Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
Hartresonantie

Dirk Laverge
20 november 2013
4 delen
1 Ons hart….
in oude culturen
in religie
metaforen

spreuken
India
• 4000 BC
• hart = verantwoordelijk
voor emoties en gevoelens
• Yoga: hart = innerlijke guru
China
• hart = zetel van het verstand
• symbool*
• polsslag **
Japan
• shinzen (orgaan)

• kokoro (verstand
v/h hart)
Egypte
• hart = wezen van het menselijk
bewustzijn *
Griekenland
• hart = zetel van
het verstand
Turkije
• Het oog van het hart
vergist zich niet.
yoga

• hart is de zetel
van het bewustzijn*
Happinez nr 2 , 2011
Thomas Carlyle
• “It is the heart
that always sees
before the head
can see it.”*
Wijsheid van oude spreuken
• Recht uit het hart spreken
• Volg je hart
• Iemand in je hart sluiten
• Iets doen met hart en...
Conclusie
• gemeenschappelijke noemer?
• hart = centrum van
− intuïtie
− verbondenheid met anderen
Oefening
• wijs jezelf even aan?*
• wat is het meest betrouwbaar?
• Zoek eigen voorbeelden
Conclusie

Hart =
innerlijk
kompas
volg je hart…
• makkelijker gezegd
dan gedaan….
• we leren ook niet hoe
we dit kunnen doen
• nu wél met hartresonantie
Deel 2
hartritme
variabiliteit
hartritme

coherente
hartritme
variabiliteit
HART : indrukwekkende prestaties
• werkt meestal zonder onderbreking
− 70 tot 80 jaar
− Liefst zonder „onderhoud‟ of
„rese...
het hart is méér dan een pomp
• 1°autonoom netwerk
van neuronen
− soort kleine hersenen*
− 40 000 neuronen in en
rond het ...
• 2°hormonenfabriekje
− eigen voorraad adrenaline
− hormoon ANF = regelt bloeddruk
− hormoon oxytocyne = liefdeshormoon*
−...
oxytocine

Bron: DS 13/02/2010
• 3° bij elke hartslag stuurt
het hart elektromagnetische
signalen naar gans het
lichaam
− dit kan aangetoond worden op
op...
hart – brein communicatie
• neurologisch

• biochemisch
− hormonen
− neurotransmitters

• fysisch
− bloeddruk golf

bron: ...
Hartritme
• kennen we van ECG bij
cardioloog (fietsproef)

• polar hartslagmeter
− start to run
− ….
Hartritme
• iedereen kent wel z‟n hartslag
− bij rust…
− bij sport..
• zone training
• inademen
− hartritme 

• uitademen
− hartritme 

• conclusie : ademhaling
heeft sterk impact op het hartritme!
oefening
• word je bewust van je ademhaling
• aandachtsoefening:
− teken je ademhaling*
• vel papier
• 1 min.
• potlood ga...
hartritme
variabiliteit
hartritme

coherente
hartritme
variabiliteit
Hartritmevariabiliteit (HRV)
• Hartritme bv. 70 = is een wiskundig
gemiddelde….
• maar in realiteit versnelt en vertraagt
...
Hartritme variabiliteit
2

m Volts

1.5

70 BPM

83 BPM

.859 sec.

1

76 BPM
.793 sec.

.726 sec.

0.5

0
-0.5

0

1

2

...
pubmed
Oorzaken:  HRV
• naarmate we ouder worden vermindert die
veranderlijkheid.
• bij geboorte = veranderlijkheid het grootst
...
citaat D. Servan Schreiber



• onderzoek in gerespecteerde en niet in
twijfel te trekken wetenschappelijke
tijdschriften...
• oorzaak?
− omdat we onze fysiologische rem
(parasympaticus) niet goed onderhouden…
− we bedienen ons voortdurend van het...
hartritme
variabiliteit
hartritme

coherente
hartritme
variabiliteit
hartresonantie
• = coherente hartritmevariabiliteit
• de mate van regelmaat in de variatie
• een grote variatie kan
− ofwe...
HEART RATE

HEART RATE

emoties gereflecteerd in hartritme patroon*
90
80
70
60

FRUSTRATION

90
80
70
60

APPRECIATION

1...
• dus zekere resonantie tussen
verschillende ritmes
− ademhalingsritme
− hartritme
− bloeddruk
− hersenritmes

• hart = ce...
hartresonantie
• door het hart te controleren, leren we
ons emotionele brein te controleren,
en omgekeerd.
Biofeedbackapparatuur
• Je kunt direct op een scherm zien hoe jouw
hartritme van moment tot moment
varieert.
• Spiegel van...
heart math app.

bron: www.heartmath.com
bron: nuvtiaal.nu , video op: http://www.stresseraser.nu/stresseraser
iPhone applicatie
• gewone hartritme
conclusie
• -4000 BC
• oude spirituele
kennis*

2013
moderne techno
(ECG, fmri scans, ..)

leveren bewijs
• dus: spirituel...
demo
gewoon bezig op pc

oproepen hartcoherentie

telefoon rinkelt…
pro
• levert overtuigend
bewijs
• overstijgt daarmee

„zweverige new age‟

contra
• duur*
• afhankelijk
apparatuur

• na e...
Wie past het reeds toe?
• managers bedrijven
− Londen: Shell, BP, HP, Unilever, ….
− US: Motorolla, video BBC

• ziekenhui...
ABC news: Stanford univ.
Hogent: start to breathe
• vtm journaal:
− Hogent
− studentenpsycholoog: Vincent Willemyns*
Video NATO piloten
sport, dieren, …
• concentratiesporten
− golf
− boogschieten

• Link met huisdieren
− kind speelt met hond =
spontaan in c...
HC: wat is het niet?
• géén ontspanningstechniek
zoals yoga, mindfulness,
zen…
• wel een actietechniek
− kan zowel met een harstslag
van 150 als van 60
+ effecten HC: psychologisch
• enquêtes bij managers na 1 maand
training:
− minder stress
− minder slapeloosheid
− efficië...
+ effecten HC: lichamelijk
• hersenen evenwicht
• AZS evenwicht
• hormonaal evenwicht
• daling bloeddruk *
Belangrijke
achtergrondinformatie
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

• want link tussen
− 3 systemen
− stress
− hartresonant...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

1/3 Hersenen en hartcoherentie
• grofweg 3 lagen van hersenen
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

1°hersenstam
• of reptielenbrein
• oudste deel: 300 000 000 jaar oud
• ook bij:...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

2° emotionele brein
• of: limbisch systeem, primitieve hersenen*
• 200 000 000 ...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

3° verstandelijke brein
• of neocortex, hersenschors, cerebrum
• „slechts‟ 100 ...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

cfr. evolutie hersenen
• bottom-up circuits *
− limbisch systeem  neocortex
− sterker „b...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

gevolg……bij stress
• limbisch systeem neemt de controle over
(je merkt dat ook ...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

Mr. Cortex
• één en al verstand
• onderdrukking van limbisch systeem
• gevaar: ...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

Mr. Dinosaur
• één en al emotie
• neo-cortex staat op non-actief
• nadeel: impu...
ideaal

• hoog IQ
• én hoog EQ

= in harmonie
= in flow
conclusie: HC en hersenen
• emoties gestabiliseerd
• frontale kwabben in cortex beter
bevloeid
− fmRI scans *
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

sympathisch stelsel
• metafoor: GAS pedaal
• kenmerken:
−
−
−
−
−
−
−

hartritm...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

parasympathisch stelsel
• metafoor: REM
• kenmerken:
−
−
−
−

hartritme vertraa...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

conclusie
• beide systemen werken dus in
tegenovergestelde richting
• evenwicht...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

conclusie: HC en AZS
• HC zorgt dat beide systemen terug in
evenwicht zijn
− ac...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

3/3 HC en hormonen
• bij stress
− 1° reactie: adrenaline (snel en kort)
− 2° an...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

1°stresshormoon: adrenaline
• adrenaline = vlucht-of-vechthormoon
• adrenaliner...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

oermens vs. moderne mens
• adrenaline respons
= zeer nuttig
• overlevingsreacti...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

conclusie
• gevaar:
− we leven van
adrenalinestoot naar
adrenalinestoot
− genot van
adren...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

• maar
− antistressreactie
(cortisol, DHEA) kan je
niet eindeloos overeind
houden *
− met...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

langdurige stress
• bijnierschors = uitgeput
(cortisol )
• je wordt moe, prikk...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

• gevaar jarenlang op
adrenalinestoten te
leven = depressie
− bijnier maken minder
dopami...
hersenen

autonoom
zenuwstelsel

hormonen

conclusie: HC en hormonen
• verbetering hormonaal evenwicht
− DHEA  (+100%)
− ...
Deel 3
DEEL 3: OEFENINGEN
• 3.1 intro: ademoefening
• 3.2 hartfocus
• 3.3 snelle coherentie
• 3.4 hart intuïtie
• 3.5 mededogen v...
in plaats van
externe boosters

interne bron

• snelle suikers

• onuitputbare innerlijke
energiebron = hart

− snacks, co...
visie

gedrag
hormonale
ritmes
hersenritme
•synchroniseert

hartritme
•synchroniseert

ademhaling
•synchroniseert

•impact
per oefening
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

3.1 Intro: ademfocus

mededogen
hart
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

oefening
• word je bewust van je ademhaling
• aanda...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

conclusie
• kijk en vergelijk….
• tel nu de frequenties
− 6 keer?
− 10 keer?
− 14...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

conclusie
• probleem: doorgaans ademen we te snel
•...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

