Hien

863 views

Published on

Hien

Published in: Education, Sports
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
863
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Hien

  1. 1. Lêi c¶m ¬n §Ó hoµn thµnh ®îc ®Ò tµi nµy ngoµi sù cè g¾ng cña b¶n th©n, t«i cßn nhËn ®îc sù ®éng viªn gióp ®ì quý b¸u. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n TS.NguyÔn Xu©n Quang ®· tËn t×nh híng dÉn t«i trong suèt thêi gian thùc tËp còng nh trong viÖc hoµn thµnh chuyªn ®Ò tèt nghiÖp. T«i xin ch©n thµnh c¶m ¬n phßng §èi ngo¹i, phßng KÕ ho¹ch, phßng Kinh doanh, phßng Tµi chÝnh kÕ to¸n vµ HiÖp héi chÌ ViÖt Nam, ®· gióp t«i trong viÖc thu thËp sè liÖu vµ nhËn thøc t×nh h×nh thùc hiÖn ®Ò tµi phôc vô cho nghiªn cøu ®Ò tµi. Víi thêi gian thùc tËp ng¾n ngñi vµ do sù hiÓu biÕt cßn h¹n chÕ nªn chuyªn ®Ò tèt nghiÖp kh«ng tr¸nh khái nh÷ng thiÕu sãt. T«i rÊt mong nhËn ®îc sù ®ãng gãp ý kiÕn cña thÇy gi¸o vµ cña c¸c c¸n bé trong Tæng c«ng ty ®Ó hoµn thiÖn vµ n©ng cao tr×nh ®é nhËn thøc cña b¶n th©n, gióp cho chuyªn ®Ò thùc tËp cña t«i ®¹t kÕt qu¶ tèt. Xin ch©n thµnh c¶m ¬n! 1
  2. 2. Sinh viªn Chu ThÞ H»ng 2
  3. 3. Lêi nãi ®Çu Thùc hiÖn nhÊt qu¸n chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ hµng ho¸ nhiÒu thµnh phÇn, vËn ®éng theo c¬ chÕ thÞ trêng cã sù qu¶n lý cña nhµ níc, theo ®Þnh híng x· héi chñ nghÜa, ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp Nhµ níc ph¶i ®èi diÖn trùc tiÕp víi thÞ trêng, ph¶i thay ®æi c¸ch thøc lµm ¨n míi cã thÓ tån t¹i vµ ph¸t triÓn bÒn v÷ng trong c¬ chÕ thÞ trêng nhÊt lµ trong thêi ®¹i tù do ho¸ th¬ng m¹i nh hiÖn nay... Do ®ã c¸c doanh nghiÖp ph¶i tù ®æi míi vÒ mäi mÆt ®Ó t¹o ra ®îc hµng ho¸ cã søc c¹nh tranh cao. Lµ doanh nghiÖp nhµ níc, Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam ®· dÇn dÇn tõng bíc thÝch nghi ®îc víi c¬ chÕ thÞ tr- êng ®Ó t¨ng trëng vµ ph¸t triÓn. C¸c s¶n phÈm cña Tæng c«ng ty ®· chiÕm lÜnh ®îc thÞ trêng trong níc vµ thÞ trêng níc ngoµi, víi sù ph¸t triÓn ®ã ®· kh¼ng ®Þnh lîi thÕ cña m×nh trong tËp ®oµn c¸c c©y c«ng nghiÖp. ChÌ lµ mét trong sè c¸c lo¹i c©y c«ng nghiÖp l©u n¨m, cã chu ký sèng dµi vµ cã gi¸ trÞ kinh tÕ lín. S¶n phÈm chÌ lµ ®å uèng cã gi¸ trÞ sö dông cao, cã nhiÒu c«ng dông trong cuéc sèng hµng ngµy cña con ngêi vµ ®îc sö dông réng r·i trªn thÕ giíi. Tuy nhiªn còng nh nhiÒu doanh nghiÖp kinh doanh XNK kh¸c, Tæng c«ng ty chÌ ViÖt nam cßn gÆp nhiÒu khã kh¨n, thö th¸ch trong c«ng t¸c kinh doanh. §ã lµ mèi quan t©m chung cña ban l·nh ®¹o vµ toµn thÓ c¸n bé c«ng nh©n viªn trong tæng c«ng ty lµ: Lµm thÕ nµo ®Ó ®a ra c¸c gi¶i ph¸p phï hîp kh¾c phôc vµ h¹n chÕ khã kh¨n, thóc ®Èy h¬n n÷a ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, t¨ng kim ng¹ch xuÊt khÈu vµ më réng thÞ trêng néi ®Þa ®a Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam lín m¹nh xøng ®¸ng lµ "con chim ®Çu ®µn" cña ngµnh chÌ ViÖt Nam. 3
  4. 4. XuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn trªn vµ qua qu¸ tr×nh thùc tËp t¹i Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam, t«i ®· quyÕt ®Þnh chän ®Ò tµi "Mét sè gi¶i ph¸p thóc ®Èy xuÊt khÈu chÌ cña Tæng c«ng ty chÌ ViÖt nam" cho chuyªn ®Ò tèt nghiÖp cña m×nh. Môc ®Ých cña ®Ò tµi lµ lµm râ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ ho¹t ®éng xuÊt khÈu trong nÒn kinh tÕ quèc d©n, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña c«ng ty trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y, rót ra nh÷ng thµnh tùu ®· ®¹t ®îc nh÷ng h¹n chÕ cßn tån t¹i vµ ®a ra mét sè biÖn ph¸p nh»m thóc ®Èy ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña Tæng c«ng ty trong thêi gian tíi. §èi tîng nghiªn cøu cña chuyªn ®Ò tèt nghiÖp lµ t×nh h×nh xuÊt khÈu chÌ cña Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam. Ph¹m vi nghiªn cøu cña chuyªn ®Ò giíi h¹n trong ho¹t ®éng xuÊt khÈu chÌ cña Tæng c«ng ty chÌ trong nh÷ng n¨m gÇn ®©y. 4
  5. 5. Ngoµi phÇn më ®Çu vµ kÕt luËn chuyªn ®Ò ®îc chia lµm 3 ch¬ng: - Ch¬ng I: Vai trß vµ néi dung cña ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt khÈu ë doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu - Ch¬ng II: Thùc tr¹ng xuÊt khÈu chÌ cña tæng c«ng ty chÌ viÖt nam tõ 1998 - 2000 - Ch¬ng III: Gi¶i ph¸p c¬ b¶n thóc ®Èy xuÊt khÈu chÌ cña Tæng c«ng ty . Trong chuyªn ®Ò tèt nghiÖp cã sö dông ph¬ng ph¸p thèng kª vµ ph©n tÝch sè liÖu cña c¸c n¨m ®Ó tõ ®ã ph©n tÝch cô thÓ thùc tr¹ng ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña Tæng c«ng ty. 5
  6. 6. Ch¬ng I vai trß vµ néi dung cña ho¹t ®éng kinh doanh xuÊt khÈu ë doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu I- XuÊt khÈu vµ vai trß cña xuÊt khÈu trong ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. 1- Kh¸i niÖm vµ ®Æc ®iÓm cña xuÊt khÈu ë doanh nghiÖp th¬ng m¹i. 1.1. Kh¸i niÖm XuÊt khÈu lµ ho¹t ®éng b¸n hµng hoÆc dÞch vô cña mét quèc gia nµy sang mét quèc gia kh¸c nh»m ph¸t triÓn s¶n xuÊt, kinh doanh vµ ®êi sèng. Song ho¹t ®éng nµy cã nh÷ng nÐt riªng phøc t¹p h¬n trong níc nh giao dÞch víi nh÷ng ngêi cã quèc tÞch kh¸c nhau, thÞ trêng réng lín khã kiÓm so¸t, mua b¸n qua trung gian nhiÒu, ®ång tiÒn thanh to¸n thêng lµ ngo¹i tÖ m¹nh vµ hµng ho¸ ph¶i vËn chuyÓn qua biªn giíi, cöa khÈu c¸c quèc gia kh¸c nhau nªn ph¶i tu©n thñ theo c¸c tËp qu¸n quèc tÕ còng nh luËt lÖ tõng ®Þa ph¬ng kh¸c nhau. 1.2. §Æc ®iÓm Cïng víi nhËp khÈu, xuÊt khÈu lµ mét trong hai h×nh thøc c¬ b¶n, quan träng nhÊt cña th¬ng m¹i quèc tÕ. Nã kh«ng ph¶i lµ hµnh vi b¸n hµng riªng lÎ mµ lµ c¶ mét hÖ thèng c¸c quan hÖ mua b¸n phøc t¹p cã tæ chøc c¶ bªn trong lÉn bªn ngoµi nh»m môc tiªu lîi nhuËn, thóc ®Èy s¶n xuÊt hµng ho¸ ph¸t triÓn vµ chuyÓn ®æi c¬ cÊu kinh tÕ. Ho¹t ®éng xuÊt khÈu ®· xuÊt hiÖn tõ rÊt l©u ®êi vµ ngµy cµng ph¸t triÓn. Tõ h×nh thøc ®¬n gi¶n ®Çu tiªn lµ hµng ®æi hµng, ngµy nay ho¹t ®éng xuÊt khÈu ®ang diÔn ra rÊt s«i ®éng víi nhiÒu h×nh thøc phong 6
  7. 7. phó ®a d¹ng h¬n nh hîp t¸c s¶n xuÊt vµ gia c«ng quèc tÕ, chuyÓn khÈu, t¹m nhËp t¸i xuÊt, lµm c¸c dÞch vô xuÊt khÈu, ®¹i lý, uû th¸c xuÊt khÈu... Ho¹t ®éng xuÊt khÈu diÔn ra trªn mäi lÜnh vùc, trong mäi ®iÒu kiÖn kinh tÕ, tõ xuÊt khÈu hµng ho¸ tiªu dïng ®Õn t liÖu s¶n xuÊt, m¸y mãc thiÕt bÞ vµ c«ng nghÖ kü thuËt cao. TÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng ®ã ®Òu cã chung mét môc ®Ých lµ ®em l¹i lîi Ých cho c¸c níc tham gia. Ho¹t ®éng xuÊt khÈu ®îc tæ chøc, thùc hiÖn víi nhiÒu nghiÖp vô, nhiÒu kh©u tõ ®iÒu tra thÞ trêng níc ngoµi, l¹ chän hµng ho¸ xuÊt khÈu, th¬ng nh©n giao dÞch, c¸c bíc tiÕn hµnh giao dÞch ®µm ph¸n, ký kÕt hîp ®ång, tæ chøc thùc hiÖn hîp ®ång cho ®Õn khi hµng ho¸ chuyÓn ®Õn c¶ng chuyÓn giao quyÒn së h÷u cho ngêi mua, hoµn thµnh thanh to¸n. Mçi kh©u, mçi nghiÖp vô nµy ph¶i ®îc nghiªn cøu ®Çy ®ñ, kü lìng, ®Æt chóng trong mèi quan hÖ lÉn nhau, tranh thñ n¾m b¾t nh÷ng lîi thÕ nh»m ®¶m b¶o hiÖu qu¶ cao nhÊt, phôc vô ®Çy ®ñ vµ kÞp thêi cho s¶n xuÊt vµ tiªu dïng trong níc. §èi víi ngêi tham gia ho¹t ®éng xuÊt khÈu , tríc khi bíc vµo nghiªn cøu, thùc hiÖn c¸c kh©u nghiÖp vô ph¶i n¾m b¾t ®îc c¸c th«ng tin vÒ nhu cÇu hµng ho¸ , thÞ hiÕu, tËp qu¸n tiªu dïng gi¸ c¶, xu híng biÕn ®éng cña nã ë thÞ trêng níc ngoµi. Nh÷ng ®iÒu ®ã ph¶i trë thµnh nÕp thêng xuyªn trong t duy mçi nhµ kinh doanh Th¬ng m¹i Quèc tÕ. 2. Vai trß cña xuÊt khÈu ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n. §Èy m¹nh xuÊt khÈu ®îc coi lµ vÊn ®Ò chuyÓn giao ý nghÜa ®Ó ph¸t triÓn kinh tÕ vµ thùc hiÖn qu¸ tr×nh c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹I ho¸ ®Êt níc. Vai trß cña xuÊt khÈu thÓ hiÖn trªn c¸c mÆt sau: 7
  8. 8. • XuÊt khÈu t¹o nguån vèn chñ yÕu cho nhËp khÈu phôc vô c«ng nghiÖp ho¸, hiÖn ®¹I ho¸. • XuÊt khÈu ®ãng gãp vµo viÖc chuyÓn dÞch c¬ cÊu kinh tÕ, thóc ®Èy s¶n xuÊt ph¸t triÓn. • XuÊt khÈu t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c nghµnh kh¸c cã c¬ héi ph¸t triÓn thuËn lîi. VÝ dô khi ph¸t triÓn nghµnh dÖt may xuÊt khÈu sÏ t¹o c¬ héi ®Çy ®ñ cho viÖc ph¸t triÓn nghµnh s¶n xuÊt nguyªn liÖu nh b«ng hay thuèc nhuém. Sù ph¸t triÓn cña nghµnh c«ng nghiÖp chÕ biÕn thùc phÈm xuÊt khÈu ( g¹o, dÇu, thùc vËt, chÌ.v.v..) cã thÓ sÏ kÐo theo sù ph¸t triÓn cña nghµnh c«ng nghiÖp chÕ t¹o thiÕt bÞ phôc vô cho nã. • XuÊt khÈu t¹o ra kh¶ n¨ng më réng thÞ trêng tiªu thô gãp phÇn cho s¶n xuÊt ph¸t triÓn vµ æn ®Þnh. • XuÊt khÈu t¹o ®iÒu kiÖn më réng kh¶ n¨ng cung cÊp ®Çu vµo cho s¶n xuÊt, n©ng cao n¨ng lùc s¶n xuÊt trong níc. • XuÊt khÈu t¹o ra nh÷ng tiÒn ®Ò kinh tÕ, kü thuËt nh»m c¶i t¹o vµ n©ng cao n¨ng lùc s¶n xuÊt, hay xuÊt khÈu chÝnh lµ mét ph¬ng tiÖn quan träng t¹o ra vèn, kü thuËt vµ c«ng nghÖ tõ thÕ giíi bªn ngoµi vµo ViÖt Nam nh»m thóc ®Èy nÒn kinh tÕ ph¸t triÓn. • Th«ng qua xuÊt khÈu, hµng ho¸ cña ta sÏ ph¶i tham gia vµo cuéc c¹nh tranh trªn thÞ trêng thÕ giíi c¶ vÒ chÊt lîng còng nh gi¸ c¶. Cuéc c¹nh tranh nµy ®ßi hái chóng ta ph¶i tæ chøc l¹i s¶n xuÊt, h×nh thµnh c¬ cÊu s¶n xuÊt lu«n thÝch nghi ®îc víi thÞ trêng. 8
  9. 9. • XuÊt khÈu cã t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn viÖc gi¶i quyÕt c«ng ¨n viÖc lµm vµ c¶i thiÖn ®êi sèng cña nh©n d©n. T¸c ®éng ®ã thÓ hiÖn tríc hÕt ë chç: s¶n xuÊt hµng ho¸ xuÊt khÈu lµ n¬i thu hót hµng triÖu lao ®éng vµo lµm viÖc vµ cã thu nhËp kh«ng thÊp. XuÊt khÈu cßn t¹o ra nguån vèn ®Ó nhËp khÈu vËt phÈm tiªu dïng thiÕt yÕu phôc vô ®êi sèng vµ ®¸p øng ngµy mét phong phó thªm nhu cÇu tiªu dïng cña nh©n d©n. • XuÊt khÈu lµ c¬ së ®Ó më réng vµ thóc ®Èy c¸c quan hÖ kinh tÕ ®èi ngo¹i cña níc ta. 3. Vai trß cña xuÊt khÈu ®èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh Nh×n nhËn díi gãc ®é cña mét doanh nghiÖp th× ho¹t ®éng xuÊt khÈu thùc chÊt lµ ho¹t ®éng b¸n hµng hay ho¹t ®éng tiªu thô s¶n phÈm cña doanh nghiÖp trªn ph¹m vi quèc tÕ. Nã kh¸c trong níc ë chç: B¸n ë nh÷ng thÞ trêng kh¸c nhau vÒ v¨n ho¸, ng«n ng÷, luËt ph¸p, chÝnh s¸ch, tËp qu¸n tÝn ngìng ... Nhng còng chÝnh vÒ sù kh¸c biÖt ®ã mµ më ra cho doanh nghiÖp mét c¬ héi ph¸t triÓn kinh doanh lín h¬n vµ l©u dµi h¬n. Tiªu thô s¶n phÈm lµ mét bé phËn quan träng cña ho¹t ®éng th¬ng m¹i doanh nghiÖp bëi hµng ho¸ ®îc s¶n xuÊt ra, mua vÒ ph¶i ®îc tiªu thô, ®ã lµ ®iÒu kiÖn quyÕt ®Þnh sù tån t¹i cña mét doanh nghiÖp. Trong c¬ chÕ thÞ trêng, víi viÖc gia t¨ng hµng ho¸ ngµy cµng nhiÒu trªn thÞ trêng, nhiÒu doanh nghiÖp ®· chuyÓn híng tõ s¶n xuÊt sang tiªu thô. Nh÷ng cè g¾ng nµy cµng ngµy cµng cã ý nghÜa to lín h¬n trong viÖc thùc hiÖn môc ®Ých kinh doanh . Tõ ®ã, kh¸i niÖm marketing xuÊt hiÖn víi nghÜa: mäi cè g¾ng cña doanh nghiÖp ®Òu híng ®Õn môc ®Ých cÇn thiÕt lµ tiªu thô s¶n phÈm. 9
  10. 10. ChÝnh v× nh÷ng lý do trªn mµ ta cã thÓ kh¼ng ®Þnh xuÊt khÈu ®· ®ãng gãp mét phÇn quan träng vµo sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp mµ cô thÓ lµ: • Th«ng qua xuÊt khÈu c¸c doanh nghiÖp trong níc cã thªm rÊt nhiÒu c¬ héi ®Ó tiªu thô s¶n phÈm cña m×nh víi khèi lîng lín vµ víi c¸c chñng lo¹i hµng ho¸ phong phó ®a d¹ng kh¸c nhau. • Nhê cã xuÊt khÈu mµ doanh nghiÖp lu«n lu«n s½n sµng ®æi míi vµ hoµn thiÖn c¬ cÊu s¶n xuÊt kinh doanh phï hîp víi thÞ trêng vµ theo kÞp sù ph¸t triÓn chung cña thÕ giíi. • Doanh nghiÖp trong qu¸ tr×nh tiÒn hµnh ho¹t ®éng xuÊt khÈu cã nhiÒu c¬ héi më réng quan hÖ lµm ¨n bu«n b¸n víi nhiÒu ®èi t¸c níc ngoµi. Qua ®ã sÏ tiÕp thu ®îc nhiÒu kinh nghiÖm trong viÖc kinh doanh , qu¶n lý doanh nghiÖp cña m×nh. • Nguån ngo¹i tÖ do xuÊt khÈu mang l¹i gióp doanh nghiÖp cã thªm nguån tµi chÝnh m¹nh ®Ó t¸i ®Çu t vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt c¶ vÒ chiÒu réng còng nh chiÒu s©u. • Doanh nghiÖp cã thÓ mang l¹i lîi Ých cho x· héi nhiÒu h¬n th«ng qua s¶n xuÊt hµng xuÊt khÈu thu hót nhiÒu lao ®éng t¹o thu nhËp æn ®Þnh, ®ång thêi t¹o ra thu nhËp ®Ó nhËp khÈu vËt t, t liÖu s¶n xuÊt, vËt phÈm tiªu dïng phôc vô cho s¶n xuÊt còng nh ®¸p øng nhu cÇu ngµy cµng cao cña ngêi d©n. II- Néi dung vµ h×nh thøc xuÊt khÈu chñ yÕu cña doanh nghiÖp. 1- C¸c h×nh thøc xuÊt khÈu chñ yÕu Cïng víi qu¸ tr×nh ph¸t triÓn l©u dµi cña m×nh, c¸c h×nh thøc kinh doanh xuÊt khÈu ngµy cµng trë nªn phong phó vµ ®a d¹ng. HÇu hÕt c¸c h×nh thøc ®Òu cè 10
  11. 11. g¾ng khai th¸c tèi ®a nh÷ng lîi thÕ do xuÊt khÈu mang l¹i. Tuy nhiªn trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ cßn yÕu nh níc ta, c¸c h×nh thøc xuÊt khÈu cña c¸c doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu cßn nghÌo nµn vµ cha sö dông ®îc c¸c nguån lùc trong níc ®Ó xuÊt khÈu cã hiÖu qu¶ cao nh c¸c níc kh¸c trong khu vùc. Theo NghÞ ®Þnh 33/CP (19/ 4/ 1994) th× ho¹t ®éng xuÊt khÈu ë níc ta bao gåm c¸c h×nh thøc chñ yÕu sau ®©y: 1.1- XuÊt khÈu trùc tiÕp: Lµ h×nh thøc mµ nhµ xuÊt khÈu gÆp trùc tiÕp hoÆc quan hÖ trùc tiÕp qua ®iÖn tÝn ®Ó tho¶ thuËn trùc tiÕp vÒ hµng ho¸, gÝa c¶ còng nh c¸c biÖn ph¸p giao dÞch víi ngêi nhËp khÈu. Nh÷ng néi dung nµy ®îc tho¶ thuËn mét c¸ch tù nguyÖn, kh«ng rµng buéc víi lÇn giao dÞch tríc, viÖc mua kh«ng nhÊt thiÕt ph¶i g¾n liÒn víi viÖc b¸n. C¸c c«ng viÖc chñ yÕu cña lo¹i h×nh nµy lµ nhµ xuÊt khÈu ph¶i t×m hiÓu thÞ trêng tiÕp cËn kh¸ch hµng, ngêi nhËp khÈu sÏ hái gi¸ vµ ®Æt hµng, nhµ xuÊt khÈu chµo gi¸, hai bªn kÕt thóc qu¸ tr×nh hoµn gi¸ vµ ký hîp ®ång. 1.2. XuÊt khÈu qua trung gian: Kh¸c víi h×nh thøc xuÊt khÈu trùc tiÕp, trong ho¹t ®éng xuÊt khÈu uû th¸c tÊt c¶ mäi viÖc kiÕn lËp quan hÖ gi÷a ngêi xuÊt khÈu vµ ngêi nhËp khÈu còng nh viÖc qui ®Þnh c¸c ®iÒu kiÖn mua b¸n ph¶i th«ng qua mét ngêi thø 3 ®îc gäi lµ ngêi nhËn uû th¸c. Ngêi nhËn uû th¸c tiÕn hµnh ho¹t ®éng xuÊt khÈu víi danh nghÜa cña m×nh nhng mäi chi phÝ ®Òu do bªn cã hµng xuÊt khÈu, bªn uû th¸c thanh to¸n. VÒ b¶n chÊt chi phÝ tr¶ cho bªn nhËn uû th¸c chÝnh lµ tiÒn thï lao tr¶ cho ®¹i lý. 1.3. Bu«n b¸n ®èi lu: 11
  12. 12. §©y lµ ph¬ng thøc giao dÞch trong ®ã xuÊt khÈu ph¶i kÕt hîp chÆt chÏ víi nhËp khÈu. Nhµ xuÊt khÈu ®ång thêi lµ nhµ nhËp khÈu, môc ®Ých ®Ó thu vÒ hµng ho¸ cã gi¸ trÞ t¬ng ®¬ng víi hµng xuÊt khÈu bëi vËy nã cßn gäi lµ ph¬ng thøc ®æi hµng. Trong ho¹t ®éng xuÊt khÈu nµy yªu cÇu c©n b»ng vÒ mÆt hµng, gi¸ c¶, tæng gi¸ trÞ vµ ®iÒu kiÖn giao hµng ®îc ®Æc biÖt chó ý. 1.4. Gia c«ng quèc tÕ: Lµ ph¬ng thøc kinh doanh ngêi ®Æt mua gia c«ng ë níc ngoµi cung cÊp m¸y mãc, thiÕt bÞ, nguyªn phô liÖu theo mÉu hµng vµ ®Þnh møc tríc. Ngêi nhËn gia c«ng lµm theo yªu cÇu cña kh¸ch, toµn bé s¶n phÈm lµm ra ngêi nhËn gia c«ng sÏ giao l¹i toµn bé cho ngêi ®Æt gia c«ng vµ ®Ó nhËn tiÒn gia c«ng gäi lµ phÝ gia c«ng. Gia c«ng quèc tÕ lµ ho¹t ®éng xuÊt nhËp khÈu g¾n liÒn víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt, thÞ trêng níc ngoµi lµ n¬i cung cÊp nguyªn vËt liÖu còng chÝnh lµ n¬i tiªu thô mÆt hµng ®ã, ®ång thêi nã cã t¸c dông lµ xuÊt khÈu lao ®éng t¹i chç, trêng häc vÒ kü thuËt vµ qu¶n lý vµ lµ qu¸ tr×nh tÝch luü vèn cho nh÷ng níc Ýt vèn. 1.5. T¹m nhËp t¸i xuÊt: T¸i xuÊt lµ xuÊt khÈu trë l¹i níc ngoµi nh÷ng hµng ho¸ ®· ®îc nhËp khÈu nhng cha qua dì bÕn ë níc t¸i xuÊt. Níc xuÊt khÈu Níc nhËp khÈu 12
  13. 13. Níc t¸i xuÊt NhiÖm vô nµy lµ nghiÖp vô giao dÞch 3 bªn. H×nh thøc chuyÓn khÈu lµ hµng ho¸ ®i th¼ng tõ níc xuÊt khÈu sang níc nhËp khÈu kh«ng ®i qua níc t¸i xuÊt. TiÒn tÖ Níc xuÊt khÈu Níc nhËp khÈu Hµng ho¸ 2- Néi dung cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña doanh nghiÖp. XuÊt khÈu lµ ho¹t ®éng hÕt søc phøc t¹p vµ chÞu ¶nh hëng cña nhiÒu nh©n tè kh¸c nhau. Ho¹t ®éng xuÊt khÈu ph¶i tr¶i qua nhiÒu kh©u rµng buéc lÉn nhau vµ ®ßi hái nhµ xuÊt khÈu ph¶i hÕt søc thËn träng, linh ho¹t ®Ó n¾m b¾t ®îc thêi c¬, gi¶m rñi ro vµ thu ®îc lîi nhuËn cao nhÊt. Tuú theo c¸c lo¹i h×nh xuÊt khÈu kh¸c nhau mµ sè bíc thùc hiÖn còng nh c¸c h×nh thøc tiÕn hµnh cã nh÷ng nÐt kh¸c nhau. Song vÒ c¬ b¶n, néi dung cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu thêng bao gåm nh÷ng vÊn ®Ò chñ yÕu sau ®©y: 2.1- Nghiªn cøu thÞ trêng: Nghiªn cøu thÞ trêng lµ c«ng viÖc cÇn thiÕt ®Çu tiªn ®èi víi bÊt cø mét nhµ kinh doanh nµo muèn tham gia vµo thÞ trêng thÕ giíi. ViÖc nghiªn cøu thÞ trêng tèt sÏ t¹o kh¶ n¨ng cho c¸c nhµ kinh doanh nhËn ra ®- îc quy luËt vËn ®éng cña tõng lo¹i hµng ho¸ cô thÓ th«ng qua sù biÕn ®æi nhu cÇu, hµng cung øng, gi¸ c¶ trªn thÞ trêng, qua ®ã gióp nhµ kinh doanh gi¶i quyÕt ®îc c¸c vÊn ®Ò cña thùc tiÔn kinh doanh còng nh yªu cÇu cña thÞ trêng. 13
  14. 14. Nghiªn cøu thÞ trêng theo nghÜa réng lµ qu¸ tr×nh ®iÒu tra ®Ó t×m triÓn väng b¸n hµng cña mét s¶n phÈm cô thÓ hay mét nhãm s¶n phÈm, kÓ c¶ ph¬ng ph¸p ®Ó thùc hiÖn môc tiªu ®ã. HoÆc còng cã thÓ hiÓu ®ã lµ qu¸ tr×nh thu nhËp th«ng tin, sè liÖu vÒ thÞ trêng, so s¸nh, ph©n tÝch sè liÖu ®ã vµ rót ra kÕt luËn. Nh÷ng kÕt luËn nµy sÏ gióp c¸c nhµ qu¶n lý ®a ra quyÕt ®Þnh ®óng ®¾n ®Ó lËp kÕ ho¹ch MARKETING... ChÝnh v× thÕ, nghiªn cøu thÞ trêng lµ mét ho¹t ®éng ®ãng vai trß ngµy cµng quan träng gióp c¸c nhµ kinh doanh ®¹t hiÖu qu¶ cao h¬n trong ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña m×nh. Cã thÓ nãi nghiªn cøu thÞ trêng lµ mét c«ng viÖc kh¸ phøc t¹p v× nã tr¶i ra trong mét kho¶ng kh«ng gian rÊt réng víi sù kh¸c biÖt vÒ lÞch sö, ®iÒu kiÖn ®Þa lý tù nhiªn vµ c¶ m«i trêng v¨n ho¸. Nã ®ßi hái ngêi nghiªn cøu ph¶i cã kh¶ n¨ng ph©n tÝch, gi¶i thÝch ®îc nh÷ng hµnh vi, th¸i ®é c¬ b¶n trong kinh doanh vµ tiªu dïng cña thÞ trêng... ChÝnh v× thÕ, viÖc nghiªn cøu thÞ trêng Quèc tÕ g¾n liÒn víi chi phÝ cao vµ ph¶i ®Çu t mét lîng thêi gian lín. Nghiªn cøu thÞ trêng thêng ®îc tiÕn hµnh theo hai ph- ¬ng ph¸p chÝnh: - Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu t¹i bµn: Lµ thu nhËp c¸c th«ng tin tõ c¸c nguån tµi liÖu ®· ®îc xuÊt b¶n c«ng khai hay b¸n c«ng khai, xö lý c¸c th«ng tin ®ã. §©y lµ ph¬ng ph¸p phæ th«ng nhÊt v× nã ®ì tèn kÐm vµ phï hîp víi kh¶ n¨ng cña nh÷ng ngêi xuÊt khÈu míi tham gia vµo thÞ trêng thÕ giíi. Tuy nhiªn nã còng cã h¹n chÕ nh chËm vµ møc ®é tin cËy kh«ng lín. - Ph¬ng ph¸p nghiªn cøu t¹i hiÖn trêng: Lµ viÖc thu nhËp th«ng tin chñ yÕu th«ng qua tiÕp xóc víi mäi 14
  15. 15. ngêi trªn hiÖn trêng. §©y lµ mét ph¬ng ph¸p ®em l¹i nh÷ng th«ng tin chÝnh x¸c, thêng xuyªn ®îc xö lý gióp ngêi xö dông cã ph¶n øng linh ho¹t h¬n. Song ®©y còng lµ mét ho¹t ®éng tèn kÐm vµ kh«ng ph¶i ai còng cã ®ñ tr×nh ®é ®Ó lµm ®îc. ViÖc nghiªn cøu thÞ trêng cã thÓ hiÓu mét c¸ch ®¬n gi¶n nhÊt lµ kiÓm t×m c©u tr¶ lêi tho¶ ®¸ng cho nh÷ng c©u hái mµ doanh nghiÖp xuÊt khÈu buéc ph¶i lµm: * Ph©n bè d©n c trong ®Þa bµn ra sao ? * Møc thu nhËp cña d©n c ? * Tr×nh ®é v¨n ho¸ vµ nghÒ nghiÖp phæ biÕn cña d©n c. * Phong tôc, tËp qu¸n cña thÞ trêng. * YÕu tè chÝnh cña thÞ trêng. * S¶n phÈm cïng chñng lo¹i hoÆc t¬ng tù nh s¶n phÈm cña doanh nghiÖp ®· xuÊt hiÖn trªn thÞ trêng cha ? * Ph¶n øng cña ngêi tiªu dïng víi s¶n phÈm ®ã. * Søc tiªu thô nh÷ng s¶n phÈm cïng chñng lo¹i trªn thÞ trêng ? * Nh÷ng kh¸ch hµng nµo sÏ cã nhu cÇu vÒ s¶n phÈm cña doanh nghiÖp ? * Ngêi tiªu dïng muèn g× vµ cÇn g× ? * Lµm thÕ nµo ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu vµ thÞ hiÕu cña kh¸ch hµng ? * Søc mua cña thÞ trêng víi s¶n phÈm cña doanh nghiÖp. * Ph¬ng thøc ph©n phèi s¶n phÈm vµ m¹ng líi tiªu thô nµo sÏ phï hîp vµ ®¹t hiÖu qu¶ nhÊt. * Thêi ®iÓm nµo sÏ ®a s¶n phÈm ra thÞ trêng ? Sau khi gi¶i ®¸p ®îc nh÷ng c©u hái trªn, nhµ xuÊt khÈu cÇn ph¶i cã kÕ ho¹ch ®a s¶n phÈm ra thÞ trêng mét c¸ch cô thÓ, chu ®¸o. 15
  16. 16. ViÖc gi¶i ®¸p nh÷ng c©u hái trªn thêng kh«ng ®ång nhÊt gi÷a nh÷ng ngêi ®îc giao nhiÖm vô nghiªn cøu, th¨m dß vµ kh¶o s¸t thÞ trêng. §iÒu nµy còng dÔ hiÓu bëi tr×nh ®é nhËn thøc vµ kh¶ n¨ng cña mçi ngêi kh¸c nhau. Do ®ã, kh«ng thÓ cö duy nhÊt mét ngêi ®i t×m hiÓu thÞ trêng mµ ph¶i cö nhiÒu ngêi vµ trªn c¬ së ®¸nh gi¸ cña mçi ngêi ®Ó t×m ra nh÷ng ý kiÕn ®ång nhÊt, nh÷ng ý kiÕn x¸c ®¸ng nhÊt (trong nh÷ng ý kiÕn ®ång) sÏ ®¸nh gi¸ ®îc thùc chÊt nhu cÇu, thÞ trêng vµ søc mua cña ngêi tiªu dïng. Mét ®iÒu mµ nhµ xuÊt khÈu ph¶i lu«n ghi nhí r»ng nghiªn cøu thÞ trêng kh«ng cã nghÜa lµ x¸c ®Þnh nhu cÇu, thÞ hiÕu, søc mua ... HiÖn nay t¹i thÞ trêng mµ ph¶i cao h¬n thÕ, xa h¬n thÕ lµ t×m ®îc khuynh híng cña thÞ trêng ®Ó s¶n phÈm cña doanh nghiÖp lu«n lu«n hÊp dÉn vµ thuyÕt phôc ngêi tiªu dïng. Trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu, kh¶o s¸t thÞ trêng ®iÒu quan träng h¬n c¶ ®èi víi nhµ s¶n xuÊt lµ t×m hiÓu sù biÕn ®éng gi¸ c¶ trªn thÞ trêng quèc tÕ cña mÆt hµng xuÊt khÈu. V× vËy, nhµ xuÊt khÈu cÇn cã ®Çy ®ñ th«ng tin vÒ vÊn ®Ò nµy ®Ó cã nh÷ng quyÕt ®Þnh kÞp thêi. Bªn c¹nh ®ã, do hµng ho¸ xuÊt khÈu thêng ph¶i ®i qua c¸c níc, c¸c khu vùc kh¸c nhau, do ®ã sù thay ®æi gi¸ c¶ cña hµng ho¸ chñ yÕu phô thuéc vµo c¸c kho¶n chi phÝ sau: * Gi¸ trÞ hµng ho¸ ®¬n thuÇn. * Bao b×. * ThuÕ xuÊt khÈu. * Chi phÝ vËn chuyÓn, b¶o qu¶n. * Chi phÝ b¶o hiÓm. * Chi phÝ kh¸c. 2.2 - X©y dùng chiÕn lîc vµ kÕ ho¹ch kinh doanh: * Trªn c¬ së nh÷ng kÕt qu¶ thu ®îc trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu tiÕp cËn thÞ trêng, ®¬n vÞ kinh 16
  17. 17. doanh x©y dùng vµ kÕ ho¹ch kinh doanh cña m×nh. ViÖc x©y dùng bao gåm: §¸nh gi¸ t×nh h×nh thÞ trêng vµ th- ¬ng nh©n, ®a ra bøc tranh tæng qu¸t vÒ ho¹t ®éng kinh doanh, nh÷ng thuËn lîi vµ khã kh¨n. * Lùa chän mÆt hµng, thêi c¬, ®iÒu kiÖn vµ ph¬ng thøc kinh doanh. * §Ò ra môc tiªu cô thÓ nh: B¸n s¶n phÈm ë thÞ trêng nµo, b¸n bao nhiªu vµ víi gi¸ bao nhiªu? ... * §Ò ra biÖn ph¸p vµ c«ng cô thùc hiÖn nh»m ®¹t ®îc môc tiªu ®· ®Ò ra. * S¬ bé ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ kinh tÕ cña viÖc kinh doanh th«ng qua mét sè c¸c chØ tiªu chñ yÕu sau: - ChØ tiªu tû suÊt ngo¹i tÖ. - ChØ tiªu thêi gian hoµ vèn. - ChØ tiªu tû suÊt doanh lîi. - ChØ tiªu ®iÓm hoµ vèn. 2.3 - Tæ chøc thùc hiÖn kÕ ho¹ch xuÊt khÈu. 2.3.1 - T¹o nguån hµng xuÊt khÈu. T¹o nguån hµng cho xuÊt khÈu lµ toµn bé ho¹t ®éng tõ ®Çu t, s¶n xuÊt cho c¸c nghiÖp vô nghiªn cøu thÞ trêng, ký kÕt hîp ®ång, thùc hiÖn hîp ®ång, vËn chuyÓn, b¶o qu¶n ... nh»m t¹o ra hµng ho¸ cã ®Çy ®ñ tiªu chuÈn cÇn thiÕt cho xuÊt khÈu. Nh vËy c«ng t¸c t¹o nguån cho xuÊt khÈu cã thÓ ®îc chia thµnh hai ho¹t ®éng chÝnh: * Ho¹t ®éng s¶n xuÊt hµng ho¸ xuÊt khÈu. §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt hµng ho¸ xuÊt khÈu th× ®©y lµ ho¹t ®éng c¬ b¶n vµ quan träng nhÊt. * Nh÷ng ho¹t ®éng nghiÖp vô phôc vô cho c«ng t¸c t¹o ra nguån hµng cho xuÊt khÈu, thêng do c¸c tæ chøc ngo¹i th¬ng lµm chøc n¨ng trung gian. Nh ®· biÕt, phÇn lín c¸c ho¹t ®éng nghiÖp vô tæ chøc thu mua t¹o nguån hµng xuÊt khÈu chØ lµm t¨ng thªm chi phÝ thuéc chi phÝ lu th«ng chø kh«ng lµm 17
  18. 18. t¨ng thªm gi¸ trÞ sö dông cña hµng ho¸. Do vËy c¸c nhµ xuÊt khÈu cÇn nghiªn cøu ®Ó ®¬n gi¶n ho¸ c¸c nghiÖp vô nh»m t¨ng lîi nhuËn cho m×nh. §èi víi c¸c doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt khÈu, hÖ thèng c¸c ®¹i lý thu mua hµng xuÊt khÈu ®îc coi lµ nh©n tè quan träng mang tÝnh quyÕt ®Þnh trùc tiÕp ®Õn chÊt lîng cña hµng xuÊt khÈu, ®Õn tiÕn ®é giao hµng, thùc hiÖn hîp ®ång, uy tÝn cña doanh nghiÖp vµ hiÖu qu¶ kinh doanh. Thùc tÕ cho thÊy mét doanh nghiÖp xuÊt khÈu m¹nh kh«ng ph¶i chØ v× dµi vèn mµ lµ do cã hÖ thèng ch©n hµng m¹nh, hÖ thèng ®¹i lý thu mua réng kh¾p, ho¹t ®éng thêng xuyªn, b¸m s¸t thÞ trêng. 18
  19. 19. C«ng t¸c thu mua t¹o nguån hµng xuÊt khÈu lµ hÖ thèng c¸c c«ng viÖc bao gåm: 2.3.1a - Nghiªn cøu nguån hµng xuÊt khÈu: §©y lµ viÖc nghiªn cøu kh¶ n¨ng cung cÊp hµng xuÊt khÈu trªn thÞ trêng, ®îc x¸c ®Þnh bëi nguån hµng thùc tÕ vµ nguån hµng tiÒm n¨ng. Trong ®ã nguån hµng thùc tÕ lµ nguån ®· cã vµ ®ang s½n sµng ®a vµo lu th«ng. Nguån hµng tiÒm n¨ng lµ nguån hµng cha xuÊt hiÖn, nã cã thÓ cã hoÆc kh«ng xuÊt hiÖn trªn thÞ tr- êng. Víi nguån hµng nµy, nhµ xuÊt khÈu ph¶i cã ®Çu t, cã ®¬n ®Æt hµng víi nhµ s¶n xuÊt, vµ ®©y lµ nguån hµng rÊt quan träng trong xuÊt khÈu. Nghiªn cøu nguån hµng xuÊt khÈu cßn nh»m x¸c ®Þnh chñng lo¹i mÆt hµng, kÝch cì, mÉu m· , c«ng cô, gi¸ c¶, thêi vô nh÷ng ®Æc ®iÓm, tÝnh n¨ng riªng cña tõng mÆt hµng. Ngoµi ra doanh nghiÖp cßn ph¶i x¸c ®Þnh ®îc xem mÆt hµng dù ®Þnh xuÊt khÈu cã thÓ ®¸p øng ®îc yªu cÇu cña thÞ trêng níc ngoµi vÒ nh÷ng chØ tiªu kü thuËt, kinh tÕ hay kh«ng ? MÆt kh¸c nghiªn cøu nguån hµng xuÊt khÈu cßn ph¶i x¸c ®Þnh ®îc gi¸ c¶ hµng ho¸ ®ã trong níc, so s¸nh víi gi¸ quèc tÕ ®Ó dù tÝnh ®îc møc l·i sÏ thu ®îc. Bªn c¹nh ®ã, ngêi lµm c«ng t¸c nµy còng cÇn t×m hiÓu chÝnh s¸ch qu¶n lý cña Nhµ níc vÒ mÆt hµng ®ã nh thÕ nµo ? TÊt c¶ nh÷ng c«ng viÖc trªn sÏ gióp doanh nghiÖp h¹n chÕ ®îc rñi ro cña thÞ trêng, tiÕn hµnh khai th¸c æn ®Þnh nguån hµng trong kho¶ng thêi gian hîp lý, lµm c¬ së ch¾c ch¾n cho viÖc ký kÕt vµ thùc hiÖn hîp ®ång xuÊt khÈu. 2.3.1b - Tæ chøc hÖ thèng thu mua hµng xuÊt khÈu. 19
  20. 20. X©y dùng mét hÖ thèng thu mua th«ng qua ®¹i lý vµ chi nh¸nh m×nh, doanh nghiÖp xuÊt khÈu sÏ tiÕt kiÖm ®îc chi phÝ thu mua, n©ng cao n¨ng xuÊt vµ hiÖu qu¶ thu mua. HÖ thèng thu mua bao gåm m¹ng líi c¸c ®¹i lý, hÖ thèng kho tµng ë c¸c ®Þa ph¬ng, c¸c khu vùc cã lo¹i hµng thu mua. Chi phÝ nµy kh¸ lín, do vËy doanh nghiÖp ph¶i cã sù lùa chän c©n nh¾c tríc khi chän ®¹i lý vµ x©y dùng kho, ®Æc biÖt lµ nh÷ng kho ®ßi hái ph¶i trang bÞ nh÷ng ph¬ng tiÖn hiÖn ®¹i, ®¾t tiÒn. HÖ thèng thu mua ®ång thêi ph¶i g¾n víi c¸c ph¬ng ¸n vËn chuyÓn hµng ho¸, víi ®iÒu kiÖn giao th«ng cña c¸c ®Þa ph¬ng. Ngoµi ra ®Çu t cho ngêi s¶n xuÊt còng lµ mét c¸ch lµm ch¾c ch¾n, l©u dµi ®Ó ®¶m b¶o cã nguån hµng æn ®Þnh tríc sù tranh mua trªn thÞ trêng néi ®Þa. Tuy vËy, do yªu cÇu cña ®Çu t nªn c¸c doanh nghiÖp ph¶i cã vèn lín vµ còng chøa ®ùng nhiÒu rñi ro do sù biÕn ®éng cña thÞ trêng, nhÊt lµ khi gi¸ c¶ trªn thÞ trêng h¹ xuèng díi møc kinh doanh cã l·i. Trong viÖc nµy ®ßi hái c¸c doanh nghiÖp ph¶i cã ®éi ngò c¸n bé cã tr×nh ®é kü thuËt cao, hiÓu biÕt vÒ s¶n phÈm, am hiÓu t×nh h×nh thÞ trêng. §iÒu nµy kh«ng ph¶i bao giê c¸c nhµ xuÊt khÈu còng lµm ®îc bëi ngµy nay cã nhiÒu s¶n phÈm thuéc lo¹i kü thuËt cao, phøc t¹p vµ rÊt ®a d¹ng. 2.3.1c - Ký kÕt hîp ®ång thu mua. PhÇn lín khèi lîng hµng ho¸ ®îc mua b¸n gi÷a c¸c doanh nghiÖp ngo¹i th¬ng víi c¸c nhµ s¶n xuÊt hoÆc c¸c ch©n hµng th«ng qua hîp ®ång thu mua, ®æi hµng, gia c«ng ... Do vËy viÖc ký kÕt hîp ®ång cã ý nghÜa hÕt søc quan träng trong c«ng t¸c thu mua t¹o nguån hµng xuÊt khÈu. Dùa trªn nh÷ng tho¶ thuËn vµ tù nguyÖn, c¸c bªn ký kÕt hîp ®ång lµm c¬ së v÷ng ch¾c 20
  21. 21. ®¶m b¶o cho c¸c ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp diÔn ra mét c¸ch b×nh thêng. §©y chÝnh lµ c¬ së ph¸p lý cho mèi quan hÖ gi÷a doanh nghiÖp vµ ngêi cung cÊp hµng. 2.3.1d - Sóc tiÕn khai th¸c nguån hµng xuÊt khÈu. Sau khi ®· ký kÕt hîp ®ång víi c¸c ch©n hµng vµ c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt, nhµ xuÊt khÈu ph¶i lËp ®îc kÕ ho¹ch thu mua, tiÕn hµnh s¾p xÕp c¸c phÇn viÖc ph¶i lµm vµ chØ ®¹o c¸c bé phËn lµm viÖc theo kÕ ho¹ch. Cô thÓ gåm nh÷ng phÇn viÖc sau: 21
  22. 22. - §a hÖ thèng kªnh thu mua ®· ®îc thiÕt lËp vµo ho¹t ®éng. - ChuÈn bÞ ®Çy ®ñ c¸c thñ tôc giÊy tê giao nhËn hµng theo hîp ®ång ®· ký. - Tæ chøc hÖ thèng kho tµng t¹i ®iÓm nót cña c¸c kªnh. - Tæ chøc vËn chuyÓn hµng theo c¸c ®Þa ®iÓm ®· qui ®Þnh. - ChuÈn bÞ ®Çy ®ñ tiÒn thanh to¸n. Trong qu¸ tr×nh thu mua, nhµ xuÊt khÈu ph¶i ghi b¶ng biÓu ®Ó theo dâi tiÕn ®é thùc hiÖn kÕ ho¹ch thu mua nh»m kÞp thêi ph¸t hiÖn ra nh÷ng ¸ch t¾c ®Ó cã biÖn ph¸p xö lý kÞp thêi. 2.3.1e - TiÕp nhËn, b¶o qu¶n vµ xuÊt kho hµng xuÊt khÈu. PhÇn lín hµng ho¸ tríc khi xuÊt khÈu ®Òu ph¶i qua mét hoÆc mét sè kho ®Ó ®¶m b¶o, ph©n lo¹i, ®ãng gãi, nhê lµm thñ tôc xuÊt khÈu. Nhµ xuÊt khÈu cÇn chuÈn bÞ tèt c¸c kho ®Ó tiÕp nhËn hµng xuÊt khÈu. C«ng t¸c b¶o qu¶n hµng ho¸ trong kho lµ mét nhiÖm vô quan träng cña chñ kho hµng. Chñ kho hµng ph¶i cã tr¸ch nhiÖm kh«ng ®Ó hµng h háng, ®æ vì, mÊt m¸t... trõ khi nh÷ng sù cè ®ã lµ do bÊt kh¶ kh¸ng g©y ra. Cuèi cïng lµ c«ng viÖc xuÊt kho hµng xuÊt khÈu. Trong c«ng ®o¹n nµy cÇn chó ý nhÊt lµ ph¶i cã ®Çy ®ñ c¸c giÊy tê, ho¸ ®¬n hîp lÖ. 2.3.2 - §µm ph¸m, ký kÕt hîp ®ång xuÊt khÈu. - §µm ph¸n lµ viÖc bµn b¹c trao ®æi víi nhau c¸c ®iÒu kiÖn mua b¸n gi÷a c¸c doanh nghiÖp xuÊt nhËp khÈu ®Ó ®i ®Õn thèng nhÊt ký kÕt hîp ®ång. Cã nhiÒu h×nh thøc ®µm ph¸m kh¸c nhau: §µm ph¸m qua th tÝn: §©y lµ h×nh thøc chñ yÕu ®Ó giao dÞch kinh doanh gi÷a c¸c nhµ xuÊt nhËp khÈu. 22
  23. 23. Nh÷ng cuéc tiÕp xóc ban ®Çu thêng lµ qua th tõ, Ngay c¶ khi hai bªn cã ®iÒu kiÖn gÆp gì trùc tiÕp th× duy tr× quan hÖ qua th tÝn th¬ng m¹i v©nx lµ cÇn thiÕt. So víi gÆp gì trùc tiÕp th× giao dÞch qua th tÝn tiÕt kiÖm ®îc rÊt nhiÒu chi phÝ. Trong cïng mét lóc cã thÓ giao dÞch ®îc víi nhiÒu kh¸ch hµng ë nhiÒu níc kh¸c nhau. MÆt kh¸c, ngêi viÕt th tÝn còng cã ®iÒu kiÖn ®Ó c©n nh¾c suy nghÜ, tranh thñ ý kiÕn cña nhiÒu ngêi vµ cã thÕ khÐo lÐo dÊu kÝn ®îc ý ®Þnh cña m×nh. Tuy nhiªn, giao dÞch b»ng th tÝn thêng mÊt rÊt nhiÒu thêi gian vµ do ®ã cã thÓ bá lì mÊt thêi c¬ mua b¸n. Ngêi ta cã thÓ sö dông ®iÖn tÝn ®Ó kh¾c phôc nhîc ®iÓm nµy. §µm ph¸n b»ng gÆp gì trùc tiÕp: GÆp gì trùc tiÕp gi÷a hai bªn ®Ó trao ®æi mäi ®iÒu kiÖn bu«n b¸n lµ mét h×nh thøc ®Æc biÖt quan träng. H×nh thøc nµy ®Èy nhanh tèc ®é gi¶i quyÕt mäi vÊn ®Ò gi÷a hai bªn vµ nhiÒu khi lµ lèi tho¸t cho nh÷ng ®µm ph¸n b»ng th tÝn ®· kÐo dµi qu¸ l©u mµ kh«ng cã kÕt qu¶. §µm ph¸n b»ng gÆp gì trùc tiÕp tuy hiÖu qu¶ h¬n h×nh thøc b»ng th tÝn, ®iÖn tÝn, song ®©y còng lµ h×nh thøc ®µm ph¸n khã kh¨n nhÊt, ®ßi hái ngêi tiÕn hµnh ®µm ph¸m ph¶i giái nghiÖp vô, tù tin, ph¶n øng nh¹y bÐn ®ñ tØnh t¸o vµ b×nh tÜnh do xÐt ý ®å cña ®èi ph¬ng. - MÆc dï cã sù kh¸c nhau gi÷a c¸c h×nh thøc ®µm ph¸n song nh×n chung c¸c cuéc ®µm ph¸n ®Òu tËp trung gi¶i quyÕt nh÷ng néi dung sau: Chµo gi¸ (ph¸t gi¸): Lµ viÖc nhµ kinh doanh thÓ hiÖn râ ý ®Þnh b¸n hµng cña m×nh lµ thêi c¬ ®Ò nghÞ ký kÕt hîp ®ång. Trong chµo hµng, nhµ xuÊt khÈu ph¶i nªu râ tªn hµng, quy c¸ch, phÈm chÊt, sè lîng, ®iÒu kiÖn, c¬ së giao hµng, gi¸ c¶ ... Hoµn gi¸ (mÆc c¶): Trong trêng hîp ngêi nhËn ®îc chµo hµng kh«ng chÊp nhËn hoµn toµn chµo hµng ®ã mµ 23
  24. 24. muèn ®a ra ®Ò nghÞ míi th× ®Ò nghÞ míi gäi lµ hoµn gi¸. Mçi lÇn giao dÞch thêng ph¶i tr¶i qua nhiÒu lÇn hoµn gi¸ míi ®i ®Õn kÕt thóc. ChÊp nhËn: Lµ sù ®ång ý tÊt c¶ c¸c ®iÒu kiÖn cña chµo hµng hoÆc sau khi ®· hoµn gi¸, do c¶ hai phÝa cïng chÊp nhËn. Khi ®ã hîp ®ång ®îc thµnh lËp. X¸c nhËn: Sau khi hai bªn mua b¸n ®· thèng nhÊt tho¶ thuËn víi nhau vÒ c¸c ®iÒu kiÖn giao dÞch, cã ghi l¹i cÈn thËn c¸c ®iÒu kho¶n ®· tho¶ thuËn råi göi cho bªn kia. §ã lµ v¨n b¶n x¸c nhËn thêng ®îc lËp thµnh 2 b¶n, bªn x¸c nhËn ký tríc råi göi cho bªn kia. Bªn kia ký xong tr¶ l¹i mét b¶n vµ gi÷ l¹i mét b¶n. Sau khi hai bªn tiÕn hµnh giao dÞch ®µm ph¸n cã kÕt qu¶ sÏ tiÕn hµnh ký kÕt hîp ®ång kinh tÕ - Hîp ®ång th¬ng m¹i Quèc tÕ. Néi dung cña hîp ®ång ph¶i thÓ hiÖn ®Çy ®ñ nghÜa vô vµ quyÒn h¹n cña c¶ hai bªn tham gia ký kÕt. Hîp ®ång thÓ hiÖn díi h×nh thøc b»ng v¨n b¶n lµ h×nh thøc b¾t buéc ®èi víi c¸c ®¬n vÞ xuÊt khÈu ë níc ta . - Mét hîp ®ång xuÊt khÈu hµng ho¸ th«ng thêng bao gåm nh÷ng néi dung sau: + Sè hîp ®ång. + Ngµy, th¸ng, n¨m ký kÕt hîp ®ång. + Tªn, ®Þa chØ c¸c bªn ký kÕt. + C¸c ®iÒu kho¶n cña hîp ®ång, trong ®ã cã c¸c ®iÒu kho¶n chñ yÕu lµ:  §iÒu 1: Tªn hµng, quy c¸ch, phÈm chÊt, sè lîng, bao b×, ký m· hiÖu.  §iÒu 2: Gi¸ c¶ (®¬n gi¸, tæng gi¸ trÞ).  §iÒu 3: Thêi gian, ®Þa ®iÓm vµ ph¬ng tiÖn giao hµng.  §iÒu 4: Gi¸m ®Þnh hµng ho¸.  §iÒu 5: §iÒu kiÖn xÕp hµng, thëng ph¹t. 24
  25. 25.  §iÒu 6: Nh÷ng chøng tõ cÇn thiÕt cho l« hµng.  §iÒu 7: Thanh to¸n.  §iÒu 8: Tr¸ch nhiÖm cña c¸c bªn khi vi ph¹m hîp ®ång.  §iÒu 9: Thñ tôc gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp hîp ®ång.  §iÒu 10: HiÖu lùc hîp ®ång. - Nh÷ng chó ý khi ký kÕt hîp ®ång: + V¨n b¶n cña hîp ®ång thêng do mét bªn so¹n th¶o, bªn kia cÇn nghiªn cøu kü lìng vµ cho ý kiÕn. Ng«n ng÷ trong hîp ®ång ph¶i lµ ng«n ng÷ th«ng dông. + Ngêi ký kÕt hîp ®ång ph¶i cã ®ñ thÈm quyÒn chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ néi dung ký kÕt. + Hîp ®ång cÇn ph¶i ®îc tr×nh bµy râ rµng, ph¶i ph¶n ¸nh ®óng néi dung tho¶ thuËn, kh«ng ®Ó t×nh tr¹ng mËp mê, cã thÓ suy luËn theo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau. + C¸c ®iÒu kho¶n trong hîp ®ång ph¶i tu©n thñ ®óng luËt ph¸p quèc tÕ còng nh luËt ph¸p cña c¸c bªn ký kÕt. 2.3.3 - Tæ chøc thùc hiÖn hîp ®ång xuÊt khÈu. Sau khi hîp ®ång ®îc ký kÕt, cÇn x¸c ®Þnh râ tr¸ch nhiÖm néi dung, tr×nh tù c«ng viÖc lµm, bè trÝ thêi gian, b¶ng biÓu theo dâi tiÕn ®é c«ng viÖc kh«ng ®Ó sai xo¸t x¶y ra. - Tr×nh tù thùc hiÖn hîp ®ång xuÊt khÈu bao gåm c¸c bíc: S¬ ®å: Tr×nh tù thùc hiÖn hîp ®ång xuÊt khÈu. 25
  26. 26. Ký hîp KiÓm Xin ChuÈn ®ång tra giÊy bÞ hµng xuÊt L/C phÐp ho¸ Giao Lµm thñ KiÓm Uû th¸c hµng tôc h¶i nghiÖm thuª lªn tµu quan hµng tµu ho¸ Mua b¶o Lµm thñ Gi¶i hiÓm tôc quyÕt thanh khiÕu * KiÓm tra L/C: Sau khi hîp ®ång xuÊt khÈu ®· ®îc hai bªn ký kÕt, ngêi xuÊt khÈu cÇn ph¶i kiÓm tra l¹i L/C do ngêi nhËp khÈu më t¹i ng©n hµng cã khíp víi néi dung trong hîp ®ång kh«ng. NÕu cã yªu cÇu söa ®æi th× ph¶i th«ng b¸o cho ngêi mua söa l¹i L/C t¹i ng©n hµng më L/C. Mäi néi dung söa ®æi ph¶i cã sù x¸c nhËn cña ng©n hµng më L/C th× L/C ®ã míi cã hiÖu lùc, v¨n b¶n söa ®æi trë thµnh mét bé phËn cÊu thµnh kh«ng thÓ t¸ch rêi L/C cò vµ néi dung cò bÞ huû bá. * Xin giÊy phÐp xuÊt khÈu hµng ho¸: ViÖc xin giÊy phÐp xuÊt khÈu tríc ®©y lµ mét c«ng viÖc b¾t buéc ®èi víi tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp ViÖt Nam khi muèn xuÊt khÈu hµng ho¸ ra níc ngoµi. Nhng b¾t ®Çu tõ ngµy 18/03/1998 theo quyÕt ®Þnh sè 55/1998/Q§/TTg ban hµnh ngµy 02/03/1998 cña Thñ tíng ChÝnh phñ th× tÊt c¶ c¸c doanh nghiÖp thuéc mäi thµnh phÇn kinh tÕ ®Òu ®îc quyÒn xuÊt khÈu hµng ho¸ phï hîp 26
  27. 27. víi néi dung ®¨ng ký kinh doanh trong níc cña doanh nghiÖp, kh«ng cÇn ph¶i xin giÊy phÐp kinh doanh xuÊt nhËp khÈu t¹i Bé Th¬ng m¹i n÷a. Tuy nhiªn quyÕt ®Þnh nµy kh«ng ¸p dông víi mét sè mÆt hµng ®ang qu¶n lý theo c¬ chÕ riªng, cô thÓ lµ nh÷ng mÆt hµng g¹o, chÊt næ, s¸ch b¸o, ngäc trai, ®¸ quý, kim lo¹i quý, t¸c phÈm nghÖ thuËt, ®å cæ. §¬n xin giÊy phÐp xuÊt khÈu bao gåm: - PhiÕu h¹n ng¹ch (nÕu hµng thuéc nhãm hµng Nhµ níc qu¶n lý b»ng h¹n ng¹ch). - B¶n sao hîp ®ång xuÊt khÈu. - L/C. - Mét sè giÊy tê liªn quan kh¸c. * ChuÈn bÞ hµng ho¸ xuÊt khÈu: Sau khi xin ®îc giÊy phÐp xuÊt khÈu, ngêi xuÊt khÈu ph¶i tiÕn hµnh chuÈn bÞ hµng ho¸. C«ng viÖc gåm 3 c«ng ®o¹n sau: - Thu gom tËp trung thµnh l« hµng xuÊt khÈu: ë ®©y, doanh nghiÖp xuÊt khÈu tæ chøc thu gom hµng b»ng nhiÒu biÖn ph¸p kh¸c nhau. - §ãng gãi bao b× hµng xuÊt khÈu: ViÖc ®ãng gãi bao b× ph¶i c¨n cø vµo hîp ®ång ®· ký kÕt. Bao b× ph¶i ®¶m b¶o ®îc phÈm chÊt cña hµng ho¸, dÔ nhËn biÕt hµng ho¸, g©y Ên tîng cho ngêi mua. - KÎ ký m· hiÖu hµng xuÊt khÈu: Ký hiÖu b»ng sè hay ch÷, h×nh vÏ ®îc ghi ë mÆt ngoµi bao b× ®Ó th«ng b¸o nh÷ng th«ng tin cÇn thiÕt cho viÖc giao nhËn, bçc dì, b¶o qu¶n hµng ho¸. Khi kÎ ký m· hiÖu hµng hãa ph¶i ®¶m b¶o néi dung cÇn th«ng b¸o cho ngêi nhËn hµng, cho viÖc tæ chøc vËn chuyÓn vµ b¶o qu¶n hµng ho¸, ®ång thêi ph¶i ®¶m b¶o yªu cÇu s¸ng sña, râ rµng, dÔ hiÓu. 27
  28. 28. * Thuª tµu: Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn hîp ®ång xuÊt khÈu hµng ho¸, viÖc thuª tµu chë hµng dùa vµo c¸c c¨n cø sau ®©y: - Hîp ®ång xuÊt khÈu. - §Æc ®iÓm hµng ho¸ xuÊt khÈu. - §iÒu kiÖn vËn t¶i. Ch¼ng h¹n, nÕu ®iÒu kiÖn c¬ së giao hµng trong hîp ®ång lµ CIF hoÆc CRF th× ngêi xuÊt khÈu cã tr¸ch nhiÖm ph¶i thuª tµu. NÕu lµ FOB th× tr¸ch nhiÖm thuª tµu l¹i thuéc vÒ ngêi nhËp khÈu. NÕu hµng ho¸ xuÊt khÈu cÇn ph¶i b¶o qu¶n t¬i sèng th× cÇn ph¶i thuª tµu chuyªn dông cã thiÕt bÞ ®«ng l¹nh. Hay cÇn chë hµng cã khèi lîng nhá lÎ ngêi ta thêng kh«ng thuª tµu chuyÕn mµ thuª tµu chî. Nh vËy, trªn thùc tÕ ngêi xuÊt khÈu cã nhiÖm vô thuª tµu hay kh«ng cßn tuú thuéc vµo ®iÒu kho¶n ®· tho¶ thuËn trong hîp ®ång ®· ký kÕt. * KiÓm nghiÖm hµng ho¸. KiÓm tra l¹i chÊt lîng hµng ho¸ xuÊt khÈu lµ c«ng viÖc cÇn thiÕt vµ quan träng v× nhê c«ng t¸c nµy mµ quyÒn lîi cña kh¸ch hµng ®îc b¶o ®¶m, ng¨n chÆn kÞp thêi nh÷ng hËu qu¶ xÊu ph©n ®Þnh tr¸ch nhiÖm râ rµng gi÷a c¸c kh©u s¶n xuÊt còng nh t¹o nguån hµng, ®¶m b¶o uy tÝn cña nhµ xuÊt khÈu còng nh nhµ s¶n xuÊt trong quan hÖ bu«n b¸n. C«ng t¸c kiÓm tra hµng xuÊt khÈu ®îc tiÕn hµnh ngay sau khi hµng chuÈn bÞ ®ãng gãi t¹i c¬ së s¶n xuÊt, cßn hµng kiÓm tra ë cöa khÈu lµ do kh¸ch hµng trùc tiÕp kiÓm tra hoÆc c¬ quan cã thÈm quyÒn kiÓm tra, phô thuéc vµo sù tho¶ thuËn cña 2 bªn. * Lµm thñ tôc h¶i quan. 28
  29. 29. §©y lµ qui ®Þnh b¾t buéc ®èi víi bÊt cø lo¹i hµng ho¸ nµo, c«ng t¸c nµy ®îc tiÕn hµnh qua 3 bíc: - Khai b¸o h¶i quan: Chñ hµng cã tr¸ch nhiÖm kª khai ®Çy ®ñ c¸c chi tiÕt vÒ hµng ho¸ mét c¸ch trung thùc vµ chÝnh x¸c lªn tê khai h¶i quan. Néi dung tê khai h¶i quan gåm cã: Lo¹i hµng, tªn hµng, sè lîng, gi¸ trÞ hµng ho¸, níc nhËp khÈu. Tê khai h¶i quan ®îc xuÊt tr×nh cïng víi mét sè giÊy tê kh¸c nh hîp ®ång xuÊt khÈu, giÊy phÐp, ho¸ ®¬n... - XuÊt tr×nh hµng ho¸ vµ nép thuÕ: Sau khi khai b¸o chñ hµng cÇn s¾p xÕp hµng hãa mét c¸ch hîp lý ®Ó thuËn tiÖn cho viÖc h¶i quan kiÓm tra vµ tÝnh thuÕ. - Thùc hiÖn c¸c quyÕt ®Þnh cña h¶i quan: §©y lµ kh©u cuèi cïng nh»m hoµn tÊt qu¸ tr×nh lµm thñ tôc h¶i quan cho hµng ho¸ xuÊt khÈu. §¬n vÞ xuÊt khÈu cã nghÜa vô thùc hiÖn mét c¸ch nghiªm tóc c¸c quyÕt ®Þnh cña h¶i quan ®èi víi l« hµng lµ cho phÐp hay kh«ng cho phÐp xuÊt khÈu... * Giao hµng lªn tµu: Trong trêng hîp nhµ xuÊt khÈu chÞu tr¸ch nhiÖm chuyªn chë th× c«ng viÖc giao hµng lªn tµu tiÕn hµnh theo tr×nh tù sau: - C¨n cø vµo chi tiÕt hµng xuÊt khÈu lËp b¶ng ®¨ng ký hµng chuyªn chë. - XuÊt tr×nh b¶ng d¨ng ký hµng ho¸ chuyªn chë cho ng- êi chuyªn chë ®Ó lÊy hå s¬ xÕp hµng. - Bè trÝ chuyªn chë hµng vµo c¶ng vµ bèc xÕp hµng lªn tµu. - LÊy biªn lai thuyÒn phã sau khi xÕp hµng lªn tµu. §©y lµ x¸c nhËn cña tµu vËn chuyÓn vÒ sè hµng ®· bèc xÕp lªn tµu, sau ®ã lÊy biªn lai thuyÒn phã ®æi lÊy vËn ®¬n ®êng biÓn. VËn ®¬n nµy cã gi¸ trÞ vÒ mÆt ph¸p lý lµm c¬ së gi¶i quyÕt c¸c tranh chÊp cã 29
  30. 30. thÓ x¶y ra vÒ hµng ho¸ ®îc chuyªn chë gi÷a ngêi thuª tµu vµ ngêi vËn t¶i. * Mua b¶o hiÓm: ViÖc chuyªn chë hµng xuÊt khÈu thêng ph¶i tr¶i qua mét lé tr×nh rÊt dµi, chøa ®ùng nhiÒu yÕu tè bÊt th- êng cña ®iÒu kiÖn tù nhiªn ®Æc biÖt lµ chuyªn chë b»ng ®êng biÓn, do ®ã thêng gÆp ph¶i rñi ro vµ g©y ra tæn thÊt. §Ó tr¸nh ®îc nh÷ng thiÖt h¹i kh«ng thÓ lêng tríc ®ã, hµng ho¸ xuÊt khÈu thêng ®îc mua b¶o hiÓm. Tuú vµo tho¶ thuËn trong hîp ®ång mµ nhµ xuÊt khÈu hay nhµ nhËp khÈu cã tr¸ch nhiÖm mua b¶o hiÓm cho hµng ho¸. Cã hai lo¹i hîp ®ång b¶o hiÓm lµ hîp ®ång b¶o hiÓm bao vµ hîp ®ång b¶o hiÓm chuyÕn (Open Policy vµ Voyage Policy). Khi ký kÕt hîp ®ång b¶o hiÓm cÇn ph¶i n¾m v÷ng c¸c ®iÒu kiÖn b¶o hiÓm: - §iÒu kiÖn b¶o hiÓm A: B¶o hiÓm mäi rñi ro. - §iÓu kiÖn b¶o hiÓm B: B¶o hiÓm cã båi thêng tæn thÊt riªng. - §iÒu kiÖn b¶o hiÓm C: B¶o hiÓm kh«ng båi thêng tæn thÊt riªng. * Thanh to¸n hîp ®ång: §©y lµ kh©u cuèi cïng nhng còng lµ kh©u quan träng ph¶n ¸nh kÕt qu¶ cña ho¹t ®éng xuÊt khÈu. HiÖu qu¶ kinh tÕ cña khu vùc kinh doanh xuÊt khÈu mét phÇn nhê vµo chÊt lîng cña viÖc thanh to¸n. Do ®Æc ®iÓm bu«n b¸n víi ngêi níc ngoµi nªn kh©u thanh to¸n kh¸ phøc t¹p bëi cã nhiÒu ph¬ng thøc thanh to¸n kh¸c nhau nh thanh to¸n b»ng th tÝn dông, nhê thu kÌm chøng tõ, chuyÓn tiÒn... Tuú theo mçi giao dÞch xuÊt khÈu cô thÓ mµ ta cã thÓ lùa chän ph¬ng thøc nµo cã lîi cho m×nh nh¸at. Nhng nãi chung ®Òu cÇn ph¶i lu ý ®Õn c¸c vÊn ®Ò sau: 30
  31. 31. - Tû gi¸ hèi ®o¸i. - TiÒn tÖ trong thanh to¸n. - Thêi h¹n thanh to¸n. - Ph¬ng thøc vµ h×nh thøc thanh to¸n. - §iÒu kiÖn ®¶m b¶o hèi ®o¸i. * Gi¶i quyÕt tranh chÊp: Trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn hîp ®ång cã thÓ x¶y ra nh÷ng vÊn ®Ò kh«ng mong muèn lµm ¶nh hëng ®Õn kÕt qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång, hai bªn sÏ c¨n cø vµo ®iÒu kho¶n “gi¶i quyÕt tranh chÊp, khiÕu n¹i (nÕu cã)” trong hîp ®ång ®Ó gi¶i quyÕt. Th«ng thêng hai bªn sÏ ®a vô viÖc ra gi¶i quyÕt ë c¬ quan träng tµi kinh tÕ vµ mäi ph¸n quyÕt cña träng tµi lµ chung thÈm vµ cã gi¸ trÞ b¾t buéc ®èi víi hai bªn. 2.4. §¸nh gi¸ hiÖu qu¶ thùc hiÖn hîp ®ång: §Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ cô thÓ cña mét hîp ®ång xuÊt khÈu, c¸c nhµ xuÊt khÈu ph¶i tr¶i qua c¸c kh©u ®¸nh gi¸, nghiÖm thu kÕt qu¶ cña hîp ®ång. Cã thÓ nãi hiÖu qu¶ lµ mèi quan t©m hµng ®Çu cña c¸c ®¬n vÞ kinh tÕ vµ lµ mét tiªu chuÈn quan träng ®Ó ®¸nh gi¸ kÕt qu¶ ho¹t ®éng xuÊt khÈu. Tuy r»ng lîi nhuËn lµ môc tiªu cña doanh nghiÖp xuÊt khÈu nhng bªn c¹nh ®ã tiÕt kiÖm lao ®éng x· héi hay t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng x· héi l¹i lµ tiªu chuÈn ®Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ kinh tÕ cña xuÊt khÈu. HiÖu qu¶ kinh tÕ cña mét ho¹t ®éng xuÊt khÈu ®îc ®¸nh gi¸ th«ng qua c¸c chØ tiªu chñ yÕu nh: - ChØ tiªu lîi nhuËn. - ChØ tiªu hiÖu qu¶ kinh tÕ cña xuÊt khÈu. - ChØ tiªu doanh lîi xuÊt khÈu. - ChØ tiªu doanh lîi xuÊt khÈu trong ®iÒu kiÖn tÝn dông. - ChØ tiªu ®iÓm hoµ vèn. 31
  32. 32. - ChØ tiªu thêi gian hoµn vèn... III - C¸c nh©n tè chñ yÕu ¶nh hëng ®Õn ho¹t ®éng xuÊt khÈu cña doanh nghiÖp A - C¸c nh©n tè kh¸ch quan: Mçi mét chñ thÓ ho¹t ®éng trong x· héi ®Òu chÞu sù chi phèi nhÊt ®Þnh cña m«i trêng xung quanh. §ã lµ tæng hîp c¸c yÕu tè cã t¸c ®éng trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp qua l¹i lÉn nhau. ChÝnh nh÷ng nh©n tè nµy sÏ quy ®Þnh xu híng vµ tr¹ng th¸i hµnh ®éng cña chñ thÓ. Trong kinh doanh th¬ng m¹i quèc tÕ, ®Æc biÖt lµ ho¹t ®éng dkj, c¸c doanh nghiÖp xuÊt khÈu ph¶i chÞu sù chi phãi cña c¸c nh©n tè bªn trong lÉn nh©n tè bªn ngoµi níc. C¸c nh©n tè nµy thêng xuyªn biÕn ®æi lµm cho ho¹t ®éng xuÊt khÈu cµng trë nªn phøc t¹p h¬n. ChÝnh v× thÕ, viÖc c¸c doanh nghiÖp kinh doanh xuÊt khÈu ph¶i theo dâi, n¾m b¾t vµ phana tÝch thêng xuyªn ¶nh hëng cña tõng nh©n tè ®èi víi viÖc kinh doanh cña m×nh lµ viÖc lµm thiÕt thùc kh«ng thÓ phñ nhËn ®îc. C¸c yÕu tè thuéc m«i trêng kinh doanh lµ c¸c yÕu tè kh¸ch quan mµ doanh nghiÖp kh«ng thÓ kiÓm so¸t ®- îc. Nghiªn cøu c¸c yÕu tè nµy kh«ng nh»m ®Ó ®iÒu khiÓn nã theo ý muèn cña doanh nghiÖp mµ nh»m t¹o ra kh¶ n¨ng thÝch øng mét c¸ch tèt nhÊt víi xu híng vËn ®éng cña nã. M«i trêng kinh doanh t¸c ®éng liªn tôc ®Õn ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp theo nh÷ng xu híng kh¸c nhau, võa t¹o ra c¬ héi võa h¹n chÕ kh¶ n¨ng thùc hiÖn môc tiªu kinh doanh cña doanh nghiÖp. ¶nh hëng cña m«i trêng kinh doanh cã thÓ ë c¸c tÇng (thø bËc) kh¸c nhau vÜ m«/vi m«i; m¹nh/yÕu; trùc tiÕp/gi¸n tiÕp... Nhng vÒ mÆt nguyªn t¾c, cÇn ph¶n ¶nh ®îc sù t¸c ®éng cña nã trong chiÕn lîc ph¸t triÓn kinh doanh cña doanh nghiÖp. 32
  33. 33. §Ó nghiªn cøu vµ ®a ®îc t¸c ®éng cña m«i trêng kinh doanh vµo chiÕn lîc, cã thÓ ph©n tÝch m«i trêng kinh doanh bao quanh doanh nghiÖp qua c¸c m«i trêng thµnh phÇn. Cã thÓ kÓ ®Õn mét sè m«i trêng chñ yÕu nh: 1. M«i trêng v¨n ho¸ vµ x· héi: YÕu tè v¨n ho¸ - x· héi lu«n bao quanh doanh nghiÖp vµ kh¸ch hµng vµ cã ¶nh hëng lín ®Õn sù ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. Cã thÓ nghiªn cøu c¸c yÕu tè nµy tõ nh÷ng gi¸c ®é kh¸c nhau tuú theo môc tiªu nghiªn cøu. Trong trêng hîp nµy, chóng ta ®Æc biÖt quan t©m ®Õn sù ¶nh hëng cña c¸c yÕu tè nµy trong viÖc h×nh thµnh vµ ®Æc ®iÓm thÞ trêng tiªu thô cña doanh nghiÖp. C¸c thÞ trêng lu«n bao gåm con ngêi thùc víi sè tiÒn mµ hä sö dông trong viÖc tho¶ m·n c¸c nhu cÇu cña hä. Mét c¸ch ®¬n gi¶n cã thÓ hiÓu: thÞ trêng = kh¸ch hµng + tói tiÒn cña hä. C¸c th«ng tin vÒ m«i trêng nµy cho phÐp doanh nghiÖp cã thÓ hiÓu biÕt ë nh÷ng møc ®é kh¸c nhau (tõ kh¸i qu¸t ®Õn cô thÓ) vÒ ®èi tîng phôc vô cña m×nh. Qua ®ã, cã thÓ ®a ra mét c¸ch chÝnh x¸c s¶n phÈm vµ c¸ch thøc phôc vô kh¸ch hµng. Tiªu thøc thêng ®îc nghiªn cøu khi ph©n tÝch m«i trêng v¨n ho¸ - x· héi vµ ¶nh hëng cña nã ®Õn kinh doanh: 1.1. D©n sè: (Quy m« cña nhu cÇu vµ tÝnh ®a d¹ng cña nhu cÇu) Sè ngêi hiÖn trªn thÞ trêng. Tiªu thøc nµy ¶nh h- ëng ®Õn dung lîng thÞ trêng cã thÓ ®¹t ®Õn. Th«ng th- êng, d©n sè cµng lín th× quy m« thÞ trêng cµng lín, nhu cÇu vÒ nhãm s¶n phÈm (s¶n phÈm) cµng lín, khèi l- îng tiªu thô mét sä nµo ®ã cµng lín, kh¶ n¨ng ®¶m b¶o 33
  34. 34. hiÖu qu¶ kinh doanh cµng cao, c¬ héi th¬ng m¹i lín... Tãm l¹i: Cã nhiÒu c¬ héi hÊp dÉn h¬n cho doanh nghiÖp trong ho¹t ®éng th¬ng m¹i vµ ngîc l¹i. 1.2. Xu híng vËn ®éng cña d©n sè: (D¹ng cña nhu cÇu vµ s¶n phÈm ®¸p øng). Tû lÖ sinh/tö, ®é tuæi trung b×nh vµ c¸c líp ngêi giµ trÎ. Tiªu thøc nµy ¶nh hëng chñ yÕu ®Õn nhu cÇu vµ viÖc h×nh thµnh c¸c dßng s¶n phÈm tho¶ m·n nã trªn thÞ trêng, c¸c yªu cÇu vÒ c¸ch thøc ®¸p øng cña doanh nghiÖp nh lùa chän s¶n phÈm ®¸p øng, ho¹t ®éng xóc tiÕn... 1.3. Hé gia ®×nh vµ xu híng vËn ®éng: (ChÊt lîng vµ quy c¸ch s¶n phÈm khi tho¶ m·m nhu cÇu cña c¶ gia ®×nh) §é lín cña mét gia ®×nh (bao gåm nhiÒu ngêi trong gia ®×nh). Cã ¶nh hëng ®Õn sè lîng, quy acchs s¶n phÈm cô thÓ... khi s¶n phÈm ®ã ®¸p øng cho nhu cÇu chung cña c¶ gia ®×nh. §Æc biÖt cã ý nghÜa khi ph©n tÝch trong mèi liªn hÖ víi thu nhËp cña ngêi tiªu thô. 1.4. Sù dÞch chuyÓn d©n c vµ xu híng vËn ®éng: Sù h×nh thµnh hay suy gi¶m møc ®é tËp trung d©n c (ngêi tiªu thô) ë mét khu vùc ®Þa lý hÑp. Cã ¶nh hëng lín ®Õn sù xuÊt hiÖn c¬ héi míi hoÆc suy tµn c¬ héi hiÖn t¹i cña doanh nghiÖp. 1.5. Thu nhËp vµ ph©n bæ thu nhËp cña ngêi tiªu thô: (Yªu cÇu vÒ sù tho¶ m·u nhu cÇu theo kh¶ n¨ng tµi chÝnh). Lîng tiÒn mµ ngêi tiªu thô cã thÓ sö dông ®Ó tho¶ m·n nhu cÇu c¸ nh©n cña hä. Trong ®iÒu kiÖn nguån lùc cã h¹n, sè lîng tiÒn (thu nhËp) sÏ ®îc trang tr¶i cho c¸c nhu cÇu theo nh÷ng tû lÖ kh¸c nhau vµ møc ®é u 34
  35. 35. tiªn kh¸c nhau. §iÒu nµy ¶nh hëng ®Õn sù lùa chän lo¹i s¶n phÈm vµ chÊt lîng cÇn ®¸p øng cña s¶n phÈm, h×nh thµnh nªn kh¸i niÖm vÒ chÊt lîng s¶n phÈm theo c¸ch ®¸nh gi¸ cña ngêi tiªu thô: S¶n phÈm võa ®ñ. Doanh nghiÖp cã nhiÒu c¬ héi ®Ó lùa chän s¶n phÈm tho¶ m·n kh¸c hµng theo møc ®é yªu cÇu kh¸c nhau vÒ chÊt lîng, chñng lo¹i (thay thÕ) vµ dÞch vô. 1.6. NghÒ nghiÖp, tÇng líp x· héi: (Yªu cÇu vÒ sù tho¶ m·n nhu cÇu theo ®Þa vÞ x· héi). VÞ trÝ cña ngêi tiªu thô trong x· héi. Cã ¶nh hëng lín ®Õn quan ®iÓm vµ c¸ch thøc øng xö trªn thÞ trêng. C¸c yªu cÇu vÒ s¶n phÈm vµ phôc vô t¬ng øng víi quan ®iÓm tho¶ m·n nhu cÇu ®îc h×nh thµnh theo nhãm. 1.7. D©n téc, chñng téc, s¾c téc, t«n gi¸o, nÒn v¨n ho¸. (Sù ®a d¹ng cña nhu cÇu vµ c¸ch thøc tho¶ m·n). B¶n s¾c, ®Æc ®iÓm v¨n ho¸ - x· héi cña tõng nhãm kh¸ch hµng (lín) ph¶n ¶nh quan ®iÓm vµ c¸ch thøc sö dông s¶n phÈm. Võa yªu cÇu ®¸p øng tÝnh riªng biÖt vÒ nhu cÇu võa t¹o c¬ héi ®a d¹ng ho¸ kh¶ n¨ng ®¸p øng cña doanh nghiÖp cho nhu cÇu. §ßi hái ph©n ®o¹n thÞ trêng vµ cã chiÕn lîc marketing t¬ng thÝch ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh. §èi víi c¸c kh¸ch hµng lµ c¸c tæ chøc (doanh nghiÖp, ChÝnh phñ...) C¸c tiªu thøc trªn còng cã thÓ ®îc øng dông ®Ó nghiªn cøu: - Sè lîng c¸c tæ chøc sö dông s¶n phÈm cña doanh nghiÖp trªn thÞ trêng vµ xu híng ph¸t triÓn cña nã. - Quy m« cña c¸c tæ chøc vµ xu híng vËn ®éng. - Sù h×nh thµnh c¸c khu c«ng nghiÖp tËp trung vµ xu híng vËn ®éng. 35
  36. 36. - Møc ®é t¨ng trëng vµ kh¶ n¨ng t¸i ®Çu t (tÝch tô t b¶n) hoÆc kÕt hîp ®Çu t (tËp trung t b¶n) cña c¸c tæ chøc cïng xu híng vËn ®éng. - LÜnh vùc ho¹t ®éng vµ ph¹m vi ho¹t ®éng cña c¸c tæ chøc. - §Æc ®iÓm quèc hiÖu cña mét tæ chøc (níc nµo? khu vùc nµo, ®· quèc gia...) 2. M«i trêng chÝnh trÞ - luËt ph¸p: C¸c yÕu tè thuéc lÜnh vùc chÝnh trÞ vµ luËt ph¸p chi phèi m¹nh mÏ sù h×nh thµnh c¬ héi th¬ng m¹i vµ kh¶ n¨ng thùc hiÖn môc tiªu cña bÊt kú doanh nghiÖp nµo. Sù æn ®Þnh cña m«i trêng chÝnh trÞ ®· ®îc x¸c ®Þnh lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò quan träng cho ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. Sù thay ®æi ®iÒu kiÖn chÝnh trÞ cã thÓ ¶nh hëng cã lîi cho nhãm doanh nghiÖp nµy, k×m h·m sù ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp kh¸c hoÆc ngîc l¹i. HÖ thèng ph¸p luËt hoµn thiÖn, kh«ng thiªn vÞ lµ mét trong nh÷ng ®iÒu kiÖn tiÒn ®Ò ngoµi kinh tÕ cña doanh nghiÖp. Møc ®é hoµn thiÖn, sù thay ®æi vµ thùc thi ph¸p luËt trong nÒn kinh tÕ cã ¶nh hëng lín ®Õn viÖc ho¹ch ®Þnh vµ tæ chøc thùc hiÖn chiÕn lîc kinh doanh cña doanh nghiÖp. C¸c yÕu tè c¬ b¶n thuéc m«i trêng thµnh phÇn nµy thêng ®îc lu ý lµ: - Quan ®iÓm, môc tiªu ®Þnh híng ph¸t triÓn x· héi vµ nÒn kinh tÕ cña §¶ng cÇm quyÒn. - Ch¬ng tr×nh, kÕ ho¹ch triÓn khai thùc hiÖn c¸c quan ®iÓm, môc tiªu cña ChÝnh phñ vµ kh¶ n¨ng ®iÒu hµnh cña ChÝnh phñ. - Møc æn ®Þnh chÝnh trÞ - x· héi. - Th¸i ®é vµ ph¶n øng cña c¸c tæ chøc x· héi, cña c¸c nhµ phª b×nh x· héi. - Th¸i ®é vµ ph¶n øng cña d©n chóng (ngêi tiªu thô). 36
  37. 37. - HÖ thèng luËt ph¸p víi møc ®é hoµn thiÖn cña nã vµ hiÖu lùc thùc hiÖn luËt ph¸p trong ®êi sèng kinh tÕ - x· héi... 3 - M«i trêng kinh tÕ vµ c«ng nghÖ: ¶nh hëng cña c¸c yÕu tè thuéc m«i trêng kinh tÕ vµ c«ng nghÖ ®Õn ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp lµ rÊt lín. C¸c yÕu tè thuéc m«i trêng nµy quy ®Þnh c¸ch thøc doanh nghiÖp vµ toµn bé nÒn kinh tÕ trong viÖc sö dông tiÒm n¨ng cña m×nh vµ qua ®ã còng t¹o ra c¬ héi kinh doanh cho tõng doanh nghiÖp. Xu híng vËn ®éng vµ bÊt cø thay ®æi nµo cña c¸c yÕu tè thuéc m«i trêng nµy ®Òu t¹o ra hoÆc thu hÑp c¬ héi kinh doanh cña doanh nghiÖp ë nh÷ng møc ®é kh¸c nhau vµ thËm chÝ, dÉn ®Õn yªu cÇu thay ®æi môc tiªu vµ chiÕn lîc kinh doanh cña doanh nghiÖp. C¸c yÕu tè quan träng cña m«i trêng nµy vµ t¸c ®éng cña nã ®Õn c¬ héi kinh doanh cña doanh nghiÖp. * TiÒm n¨ng cña nÒn kinh tÕ. YÕu tè tæng qu¸t, ph¶n ¶nh c¸c nguån lùc cã thÓ ®- îc huy ®éng vµ chÊt lîng cña nã: tµi nguyªn, con ngêi, vÞ trÝ ®Þa lý, dù tr÷ quocã gia... Liªn quan ®Õn c¸c ®Þnh híng vµ tÝnh bÒn v÷ng cña c¬ héi chiÕn lîc cña doanh nghiÖp. * C¸c thay ®æi vÒ cÊu tróc, c¬ cÊu kinh tÕ cña nÒn kinh tÕ quèc d©n. T¸c ®éng ®Õn sù thay ®æi vÞ trÝ, vai trß vµ xu h- íng ph¸t triÓn cña c¸c ngµnh kinh tÕ cña nÒn kinh tÕ quèc d©n, kÐo theo sù thay ®æi chiÒu híng ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp. * Tèc ®é t¨ng trëng kinh tÕ ( + / -). 37
  38. 38. Xu híng ph¸t triÓn chung cña nÒn kinh tÕ hoÆc tõng ngµnh. Liªn quan trùc tiÕp/gi¸n tiÕp ®Õn kh¶ n¨ng t¨ng trëng/gi¶m thiÕu, më réng/thu hÑp quy m« cña tõng doanh nghiÖp. * L¹m ph¸t vµ kh¶ n¨ng ®iÒu khiÓn l¹m ph¸t. ¶nh hëng ®Õn hiÖu qu¶ thùc, thu nhËp, tÝch luü, kÝch thÝch hoÆc k×m h·m t¨ng trëng, xu híng ®Çu t, xu híng tiªu dïng... * Ho¹t ®éng ngo¹i th¬ng, xu híng më/®ãng cña nÒn kinh tÕ. T¸c ®éng m¹nh ®Õn c¸c c¬ héi ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp, c¸c ®iÒu kiÖn cña c¹nh tranh, kh¶ n¨ng sö dông u thÕ quèc gia vµ thÕ giíi vÒ c«ng nghÖ nguån vèn, hµng ho¸, më réng quy m« ho¹t ®éng... * Tû gi¸ hèi ®o¸i vµ kh¶ n¨ng chuyÓn ®æi cña ®ång tiÒn quèc gia (néi tÖ) §é æn ®Þnh cña ®ång tiÒn néi tÖ, xu híng t¨ng gi¶m gi¸ cña ®ång néi tÖ, viÖc lùa chän ngo¹i tÖ, trong giao dÞch th¬ng m¹i... ¶nh hëng lín ®Õn kh¶ n¨ng thµnh c«ng cña mét chiÕn lîc vµ tõng th¬ng vô cô thÓ. * HÖ thèng thuÕ, møc ®é hoµn thiÖn vµ thùc thi. Liªn quan ®Õn sù “c«ng b¨ng” trong c¹nh tranh, thÓ hiÖn híng u tiªn ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ vµ cÇn ®îc xem xÐt khi ®¸nh gi¸ c¬ héi kinh doanh. * Møc ®é toµn dông nh©n c«ng (0% thÊt nghiÖp). Liªn quan ®Õn nguån lùc lao ®éng, chi phÝ nh©n c«ng, thu nhËp cña tÇng líp x· héi, ¶nh hëng ®Õn xu híng tiªu thô cña c¸c tÇng líp d©n c... * C¬ së h¹ tÇng kü thuËt nÒn kinh tÕ. 38
  39. 39. C¸c ®iÒu kiÖn phôc vô s¶n xuÊt, kinh doanh. Mét mÆt t¹o c¬ së cho kinh doanh thuËn lîi khi khai th¸c c¬ së h¹ tÇng s½n cã cña nÒn kinh tÕ hoÆc cung cÊp c¸c s¶n phÈm ®Ó ph¸t triÓn c¬ së h¹ tÇng. MÆt kh¸c, h¹n chÕ kh¶ n¨ng ®Çu t, ph¸t triÓn kinh doanh. ¶nh hëng c¶ ®Õn ®iÒu kiÖn lÉn c¬ héi kinh doanh cña doanh nghiÖp. * Tr×nh ®é trang thiÕt bÞ kü thuËt/c«ng nghÖ cña ngµnh/nÒn kinh tÕ. Liªn quan ®Õn møc ®é tiªn tiÕn/trung b×nh/l¹c hËu cña c«ng nghÖ vµ trang bÞ ®ang ®îc sö dông trong nÒn kinh tÕ/ngµnh kinh tÕ. ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn yªu cÇu ®æi míi c«ng nghÖ trang thiÕt bÞ; kh¶ n¨ng s¶n xuÊt s¶n phÈm víi c¸c cÊp chÊt lîng, n¨ng suÊt lao ®éng, kh¶ n¨ng c¹nh tranh, lùa chän vµ cung cÊp c«ng nghÖ, thiÕt bÞ... * Kh¶ n¨ng nghiªn cøu, øng dông tiÕn bé khoa häc - kü thuËt trong nÒn kinh tÕ/ngµnh kinh tÕ. Ph¶n ¶nh tiÒm n¨ng ph¸t triÓn vµ ®æi míi c«ng nghÖ s¶n xuÊt, c«ng nghÖ qu¶n lý... liªn quan ®Õn ®æi míi s¶n phÈm, chu kú sèng cña s¶n phÈm, kh¶ n¨ng c¹nh tranh cã tÝnh tiªn phong. 4 - M«i trêng c¹nh tranh: C¹nh tranh ®îc x¸c ®Þnh lµ ®éng lùc thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ thÞ trêng víi nguyªn t¾c ai hoµn thiÖn h¬n, tho¶ m·n nhu cÇu tèt h¬n vµ hiÖu qu¶ h¬n ngêi ®ã sÏ th¾ng, sÏ tån t¹i vµ ph¸t triÓn. Duy tr× c¹nh tranh b×nh ®¼ng vµ ®óng luËt lµ nhiÖm vô cña ChÝnh phñ. Trong ®iÒu kiÖn ®ã võa më ra c¸c c¬ héi ®Ó doanh nghiÖp kiÕn t¹o ho¹t ®éng cña m×nh, võa 39
  40. 40. yªu cÇu c¸c doanh nghiÖp ph¶i lu«n v¬n lªn phÝa tríc “vît qua ®èi thñ”. §iÒu kiÖn ®Ó c¹nh tranh vµ c¸c thµnh phÇn tham gia vµo qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh ®Ó “Vît lªn phÝa tríc” t¹o ra m«i trêng c¹nh tranh trong nÒn kinh tÕ. C¸c doanh nghiÖp cÇn x¸c ®Þnh cho m×nh mét chiÕn lîc c¹nh tranh hoµn h¶o. ChiÕn lîc c¹nh tranh canµ ph¶n ¸nh ®îc c¸c yÕu tè ¶nh hëng cña m«i trêng c¹nh tranh bao quanh doanh nghiÖp. * §iÒu kiÖn chung vÒ c¹nh tranh trªn thÞ trêng. C¸c quan ®iÓm khuyÕn khÝch hay h¹n chÕ c¹nh tranh, vai trß vµ kh¶ n¨ng cña ChÝnh phñ trong viÖc ®iÒu khiÓn c¹nh tranh, c¸c quy ®Þnh vÒ c¹nh tranh vµ ¶nh hëng cña nã trong thùc tiÔn kinh doanh... cã liªn quan ®Õn qu¸ tr×nh ®¸nh gi¸ c¬ héi kinh doanh vµ lùa chän gi¶i ph¸p c¹nh tranh. * Sè lîng ®èi thñ. Bao gåm c¶ c¸c ®èi thñ c¹nh tranh s¬ cÊp (cïng tiªu thô c¸c s¶n phÈm ®ång nhÊt) vµ c¸c ®èi thñ c¹nh tranh thø cÊp (s¶n xuÊt vµ tiªu thô nh÷ng s¶n phÈm cã kh¶ n¨ng thay thÕ) lµ c¬ së ®Ó x¸c ®Þnh møc ®é khèc liÖt cña c¹nh tranh trªn thÞ trêng th«ng qua ®¸nh gi¸ tr¹ng th¸i c¹nh tranh cña thÞ trêng mµ doanh nghiÖp sÏ tham gia. Cã 4 tr¹ng th¸i c¹nh tranh c¬ b¶n cña thÞ trêng: - Tr¹ng th¸i thÞ trêng c¹nh tranh thuÇn tuý: RÊt nhiÒu ®èi thñ víi quy m« nhá vµ cã s¶n phÈm ®ång nhÊt (t¬ng tù). Doanh nghiÖp ®Þnh gi¸ theo thÞ trêng vµ kh«ng cã kh¶ n¨ng tù ®Æt gi¸. - Tr¹ng th¸i thÞ trêng c¹nh tranh hçn t¹p: Cã mét sè ®èi thñ cã quy m« lín cña thÞ trêng ®a ra b¸n s¶n phÈm ®ång nhÊt c¬ b¶n. Gi¸ ®îc x¸c ®Þnh 40
  41. 41. theo thÞ trêng, ®«i khi cã thÓ cã kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh gi¸ cña doanh nghiÖp. - Tr¹ng th¸i thÞ trêng c¹nh ®éc quyÒn: Cã mét sè Ýt ®èi thñ cã quy m« lín (nhá) ®a ra b¸n c¸c s¶n phÈm kh¸c nhau (kh«ng ®ång nhÊt) díi con m¾t cña kh¸ch hµng. Doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng ®iÒu chØnh gi¸ nhng kh«ng hoµn toµn tuú ý m×nh bëi tuý cè g¾ng kiÓm so¸t ®îc mét thÞ trêng nhá song cã kh¶ n¨ng th¸y thÕ. - Tr¹ng th¸i thÞ trêng ®éc quyÒn: ChØ cã mét doanh nghiÖp ®a s¶n phÈm ra b¸n trªn thÞ trêng. Kh«ng cã ®èi thñ c¹nh tranh. Hoµn toµn cã quyÒn ®Þnh gi¸. Tr¹ng th¸i cña thÞ trêng gîi ý vÒ lùa chän chiÕn lîc c¹nh tranh khi xem xÐt vÞ thÕ cña doanh nghiÖp. * ¦u nhîc ®iÓm cña ®èi thñ: Liªn quan ®Õn søc m¹nh cô thÓ cña tõng ®èi thñ trªn thÞ trêng: Quy m« thÞ phÇn kiÓm so¸t, tiÒm lùc tµi chÝnh, kü thuËt - c«ng nghÖ, tæ chøc - qu¶n lý, lîi thÕ c¹nh tranh, uy tÝn h×nh ¶nh cña doanh nghiÖp, møc ®é quen thuéc cña nh·n hiÖu hµng ho¸... Qua ®ã, x¸c ®Þnh vÞ thÕ cña ®èi thñ vµ doanh nghiÖp tªn thÞ trêng doanh nghiÖp dÉn ®Çu/doanh nghiÖp th¸ch thøc/doanh nghiÖp theo sau (nóp bãng/doanh nghiÖp ®ang t×m chç ®øng trªn thÞ trêng) ®Ó x¸c ®Þnh chiÕn lîc c¹nh tranh thÝch øng. * ChiÕn lîc c¹nh tranh cña c¸c ®èi thñ: Liªn quan ®Õn môc tiªu/gi¶i ph¸p vµ c¸ch thøc c¹nh tranh cña tõng doanh nghiÖp trªn thÞ trêng. Mçi doanh nghiÖp cã thÓ lùa chän chiÕn lîc c¹nh tranh kh¸c nhau. Nhng th«ng thêng, chiÕn lîc c¹nh tranh ®îc x©y dùng dùa theo vÞ thÕ cña nã trªn thÞ trêng. 41
  42. 42. - Doanh nghiÖp dÉn ®Çu: Cã thÓ chän môc tiªu: + T¨ng trëng nhanh vµ tËp trung quan t©m ®Õn më réng quy m« toµn thÞ trêng b»ng c¸ch thu hót thªm kh¸ch hµng, nghiªn cøu t×m c«ng dông míi cña s¶n phÈm, t¨ng sè lîng s¶n phÈm trong 1 lÇn sö dông, hoÆc t¨ng thÞ phÇn trªn thÞ trêng hiÖn t¹i. + T¨ng trëng æn ®Þnh vµ tËp trung quan t©m ®Õn yªu cÇu b¶o vÖ thÞ phÇn hiÖn cã, chèng sù x©m nhËp cña ®èi thñ. Trong trêng hîp nµy, cã thÓ sö dông c¸c chiÕn lîc: ChiÕn lîc ®æi míi: Ph¸t triÓn c¸c lo¹i s¶n phÈm míi, dÞch vô vµ c¸ch thøc ph©n phèi míi ®Ó duy tr× vÞ trÝ ®øng ®Çu ngµnh chèng l¹i ý ®å t¬ng øng cña ®èi thñ. ChiÕn lîc cñng cè: Chñ ®éng b¶o toµn søc m¹nh trªn thÞ trêng dùa vµo viÖc chó träng gi÷ møc gi¸ hîp lý, ®a ra s¶n phÈm víi quy m«, h×nh thøc, mÉu m· míi. ChiÕn lîc ®èi ®Çu: §¶m b¶o kh¶ n¨ng ph¶n øng nhanh, linh ho¹t vµ trùc tiÕp tríc ®èi thñ th¸ch thøc th«ng qua “chiÕn tranh” gi¸ c¶, khuyÔn m·i hoÆc giµnh giËt ®¹i lý... ChiÕn lîc quÊy nhiÔu: Cè ý t¸c ®éng tiªu cùc ®Õn ngêi cung øng hoÆc ngêi tiªu thô ®Ó lµm gi¶m uy tÝn hoÆc h×nh ¶nh cña ®èi thñ c¹nh tranh. - Doanh nghiÖp th¸ch thøc: ChiÕm vÞ thÕ thøc 2 trªn thÞ trêng. Thêng lùa chän môc tiªu t¨ng trëng nhanh ë cÊp C«ng ty, thùc hiÖn chiÕn lîc t¨ng trëng tËp trung, cã lîi thÕ c¹nh tranh m¹nh vµ cã kh¶ n¨ng kiªn tr× theo ®uæi môc tiªu, cã kh¶ n¨ng giµnh thÞ phÇn cña doanh nghiÖp ®øng ®Çu hoÆc th©u tãm thÞ phÇn cña c¸c doanh nghiÖp nhá, yÕu h¬n. Trong trêng hîp kh«ng ®èi ®Çu trùc tiÕp, cã thÓ dïng chiÕn lîc “bao v©y” (®¸nh chÆn) ®Ó giµnh phÇn. 42
  43. 43. C¸ch thøc sö dông trong chiÕn lîc c¹nh tranh thêng ®- îc nh¾c ®Õn (víi t c¸ch lµ quan träng nhÊt) lµ: + Gi÷ gi¸ ë møc thÊp h¬n ®èi thñ c¹nh tranh. + §æi míi (c¶i tiÕn) s¶n phÈm, kÝch thÝch nhu cÇu míi. + Hoµn thiÖn dÞch vô: c¸ch thøc giao hµng, b¸n hµng. + Hoµn thiÖn m¹ng líi ph©n phèi, lùc lîng b¸n hµng. + T¨ng cêng xóc tiÕn b¸n hµng, qu¶ng c¸o... - Doanh nghiÖp theo sau (nóp bãng). Cã vÞ thÕ trung b×nh yÕu trªn thÞ trêng. Kh«ng muèn vµ kh«ng cã kh¶ n¨ng th¸ch thøc (®èi ®Çu trùc diÖn) víi doanh nghiÖp ®øng ®Çu thÞ trêng. ThÞ phÇn thêng nhá h¬n doanh nghiÖp ®øng ®Çu. Chó träng ®Õn viÖc b¶o vÖ thÞ phÇn hiÖn t¹i cña doanh nghiÖp b»ng c¸ch gi÷ v÷ng kh¸ch hµng hiÖn t¹i hoÆc më réng thÞ phÇn qua c¸c kh¸ch hµng tiÒm n¨ng. - Doanh nghiÖp ®ang t×m chç ®øng trªn thÞ trêng. Cha x¸c ®Þnh ®îc vÞ trÝ ®¶m b¶o yªu cÇu an toµn, ®ang t×m c¸ch khai th¸c c¸c vÞ trÝ nhá, “kÏ hë” c¬n “sèt” l¹i trªn thÞ trêng mµ c¸c doanh nghiÖp lín bá qua hoÆc cha khai th¸c tèt ®Ó “l¸ch” vµo thÞ trêng. TËp trung vµo híng ph¸t triÓn chuyªn doanh theo ®Æc ®iÓm kh¸ch hµng, mÆt hµng, chÊt lîng hµng ho¸, dÞch vô hoÆc khu vùc ®Þa lý... 5 - M«i trêng ®Þa lý - sinh th¸i: Tham gia vµo qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh c¬ héi vµ kh¶ n¨ng khai th¸c c¬ héi kinh doanh cßn c¸c yÕu tè thuéc m«i trêng ®Þa lý vµ sinh th¸i. C¸c yÕu tè ®Þa lý tõ l©u ®· ®îc nghiªn cøu vµ xem xÐt ®Ó cã kÕt luËn vÒ c¸ch thøc vµ hiÖu qu¶ kinh doanh. C¸c yÕu tè thuéc vÊn ®Ò sinh th¸i vµ b¶o vÖ m«i trêng tù nhien ngµy nay rÊt ®îc xem träng vµ ¶nh hëng rÊt lín ®Õn c¸c c¬ héi kinh 43
  44. 44. doanh (b¸n hµng) cña doanh nghiÖp. C¸c yÕu tè m«i tr- êng sinh th¸i kh«ng chØ liªn quan ®Õn vÊn ®Ò ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña mét quèc gia mµ cßn liªn quan lín ®Õn kh¶ n¨ng ph¸t triÓn bÒn v÷ng cña tõng doanh nghiÖp. Nh÷ng yÕu tè c¬ b¶n cÇn quan t©m nghiªn cøu gåm: * VÞ trÝ ®Þa lý: §Þa ®iÓm cã ¶nh hëng ®Õn nhiÒu khÝa c¹nh trong ho¹t ®éng th¬ng m¹i cña doanh nghiÖp: - Kho¶ng c¸ch (kh«ng gian) khi liªn hÑ víi c¸c nhãm kh¸ch hµng mµ doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng chinh phôc. Liªn quan ®Õn sù thuËn lîi trong vËn chuyÓn vµ chi phÝ vËn chuyÓn, kh¶ n¨ng c¹nh tranh nhê lîi thÕ vÒ møc chi phÝ vËn chuyÓn thÊp. ¶nh hëng cña vÞ trÝ ®Þa lý ®Õn chi phÝ vËn chuyÓn. 1 Doanh 2 nghiÖ 3 ThÞ p trêng 1. B¸n kÝnh ho¹t ®éng hiÖu qu¶ - chi phÝ vËn chuyÓn thÊp, kh¶ n¨ng c¹nh tranh cao. 2. B¸n kÝnh ho¹t ®éng kinh tÕ. 3. B¸n kÝnh ho¹t ®éng giíi h¹n - nÕu vît qua nã doanh nghiÖp khã cã kh¶ n¨ng c¹nh tranh víi ®èi thñ ®ang ho¹t ®éng ë khu vùc thÞ trêng nµy. Cã thÓ gîi ý vÒ ®é réng (®Þa lý) cña thÞ trêng doanh nghiÖp vÒ tÇm víi vµ kh¶ n¨ng më réng thÞ tr- êng. - Kho¶ng c¸ch (kh«ng gian) víi c¸c nguån cung cÊp hµng ho¸, lao ®éng, nguyªn liÖu cho doanh nghiÖp. Liªn quan ®Õn c¸c chi phÝ ®Çu vµo vµ gi¸ thµnh. 44
  45. 45. - §Þa ®iÓm thuËn lîi cho viÖc giao dÞch/mua b¸n cña kh¸ch hµng: n¬i tËp trung d©n c, trung t©m mua b¸n, trung t©m s¶n xuÊt c«ng nghiÖp, n«ng nghiÖp... liªn quan ®Õn sù chó ý cña kh¸ch hµng ®Æc biÖt trong b¸n lÎ... * KhÝ hËu, thêi tiÕt, tÝnh chÊt mïa vô: ¶nh hëng ®Õn c¸c chu kú s¶n xuÊt, tiªu dïng trong khu vùc, ®Õn nhu cÇu vