Doljko

571 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
571
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
3
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Doljko

  1. 1. Металл Халуун төмөр Химийн хувьд, металл (Грек: Metallon) гэдэг нь электроноо амархан алдаж, нэмэх цэнэгтэй ион (катион) үүсгэдэг, химийн элементүүдийг хэлнэ. Металл нь бусад металлын атомуудтай металлын холбоогоор, металл бус элементүүдтэй ионы холбоогоор холбогдоно. Элементүүдийг ионжих шинж болон химийн холбооны шинж дээр нь тулгуурлан 3 үндсэн бүлэг - металл, хагас металл, металл бус хуваадаг болно. Үелэх системд, бороос полони хүртэлх ташуу шугамын дагуу металлууд нь металл бус элементүүдээс тусгаарлагдана. Энэхүү ташуу шугам дээрхи элементүүд нь хагас металлууд бөгөөд зүүн гар талд байрлах элементүүд металлууд, баруун дээд талынх нь металл биш элементүүд болно. Металлын уламжлалт тодорхойлолт нь элементийн ерөнхий шинж дээр тулгуурлаж байсан бөгөөд металлууд нь гялгар (гялалзсан), уян хатан, давтагдамхай, цахилгаан сайн дамжуулагч байна. Харин металл биш элементүүд нь хэврэг (хатуу төлөвт оршдог бол), гялгар бус, цахилгаан тусгаарлагч байна. Хими ба физик шинж Ихэнх металлууд химийн хувьд идэвхитэй, агаарын хүчилтөрөгчтэй урвалд орон исэл үүсгэнэ. Жишээлбэл: 4Na + O2 → 2Na2O (натрийн исэл) 2Ca + O2 → 2CaO (кальцийн исэл) 4Al + 3O2 → 2Al2O3 (хөнгөнцагааны исэл)
  2. 2. Гэтэл паллади, цагааналт, алт зэрэг металлууд жирийн нөхцөлд исэлдэхгүй. Металлуудад доорхи онцгой физик шинжүүд байна. Үүнд, металлууд нь гялгар, нягт ихтэй, харьцангуй өндөр температурт хайлна. Хэвийн нөхцөлд хатуу төлөвтэй, цахилгаан, дулаан, дууны долгион сайн дамжуулна. Хайлш Хайлш гэж хоѐр болон түүнээс дээш химийн элементийн холимогийг хэлнэ. Хайлшийн найрлагад байх хольцийн дор хаяж нэг нь металл байх ба үүнээс шалтгаалан хайлш нь металл шинж чанартай болно. Ангилал Металлуудыг өнгөт, ховор, үнэт металл гэх мэтээр ангилж болно. Хэрэглээ Зарим металл, түүний хайлшууд бат бөх шинж чанартай тул барилга байгууламж, гүүр, төмөр зам, төрөл бүрийн багаж, машин тэрэг, хоолой зэрэгт хэрэглэнэ. Мөн цахилгаан ба дулаан сайн дамжуулах шинжтэй тул цахилгаан дамжуулахад, халаалтын системд хэрэглэнэ. Зарим уранцацраг идэвхит металлуудыг цөмийн цахилгаан станцын түүхий эд болгоно. Худалдаа Дэлхийн банкны тайланд 2005 онд БНХАУ металл ба түүний хүдрийг хамгийн их хэмжээгээр импортлосон бөгөөд, АНУ Япон улсууд 2 ба 3-т байсан байна.
  3. 3. Тусгаар тогтнолын мєрєєдєл /1911-1919/ Монгол нь 1907 оноос эхлэн зєвхєн Манж- Оросын тєдийгvй Орос-Японы улс тєрийн гэрээ хэлэлцээний нэгэн обьект болон тооцогдох болов. Нийт Монголыг хамарсан 1911-1915 оны vндэсний эрх чєлєєний хєдєлгєєн Орос-Японы гэрээний системийг шалгасан нэг ѐсны шалгуур болсон юм. Чин гvрэн XX зууны эхнээс "шинэ засгийн бодлого"/син чжэн/зэрэг арга хэмжээ авсанд эх нутгаа цэвэр ариун авч vлдэх гэсэн монгол дээд лам, ноѐд ихэд дургvйцэж, гаднаас туслах хvч улам шаргуу хайх болов. Халхын 4 аймгийн хан, чуулган дарга, жанжин тэргvvтэй ноѐд, хамба, шанзодба нарын зэрэг эрх баригчид Хvрээнд цугларч Жибзундамба хутагтад бат оршил єргєхєєр 1911 оны 6 дугаар сарын 21-нд нууц зєвлєгєєн хийж, Чин улсын шинэ засгийн бодлогыг хvлээх эсэх талаар зєвлєлджээ Монголын тусгаар тогтнолын тэргүүн зэргийн зорилт нь бүх Монгол үндэстнийг нэгтгэж хүчирхэг Нармай Монгол улсыг байгуулах явдал мөн. Манай Монгол улс жинхэнэ утгаар тусгаар
  4. 4. тогтнож хөгжье гэвэл бүх Монгол Туургатныг хамрах явдал. Одоогийн тусгаар тогтносон Монгол улсаар зогсохгуй. Ингэхийн тулд Дэлхийн Монголчуудын ариун голомт болсон Монгол улс нь бүх монголчуудыг өөртөө эдийн засаг, соѐл, шашин, улс төрөөр үлгэрлэн дагуулах ѐстой. Олон зууны баялаг түүх, зан заншил, уламжлалаа сэргээж үндэстний хувьд нэгдмэл байдлаа үеийн үед хадгалан үлдэх цорын ганц зөв зам нь жинхэнэ ѐсоор тусгаар тогтносон Нармай Монгол улс байгуулах явдал мөн. Манж, Орос хоѐр гүрэнд бүрэн эзлэгдсэнээс хойш монголчууд янз бүрийн арга хэлбэрээр эрх чөлөөний төлөө тэмцсээр, хоѐр зууны дараа гэхэд үндэстнийг хөтлөхүйц үзэл санаатай болж чадсан нь панмонголизм юм. Панмонголизм буюу Нармай Монголын үзэл санааны цөм нь бүх монголчуудыг нэгэн гэр улс болгон нэгтгэх явдал. Энэ үзэл аль ч нутгийн, бүлгийн монголчуудыг эзэмдэж, зангидах болсон ажээ. Àãâààí Äîðæèåíü 1870-аад онд панмонголист П.Бадмаев Орост Монгол, Түвд, Хятадыг нэгтгэх төлөвлөгөө гэдгийг боловсруулсан нь угтаа монголчуудыг нэгтгэх төлөвлөгөө байв. Оросын хувьд Хятадыг нэгтгэх боломжгүй, Түвдийг нэгтгэх сонирхолгүй гэдгийг тэр мэдэж байлаа. Тэгээд ч хаан Монголыг Орост нэгтгэхийг сайшаан, дэмжлэг өгсөн нь Ар Монголын тусгаар тогтнолд тусыг үзүүлсэн. Оросын харъяат, буриад бүлгийн Ц.Жамцарано, Э.Ринчино, М.Богданов, А.Доржиев нарын панмонголистууд идэвхитэй үйл ажиллагаа явуулж энэ үзлийг дэлгэрүүлж байв.
  5. 5. Öýâýýí Æàìñðàíî Äàìäèíû Ñ¿õ. XX зууны эхээр Өвөр Монгол, Баргад зэвсэгт бослого удаа дараалан гарч, Манжийн ноѐрхлын эсрэг тууштай тэмцэх болов. Ар Монголд ч үндэсний эрх чөлөөний хувьсгалын тохироо бүрдэж байв. 1911 онд Ханддорж, Намнансүрэн нарын эх орончид тэмцлийг өрнүүлж, шашны тэргүүн, нөлөө бүхий ҮIII Богд дэмжсэнээр 12.29-нд Ар Монгол тусгаар тогтнож чадсан билээ. Энэ үйл явдалд Өвөр Монгол, Баргаас идэвхийлэн оролцож, нийт монголын үзэл буйг харуулсан юм.
