწილეობდა ლეჩხუმსა და სვანეთისვანის აკროპოლისის გათხრებში. მისმა ნაშრომებმა ,,მასალები კავკასიისარქეოლოგიისთვის“ მაღალი შეფასება დაიმსახურა და 1911 წლის 28მარტს ოქროს მედლით დააჯილდოვეს. ექვთიმე თაყაიშვილი იყო საქართველოს ეროვნულ–დემოკრატიული პარტიის ერთ–ერთი ფუძემდებელი. აგრეთვე ექვთიმესდიდი წვლილი უძგვის თბილისიუს უნივერსიტეტის დაარსებაში.თბილისის უნივერსიტეტი 1918 წლის 26 იანვარს გაიხსნა და იქ ექვთიმეპირველი პროფესორი იყო.
  8. 8. 1918 წლის 21 მაისს ექვთიმე თაყაისვილს თბილისისუნივერსიტეტის საბჭომ მიანიჭა დირექტორის სამეცნიერო ხარისხი.ის სამ სალექციო კურსს უძღვებოდა. ერთი პირველკურსელთათვისიყო და მოიცავდა საქართველოს სიძველეთმცოდნეობის შესავალს.ამასთან ერთად მეცნიერი კითხულობდა ეპიგრაფიკას დასაქართველოს საეკლესიო ისტორიას. ბოლშევიკური რუსეთის წითელი არმიის მიერ საქართველოსანექსიის შემდეგ 1921 წლის 11 მარტს ექვთიმე თაყაიშვილმსაქართველოს პირველი რესპუბლიკის ხელისუფლების სხვაწარმომადგენლებთან ერთად საქართველო დატოვა. ისთავდაპირველად პარიზში დასახლდა, 1922 წლიდან ლევონში დადროგამოშვებით სწავლობდა ოქსფორდში.
  9. 9. იგი საფრანგეთში თითქმის მეოთხედი საუკუნის მანძილზეცხოვრობდა და მოღვაწეობდა. იგი განაგრძობდა ნაყოფიერსამეცნიერო–კვლევით მოღვაწეობას. მისი აღიარების დასტური იყო ისრომ იგი ჯერ პარიზის ნუმიზმატთა საზოგადოების, ხოლო შემდეგსაფრანგეთის სააზიო საზოგადოების ნამდვილ წევრად აირჩიეს. 1937–1939 წლებში თაყაიშვილი იყო მის მიერვე დაარსებული,,ქართული კულტურული და საარქეოლოგო მასალების გამოცემისფონდი“–ს თავმჯდომარე. ამასთან, იგი გახლდათ სამეცნიეროპერიოდული გამოცემის ,,GEORGIA“ სარედაქციო საბჭოს წევრი.
  10. 10. გახიზნულმა მთავრობამ წაიღო საქართველოს განძისისტორიულად განსაკუთრებით ღირებული ნაწილი. მასში შედიოდათბილისის მუზეუმების ძვირფასეულობა: ოქრო–ვერცხლის ხატები დათვალ–მარგალიტით მოოჭვილი სხვა საგანძური, ძვირფასიხელნაწერები, ზუგდიდის დადიანისეული სასახლისგანძეულობა, გელათისა და მარტვილის სამონასტრო ქონება, თბილისისსასახლის განძეულობა, ბორჯომის სასახლის ქონება და სხვა მრავალი.მიუხედავად იმისა, რომ განძის მესაკუთრედ ოფიციალურადსაქართველოს მთავრობა ითვლებოდა, ფაქტობრივად განძსთაყაიშვილი მეურვეობდა. განძი სულ 39 ყუთი ექვთიმეს მარსელისბანკში ქონდა შენახული.
  11. 11. ექვთიმე თაყაიშვილი წერდა:,,თუმცა ჩემი მთავარი მოღვაწეობაპედაგოგობა იყო და მას შევწირე ჩემი ცხოვრების 30 წელიწადი, იმავე დროსშეძლებისამებრ ვმუშაობდი საქართველოს ისტორია–არქეოლოგიაშისაზოგადოდ ქართული კულტურის ისტორიაში. აქ მიზნად დავისახესაბუთებისა და ძეგლების შეკრება, მათი მოწესრიგება, აღწერა გამოქვეყნებადა რაც მთავარია, დაცვა’’. თბილისიდან ჯერ ქუთაისში და მერე ბათუმში რის ვაივაგლახითჩამოტანილი განძი საფრანგეთის კრეისერ ,,ერნესტ რენანზე’’ დაბინავდა,მაგრამ კაპიტანმა პირობა დაარღვია, დანიშნულ დროზე ადრე ასწია ღუზა,განძის გამცილებლებს არ დაელოდა და კონსტანტინოპოლისკენ გაეშურა.
