Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
KRİZ YÖNETİMİ
Yönetimde Güncel Yaklaşımlar
KRİZ NEDİR ?
Çevredeki belirsizlik ve değişiklik durumu,
örgütleri sürekli olarak beklenmedik tehlike
veya fırsatlarla kar...
• Kriz sözcüğü dilimize Fransızca’dan (crise) girmiş. Bir
örgütün üst düzey hedeflerini tehdit eden, bazen de
örgütün yaşa...
• Örgütler yaşamlarını sürdürürken değişik krizlerle yüz
yüze kalabilir. Krizin nedeni örgüt içi etmenler
olabileceği gibi...
KRİZİN ÖZELLİKLERİ
• Kriz durumu tahmin edilemez.
• Örgütün tahmin ve kriz önleme mekanizmaları
yetersiz kalır.
• Kriz, ör...
• Krizin üstesinden gelmek ve izlenmesi gereken yolların
kararlaştırılması için yeterli bilgi ve zaman bulunmaz.
• Kriz, a...
Krizin şu öğeleri barındırması gerekir;
• Kriz hızlı ve köklü değişikliklerin olduğu bir dönem
olmalıdır.
• Bu değişiklikl...
KRİZ TÜRLERİ
• İki tip kriz söz konusudur:
Muhtemel Krizler: Grev, yangın, patlama, sızma problemi
,kirlilik problemi, ham...
Tahmin Edilmeyen Krizler: Sabotaj, ayaklanma hasarı, deprem,
şirket liderinin rehin alınması ya da kaçırılması, kuruluş li...
KRİZİN KAYNAKLARI
Örgütlerin krizle yüz yüze gelmesinde rol oynayan
etmenler krizin örgüt dışı kaynakları ve krizin
örgüt ...
1- Krizin örgüt dışı kaynakları: Örgütün, kriz durumuna
girmesinde en önemli rolü çevresel etmenler
oynamaktadır. Dinamik ...
Krize sebep olan dış çevre faktörleri, örgütün dışında
kalan ve tamamıyla kontrol edemediği faktörlerdir.
Özellikle bilgi ...
a. Ekonomik faktörler,
b. Teknolojik faktörler,
c. Toplumsal ve kültürel faktörler,
d. Politik ve yasal faktörler,
e. Ulus...
• Stratejik açıklık (eksik veya yanlış çevre analizi, örgütsel
esneklik- tepe yönetiminin inanç ve tutumları, yetersiz
çev...
2- Örgütsel Etmenler
a- Örgütsel Yapı: Örgütsel yapı, çevresel değişmelere
uyum gösteremeyecek derecede katı ise, iletişim...
c- Bilgi toplama ve değerlendirmede yetersizlik
d- Kurumların tarihi geçmişi ve yaşam evreleri
e- Örgüt kültürü ile ilgili...
KRİZ SÜRECİ
Örgütlerin krizle karşılaşması hızlı bir değişim
sürecinin sonucudur. Kriz süreci, yakın zaman
dilimleriyle b...
a)Kriz Uyarılarının Algılanması ve
Hareketsizlik
• Bu aşamada, örgütün amaç ve varlığını tehdit eden durumlar
ile ilgili s...
b)Kriz Dönemi
Yaklaşan krizin sinyalleri alınıp, yorumlanıp,
değerlendirilmemişse ve sağlıklı tepkiler
verilmemişse, örgü...
c)Çözülme Dönemi
Kriz döneminde, krizi başarıyla atlatacak çözümler
geliştirilemezse, krizin şiddetine bağlı olarak örgüt...
KRİZ YÖNETİMİ
“özel uzmanlık gerektiren, geleceğe yönelik, önemli
ilişkileri bozabilecek olayları tahmin etmeye çalışan bi...
Kriz yönetiminin ilgili olduğu faaliyetler dört başlık altında
toplanabilir:
1-Kriz nedeni olabilecek unsurların, kriz boy...
Bu açıklamalardan hareketle kriz yönetiminin amaçlarını şu
şekilde sıralayabiliriz;
• Karar vericiyi etkileyebilecek kriz ...
Etkili bir kriz yönetiminden söz edebilmek için, üç temel elemana
ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlar:
• Üzerinde görüş birliğin...
KRİZ YÖNETİMİNİN AŞAMALARI
Krizi denetim altına alma
Krizin olumlu yanlarını saptama
Kriz yönetimi programı hazırlama
...
Kriz Yönetimi Türleri
a)Aktif Kriz Yönetimi: İşletmelerin, kriz çıkmadan
önce bu ihtimali göz önünde bulundurarak gerekli
...
b)Tepkici Kriz Yönetimi: Belirgin hale gelen krizlerin
ortadan kaldırılması veya olumsuz etkilerinin en aza
indirgenmesi o...
KRİZ VE YÖNETİCİLER
• Kriz ortaya çıktığında yapılması gereken ilk şey krizin
boyutlarının belirlenmesidir. Kriz ortaya çı...
• Kriz sinyallerini alabilme.
• Krize hazırlanma ve korunabilme.
• Kriz yönetimi sürecinde etkili karar verebilme.
• Kriz ...
Kriz Yönetimi
Kriz Yönetimi
Kriz Yönetimi
Kriz Yönetimi
Kriz Yönetimi
Kriz Yönetimi
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Kriz Yönetimi

9,106 views

Published on

Yönetimde Güncel Yaklaşımlar dersi

Published in: Business

Kriz Yönetimi

  1. 1. KRİZ YÖNETİMİ Yönetimde Güncel Yaklaşımlar
  2. 2. KRİZ NEDİR ? Çevredeki belirsizlik ve değişiklik durumu, örgütleri sürekli olarak beklenmedik tehlike veya fırsatlarla karşı karşıya bırakmaktadır. Örgütlerin varlığını devam ettirebilmeleri, bu tehlikelerden korunmalarına veya fırsatları değerlendirebilmelerine bağlı kalmaktadır. İster tehlike olsun, ister fırsat olsun beklenmeyen ve önceden sezilmeyen olaylar, örgütleri plansız değişmeye zorlamakta ve hatta krize sevk edebilmektedir.
  3. 3. • Kriz sözcüğü dilimize Fransızca’dan (crise) girmiş. Bir örgütün üst düzey hedeflerini tehdit eden, bazen de örgütün yaşamını tehlikeye sokan ve acil tepki gösterilmesini gerektiren; örgütün kriz öngörme ve önlem mekanizmalarının yetersiz kaldığı gerilimli bir durum olarak tanımlayabiliriz. • Ancak kriz örgüt için her zaman kötü ve olumsuz bir durum içermemektedir. • Çince’de kriz anlamına gelen wei-ji kelimesi TEHLİKE ve FIRSAT kelimelerinin birleşiminden oluşmaktadır. Yani; krizi bir dönüm noktası olarak tanımlayabiliriz.
  4. 4. • Örgütler yaşamlarını sürdürürken değişik krizlerle yüz yüze kalabilir. Krizin nedeni örgüt içi etmenler olabileceği gibi, örgüt dışı etmenler de olabilir. Yine deprem gibi bir dış etmen olan bir doğa olayı da örgütte krize yol açabilir. • Kriz, bir kişi, bir örgüt ya da bir toplumun yaşamında görülen zor bir anı, bir buhran dönemini anlatır. Kriz, belirsizliği ve zarar görme olasılığını, riski içeren bir kavramdır. Bir kriz durumu yavaş yavaş ya da birdenbire oluşabilir, dar veya geniş bir alanı kapsayabilir.
  5. 5. KRİZİN ÖZELLİKLERİ • Kriz durumu tahmin edilemez. • Örgütün tahmin ve kriz önleme mekanizmaları yetersiz kalır. • Kriz, örgütün amaç ve varlığını tehdit eder. Çünkü, işletmenin tüm faaliyetlerini ve yapısını derinden etkilediği için genellikle radikal değişim ihtiyacı ortaya çıkar. • Kriz, ortaya çıkış şekli ve önceden öngörülemeyen bir durum olması nedeniyle işletmelerin hareket yeteneklerini azalttığından genellikle uyum mekanizmalarını etkisizleştirir.
  6. 6. • Krizin üstesinden gelmek ve izlenmesi gereken yolların kararlaştırılması için yeterli bilgi ve zaman bulunmaz. • Kriz, acele müdahale gerektirir. Kriz görmezden gelinir veya hazırlık için yavaş bilgi toplama veya yavaş ilerleyen karar mekanizmaları nedeniyle cevap geç verilirse başarı oranı düşer. • Kriz, karar veren kişilerde gerilim yaratır. • Krizler örgütle ilgili üçüncü kişileri de (yönetici, işgören, hissedar, devlet vb.) ciddi şekilde etkiler. • Krizin kesin çözüm formülü yoktur. Tekrar ortaya çıkabilir. • Kriz mutlaka bir felaket değildir. Fırsata dönüşebilir.
  7. 7. Krizin şu öğeleri barındırması gerekir; • Kriz hızlı ve köklü değişikliklerin olduğu bir dönem olmalıdır. • Bu değişikliklerin olmasının arkasında, istikrar döneminde işleyen, sistemin yaşaması için mutlaka gerekli kurumların (ekonomik veya politik, hatta ideolojik) ve mekanizmaların artık işlemez durumda olması. • Bu krizi yaşayanlar geriye baktıklarında hiçbir şey artık eskisi gibi değil diyen algılama içinde olmalıdır. • Zamanın hızlandığı genel kanısı oluşmalıdır. • İleriyi görmenin imkansızlaştığı fikri yaygınlaşmalıdır.
  8. 8. KRİZ TÜRLERİ • İki tip kriz söz konusudur: Muhtemel Krizler: Grev, yangın, patlama, sızma problemi ,kirlilik problemi, ham- madde veren firmaların grevi, taşımacılık grevleri, ürün azalması, rekabet-daha düşük fiyat, daha iyi ürün, alternatif ürün, hükümet yasaları, sınırlamalar, vergi değişiklikleri, büyük ihracat pazarlarında kayıp, hisse senetlerinde düşüş, maliyet artışı (örn. hammadde), gazete ya da TV’de grev nedeniyle zamanı gelen reklamların yayınlanmaması, hükümet değişikliği, savaş, iç savaş, ihtilal, aşırı ithalat, fiyat düşürmek, şirket liderinin vefatı, pazarın ya da önemli anlaşmaların kaybı, alıcı boykotları.
  9. 9. Tahmin Edilmeyen Krizler: Sabotaj, ayaklanma hasarı, deprem, şirket liderinin rehin alınması ya da kaçırılması, kuruluş liderine suikast, sansasyonel gazete ve TV haberleri, hükümet komisyonları tarafından araştırmalar, kuruluş liderinin davranışlarından ötürü skandallar, fabrikanın dış etkenlerden zarar görmesi (uçak düşmesi, fırtına, sel gibi), endüstriyel casusluk, plan/desen/bilgisayar kayıtlarının çalınması, rakiplerin aynı ürünle pazarda sizi geçmesi, hizmetin, ürünün illegal olması, bağımsız araştırmacılarca ürün kalitesinin düşük olduğunun ileri sürülmesi, tüketicilerin ya da baskı gruplarının değişikliğe zorlaması (örn. farklı ambalaj), ürünün beklenmeyen yan etkiye neden olması.
  10. 10. KRİZİN KAYNAKLARI Örgütlerin krizle yüz yüze gelmesinde rol oynayan etmenler krizin örgüt dışı kaynakları ve krizin örgüt içi kaynakları olmak üzere iki grupta toplanmıştır.
  11. 11. 1- Krizin örgüt dışı kaynakları: Örgütün, kriz durumuna girmesinde en önemli rolü çevresel etmenler oynamaktadır. Dinamik ve sürekli değişen çevre, örgütün karşılaşacağı karmaşıklık ve belirsizlik derecesini etkileyerek yönetsel kararların isabet derecesini azaltmakta ve örgütün kriz durumuna sürüklenmesine yol açabilmektedir.
  12. 12. Krize sebep olan dış çevre faktörleri, örgütün dışında kalan ve tamamıyla kontrol edemediği faktörlerdir. Özellikle bilgi teknolojilerinden önemli ölçüde yararlanmak durumunda olan günümüzdeki örgütlerin, açık sisteme ayak uydurmaları önemlidir. Örgütler iç ve dış çevre faktörlerini dikkate alarak yönetmek zorundadırlar. Bu da açık sistem olmanın gereğidir.
  13. 13. a. Ekonomik faktörler, b. Teknolojik faktörler, c. Toplumsal ve kültürel faktörler, d. Politik ve yasal faktörler, e. Uluslararası faktörler, f. Doğal faktörler
  14. 14. • Stratejik açıklık (eksik veya yanlış çevre analizi, örgütsel esneklik- tepe yönetiminin inanç ve tutumları, yetersiz çevre desteği, kaynakların yeterli ve uygun olmaması) • Doğal felaketler • Genel ekonomik belirsizlikler (doğal kaynakların durumu, bunlardan yararlanma düzeyi) • Teknolojik gelişmeler ve yenilikler • Hukuksal ve politik düzenlemeler • Uluslararası ilişkiler (küreselleşme- Çin malı ürünler diğer ülkeler için küresel kriz kaynağıdır.)
  15. 15. 2- Örgütsel Etmenler a- Örgütsel Yapı: Örgütsel yapı, çevresel değişmelere uyum gösteremeyecek derecede katı ise, iletişim sistemi, sorunlara en yakın kişi ve grupların üst yönetime hızla ulaşmasına olanak tanımayan bir yapıda oluşturulmuşsa, örgütün krizle karşılaşma olasılığı artar, buna karşılık krizin üstesinden gelme olanağı azalır. b- Yönetimin Niteliği: Örgütlerin kriz durumuna düşmelerinin belki de en önemli nedeni, örgüt üst yöneticilerinin çevresel değişmeleri izleme, değişimlerle ilgili veri toplama, yorumlama ve değerlendirme konularındaki deneyimsizlikleri ve yetersizlikleridir.
  16. 16. c- Bilgi toplama ve değerlendirmede yetersizlik d- Kurumların tarihi geçmişi ve yaşam evreleri e- Örgüt kültürü ile ilgili sorunlar f- Örgüt iklimi ile ilgili sorunlar g- Belirtileri görememe h- Harekete geçmeme ve reaktif tutum i- Yanlış karar veya kararsızlık
  17. 17. KRİZ SÜRECİ Örgütlerin krizle karşılaşması hızlı bir değişim sürecinin sonucudur. Kriz süreci, yakın zaman dilimleriyle birbirini takip eden, bazen de aynı zamanda oluşan aşamalardan geçerek örgütü etkiler. Kriz sürecini aşamalı olarak düşündüğümüzde bu aşamaları; kriz uyarılarının algılanması ve hareketsizlik, kriz dönemi, çözülme dönemi olarak ifade edebiliriz.
  18. 18. a)Kriz Uyarılarının Algılanması ve Hareketsizlik • Bu aşamada, örgütün amaç ve varlığını tehdit eden durumlar ile ilgili sinyaller ortaya çıkmıştır; örgütte ve örgüt çevre ilişkilerinde sorunlar baş göstermeye başlamıştır. Ancak örgütün bilgi alma sistemleri kriz sinyallerini yeterince alamamakta ve yönetime iletmemektedir. Bu nedenle, bilgi akışının olmamasından dolayı üst yönetim yaklaşan kriz için gerekli önlemleri alamamaktadır. Sorunlar örgüt yaşamını ve amaçlarını tehdit eder nitelikte olmadığından, yönetim eski deneyimlerine dayalı olarak, yetersiz bilgiyle karar almaktadır. Kriz durumunun şiddeti arttıkça, örgütsel sorunlar daha da belirginleşir ve yönetimde panik başlar. Bu aşamada yeterli bilgi hazır olmadığından, alınacak kararların isabet derecesi tam olmayabilir.
  19. 19. b)Kriz Dönemi Yaklaşan krizin sinyalleri alınıp, yorumlanıp, değerlendirilmemişse ve sağlıklı tepkiler verilmemişse, örgütün kriz dönemine girmesi kaçınılmazdır. Bu dönemde sergilenen davranışlar 3 grupta toplanmıştır; Yetkinin merkezileşmesi, Korku ve panik, Karar sürecinin bozulması.
  20. 20. c)Çözülme Dönemi Kriz döneminde, krizi başarıyla atlatacak çözümler geliştirilemezse, krizin şiddetine bağlı olarak örgüt ortadan kalkar. Örgütün çevresi ile olan ilişkileri bozulur. Örgüt içinde artan işgücü devri ve devamsızlığı, işgören şikayetleri, stres ve panik örgütsel çözülmeye yol açar.
  21. 21. KRİZ YÖNETİMİ “özel uzmanlık gerektiren, geleceğe yönelik, önemli ilişkileri bozabilecek olayları tahmin etmeye çalışan bir süreç” “karşılaşılabilecek bir kriz durumunda, kriz sinyallerinin yakalanarak değerlendirilmesi ve işletmenin kriz durumunu en az kayıpla atlatabilmesi için gerekli önlemlerin alınması ve uygulanması faaliyetleri” ”toplumu, çevreyi, çalışanları, üretim sürecini, hizmetleri, işletmenin temel ürününü tehdit eden çeşitli baskı ve krizlerin sürekli olarak değerlendirildiği bir süreç”
  22. 22. Kriz yönetiminin ilgili olduğu faaliyetler dört başlık altında toplanabilir: 1-Kriz nedeni olabilecek unsurların, kriz boyutunun ve etkilerinin önceden bilinerek hafifletilmeleri ve/veya ortadan kaldırılmaları (Reduction) 2-Krizin başlangıcında uygulanacak tekniklerin etkinliğinin artırılması (Onset Management) 3-Krize neden olan olayın etkilerine karşı verilecek cevabın detaylandırılarak geliştirilmesi (Response Management) 4-Krizin etkilerinin ortadan kaldırılması için zarar gören maddi ve manevi kaynakların etkili ve süratli bir şekilde tekrar yerine konulması (Recovery Management) Bu tekniklerin toplandığı modellerden biri 4R (Reduction-Readiness-Response- Recovery) modelidir. Bu modelin en önemli unsuru, geleneksel kriz yönetimi modelinin (dürtü-tepki modeli) terk edilerek, risk değerlendirmesi ve yönetimi modeline geçilmiş olmasıdır.
  23. 23. Bu açıklamalardan hareketle kriz yönetiminin amaçlarını şu şekilde sıralayabiliriz; • Karar vericiyi etkileyebilecek kriz türlerinin çeşitliliği ve krizin içinde bulunduğu safha hakkında yöneticilere bilgi sağlamak, • Yöneticilere krizi tanıma ve değerlendirme yeteneği kazandırmak, • Krizden kaçınma planları geliştirmede yöneticilere çeşitli teknikler sağlamak, • Mümkün olan en iyi şekilde krizin yönetilebilmesi için gerekli olan yeteneğin yöneticilere kazandırılmasını sağlamak
  24. 24. Etkili bir kriz yönetiminden söz edebilmek için, üç temel elemana ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlar: • Üzerinde görüş birliğine varılan acil durumlarda kullanılacak kuruluş politikası, • Denenmiş iletişim yöntem ve imkanları, • Beklenmeyen durumla karşılaşıldığında derhal faaliyet gösterebilecek personel kadrosudur. Kriz yönetiminin bir başka özelliği ise özünde sistematik düşünmeye dayanıyor olmasıdır. Krizi yönetmek sistemi tanımaya bağlıdır. Ayrıca örgütü, teknolojiyi, insanları ve alışkanlıkları, kurum kültürünü, yönetici davranışlarını bir bütünlük içerisinde değerlendirme becerisi, kriz yönetiminin anahtarıdır.
  25. 25. KRİZ YÖNETİMİNİN AŞAMALARI Krizi denetim altına alma Krizin olumlu yanlarını saptama Kriz yönetimi programı hazırlama Kriz yönetim planı oluşturma Kriz komitesi ve görevleri Öğrenme ve değerlendirme
  26. 26. Kriz Yönetimi Türleri a)Aktif Kriz Yönetimi: İşletmelerin, kriz çıkmadan önce bu ihtimali göz önünde bulundurarak gerekli çalışmaları yapmaları temeline dayanır. Aktif kriz yönetimi, Öngörücü Kriz Yönetimi ve Koruyucu Kriz Yönetimi olarak ikiye ayrılır. Öngörücü kriz yönetimi, potansiyel kriz durumlarında, diğeri ise gizli kriz durumlarında etkilidir.
  27. 27. b)Tepkici Kriz Yönetimi: Belirgin hale gelen krizlerin ortadan kaldırılması veya olumsuz etkilerinin en aza indirgenmesi olarak tanımlanabilir. Tepkici kriz yönetimi, Saldırgan Kriz Yönetimi ve Tasfiyeci Kriz Yönetimi olarak ikiye ayrılır. Krizin kontrol edilebilir olduğu durumlarda saldırgan kriz yönetimi, kontrol edilemez olduğu durumlarda tasfiyeci kriz yönetimi uygulanır.
  28. 28. KRİZ VE YÖNETİCİLER • Kriz ortaya çıktığında yapılması gereken ilk şey krizin boyutlarının belirlenmesidir. Kriz ortaya çıktığında, yönetici önce durumun boyutlarını saptamak zorundadır. Zamanında ve yerinde sorular sormak çoğunlukla sorunun çözümünde kilit rol oynar. • Kriz Yönetimi sürecinde yöneticiler belirli yeteneklere sahip olmalıdırlar. Kriz yönetiminde yöneticilerin sahip olmaları gereken yeterlikler şöyle sıralanabilir:
  29. 29. • Kriz sinyallerini alabilme. • Krize hazırlanma ve korunabilme. • Kriz yönetimi sürecinde etkili karar verebilme. • Kriz yönetimi sürecinde otoriteyi kullanabilme. • Kriz yönetimi sürecini planlayabilme. • Kriz yönetimi sürecini örgütleyebilme. • Kriz yönetimi sürecinde iletişim sağlayabilme. • Kriz yönetimi sürecinde eşgüdüm sağlayabilme. • Kriz yönetimi sürecini denetim altına alabilme. • Normal duruma geçişi sağlayabilme. • Kriz yönetimi sürecinde öğrenme ve değerlendirme.

×