  6. 6. Áàðãèéí Ïàíìîíãîë÷óóä. Ар Монголын удирдагчид тусгаар тогтнолыг бүх монголчуудыг нэгтгэх үйлсээс салгаж үзэж байгаагүй юм. Эхэндээ энхийн замаар нэгтгэх бодлого явуулж, Өвөр Монгол, Барга, Шинэ хязгаарт их амжилт олсон. Хятадын их гүрний үзэлтнүүд хэрэгжихэд нь саад хийж байсан тул аргагүй дайтахад хүрсэн юм. Ялалтанд тун ойрхон байхдаа Ар Монгол цэргээ татахад хүрсний (өвөрлөгч, барга нар үргэлжлүүлэн тулалдаж байгаад дарагдсан) учир нь панмонголизмаас ашиг харах бус, болгоомжлох болсон Орос хүчтэй шаардаж, заналхийлэх болсон юм. 1917 онд большевик авантюристууд их үймээн самуун дэгдээснээс Орос суларч, Ар Монголын засгийн газар Тагнын хязгаарыг эргүүлж нэгтгэх бодлого явуулав. 1911 оны хувьсгалд Ар Монголын хэсэг гэдгээрээ идэвхтэй оролцож, манжийн түрэмгийлэгчдийн эсрэг ахан дүүстэйгээ мөр зэрэгцэн тулалдаж явсан урианхайчууд ч эргэж нэгдэх хүсэлтэй байлаа. Их гүрнүүдийн албадын дайсагналаас болж, панмонголистуудад нэгдмэл үйл ажиллагаа явуулахад хүндрэл учирсан нь үнэнтэй. 1919 оны 2-р сард Читад Буриад, Өвөр Монгол, Баргын панмонголист зүтгэлтнүүд хуралдаж, Нармай Монгол улс байгуулсныг зарлажээ. Түр засгийн газрын (ТЗГ) Ерөнхий сайдаар өвөрлөгчийн Нэйс тойн Мэндбаярыг томилжээ. Аль болох
  7. 7. яаралтайгаар Нармай Монголыг тунхаглах нь улс төрийн ихээхэн ач холбогдолтой гэж хуралдагсдын үзсэн нь алдаа болжээ. Ар Монгол, Шинэ хязгаар, Тагна зэргээс төлөөлөгч оролцуулж чадаагүй нь салангид шинж чанартай хурал болгосон. Тусгаар тогтнол, эв нэгдлийн бэлгэдэл болсон Ар Монголыг хүрээлэн нэгдэх чиг хандлага тогтсоныг харгалзаж үзээгүй, Ар Монголын хаан Богдын талаар тодорхой зүйл хэлэлцээгүй байна, Ар Монголд нэг сайдын суудал л оноосон, басхүү ТЗГ Японы ―ивгээлд‖ байсан гэх зэрэг нь эргэлзээг төрүүлж байжээ. Áóðèàäûí Ïàíìîíãîë÷óóä Монгол улсын засгийн газар Тагныг цэргийн хүчээр ч болтугай эргүүлж авахад ихээхэн анхаарал тавьж, аян шалтаг гарахыг хүлээж байсан хятадуудтай энэ үедээ зэрэг байлдахыг хүсээгүй учир Нармай Монгол улсыг байгуулах хуралд идэвхийлэн оролцож болохооргүй байсан тал бий. Гэхдээ Гомбо-Идшин гүнг ажиглагчаар явуулсан. 1919 оны зун ТЗГ-аас Ар Монголд төлөөлөгчид илгээсний дотор байсан хятадын тагнуул хутган үймүүлсэн нь бүрмөсөн харилцаа тасрахад хүргэжээ. Харийн хатгалгаар ТЗГ Хүрээг эзлэх шийдвэр гаргасан ч, хэрэгжүүлэхэд нь саад учирчээ. Мөн Богдын цэрэг Хатанбаатар Магсаржаваар удирдуулан Тагна руу явсан хойгуур хятадын хүч орж ирж Хүрээг эзлэн авав. Үүний өмнө монголын олон эх оронч хорлогдон амиа алдсан байв.
  8. 8. Áàðîí-Óíãåðèéí óäèðäñàí öýðã¿¿ä Дээд Үдэд удтал байсан ТЗГ-ын цэрэг 1920 оны өвөл өөрсдийг нь явуулалгүй ―харгалзан‖ байсан 200 казак цэргийг устгаад хөдөлжээ. Гэвч дотроо санал зөрөлдөн 3 хуваагдаж, 300 орчим цэрэг Ар Монголд орж ирэв. Хятадууд удирдагч Нэйс тойн Мэндбаяр, гүн Норимпил нарыг хуурч мэхлэн баривчлаад, цаазаар авчээ. Удирдлагагүй болсон цэргүүдийн зэвсгийг хурааж, хорьсон байна (Хожим Унгерн суллахад тэд цэрэгт нь зүтгэсэн). Ингэж хүнд хэцүү нөхцөл, үл ойлголцлын дунд ТЗГ замхарч, нэгэн чухал үүсгэл санаачлага амжилт олоогүй юм. Унгерн панмонголист уриа лоозонг ашиглаагүй бол санасандаа хүрэхгүй байв. Чингисийн Монголыг байгуулна гэх уриа нь олон монголчуудыг татсан. Ар, өвөр монгол, барга, буриад эх орончид (Унгернд буюу) Их Монголын төлөө тэмцэлдээ зүтгэж явсан юм. Унгернийг эхэндээ талархсан ч, удалгүй мөн чанарыг нь таньсан Монгол Ардын Намынхан (МАН) бүх монголчуудыг нэгтгэж, ардчилсан, шинэчлэгдсэн улсыг байгуулахыг зорилгоо хэмээжээ. Тэд цагаантантай тэмцэхэд тусална гэсэн большевикуудтай холбоо тогтоохдоо Тагнын асуудлыг сөхөн тавьж, цаадуул нь нааштай хариу өгчээ (большевикууд 1944 он гартал Тагныг шууд нэгтэгэхээс болгоомжлох болсонд Монголын шалтгаан ч бас буй).
  9. 9. Õîðëîîãèéí ×îéáàëñàí Япон 1936 онд Өвөр Монгол, Баргад хяналт тогтоогоод, нутгийн ард иргэдийн дунд БНМАУ-ын большевик дэглэмийг унагаад, Чингисийн Монголыг байгуулахад тусална гэсэн ухуулгыг явуулж, дэмжлэг олж байв. Тэгвэл 1945 онд, бүх монголчуудыг нийлүүлээд ЗХУ-д нэгтгэх гэсэн Сталины зөвшөөрлөөр панмонголист үзэл дэлгэрэх боллоо. Элэг нэгт монголчуудаа чөлөөлөөд, өөртөө нэгтгэнэ гэсэн БНМАУ-ын цэрэг орж ирэхэд, Өвөр Монголын Чуулалт Хаалган дахь ЗГ дагаар орох хүслээ илэрхийлжээ. Тэднийг халсан Өвөр Монгол Ардын Хувьсгалт Намын ЗГ мөн БНМАУ-д нэгдэх хүслээ илэрхийлсэн. Ар, Өвөр Монгол нэгдэх бэлтгэл ажил хийгдэж байхад, Хятадын Коммунист Нам засгийн эрхийг авч, үүнийг дэмжсэн Сталин монголчуудын нэгдэх үйлсийг зогсоосон юм. Гэвч панмонголист үзэл санаа өдгөө ч амьд, монголчуудын дунд оршсоор байна. Ñàíæààñ¿ðýíãèéí Çîðèãò 1911 оны 12-дугаар сарын 29 бол монголчууд наймдугаар богд Жавзандамбыг их хаанаар өргөмжилсөн түүхт өдөр билээ. Манжийн эрхшээлд 200 гаруй жил амьдарсан монголчууд энэ л өдөр тусгаар тогтнолоо дахин зарласнаар дэлхийн түүхийн тавцнаа хоѐр дахь удаагаа гарж ирж бусдын жишгээр хөгжих боломж нээгдсэн юм. 1921 оны ардын хувьсгал, 1990 оны ардчилсан
  10. 10. хувьсгал нь 1911 оны Үндэсний эрх чөлөөний хөдөлгөөний үр дүнтэй салшгүй холбоотой хэмээн түүхийн хүрээлэнгийн эрдэмтэн Н.Хишигт хэлж байна. Үндэсний эрх чөлөөний өдөр буюу Монгол улс тусгаар тогтнолоо дахин зарласан өдөрт зориулж Түүхийн хүрээлэнгээс өчигдөр хэвлэлийн бага хурал хийсэн юм. Хүрээлэнгийн зүгээс их түүхийн боловсролыг нийт хүмүүст олгох үүднээс Монголын нэн эртнээс орчин үеийг хүртэлх түүхийн асуудлыг шинжлэх ухааны хэллэгээс ангид хялбаршуулсан байдлаар харуулсан "Монголын түүх" долоон дэвтэр бүтээлийг туурвих гэж байгаагаа дуулгав. АРДЫН НАМЫН ЖУРАМТ ЦЭРЭГ ЭЭ, ХӨ
  11. 11. Нэгэн цагт тусгаар тогтнолынхоо төлөө ―зүрхээ өгч‖ явсан монгол эрсийн эв нэгдэл, итгэл үнэмшил, эр зориг болж асан Ардын Нам эргэж ирэв. Энэ түүхэн үйл явдлыг үүргийнхээ дагуу МАХН авчирлаа. ―Ардын намын журамт цэрэг ээ, хө‖ хэмээн дуулан морио унаж, буугаа бариад үндэсний эрх чөлөөний эрэлд мордож байсан тэр л үзэл санаа буурин дээрээ эргэж сэргэлээ. Монгол Ардын Нам хэмээх энэ нэрийг сэргээн, уугуул овгоо уламжлан авах асуудал 20 жилийн турш яригдсан. 1990 онд болсон МАХН-ын Онц их хурлын танхимд, буурал хэмээх Г.Очирбатын үед анх эл асуудал сөхөгдөж, түүнээс хойш болсон зургаан ч их хурлыг өртөөлөн үе үе хүчтэй сэдрэн, үнэн түүх хүүрнэдэг байсан гэдгийг энд дурдах нь зөв болов уу. Тухайн үеийн улс төрийн нөхцөл байдал, сонгуулиас сонгуулийн хооронд эрсдэл хийхээс айсан болгоомжлол, тус намын лидерүүдийн үзэл бодлын зөрчил зэрэг олон олон шалтгааны улмаас Монгол Ардын Нам хэмээх нэрийг хойш тавьж, хоймортоо нуусаар ирсэн байдаг. Гэвч шинэ зууны эхний арванд багтан, 90 насныхаа босгон дээр МАН нэр болоод үзэл баримтлал, бэлгэ тэмдгийн хувьд Монголын түүхнээ дахин мөрөө гаргав. Нөгөө талаар цаг үеийн сүүдэр болоод нугачаа, нөмөр болоод бартаа саадтай зохицон МАХН гэсэн нэрээр амьдарч байсан энэхүү хүчин шинэчлэлийн өнгөн дээр хуучин туршлага, нэр нөлөөтэйгээ үлдэв. ―Шинэ юм гэж угаас байдаггүй. Мартагдсан хуучныг эргүүлж авчрах нь шинэчлэл‖ гэсэн үг бий. Энэ утгаараа тойрог замын дүрмээр амьдардаг ертөнцийн хуулийн гадна МАН үлдсэнгүй. МАН-ыг эргүүлэн авчирсан энэ үеийн залуус томоожих тусам унаган нутгаа зорин тэмцэж, ухаарах тусам уугуул мөн чанартаа шингэн, унасан газар угаасан усаа шүтдэг тэр л монгол чанараар амьсгалж чадлаа. Үүнийх нь төлөө үнэлэхийг хүсэж байна.
  12. 12. Ардын хувьсгал 1921 оны Ардын хувьсгал нь Монгол Ардын Намын удирдлаган дор явагдаж харийн түрэмгийлэл, феодализмыг эсэргүүцсэн ардын ардчилсан хувьсгал байжээ. Ардын хувьсгалын ялалтын үр дүнд харийн түрэмгийлэгчдийг хөөн гаргаж, феодалын байгууллыг халж, Ардын эрхт хэмжээт цаазат Монгол улсыг тунхаглажээ. Хувьсгалын тохироо 1911 оны Үндэсний хувьсгал ялж, 1915 оны Гурван улсын гэрээгээр Монгол улс нь автономит болсон хэдий ч 1919 оны намар Хятадын генерал Сю Шүжан гамин цэргийн девизийн хамтаар Монголд орж ирэн автономитыг унагаж, Богд хааныг ширээнээс нь буулгажээ. Энэ үйл явдал ард олон төдийгүй ноѐд түшмэдийн дургүйцлийн төрүүлэн Их хүрээнд нууц бүлгэмүүд бий болсон байна. Монголын хойд хөрш Орос улсад 1917 онд Октябрийн хувьсгал ялсны дараа 1922 оныг хүртэл Оросын Иргэний дайн үргэлжилжээ. Урд хөрш Хятад улс ч гэсэн дотоодын зөрчилтэй цаг үе байжээ. Нууц бүлгүүд байгуулагдсан нь 1919 онд Оросын консулын сургуулийн багш Догсомын Бодоо Консулын дэнжийн нууц бүлгэмийг, Гаалийн хорооны түшмэл Солийн Данзан Зүүн хүрээний нууц бүлгэмийг үүсгэн байгуулжээ. Консулын бүлгэмд Хорлоогийн Чойбалсан, Дамбын Чагдаржав, Сангийн яамны түшмэл Жамьян, лам Д.Лосол, Жигмиддорж зэрэг хүмүүс байсан бол Зүүн хүрээний нууц бүлгэмд Цэргийн яамны
  13. 13. түшмэл Дансранбилэгийн Догсом, Магсаржав хурцын Дугаржав, Дамдины Сүхбаатар, Галсан, Тогтох, Даш, буриад Балсанов зэрэг хүмүүс байжээ. 1920 оны эхээр уг хоѐр бүлгэм нэгдэж Хятадын дарангуйллыг буруушаасан ухуулах хуудсууд тараах, Их Хүрээн дэх гамин цэргийг хүч, байрлалыг судлах, Богд хаан болон бусад томоохон ноѐд язгууртнуудын үзэл бодлыг тандах зэрэг ажлуудыг хийж байжээ. Бодоогийн холбоо тогтоосон большевик оросуудаар дамжуулан уулзсан Коминтерны хэсэг төлөөлөгчид нууц бүлгэмийнхэнд Зөвлөлт Орос улс руу очиж тусламж хүсэхийг зөвлөсөн байна. 1920 оны 6-р сарын 25-ны хурлаас Монгол Ардын Нам гэж нэрийдэж Анхны долоо Зөвлөлт Орос улс руу явахаар болжээ. Зөвлөлт Оросоос тусламж хүссэн нь 1920 оны 7-р сарын эхээр Данзан, Чойбалсан нар Оросын зүг хөдөлсөн ба уг сарын дундуур Бодоо, Чагдаржав нар араас нь хөдөлжээ. Бүлгэмийн үлдсэн гишүүд хятадын түрэмгийллийн эсрэг Зөвлөлт Орос улсаас тусламж хүссэн Богд хааны тамгатай бичгийг Да Лам Пунцагдоржийн тусламжтайгаар олж аван Сүхбаатар, Лосол, Догсом нар 7-р сарын эцсээр Орос руу явжээ. 1920 оны 8 сард Ардын намын төлөөлөгчид бүгд Эрхүү хотод очиж Зөвлөлт засгийн төлөөлөгч нартай уулзсан байна. 9-р сарын эхээр Данзан, Лосол, Чагдаржав нар Москва руу явж, Сүхбаатар, Чойбалсан нар Эрхүүд үлдэн, харин Бодоо, Догсом нар Их Хүрээ руу буцжээ. Барон Унгерн 1920 оны эцсээр Байгал нуурын чанадын Цагаантны удирдагч Атаман Семѐновын харьяаны дэслэгч генерал Барон Унгерн фон Штернбергийн удирдсан Оросын цагаан армийн Азийн девиз Монголд орж ирэн 10 сараас эхлэн Их хүрээг хэд хэдэн удаа довтлон 2-р сарын 3-нд хотыг эзлэн авчээ. Барон Унгерн Богд хааныг хаан ширээнд нь ѐслол хийн залсан байна. Уг ѐслолоор түүнд чин вангийн хэргэм, улсыг мандуулагч их баатар жанжин цол
  14. 14. олгосон байна. Их хүрээний дарангуйлан захирагч болсон тэрээр хатуу ширүүн бодлого явуулж, ялангуяа хотын хятад иргэд, еврей гаралтай болон зүүний үзэлтэй оросуудыг хоморголон устгаж байжээ. Ардын нам байгуулагдсан, Хиагтыг эзэлсэн, Барон Унгернийг бут цохьсон нь 1921 оны 3-р сарын 1-нд Дээд Шивээд эхэлсэн хуралдаанаар Монгол Ардын Намыг албан ѐсоор байгуулж, Түр засгийн газрыг байгуулан намын даргаар Данзан, Түр засгийн газрын ерөнхий сайдаар Чагдаржав, гадаад хэргийн сайдаар Бодоо, бүх цэргийн жанжнаар Сүхбаатар томилогдсон байна. 1921 оны 3-р сарын 18-нд Сүхбаатараар удирдуулсан Ардын цэрэг хүчээр хэд дахин давуу Хятадын гамин цэргийн хүчийг бут цохин Хиагт хотыг эзлэн авчээ. 5-р сарын эцсээр Барон Унгерн Их Хүрээнээс хойд зүг хөдөлсөн ба гол хүч нь Улаан арми болон, Ардын цэрэгт бут цохигдон Зөвлөлт Орос улс руу гарчээ. 1921 оны 7-р сарын 6-нд Ардын цэрэг Их Хүрээнд орж ирсэн ба 11- нд Ардын эрхт хэмжээт цаазат Монгол улс ба Ардын хувьсгалын ялалтыг зарлан тунхагласан байна. Ач холбогдол Ардын хувьсгалын гол зорилго нь тусгаар тогтнолоо олох явдал байсан боловч уг хувьсгалын үр дүн нь нийгмийн эрс өөрчлөлт авчирч чадсан байна. 1911 оны хувьсгалаар Богд хааныг ширээнд нь залж шашин төрийг хослуулан бариулсан бол 1921 оны хувьсгалаар ч мөн Богд хааныг ширээнд нь залсан хэдий ч эрх мэдлийг хязгаарлан зөвхөн билэг тэмдгийн төдий буюу шашны хэргийг хамааруулсан нь шашин төрийн хэргийг тусгаарласан, илүү ардчилсан засаглал тогтоосон ач холбогдолтой болжээ. Мөн уг
  15. 15. хувьсгалаар нийгмийн хөгжилд саад тотгор болж байсан феодализм, хамжлагат ѐсыг халсан байна. 1924-өөс 1989 хүртэлх социалист засаглалын он жилүүдэд Ардын хувьсгалыг социалист хувьсгал хэмээн гуйвуулан тунхаглаж байжээ. 1924 оноос Чойбалсан тэргүүтэй зарим төр засгийн удирдагчид Коминтерны тусламжтайгаар засгийн эрх мэдлийн булаан авч Бодоо, Данзан, Чагдаржав зэрэг Ардын хувьсгалын удирдагчдыг улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгдүүлэн цаазаар аван зайлуулснаар Монгол улсын нийгмийн хөгжлийн чиг хандлагад социализмыг баримтлах болжээ. 1921 оны Ардын хувьсгалын анхны долоо буюу Догсомын Бодоо, Солийн Данзан, Дамдины Сүхбаатар, Дамбын Чагдаржав, Дансранбилэгийн Догсом, Хорлоогийн Чойбалсан, Д.Лосол нар нь 1919 онд байгуулагдсан Консулын ба Зүүн хүрээний нууц бүлгэмүүдийн гишүүд байсан ба 1920 оны 7-р сард Зөвлөлт Орос Улсаас тусламж хүсэхээр эдгээр долоон хүн ээлж дараалан явцгааж байжээ. Ардын хувьсгал ялсны дараа Ардын засгийн газрын бүрэлдэхүүнд орж ажиллацгаасан байна. 1923 онд нас барсан Сүхбаатар, төр засгийн эрх мэдлийг гартаа авсан Чойбалсан нараас бусад нь улс төрийн хилс хэрэгт хэлмэгджээ. XIX зууны эцэс гэхэд Манжийн төр ихэд суларч, энд тэндгүй бослого үймээн гарах болов. Солонгос Манжаас тусгаарлаж, Хятадад хөрөнгөтний хувьсгал гарч Орос орон далдуур дэмжих болсон нь Монголчуудын урмыг сэргээжээ. Манжийн шинэ засгийн бодлогын хүрээн дэхь ашигт малтмал олборлох, тариа тарих явдлыг эсэргүүцсэн бослого энд, тэндгүй гарав. Богд хаан тэргүүт Монголын ноѐд Оросоос тусламж эрэн Манжийн хүч суларсныг ашиглан Халхын хүрээний бүх хэргийг Түр ерөнхийлөн шийтгэх газар байгуулан Ханддорж, Чагдаржав, Цэрэнчимэд нар удирдах болов.
  16. 16. Тэндээс аймаг тус бүрээс 1000 цэрэг дайчлан гаргах тушаал гаргаж Ханддорж өөрийн харъяаны нутгаас 500 цэргийг даруй татан 1911:11:30-нд Манж амбан Сань Дод шаардах бичиг хүргүүлэн 12:04-нд Монголоос хөөсөн байна. Мөн хүрээн дэх Хятад цэргийн зэвсгийг хурааж дансалжээ. Ийнхүү харийн дарлалаас ангижран Богдыг 1911:12:29-нд Шашин төрийг хослон барих хаанд өргөмжлөөд бусад Монгол туургатнаа чөлөөлөх ажилд оржээ. Энэ зорилгоор орон нутгаас цэрэг дайчлан Улиастайг чөлөөлөөд 3 сар ширүүн байлдсаны эцэст 08:07-нд Ховд хотыг авчээ. Энэ тулаанд Гүн Магсаржав, Баргын Дамдинсүрэн, Горлосын Тогтох, Дамдинбазар нарын Халх, Барга, Цахар, Урианхай, Торгууд, Дрвөд цэргүүд оролцжээ. Улмаар Шилийн гол, Хөлөнбуйр, Өвөрмонголыг чөлөөлөх цэргийг 5 замаар давшуулан Манжийн суурин дээр байгуулагдсан ДИУ-ын цэрэгтэй тулалдан ялж байлаа. Гэвч 1913 онд ДИУ-ын хооронд Монголыг ДИУ-ын автономи болгох нууц гэрээ байгуулагдсанаар энэ тэмцэл тасалджээ. Тэр үеийн монголын арми нь голчлон сайн дурын цэргээс бүрдсэн Орос мэргэжилтэн сургагч нараар бэлтгэгдсэн голчлон орос бирдаан, цахиур буугаар зэвсэглэсэн байв. 1921 оны ардын хувьсгал 1915онд 3 улсын гэрээгээр Дундад иргэн улсын автономи болж 1919 онд түүнийгээ бүр алдаад байсан Монголчууд эрх чөлөөг хүсэж, нууц бүлгэмүүд байгуулагдан Америк, Япон, Оросоос тусламж эрж байлаа. 1917онд Орост Большивек хувьсгал гарсны үрээр түүнээс зугтсан цагаантан цэргүүд 1920:10:02-нд Онон голын орчмоор орж иржээ. Барон Унгрен 800гаад зэвсэг цэрэгтэй байсан бөгөөд Монголыг Хятад, Орос,Европт гарах түшиц гэж үзэн Богдыг эргүүлэн хаанд зална, гаминг хөөнө хэмээн олон Монголчуудын итгэлийг хүлээжээ. Энэ нь тус дэм гэх юмгүй болсон монголчуудад гарц мэт санагдаж цэрэг, хүнс, уналгаар дэмжиж байв. Анхлан 200гаруй монгол цэрэг элсүүлээд 300 орчим цэрэгтэйгээр 1920:10:26-нд анх хүрээнд ирж Го Силин, Чу Лужан нарын 3000 гаруй цэрэгтэй тулалджээ. Бусад цэргээ Ононд үлдээсэн байна. Өвөлжин байлдсаны эцэст 1921:2:4-нд Хүрээг эзлэн 4000гаруй буу
  17. 17. зэвсэг, хүнс, хувцас, 9сая долларын нөөцтэй гамингийн мөнгөн санг олзолжээ. 1921:2:21-нд Богдыг дахин хаанд өргөмжилж 3 сард хүрээнд боссон гаминг дараад улмаар Чойр орчимд сүүлийн тулаанаа хийж 4000 гаруй хятад цэргийг устгасан байна. Үүнд: Балжинням бэйс, Сундуй гүн нарын 1200 монгол цэрэг онцгой үүрэг гүйцэтгэжээ. Хэдийвээр Унгерн Монголчуудыг гамингаас чөлөөлсөн ч цэрэг татлага албаар ардыг туйлдуулж нутгийн Умар, Баруун, Зүүн хязгаарт цагаантны үүр уурхай бий болж иргэдийг тонож байсан нь ардын хилэнг төрүүлж Богд хаан ч Унгерний бодлогыг таалахаа больжээ. Энэ үед Монгол ардын нам хүчээ авч, Хиагт орчим Сүхбаатарын удирдлагаар цэрэг хуримтлуулан 400 орчим цэрэгтэй болж Ардын журамт цэргийг байгуулжээ. Цэргүүд өдөрт 2-3 удаа бэлтгэл хийж гар бөмбөг шидэх, зэвсэгтэй харьцах, дайран нуугдах аргад суралцаж байв. Цаг , газар орон сумны хүрэлцээ, цэргийн өндөр чадвараас шалтгаалаад буудах бэлтгэл бараг хийдэггүй байжээ. Зэвсгийг Оросын тусламж, олзны болоод хувийн зэвсгээр шийдвэрлэж, орос, хятад, япон винтов, бирдаан, усан баймлий, ямаан сүүлт, сисанли зэрэг бууг хэрэглэж цэрэг бүр 150 сумтай буу, хос морь эзэмшин, хороод пулемѐттой болсон байна. Х. Чойбалсан, Ц. Дамбадорж нар ухуулга хийж байв. Цэргүүдийг Орос сургагч багш нар болон Богд хаант засгийн үеийн туршлагатай жанжид сургаж Сүхбаатар, Сумъяабэйс, Бумцэнд, Хасбаатар нар удирджээ. Хятадын талд Хиагтыг орхин гарах шаардлага тавьсанд хэрэгсээгүй учир 1940 цэрэг, 12 пулемѐт, 7 их буутай хятад цэргийн эсрэг 400 хүн, 2 их буу, 4-5 пулемѐттай АЖЦ довтлон 3.18 нд Хиагтыг чөлөөлжээ. Ингэхдээ Ширээ бурхны сүм гэдэг газар их буу, пулемѐтоо зоож 3 талаас нь дайран довтолжээ. Сүхбаатар, Бумцэнд, Нанзад, Сумъяа бэйс нарийн цэргийн чадвар, улаан цэргийн тусламж, Троицкосавск хотын их бууны дэмжлэг дор цөөхөн монгол цэрэг ялалт байгуулжээ. Хятад цэргүүд цагаантанд замаа хаалгаад нутгийн ардад довтлуулсаар хүч нь доройтож, сэтгэлээр унасан тул амар ялагджээ.
  18. 18. Ийнхүү Хятадын сүүлчийн үлдэгдлийг дарж, стратегийн чухал бүс Хиагтыг авснаар цагаантантай тулах бололцоо бүрджээ. Цагаатан гаминг хөөж, богдыг өргөмжилсөнөөрөө Гэвч АЖЗ-ийн Сумьяабэйс, Чойбалсан, улаан армийн Щетинкин нарын ―баруун замын байлдааны анги‖ Сухаревын эсрэг, Сүхбаатарын цэрэг (700) Алтанбулагийг хамгаалан Стретенскийн 800 орчим морьт, явган цэрэгтэй хамтран Цахарын Баяргүний 700 цэргийг цохисон нь Цагаантны эсрэг томхон тулалдаанууд байлаа. Улмаар 1921:6-р сард Монгол, Оросын хилийн заагт Унгерн, Резухиний цэргийг Стретенскийн II бригад, Чойбалсан, Щетинкин нар хамтран цохив. Энэ үеэс улаан арми Монголд идэвхитэй туслан монголд орох ―аялан байлдах корпусыг ‖ Нейманы удирдлагаар явуулжээ. Нийслэл хүрээг чөлөөлөхөөр Алтанбулаг- Хүрээ чиглэлд Сүхбаатар, Кубань, Писарев нар, баруун чиглэлд Чойбалсан, Рокоссовский, Перпиловский нар, зүүн чиглэлд Стретенскийн цэрэг тус тус гарч замд таарсан Цагаантныг цохисоор Хүрээнд ирэхэд Жигмэд Жамбалон цөөн цэрэгтэйгээ зугтан зэвсэг хөдөлгөхгүйгээр Хүрээг авчээ. 1921:7:21 –нд Богдыг хэмжээт эрхт хаан болгон ардын эрхт засгийг тунхаглав. Хүрээг эзлэхэд 12 их буу, 150 пулемѐт бүхий 9300 цэрэг оролцжээ. Дараа нь нутгийн төв хэсгээр тархаад байсан Унгерн, Резухин, Монгол гүн Сундуй нарын 4000 цэргийг, Монгол зөвлөлтийн 10 мянга гаруй цэргээр даран Вангийн хүрээг чөлөөлжээ. Улмаар тэдний сарнин зугтагсдыг мөшгин дарсаар 8-р сар дуусахад төв хэсгийг Цагаантнаас цэвэрлэж чаджээ. Дараа нь Зүүн хязгаар дахь Жодовжав Амбан, Найданжав ван, Баяр гүн нарын эсрэг Дугаржав, Бумцэнд нарыг илгээж тэнд байсан Гомбо- Идшин гүнд тэдэнд туслахыг тушаажээ. Тэд Молцог элсэнд Жодовжавын 1000 цэргийг хилийн Шивээлж ууланд Найданжав вангийн 600 цэргийг даржээ. Ийнхүү дорнод хязгаарыг төвшитгөсний дараа баруун хязгаарыг Кайгородовын 700 гаруй, Бакичийн 5000 гаруй цэргээс чөлөөлөхөөр Хасбаатар, Дамбадорж, Байкалов нар 400 гаруй цэрэг
  19. 19. аван хөдөлжээ. Эсрэг хүчний 12 дахин их цэргээр Толбо нуур орчим бүслэгдээд 40 гаруй хоног тулалдсаны эцэст Хөшөө модноос очсон улаан цэргийн хүчээр бүслэлтээс гарчээ. Тэр хавийн цагаантныг цохин Саруул гүний хүрээг чөлөөлжээ. Энэ бүх тэмцлийн төгсгөл нь Хатанбаатар Магсаржавын удирдсан Ховдын операци байлаа. 7-р сард Улиастайд Вандановын цэргийг устгаад Казанцев, Кайгородовын цэргээс Зая, Жалханзын хүрээг чөлөөлж Ховдод ирээд Байколовтой нийлэхэд 1500 орчим цэрэгтэй байжээ. Тэр Зөвлөлтийн туслах ангиуд, Саруул гүнийг чөлөөлсөн цэргүүдийн хамтаар Улиастай- Гурван цэнхэр- Зумъяа- Хархираа чиглэлээр байлдан Бакичийг бүслэн буулгаад, зэвсгийг нь хурааж, 1000-аад цэргийг нь Хөшөө модны улаан армид тушааснаар баруун хязгаар чөлөөлөгдөж дуусчээ. Ийнхүү 1921 оны эцсээр Монгол орон харийн дарлалаас бүрэн ангижирчээ. Энэ үед цргүүдийн ихэнх нь сайн дураар элсэж, Зөвлөлт сургагч нар хичээл зааж, их буу, пулемѐт тэрбүү хэл нисэх онгоцыг (1921:7:16 Унгерний эсрэг Чойбалсан, Щетинкин нар 2 онгоц хэрэглэсэн ) хэрэглэжээ. Хүнс, уналага, майхан савыг ардаас гаргуулах, олзлох, худалдан авах замаар хангаж байв. 1911 оны үндэсний эрх чөлөөний хувьсгал ч, 1921 оны үндэсний ардчилсан хувьсгал ч олон улсын эрх зүйн үүднээс бас л ―зэвсэгт мөргөлдөөн‖ байсан нь ―дайн‖ хэмээх утгатай дүйж байгаа юм. Агуулга 1 Хувьсгалын тохироо 2 Нууц бүлгүүд байгуулагдсан нь 3 Зөвлөлт Оросоос тусламж хүссэн нь 4 Барон Унгерн 5 Ардын нам байгуулагдсан, Хиагтыг эзэлсэн, Барон Унгернийг бут цохьсон нь 6 Ач холбогдол 7 Утга зохиол, урлагт
  20. 20. Ñ¿õáààòàð ä¿¿ðãèéí 6-ð ñóðãóóëü 9Á àíãè
  21. 21. Ñýäýâ: 1911-1921 îíû õóâüñãàë ÿéöýòãýñýí: /................................./ Î.Äîëæèíñ¿ðýí Øàëãàñàí: /................................/ .Òóíãàëàãáàÿð 2011 îí
  22. 22. England From Wikipedia, the free encyclopedia Jump to: navigation, search For other uses, see England (disambiguation). England Flag Royal Banner Motto: Dieu et mon droit (French) "God and my right"[1][2] Anthem: None (de jure) God Save the Queen (de facto)
  23. 23. Location of England (orange) – in the European continent (camel & white) – in the United Kingdom (camel) Capital (and largest city) London 51°30′N 0°7′W51.5°N 0.117°W Official language(s) English (de facto)[note 1] Recognised regional languages Cornish England's terrain mostly comprises low hills and plains, especially in central and southern England. However, there are uplands in the north (for example, the mountainous Lake District, Pennines, and Yorkshire Dales) and in the south west (for example, Dartmoor and the Cotswolds). London, England's capital, is the largest metropolitan area in the United Kingdom and the largest urban zone in the European Union by most measures.[note 3] England's population is about 51 million, around 84% of the population of the United Kingdom, and is largely concentrated in London, the South East and conurbations in the Midlands, the North West, the North East and Yorkshire, which each developed as major industrial regions during the 19th century. Meadowlands and pastures are found beyond the major cities. The Kingdom of England—which after 1284 included Wales—was a sovereign state until 1 May 1707, when the Acts of Union put into effect the terms agreed in the Treaty of Union the previous year, resulting in a political union with the Kingdom of Scotland to create the new Kingdom of Great Britain.[13][14] In 1800, Great Britain was united with the Kingdom of Ireland through another Act of Union to become the United Kingdom of Great Britain and Ireland. In 1922, the Irish Free State was established as a separate dominion, but the Royal and Parliamentary Titles Act 1927 reincorporated into the kingdom six Irish counties to officially create the current United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland.