  12. 12. ნავსადგურში მისულმა ექვთიმე თაყაიშვილმა თვალი ძლივსმოჰკრა უკვე შუა ზღვაში გასულ გემს... კატერით გამოეკიდნენკრეისერს, მაგრამ ამაოდ, შემდეგ პატარა გემით მიჰყვნენ კრეისერს.ზღვა ღელავდა ცუდი ამინდი იყო. ექვთიმე კი შეწუხებული სახითფიქრობდა განძზე და მის მეუღლეზე რომელიც თან მიჰყვებოდაუცხოეთში. ექვთიმე როდესაც ჩავიდა და განძი დაიბრუნასაცხოვრებელი სახლის ძებნა საიწყო. მაგრამ მათ საკმარისი ფული არჰქონდათ. მუზეუმებს მოსწომდათ განძი მაგრამ ექვთიმე არ ყიდდა.ახალგორის განძი –ჩვენს წელთაღრიცხვამდე შექმნილი საოცრებაჩვენი საუნჯის მშვენებად ითვლება დღესაც. ეს განძიც, ჯერ კიდევსაქართველოში, ექვთიმე თაყაიშვილმა გადაარჩინა. ეს განძიაღმოჩენილი იქნა ქსნის ხეობაში რომელიც გლეხებმა დაინაწილეს დაზოგი გაყიდეს, ექვთიმეს წყალობით კი მოხდა მათი შეგროვება დახელახალი შესყიდვა.
  13. 13. პარიზიდან ექვთიმე სოფელ ლევილში გადასახლდა. ამ სოფელშიშეიძინა ქართულმა კოლონიამ ,,შატოდ’’ წოდებული შენობა და მცირემამული მალე ლევილის კერამ საკუთარი, ქართული სასაფლაოც გაიჩინა.მას შეეძლო ერთ წუთში უმდიდრესი კაცი გამხდარიყო მაგრამ ის ვერგადაუხვევდა თავის მოწამებრივ გზას. მას ის ერჩია დილდილობით ისევეძოვებინა თავისი მარჩენალი თხისთვის, რომლის რძე მისთვის და მისიმეუღლისთვის არაერთხელ ყოფილა ერთადერთი საკვები.
  14. 14. 1932 წელი ,,ჩემო ძვირფასო, რაღამოგწერო! გონებით მინდადავმშვიდდე, მაგრამ გული არმემორჩილება, ნინო აღარ მყავს!“ სწერდაექვთიმე თაყაიშვილი პარიზიდანთბილისში მეგობარს.
  15. 15. 1838 წლის საფრანგეთმა დააბრუნახელნაწერები, საბოლოოდ კი ეს მეორე მსოფლიო ომისდასრულების შემდეგ გახდა შესაძლებელი ჯერ კიდევ1944 წლის ნოემბერში ექვთიმე შეხვდა სსრკ–ს ელჩსსაფრანგეთში, რომელსაც გააცნო განძთანდაკავშირებული ვითარება და შემწეობა სთხოვა, თანაცგადასცა ვრცელი მოხსენება გენერალ დე გოლისსახელზე. დე გოლმა განკარგულება გასცასაქართველოს საუნჯის დაბრუნების თაობაზე რაც 1945წელს განხორციელდა კიდეც
  16. 16. 1945 წლის 11 აპრილს ექვთიმე თაყაიშვილითბილისში დაბრუნდა, 1946 წლის 28 დეკემბერს იგიაირჩიეს საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიისაკდემიკოსად. 1946 წელს ექვთიმე თაყაიშვილი საჯაროდ წარსდგათბილისის უნივერსიტეტის პროფესორ–მასწავლებელთაწინაშე მოხსენებით. ევროპაში ნახული ქართული ძეგლები და იქვეშეკრებილი ცნობები ქართული ძეგლების შესახებ, მეტადმნიშვნელოვანია.
  17. 17. 1949 წლის 17 სექტებერს სსრ კავშირის უმარლესმა საატესტაციოკომისიამ დაუმტკიცა დოქტორის ხარისხი და პროფესორის წოდება.1985 წელს რეჟისორმა რეზო თაბუკაშვილმა მის შესახებ დოკუმენტურიფილმი გადაიღო. დიდი მეცნიერი 1953 წლის 21 თებერვალს უკიდურესგაჭირვებაში გარდაიცვალა. მის დაკრძალვას ვაკის სასაფლაოზემხოლოდ ორმოცამდე ადამიანი დაესწრო. ამჟამად იგი გადასვენებულიასაზოგადო მოღვაწეთა მთაწმინდის პანტეონში. 2002 წლის 17ოქტომბერს საქართველოს მართლმადიდებელმა სამოციქულოეკლესიამ ის წმინდანად შერაცხა და სახელად ,,წმინდა ექვთიმეღვთისკაცი“ უწოდა. 2003 წლის მაისში თბილისში წმინდა ექვთიმესსახლმუზეუმი და სამლოცველო გაიხსნა.
  18. 18. ექვთიმე ღვთისკაცის ხსენების დღედდაწედა 3 იანვარი.
  19. 19. გამოყენებული ლიტერატურა:•IX კლასის ქართული ენა და ლიტერატურა•IX კლასის საქართველოს ისტორია•ე.კელენჯერიძე–აკადემიკოს ექვთიმე თაყაიშვილის შრომათაბიბლიოგრაფია•ა. აფაქიძე–აკადემიკოს ექვთიმე თაყაიშვილის არქივი: აღწერილობა
  20. 20. კუჭატნის საჯარო სკოლა1.თამარ კუპატაძე2. ირაკლი ზირაქიშვილი3. ლალი ბეგლარიშვილი4. გიორგი თარზიანი5. ანნა ეფემიაშვილი http://eqvtimetakaishvili150.blogspot.com/

×