Goede ademhygiëne
• buikademhaling
− handen op buik

• let ook op j...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

• inademing
− stimuleert sympaticus
− versnelt hartritme

• uitadem...
• adem = anker*
adem

lichaam

geest
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

• Als je ademt in die frequentie
− dus 6 ademhaling...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

• in software van heartmath institute
wordt hier oo...
http://www.spiritueelmagazine.nl/goede-ademhaling.html
http://www.spiritueelmagazine.nl/goede-ademhaling-2.html
http://www.spiritueelmagazine.nl/goede-ademhaling-2.html
ademfocus

hartfocus

3.2 hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

a) waarom?
• emoties neutraliseren*
• Stress respons doorbreken

me...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

• niet de situatie is de oorzaak van stress
• maar ...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

b) hoe?
stap 1: focus op je hart
• ga met je aandacht naar je
hart ...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

stap 2: adem in je hart
• In F6 (5 sec. in, 5 sec. ...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

c) Wanneer?
• midden in stresssituatie
• af en toe „bijtanken‟
− pa...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

d) Raakvlak 1
• basis: emotionele intelligentie
− c...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

d) raakvlak 2
• pure mindfulness techniek
− SAARA
•...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

3.3 snelle coherentie

mededogen
hart
ademfocus

hartfocus

a) waarom?
• in „flow‟ geraken
− endorfines 
− oxytocines 

snelle
coherentie

hartintuïtie

meded...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

flow = in de „zone‟ zijn

in de zone

bore-out

bur...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

b) hoe?
• stap 1: focus op je hart
• stap 2: adem i...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

warm gevoel oproepen?
• roep een gevoel van warmte ...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

oefening
• 2 minuutjes
• zoek even een beeld dat ee...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

• niet aan dat beeld denken
• maar dat beeld voelen...
ademfocus

hartfocus

dus 3 stappen

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

oefening
• pas dit opnieuw toe
− gedurende 2 minuten
− Ev. terug met potlood

• w...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

c) wanneer?
• éérst inoefenen
− rustige omgeving
− 365 techniek
• 3...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

• eenmaal onder de knie:
− vlak vóór meeting, onder...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

vergeet niet….
• oefenen
• oefenen
• oefenen
• oefe...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

a) waarom?
• tappen uit je diepste intuïtie
• helderder nadenken
• ...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

b) hoe?
• 1+2+3 van daarnet
• 4° stap:
− vraag aan ...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

• verwacht géén tekstballon
met „de oplossing‟
of een ondertiteling...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

3.5 Mededogen van je hart
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

a) Waarom?
• afgeraken van steeds terugkerende
piek...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

b) Hoe?
• Stap 1 = bewust worden van een
specifieke...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

Zet ze op papier
aanleiding?

wat gevoeld?
(en waar...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

Stap 2
• focus op je hart
− adem in je hart
− en adem uit in je sol...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

Stap 3
• dompel het gevoel nu onder in de
warmte va...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

Stap 4
• vraag aan je hart om nieuwe inzichten
en k...
ademfocus

hartfocus

snelle
coherentie

hartintuïtie

mededogen
hart

c) Wanneer?
• „s avonds (vóór slapengaan)
• na medi...
DEEL 4:
LITERATUUR
David Servan-Schreiber
• uw brein als
medicijn
• www.guerir.org
Kees Blase
• Slanker met je
hartritme
• David O‟ Hare
en Kees blase
• http://www.hartfocus.nl
Luc Swinnen
• Stress is geen
probleem
• Luc Swinnen
• www.stressmanagement.be
Peter Aelbrecht
• Homo Energeticus
• Oefenboek
• receptenboek
• http://www.homoenergeticus.be
Doc Childre
• Transforming
stress
• Doc Childre
• www.heartmath.com
• www.heartmath.org
Engelstalig
tijdschrift
Qi gong: hartklank (hao)
• de warmte van het
hoofd en je hart,
gaat in je buik.
− http://www.happinez.nl/inspir
atie/do-it...
gratis e-books
• op site van
heartmath
http://endless-satsang.com/free-spiritual-ebooks.htm
websites
• heartmath.com ….org
• hartfocus.nnl
• nu vitaal
• wibo van gennip
• universe of possibilities
http://www.heartmathbenelux.com/
http://www.heartmath.org/
http://www.hartfocus.nl/
http://www.nuvitaal.nu
http://www.wibovangennip.nl/
http://www.ca.uky.edu/HES/fcs/possibilities/index.htm
“take home message”
• luisteren naar de stem van je hart
is het meest betrouwbare kompas !!
tot slot
• nog eens alle woorden van deze
presentatie in één dia…..
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november  2013
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november 2013

971 views

Published on

stress
hartresonantie
vlaamse vereniging hartpatiënten

  • Be the first to like this

Stress en hartresonantie, vlaamse vereniging hartpatiënten, oostkust, november 2013

  1. 1. Hartresonantie Dirk Laverge 20 november 2013
  2. 2. 4 delen
  3. 3. 1 Ons hart…. in oude culturen in religie metaforen spreuken
  4. 4. India • 4000 BC • hart = verantwoordelijk voor emoties en gevoelens • Yoga: hart = innerlijke guru
  5. 5. China • hart = zetel van het verstand • symbool* • polsslag **
  6. 6. Japan • shinzen (orgaan) • kokoro (verstand v/h hart)
  7. 7. Egypte • hart = wezen van het menselijk bewustzijn *
  8. 8. Griekenland • hart = zetel van het verstand
  9. 9. Turkije • Het oog van het hart vergist zich niet.
  10. 10. yoga • hart is de zetel van het bewustzijn*
  11. 11. Happinez nr 2 , 2011
  12. 12. Thomas Carlyle • “It is the heart that always sees before the head can see it.”*
  13. 13. Wijsheid van oude spreuken • Recht uit het hart spreken • Volg je hart • Iemand in je hart sluiten • Iets doen met hart en ziel • Je hart uitstorten • Laat het niet aan je hart komen • Uit het oog, uit het …. • Play from your heart
  14. 14. Conclusie • gemeenschappelijke noemer? • hart = centrum van − intuïtie − verbondenheid met anderen
  15. 15. Oefening • wijs jezelf even aan?* • wat is het meest betrouwbaar? • Zoek eigen voorbeelden
  16. 16. Conclusie Hart = innerlijk kompas
  17. 17. volg je hart… • makkelijker gezegd dan gedaan…. • we leren ook niet hoe we dit kunnen doen • nu wél met hartresonantie
  18. 18. Deel 2
  19. 19. hartritme variabiliteit hartritme coherente hartritme variabiliteit
  20. 20. HART : indrukwekkende prestaties • werkt meestal zonder onderbreking − 70 tot 80 jaar − Liefst zonder „onderhoud‟ of „reservestukken‟… • hoe vaak slaat ons hart? − dag? − jaar? *
  21. 21. het hart is méér dan een pomp • 1°autonoom netwerk van neuronen − soort kleine hersenen* − 40 000 neuronen in en rond het hart
  22. 22. • 2°hormonenfabriekje − eigen voorraad adrenaline − hormoon ANF = regelt bloeddruk − hormoon oxytocyne = liefdeshormoon* − deze hormonen werken rechtstreeks in op de hersenen.
  23. 23. oxytocine Bron: DS 13/02/2010
  24. 24. • 3° bij elke hartslag stuurt het hart elektromagnetische signalen naar gans het lichaam − dit kan aangetoond worden op op een afstand van enkele meters….*
  25. 25. hart – brein communicatie • neurologisch • biochemisch − hormonen − neurotransmitters • fysisch − bloeddruk golf bron: http://relaxforhealthnow.com/images/C.gif
  26. 26. Hartritme • kennen we van ECG bij cardioloog (fietsproef) • polar hartslagmeter − start to run − ….
  27. 27. Hartritme • iedereen kent wel z‟n hartslag − bij rust… − bij sport.. • zone training
  28. 28. • inademen − hartritme  • uitademen − hartritme  • conclusie : ademhaling heeft sterk impact op het hartritme!
  29. 29. oefening • word je bewust van je ademhaling • aandachtsoefening: − teken je ademhaling* • vel papier • 1 min. • potlood gaat mee en  met in en uitademen (beweging borstkas) = golfbeweging
  30. 30. hartritme variabiliteit hartritme coherente hartritme variabiliteit
  31. 31. Hartritmevariabiliteit (HRV) • Hartritme bv. 70 = is een wiskundig gemiddelde…. • maar in realiteit versnelt en vertraagt het hart voortdurend • die pauze tussen 2 hartslagen is nooit gelijk = sinusaritmie* • reeds veel studies (>10.000 wet. art.)**
  32. 32. Hartritme variabiliteit 2 m Volts 1.5 70 BPM 83 BPM .859 sec. 1 76 BPM .793 sec. .726 sec. 0.5 0 -0.5 0 1 2 2,5 seconden hartslag data © Copyright 1997 Institute of HeartMath
  33. 33. pubmed
  34. 34. Oorzaken:  HRV • naarmate we ouder worden vermindert die veranderlijkheid. • bij geboorte = veranderlijkheid het grootst • kind = emotioneel zeer flexibel * • bij naderen van dood = kleinst • indien interval gelijk blijft = probleem (**)
  35. 35. citaat D. Servan Schreiber  • onderzoek in gerespecteerde en niet in twijfel te trekken wetenschappelijke tijdschriften (Lancet, Circulation) bevestigen: − “als de veranderlijkheid van het hartritme is verdwenen, reageert het hart niet meer op emoties, en kan het niet meer „remmen‟*…..
  36. 36. • oorzaak? − omdat we onze fysiologische rem (parasympaticus) niet goed onderhouden… − we bedienen ons voortdurend van het gaspedaal (sympaticus) • metafoor: fysionomie = auto *
  37. 37. hartritme variabiliteit hartritme coherente hartritme variabiliteit
  38. 38. hartresonantie • = coherente hartritmevariabiliteit • de mate van regelmaat in de variatie • een grote variatie kan − ofwel regelmatig − ofwel chaotisch zijn.
  39. 39. HEART RATE HEART RATE emoties gereflecteerd in hartritme patroon* 90 80 70 60 FRUSTRATION 90 80 70 60 APPRECIATION 1 50 © Copyright 1997 Institute of HeartMath 100 150 TIME (SECONDS) 200
  40. 40. • dus zekere resonantie tussen verschillende ritmes − ademhalingsritme − hartritme − bloeddruk − hersenritmes • hart = centrale ritmische kracht !
  41. 41. hartresonantie • door het hart te controleren, leren we ons emotionele brein te controleren, en omgekeerd.
  42. 42. Biofeedbackapparatuur • Je kunt direct op een scherm zien hoe jouw hartritme van moment tot moment varieert. • Spiegel van je emoties. • Veel mensen denken dat emoties je “overkomen”. De stressmeter laat zien dat je ze kunt sturen.
  43. 43. heart math app. bron: www.heartmath.com
  44. 44. bron: nuvtiaal.nu , video op: http://www.stresseraser.nu/stresseraser
  45. 45. iPhone applicatie • gewone hartritme
  46. 46. conclusie • -4000 BC • oude spirituele kennis* 2013 moderne techno (ECG, fmri scans, ..) leveren bewijs • dus: spirituele kennis en wetenschap komen samen = unieke aan hartresonantie
  47. 47. demo
  48. 48. gewoon bezig op pc oproepen hartcoherentie telefoon rinkelt…
  49. 49. pro • levert overtuigend bewijs • overstijgt daarmee „zweverige new age‟ contra • duur* • afhankelijk apparatuur • na enkele keren: niet echt meer nodig…
  50. 50. Wie past het reeds toe? • managers bedrijven − Londen: Shell, BP, HP, Unilever, …. − US: Motorolla, video BBC • ziekenhuizen − daling uitstroom verpleegkundigen (Chicago) • Leger − NATO piloten • onderwijs: − betere examenresultaten • Hogent : start to breath (DS, dec. 2010, vrt nieuws) • US: lager onderwijs video: http://www.youtube.com/watch?v=-VrNJxJLVnc&NR=1 • UK: universiteiten (Harvard). − zie filmpje
  51. 51. ABC news: Stanford univ.
  52. 52. Hogent: start to breathe • vtm journaal: − Hogent − studentenpsycholoog: Vincent Willemyns*
  53. 53. Video NATO piloten
  54. 54. sport, dieren, … • concentratiesporten − golf − boogschieten • Link met huisdieren − kind speelt met hond = spontaan in coherentie* − oude mensen met huisdier leven langer, is geen toeval
  55. 55. HC: wat is het niet? • géén ontspanningstechniek zoals yoga, mindfulness, zen…
  56. 56. • wel een actietechniek − kan zowel met een harstslag van 150 als van 60
  57. 57. + effecten HC: psychologisch • enquêtes bij managers na 1 maand training: − minder stress − minder slapeloosheid − efficiënter vergaderen − helderder van geest
  58. 58. + effecten HC: lichamelijk • hersenen evenwicht • AZS evenwicht • hormonaal evenwicht • daling bloeddruk *
  59. 59. Belangrijke achtergrondinformatie hersenen autonoom zenuwstelsel • want link tussen − 3 systemen − stress − hartresonantie hormonen
  60. 60. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen 1/3 Hersenen en hartcoherentie • grofweg 3 lagen van hersenen
  61. 61. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen 1°hersenstam • of reptielenbrein • oudste deel: 300 000 000 jaar oud • ook bij: reptielen, vissen • autonome functies − − − − regeling lichaamstemperatuur slaapritme, honger, dorst ademhaling, hartritme expressie van emoties *
  62. 62. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen 2° emotionele brein • of: limbisch systeem, primitieve hersenen* • 200 000 000 jaar oud • ook bij zoogdieren ** • functies − − − − reukzin reflexen instincten evenwicht tussen lichaamsfuncties (homeostase)
  63. 63. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen 3° verstandelijke brein • of neocortex, hersenschors, cerebrum • „slechts‟ 100 000 jaar oud • functie: − abstract denken − spreken, onthouden • razendsnel gegroeid, maar …  niet altijd in staat om controle uit te oefenen op andere delen  gevolg….
  64. 64. hersenen autonoom zenuwstelsel cfr. evolutie hersenen • bottom-up circuits * − limbisch systeem  neocortex − sterker „bedraad‟ dan • top-down circuits − neocortex  limbisch systeem • rol amygdala!! − FFF respons • gevolg? hormonen
  65. 65. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen gevolg……bij stress • limbisch systeem neemt de controle over (je merkt dat ook niet direct*) • gevolg − onlogica − impulsiviteit − emotionele instabiliteit ….
  66. 66. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen
  67. 67. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen Mr. Cortex • één en al verstand • onderdrukking van limbisch systeem • gevaar: emoties onderdrukken − tegen zin gaan werken − tegen beter weten in huwelijk in stand houden • gevolg − stress: emotionele en fysische klachten • hartritmestoornissen, bloeddruk , immuniteit  • dus: je verstand voorrang geven op je hart maakt ziek!*
  68. 68. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen Mr. Dinosaur • één en al emotie • neo-cortex staat op non-actief • nadeel: impulsief, snel in paniek • vb. levensbedreigende situatie = nuttig − limbisch systeem (gericht op overleven) krijgt voorrang op cognitieve denken • maar: uitsluitend je emoties volgen maakt ook ziek…
  69. 69. ideaal • hoog IQ • én hoog EQ = in harmonie = in flow
  70. 70. conclusie: HC en hersenen • emoties gestabiliseerd • frontale kwabben in cortex beter bevloeid − fmRI scans *
  71. 71. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen sympathisch stelsel • metafoor: GAS pedaal • kenmerken: − − − − − − − hartritme versnelt (vb *) spijsvertering valt stil zweten pupillen groter glucose (vlugge energie) productie: adrenaline en noradrenaline controleert vecht- en vluchtreacties
  72. 72. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen parasympathisch stelsel • metafoor: REM • kenmerken: − − − − hartritme vertraagt spijsvering wordt geactiveerd pupillen kleiner neurotransmitter: acetylcholine • gevolg: − rustgevend effect − energie wordt opgebouwd
  73. 73. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen conclusie • beide systemen werken dus in tegenovergestelde richting • evenwicht tussen „rem‟ en „gaspedaal‟ is dus belangrijk, beide moeten in topconditie zijn. • zoogdieren: constant in evenwicht • stress zorgt voor onevenwicht − vb. stresserende werklunch…** − chronisch activeren sympaticus put je energiereserves uit.
  74. 74. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen conclusie: HC en AZS • HC zorgt dat beide systemen terug in evenwicht zijn − activiteit sympaticus  − activiteit para sympaticus 
  75. 75. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen 3/3 HC en hormonen • bij stress − 1° reactie: adrenaline (snel en kort) − 2° anti-stress reactie (veel en lang) • cortisol • DHEA
  76. 76. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen 1°stresshormoon: adrenaline • adrenaline = vlucht-of-vechthormoon • adrenalinerespons = snel − − − − − hartritme  bloeddruk  je verbruikt veel suikers dopamine * endorfines ** • vb. bijna botsing***
  77. 77. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen oermens vs. moderne mens • adrenaline respons = zeer nuttig • overlevingsreactie bij gevaar • zelden levensgevaar • maar adrenalinerespons zit wel ingebakken in ons lichaam • en treed op bij minste stress
  78. 78. hersenen autonoom zenuwstelsel conclusie • gevaar: − we leven van adrenalinestoot naar adrenalinestoot − genot van adrenalinerespons = verslavend hormonen
  79. 79. hersenen autonoom zenuwstelsel • maar − antistressreactie (cortisol, DHEA) kan je niet eindeloos overeind houden * − metafoor motor 24 u./24u draait* hormonen
  80. 80. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen langdurige stress • bijnierschors = uitgeput (cortisol ) • je wordt moe, prikkelbaar, maar adrenaline houdt je nog overeind • stadium „opgejaagde konijnen‟, adrenalinejunkies
  81. 81. hersenen autonoom zenuwstelsel • gevaar jarenlang op adrenalinestoten te leven = depressie − bijnier maken minder dopamine hormonen
  82. 82. hersenen autonoom zenuwstelsel hormonen conclusie: HC en hormonen • verbetering hormonaal evenwicht − DHEA  (+100%) −  cortisol (-23%) −  productie IgA* • effect gedurende 6 uur na 1 oefening
  83. 83. Deel 3
  84. 84. DEEL 3: OEFENINGEN • 3.1 intro: ademoefening • 3.2 hartfocus • 3.3 snelle coherentie • 3.4 hart intuïtie • 3.5 mededogen van je hart
  85. 85. in plaats van externe boosters interne bron • snelle suikers • onuitputbare innerlijke energiebron = hart − snacks, cola, .. • vitaminen • week-end zee • massage, sauna, • joggen (runners high) • relatie • job • geloof
  86. 86. visie gedrag hormonale ritmes hersenritme •synchroniseert hartritme •synchroniseert ademhaling •synchroniseert •impact
  87. 87. per oefening
  88. 88. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie 3.1 Intro: ademfocus mededogen hart
  89. 89. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart oefening • word je bewust van je ademhaling • aandachtsoefening: − teken je ademhaling* • vel papier • 1 min. • potlood gaat mee en  met in en uitademen (beweging borstkas) = golfbeweging
  90. 90. ademfocus hartfocus snelle coherentie conclusie • kijk en vergelijk…. • tel nu de frequenties − 6 keer? − 10 keer? − 14 keer? hartintuïtie mededogen hart
  91. 91. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart conclusie • probleem: doorgaans ademen we te snel • oplossing: bewust vertragen • principe − 5 seconden in , 5 seconden uit* − 5+5 = 10 sec. − dus 6 x ademen in 1 minuut • zo vertraag je de frequentie van ademen • en verdiep je de ademhaling
  92. 92. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie Goede ademhygiëne • buikademhaling − handen op buik • let ook op je houding: − rug recht, − voeten plat op grond* − benen niet gekruist mededogen hart
  93. 93. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie • inademing − stimuleert sympaticus − versnelt hartritme • uitademing − stimuleert parasympaticus − vertraagt hartritme • dus rustige ademhaling brengt zenuwstelsel in balans mededogen hart
  94. 94. • adem = anker* adem lichaam geest
  95. 95. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart • Als je ademt in die frequentie − dus 6 ademhalingen / minuut − 6 trillingen / 60 seconden − dus ademen in 0,1 Hz • zo kom je spontaan in hartresonantie* • doe nu de oef. een 2° keer − tel pas achteraf!!
  96. 96. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart • in software van heartmath institute wordt hier ook rekening mee gehouden − in de trainingsfase − ademen in F6 (5 sec. in, 5 sec. uit)
  97. 97. http://www.spiritueelmagazine.nl/goede-ademhaling.html
  98. 98. http://www.spiritueelmagazine.nl/goede-ademhaling-2.html
  99. 99. http://www.spiritueelmagazine.nl/goede-ademhaling-2.html
  100. 100. ademfocus hartfocus 3.2 hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart
  101. 101. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie a) waarom? • emoties neutraliseren* • Stress respons doorbreken mededogen hart
  102. 102. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart • niet de situatie is de oorzaak van stress • maar wél onze perceptie − in moment: hartfocus − achteraf: herkaderen • Probleem van vorige week: • is het volgend jaar nog zo belangrijk?
  103. 103. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie b) hoe? stap 1: focus op je hart • ga met je aandacht naar je hart of hartstreek mededogen hart
  104. 104. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart stap 2: adem in je hart • In F6 (5 sec. in, 5 sec. uit) • beeld je in dat je door je hart (of borststreek) ademt − niet letterlijk … − is bij wijze van spreken • tip: leg je hand op je hart (begin) • helpt om je energie te focussen op deze regio
  105. 105. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie c) Wanneer? • midden in stresssituatie • af en toe „bijtanken‟ − pauze (werk) − onderweg (trein, bus, auto) • maar ook op regelmatige basis − bv. Tijdens korte koffiepauze mededogen hart
  106. 106. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart d) Raakvlak 1 • basis: emotionele intelligentie − cfr. Daniel Goleman • anecdote (kids en snoep) − ABC van EQ*: • bewust worden van emoties en stemmingen • verwoorden van “ “ • verbanden zien tussen je gevoelens en gedachten • en die emoties en stemmingen controleren
  107. 107. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart d) raakvlak 2 • pure mindfulness techniek − SAARA • stoppen, ademen, aandacht, ruimte, activiteit hervatten (D. Dewulf) • stoppen, landen, activiteit hervatten (B. Prins)
  108. 108. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie 3.3 snelle coherentie mededogen hart
  109. 109. ademfocus hartfocus a) waarom? • in „flow‟ geraken − endorfines  − oxytocines  snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart
  110. 110. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart flow = in de „zone‟ zijn in de zone bore-out burn-out
  111. 111. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart b) hoe? • stap 1: focus op je hart • stap 2: adem in je hart (neutraal) • stap 3: roep een warm gevoel op
  112. 112. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart warm gevoel oproepen? • roep een gevoel van warmte op in je hart of borstkas − roep een leuke herinnering op (levendig) − denk aan een kind waarvan je houdt − of een huisdier (*) − afdaling met ski − zeilboot, …  indien spontane glimlach = OK
  113. 113. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart oefening • 2 minuutjes • zoek even een beeld dat een warm gevoel oproept (zie foto‟s) • probeer het zo helder en scherp mogelijk voor ogen te brengen • en gebruik dit bij de oef. straks
  114. 114. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart • niet aan dat beeld denken • maar dat beeld voelen, herbeleven • idee: met warme gevoelens kan je je HRV sturen!! • metafoor*
  115. 115. ademfocus hartfocus dus 3 stappen snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart
  116. 116. ademfocus hartfocus snelle coherentie oefening • pas dit opnieuw toe − gedurende 2 minuten − Ev. terug met potlood • wat voel je? hartintuïtie mededogen hart
  117. 117. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie c) wanneer? • éérst inoefenen − rustige omgeving − 365 techniek • 3 x per dag* • 6 x ademen /minuut (F6) • 5 min. − dus: „automatisme kweken‟ (conditioneren) mededogen hart
  118. 118. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart • eenmaal onder de knie: − vlak vóór meeting, onderhandeling, …. − toepasbaar midden in een onverwachte stress-situatie! − „ s morgens na opstaan !!
  119. 119. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart vergeet niet…. • oefenen • oefenen • oefenen • oefenen • oefenen • als je het dan écht nodig hebt, kan je er spontaan gebruik van maken
  120. 120. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart
  121. 121. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie a) waarom? • tappen uit je diepste intuïtie • helderder nadenken • Knopen doorhakken mededogen hart
  122. 122. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart b) hoe? • 1+2+3 van daarnet • 4° stap: − vraag aan je hart wat een goede oplossing kan zijn in de gegeven situatie
  123. 123. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie • verwacht géén tekstballon met „de oplossing‟ of een ondertiteling • maar word je bewust van kleine signalen, een ander gevoel, of perceptie…. mededogen hart
  124. 124. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart 3.5 Mededogen van je hart
  125. 125. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart a) Waarom? • afgeraken van steeds terugkerende piekergedachtes • herprogrammeren van slechte gewoontes/herinneringen • deblokkeren van oude gekneldheden • let op: − trauma‟s = psychiater of psycholoog !
  126. 126. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart b) Hoe? • Stap 1 = bewust worden van een specifieke negatieve emotie, angst, spanning, gekneldheden (verleden) • Breng ze „in kaart‟
  127. 127. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart Zet ze op papier aanleiding? wat gevoeld? (en waar?) hoe gereageerd? kritiek van collega ongemak in keel tanden op elkaar smile (maar inwendig koken) ruzie tussen kids druk in voorhoofd boos roepen … • is een analyse tool • dan weet je waarmee je aan de slag kunt….
  128. 128. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie Stap 2 • focus op je hart − adem in je hart − en adem uit in je solar plexus (zorgt voor een verdieping) mededogen hart
  129. 129. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart Stap 3 • dompel het gevoel nu onder in de warmte van je hart − metafoor wasmachine • Kijk met „mededogen‟ naar die situatie − EHBO = erken probleem, herken het, benoem het, en omarm het
  130. 130. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart Stap 4 • vraag aan je hart om nieuwe inzichten en kracht om beter met het probleem om te gaan en je gedrag te veranderen
  131. 131. ademfocus hartfocus snelle coherentie hartintuïtie mededogen hart c) Wanneer? • „s avonds (vóór slapengaan) • na meditatie (verdiepen ervan)
  132. 132. DEEL 4: LITERATUUR
  133. 133. David Servan-Schreiber • uw brein als medicijn • www.guerir.org
  134. 134. Kees Blase • Slanker met je hartritme • David O‟ Hare en Kees blase • http://www.hartfocus.nl
  135. 135. Luc Swinnen • Stress is geen probleem • Luc Swinnen • www.stressmanagement.be
  136. 136. Peter Aelbrecht • Homo Energeticus • Oefenboek • receptenboek • http://www.homoenergeticus.be
  137. 137. Doc Childre • Transforming stress • Doc Childre • www.heartmath.com • www.heartmath.org
  138. 138. Engelstalig
  139. 139. tijdschrift
  140. 140. Qi gong: hartklank (hao) • de warmte van het hoofd en je hart, gaat in je buik. − http://www.happinez.nl/inspir atie/do-ityourself/buikoefeningen/buiko efening/aflevering-1-deonderbuik/
  141. 141. gratis e-books • op site van heartmath
  142. 142. http://endless-satsang.com/free-spiritual-ebooks.htm
  143. 143. websites • heartmath.com ….org • hartfocus.nnl • nu vitaal • wibo van gennip • universe of possibilities
  144. 144. http://www.heartmathbenelux.com/
  145. 145. http://www.heartmath.org/
  146. 146. http://www.hartfocus.nl/
  147. 147. http://www.nuvitaal.nu
  148. 148. http://www.wibovangennip.nl/
  149. 149. http://www.ca.uky.edu/HES/fcs/possibilities/index.htm
  150. 150. “take home message” • luisteren naar de stem van je hart is het meest betrouwbare kompas !!
  151. 151. tot slot • nog eens alle woorden van deze presentatie in één dia…..

×