  24. 24. Etymology The name "England" is derived from the Old English name Engla land, which means "land of the Angles".[15] The Angles were one of the Germanic tribes that settled in Great Britain during the Early Middle Ages. The Angles came from the Angeln peninsula in the Bay of Kiel area of the Baltic Sea.[16] According to the Oxford English Dictionary, the first known use of "England" to refer to the southern part of the island of Great Britain occurs in 897, and its modern spelling was first used in 1538.[17] The earliest attested mention of the name occurs in the 1st century work by Tacitus, Germania, in which the Latin word Anglii is used.[18] The etymology of the tribal name itself is disputed by scholars; it has been suggested that it derives from the shape of the Angeln peninsula, an angular shape.[19] How and why a term derived from the name of a tribe that was less significant than others, such as the Saxons, came to be used for the entire country and its people is not known, but it seems this is related to the custom of calling the Germanic people in Britain Angli Saxones or English Saxons.[20] An alternative name for England is Albion. The name Albion originally referred to the entire island of Great Britain. The earliest record of the name appears in the Aristotelian Corpus, specifically the 4th century BC De Mundo:[21] "Beyond the Pillars of Hercules is the ocean that flows round the earth. In it are two very large islands called Britannia; these are Albion and Ierne".[21] The word Albion (Ἀλβίων) or insula Albionum has two possible origins. It either derives from the Latin albus meaning white, a reference to the white cliffs of Dover, which is the first view of Britain from the European Continent,[22] or from the phrase in Massaliote Periplus, the "island of the Albiones".[23] Albion is now applied to England in a more poetic capacity.[24] Another romantic name for England is Loegria, related to the Welsh word for England, Lloegr, and made popular by its use in Arthurian legend. History Main article: History of England Prehistory and antiquity Main article: Prehistoric Britain Stonehenge, a Neolithic monument
  25. 25. The earliest known evidence of human presence in the area now known as England was that of Homo antecessor, dating to approximately 780,000 years ago. The oldest proto-human bones discovered in England date from 500,000 years ago.[25] Modern humans are known to have first inhabited the area during the Upper Paleolithic period, though permanent settlements were only established within the last 6,000 years.[26][27] After the last ice age only large mammals such as mammoths, bison and woolly rhinoceros remained. Roughly 11,000 years ago, when the ice sheets began to recede, humans repopulated the area; genetic research suggests they came from the northern part of the Iberian Peninsula.[28] The sea level was lower than now, and Britain was connected by land to both Ireland and Eurasia.[29] As the seas rose, it was separated from Ireland 10,000 years ago and from Eurasia two millennia later. The Beaker culture arrived around 2500 BC, introducing drinking and food vessels constructed from clay, as well as vessels used as reduction pots to smelt copper ores.[30] It was during this time that major Neolithic monuments such as Stonehenge and Avebury were constructed. By heating together tin and copper, both of which were in abundance in the area, the Beaker culture people made bronze, and later iron from iron ores. According to John T. Koch and others, England in the Late Bronze Age was part of a maritime trading-networked culture called the Atlantic Bronze Age that included all of Britain and also Ireland, France, Spain and Portugal. In those areas, Celtic languages developed; Tartessian may have been the earliest written Celtic language.[31][32][33] Boudica led an uprising against the Roman Empire. During the Iron Age, Celtic culture, deriving from the Hallstatt and La Tène cultures, arrived from Central Europe. The development of iron smelting allowed the construction of better ploughs, advancing agriculture (for instance, with Celtic fields), as well as the production of more effective weapons.[34] Brythonic was the spoken language during this time. Society was tribal; according to Ptolemy's Geographia there were around 20 different tribes in the area. However, earlier divisions are unknown because the Britons were not literate. Like other regions on the edge of the Empire, Britain had long enjoyed trading links with the Romans. Julius Caesar of the Roman Republic attempted to invade twice in 55 BC; although largely unsuccessful, he managed to set up a client king from the Trinovantes.
  26. 26. The Romans invaded Britain in AD 43 during the reign of Emperor Claudius, subsequently conquering much of Britain, and the area was incorporated into the Roman Empire as Britannia province.[35] The best-known of the native tribes who attempted to resist were the Catuvellauni led by Caratacus. Later, an uprising led by Boudica, queen of the Iceni, ended with Boudica's suicide following her defeat at the Battle of Watling Street.[36] This era saw a Greco-Roman culture prevail with the introduction of Roman law, Roman architecture, sewage systems, many agricultural items, and silk.[37][38][39] In the 3rd century, Emperor Septimius Severus died at York, where Constantine was subsequently proclaimed emperor.[40] Christianity was first introduced around this time, though there are traditions linked to Glastonbury claiming an introduction through Joseph of Arimathea, while others claim through Lucius of Britain.[41] By 410, as the empire declined, Britain was left exposed by the withdrawal of Roman army units, to defend the frontiers in continental Europe and take part in civil wars.[42] Middle Ages Main article: England in the Middle Ages A 7th century ceremonial helmet from the Kingdom of East Anglia, found at Sutton Hoo. Roman military withdrawals left Britain open to invasion by pagan, seafaring warriors from north-western continental Europe, chiefly the Angles, Saxons and Jutes who had long raided the coasts of the Roman province and now began to settle, initially in the eastern part of the country.[42] Their advance was contained for some decades after the Britons' victory at the Battle of Mount Badon, but subsequently resumed, over-running the fertile lowlands of Britain and reducing the area under Brythonic control to a series of separate enclaves in the more rugged country to the west by the end of the 6th century. Contemporary texts describing this period are extremely scarce, giving rise to its description as a Dark Age. The nature and progression of the Anglo-Saxon settlement of Britain is consequently subject to considerable disagreement. Christianity had in general disappeared from the conquered territories, but was reintroduced by missionaries from Rome led by Augustine from 597 onwards and by Irish missionaries led by Aidan around the same time.[43] Disputes between the varying influences represented by these missions ended in victory for the Roman tradition. During the settlement period the lands ruled by the incomers seem to have been fragmented into numerous tribal territories, but by the 7th century, when substantial evidence of the situation
  27. 27. again becomes available, these had coalesced into roughly a dozen kingdoms including Northumbria, Mercia, Wessex, East Anglia, Essex, Kent and Sussex. Over the following centuries this process of political consolidation continued.[44] The 7th century saw a struggle for hegemony between Northumbria and Mercia, which in the 8th century gave way to Mercian preeminence.[45] In the early 9th century Mercia was displaced as the foremost kingdom by Wessex. Later in that century escalating attacks by the Danes culminated in the conquest of the north and east of England, overthrowing the kingdoms of Northumbria, Mercia and East Anglia. Wessex under Alfred the Great was left as the only surviving English kingdom, and under his successors it steadily expanded at the expense of the kingdoms of the Danelaw. This brought about the political unification of England, first accomplished under Æthelstan in 927 and definitively established after further conflicts by Eadred in 953. A fresh wave of Scandinavian attacks from the late 10th century ended with the conquest of this united kingdom by Sweyn Forkbeard in 1013 and again by his son Cnut in 1016, turning it into the centre of a short-lived North Sea empire that also included Denmark and Norway. However the native royal dynasty was restored with the accession of Edward the Confessor in 1042. King Henry V at the Battle of Agincourt, fought on Saint Crispin's Day and concluded with an English victory against a larger French army in the Hundred Years' War. A dispute over the succession to Edward led to the Norman conquest of England in 1066, accomplished by an army led by Duke William of Normandy.[46] The Normans themselves originated from Scandinavia and had settled in Normandy in the late 9th and early 10th centuries.[47] This conquest led to the almost total dispossession of the English elite and its replacement by a new French-speaking aristocracy, whose speech had a profound and permanent effect on the English language.[48] The House of Plantagenet from Anjou inherited the English throne under Henry II, adding England to the budding Angevin Empire of fiefs the family had inherited in France including Aquitaine.[49] They reigned for three centuries, proving noted monarchs such as Richard I, Edward I, Edward III and Henry V.[49] The period saw changes in trade and legislation, including the signing of the Magna Carta, an English legal charter used to limit the sovereign's powers by law and protect the privileges of freemen. Catholic monasticism flourished, providing philosophers and the universities of Oxford and Cambridge were founded with royal patronage. The Principality of Wales became a Plantagenet fief during the 13th century[50] and the Lordship of Ireland was gifted to the English monarchy by the Pope. During the 14th century, the Plantagenets and House of Valois both claimed to be legitimate claimants to House of Capet and with it France—the two powers clashed in the Hundred Years'
  28. 28. War.[51] The Black Death epidemic hit England, starting in 1348, it eventually killed up to half of England's inhabitants.[52][53] From 1453 to 1487 civil war between two branches of the royal family occurred—the Yorkists and Lancastrians—known as the Wars of the Roses.[54] Eventually it led to the Yorkists losing the throne entirely to a Welsh noble family the Tudors, a branch of the Lancastrians headed by Henry Tudor who invaded with Welsh and Breton mercenaries, gaining victory at the Battle of Bosworth Field where the Yorkist king Richard III was killed.[55] Early Modern King Henry VIII became Supreme Head of the Church of England. During the Tudor period, the Renaissance reached England through Italian courtiers, who reintroduced artistic, educational and scholarly debate from classical antiquity.[56] During this time England began to develop naval skills, and exploration to the West intensified.[57][58] Henry VIII broke from communion with the Catholic Church, over issues relating to divorce, under the Acts of Supremacy in 1534 which proclaimed the monarch head of the Church of England. In contrast with much of European Protestantism, the roots of the split were more political than theological.[note 4] He also legally incorporated his ancestral land Wales into the Kingdom of England with the 1535–1542 acts. There were internal religious conflicts during the reigns of Henry's daughters, Mary I and Elizabeth I. The former brought the country back to Catholicism, while the later broke from it again, more forcefully asserting the supremacy of Anglicanism.
  29. 29. An English fleet under Francis Drake defeated an invading Spanish Armada during the Elizabethan period. Competing with Spain, the first English colony in the Americas was founded in 1585 by explorer Walter Raleigh in Virginia and named Roanoke. The Roanoke colony failed and is known as the lost colony, after it was found abandoned on the return of the late arriving supply ship.[60] With the East India Company, England also competed with the Dutch and French in the East. The political structure of the island was changed in 1603, when the Stuart James VI of Scotland, a kingdom which was a long time rival, inherited the throne of England as James I—creating a personal union .[61][62] He styled himself King of Great Britain, although this had no basis in English law.[63] The English Restoration restored the monarchy under King Charles II and peace after the English Civil War. Based on conflicting political, religious and social positions, the English Civil War was fought between the supporters of Parliament and those of King Charles I, known as Roundheads and Cavaliers respectively. This was an interwoven part of the wider multifaceted Wars of the Three Kingdoms, involving Scotland and Ireland. The Parliamentarians were victorious, Charles I was executed and the kingdom replaced with the Commonwealth. Leader of the Parliament forces, Oliver Cromwell declared himself Lord Protector in 1653, a period of personal rule followed.[64] After Cromwell's death, and his son Richard's resignation as Lord Protector, Charles II was invited to return as monarch in 1660 with the Restoration. It was now constitutionally established that King and Parliament should rule together, though Parliament would have the real power. This was established with the Bill of Rights in 1689. Among the statutes set down were that the law could only be made by Parliament and could not be suspended by the King, and the King could not impose taxes or raise an army without prior approval by Parliament.[65] With the founding of the Royal Society in 1660, science was greatly encouraged. The Great Fire of London in 1666 gutted the City of London but it was rebuilt shortly afterwards.[66] In Parliament two factions had emerged—the Tories and Whigs. The former were royalists while the latter were classical liberals. Though the Tories initially supported Catholic king James II, some of them, along with the Whigs, deposed him in the Revolution of 1688 and invited Dutch prince William III to become monarch. Some English people, especially in the north, were Jacobites and continued to support James and his sons. After the parliaments of England and Scotland agreed,[67] the two countries joined in political union, to create the
  30. 30. Kingdom of Great Britain in 1707.[61] To accommodate the union, institutions such as the law and national church of each remained separate.[68] Late Modern and contemporary Saltaire, West Yorkshire, is a model mill town from the Industrial Revolution, and a World Heritage Site. Under the newly formed Kingdom of Great Britain, output from the Royal Society and other English initiatives combined with the Scottish Enlightenment to create innovations in science and engineering. This paved the way for the establishment of the British Empire. Domestically it drove the Industrial Revolution, a period of profound change in the socioeconomic and cultural conditions of England, resulting in industrialised agriculture, manufacture, engineering and mining, as well as new and pioneering road, rail and water networks to facilitate their expansion and development.[69] The opening of Northwest England's Bridgewater Canal in 1761 ushered in the canal age in Britain.[70][71] In 1825 the world's first permanent steam locomotive-hauled passenger railway—the Stockton and Darlington Railway—opened to the public.[70] During the Industrial Revolution, many workers moved from England's countryside to new and expanding urban industrial areas to work in factories, for instance at Manchester and Birmingham, dubbed "Warehouse City" and "Workshop of the World" respectively.[72][73] England maintained relative stability throughout the French Revolution; William Pitt the Younger was British Prime Minister for the reign of George III. During the Napoleonic Wars, Napoleon planned to invade from the south-east. However this failed to manifest and the Napoleonic forces were defeated by the British at sea by Lord Nelson and on land by the Duke of
  31. 31. Wellington. The Napoleonic Wars fostered a concept of Britishness and a united national British people, shared with the Scots and Welsh.[74] The Cenotaph at Whitehall is a memorial to members of the British Armed Forces who died during the two World Wars. London became the largest and most populous metropolitan area in the world during the Victorian era, and trade within the British Empire—as well as the standing of the British military and navy—was prestigious.[75] Political agitation at home from radicals such as the Chartists and the suffragettes enabled legislative reform and universal suffrage.[76] Power shifts in east-central Europe led to World War I; hundreds of thousands of English soldiers died fighting for the United Kingdom as part of the Allies.[note 5] Two decades later, in World War II, the United Kingdom was again one of the Allies. At the end of the Phoney War, Winston Churchill became the wartime Prime Minister. Developments in warfare technology saw many cities damaged by air-raids during the Blitz. Following the war, the British Empire experienced rapid decolonisation, and there was a speeding up of technological innovations; automobiles became the primary means of transport and Frank Whittle's development of the jet engine led to wider air travel.[78] Residential patterns were altered in England by private motoring, and by the creation of the National Health Service (NHS) in 1948. England's NHS provided publicly funded health care to all UK permanent residents free at the point of need, being paid for from general taxation. Combined, these changes prompted the reform of local government in England in the mid-20th century.[79][80] Since the 20th century there has been significant population movement to England, mostly from other parts of the British Isles, but also from the Commonwealth, particularly the Indian subcontinent.[81] Since the 1970s there has been a large move away from manufacturing and an increasing emphasis on the service industry.[82] As part of the United Kingdom, the area joined a common market initiative called the European Economic Community which became the European Union. Since the late 20th century the administration of the United Kingdom has moved towards devolved governance in Scotland, Wales and Northern Ireland.[83] England and Wales continues to exist as a jurisdiction within the United Kingdom.[84] Devolution has stimulated a greater emphasis on a more English-specific identity and patriotism.[85][86] There is
  32. 32. no devolved English government, but an attempt to create a similar system on a sub-regional basis was rejected by referendum.[87] Governance Politics Main article: Politics of England Palace of Westminster, the seat of the Parliament of the United Kingdom As part of the United Kingdom, the basic political system in England is a constitutional monarchy and parliamentary system.[88] There has not been a Government of England since 1707, when the Acts of Union 1707, putting into effect the terms of the Treaty of Union, joined England and Scotland to form the Kingdom of Great Britain.[67] Before the union England was ruled by its monarch and the Parliament of England. Today England is governed directly by the Parliament of the United Kingdom, although other countries of the United Kingdom have devolved governments.[89] In the House of Commons which is the lower house of the British Parliament based at the Palace of Westminster, there are 532 Members of Parliament (MPs) for constituencies in England, out of the 650 total.[90] In the United Kingdom general election, 2010 the Conservative Party had won an absolute majority in England's 532 contested seats with 61 seats more than all other parties combined (the Speaker of the House not being counted as a Conservative). However, taking Scotland, Northern Ireland and Wales into account this was not enough to secure an overall majority, resulting in a hung parliament.[91] In order to achieve a majority the Conservative party, headed by David Cameron, entered into a coalition agreement with the third largest party, the Liberal Democrats, led by Nick Clegg. Subsequently Gordon Brown announced he was stepping down as prime minister[92] and leader of the Labour party, now led by Ed Miliband.
  33. 33. Changing of the Queen's Guard at the royal residence, Buckingham Palace As the United Kingdom is a member of the European Union, there are elections held regionally in England to decide who is sent as Members of the European Parliament. The 2009 European Parliament election saw the regions of England elect the following MEPs: 23 Conservatives, ten Labour, nine UK Independence Party (UKIP), nine Liberal Democrats, two Greens and two British National Party (BNP).[93] Since devolution, in which other countries of the United Kingdom—Scotland, Wales and Northern Ireland—each have their own devolved parliament or assemblies for local issues, there has been debate about how to counterbalance this in England. Originally it was planned that various regions of England would be devolved, but following the proposal's rejection by the North East in a referendum, this has not been carried out.[87] One major issue is the West Lothian question, in which MPs from Scotland and Wales are able to vote on legislation affecting only England, while English MPs have no equivalent right to legislate on devolved matters.[94] This when placed in the context of England being the only country of the United Kingdom not to have free cancer treatment, prescriptions, residential care for the elderly and free top-up university fees,[95] has led to a steady rise in English nationalism.[96] Some have suggested the creation of a devolved English parliament,[97] while others have proposed simply limiting voting on legislation which only affects England to English MPs.[98] Law Main article: English law The Royal Courts of Justice
  34. 34. The English law legal system, developed over the centuries, is the foundation of many legal systems throughout the Anglosphere.[99] Despite now being part of the United Kingdom, the legal system of the Courts of England and Wales continued, under the Treaty of Union, as a separate legal system from the one used in Scotland. The general essence of English law is that it is made by judges sitting in courts, applying their common sense and knowledge of legal precedent—stare decisis—to the facts before them.[100] The court system is headed by the Supreme Court of Judicature, consisting of the Court of Appeal, the High Court of Justice for civil cases, and the Crown Court for criminal cases.[101] The Supreme Court of the United Kingdom is the highest court for criminal and civil cases in England and Wales. It was created in 2009 after constitutional changes, taking over the judicial functions of the House of Lords.[102] A decision of the Supreme Court is binding on every other court in the hierarchy, which must follow its directions.[103] Crime increased between 1981 and 1995, but fell by 42% in the period 1995–2006.[104] The prison population doubled over the same period, giving it the highest incarceration rate in Western Europe at 147 per 100,000.[105] Her Majesty's Prison Service, reporting to the Ministry of Justice, manages most prisons, housing over 80,000 convicts.[105] The subdivisions of England consist of up to four levels of subnational division controlled through a variety of types of administrative entities created for the purposes of local government. The highest tier of local government were the nine regions of England: North East, North West, Yorkshire and the Humber, East Midlands, West Midlands, East, South East, South West, and London. These were created in 1994 as Government Offices, used by the British Government to deliver a wide range of policies and programmes regionally, but there are no elected bodies at this level, except in London, and in 2011 the regional Government offices were abolished.[106] The same boundaries remain in use for electing Members of the European Parliament on a regional basis. After devolution began to take place in other parts of the United Kingdom it was planned that referendums for the regions of England would take place for their own elected regional assemblies as a counterweight. London accepted in 1998: the London Assembly was created two years later. However, when the proposal was rejected by the northern England devolution referendums, 2004 in the North East, further referendums were cancelled.[87] The regional assemblies outside London were abolished in 2010, and their functions transferred to respective Regional Development Agencies and a new system of local authority leaders' boards.[107] Below the regional level, all of England is divided into 48 ceremonial counties.[108] These are used primarily as a geographical frame of reference and have developed gradually since the Middle Ages, with some established as recently as 1974.[109] Each has a Lord Lieutenant and High Sheriff; these posts are used to represent the British monarch locally.[108] Outside Greater London and the Isles of Scilly, England is also divided into 83 metropolitan and non- metropolitan counties; these correspond to areas used for the purposes of local government[110] and may consist of a single district or be divided into several.
  35. 35. There are six metropolitan counties based on the most heavily urbanised areas, which do not have county councils.[110] In these areas the principal authorities are the councils of the subdivisions, the metropolitan boroughs. Elsewhere, 27 non-metropolitan "shire" counties have a county council and are divided into districts, each with a district council. They are typically, though not always, found in more rural areas. The remaining non-metropolitan counties are of a single district and usually correspond to large towns or counties with low populations; they are known as unitary authorities. Greater London has a different system for local government, with 32 London boroughs, plus the City of London covering a small area at the core, governed by the City of London Corporation.[111] At the most localised level, much of England is divided into civil parishes with councils; they do not exist in Greater London.[112] Geography Main article: Geography of England Landscape and rivers Wastwater in the Lake District Geographically England includes the central and southern two-thirds of the island of Great Britain, plus such offshore islands as the Isle of Wight and the Isles of Scilly. It is bordered by two other countries of the United Kingdom—to the north by Scotland and to the west by Wales. England is closer to the European continent than any other part of mainland Britain. It is separated from France by a 34-kilometre (21 mi)[113] sea gap, though the two countries are connected by the Channel Tunnel near Folkestone.[114] England also has shores on the Irish Sea, North Sea and Atlantic Ocean. The ports of London, Liverpool, and Newcastle lie on the tidal rivers Thames, Mersey and Tyne respectively. At 354 kilometres (220 mi), the Severn is the longest river flowing through England.[115] It empties into the Bristol Channel and is notable for its Severn Bore tidal waves, which can reach 2 metres (6.6 ft) in height.[116] However, the longest river entirely in England is the Thames, which is 346 kilometres (215 mi) in length.[117] There are many lakes in England; the largest is Windermere, within the aptly named Lake District.[118]
  36. 36. Terrain of Dartmoor, Devon In geological terms, the Pennines, known as the "backbone of England", are the oldest range of mountains in the country, originating from the end of the Paleozoic Era around 300 million years ago.[119] Their geological composition includes, among others, sandstone and limestone, and also coal. There are karst landscapes in calcite areas such as parts of Yorkshire and Derbyshire. The Pennine landscape is high moorland in upland areas, indented by fertile valleys of the region's rivers. They contain three national parks, the Yorkshire Dales, Northumberland, and the Peak District. The highest point in England, at 978 metres (3,209 ft), is Scafell Pike in Cumbria.[118] Straddling the border between England and Scotland are the Cheviot Hills. The English Lowlands are to the south of the Pennines, consisting of green rolling hills, including the Cotswold Hills, Chiltern Hills, North and South Downs—where they meet the sea they form white rock exposures such as the cliffs of Dover. The granite Southwest Peninsula in the West Country includes upland moorland Exploring the most beautiful parts of England with pictures, history, attractions and hotels Join the community.. Book hotels.. Sponsor a town - *New* Over 10,000 members and 100,000 photographs of beautiful England.. PicturesOfEngland.com is a unique website exploring the wonderful counties, towns, and attractions in England. Upload your photos, create unique picture tours, plan your trips by storing your favourite places and hotels, and much more. It's free to join the community and only takes a minute. Click here to join or use the menu on the left to begin exploring all the picturesque and historic places that England has to offer, such as its famous historic cities, ancient market towns, picturesque villages and other wonderful attractions.

×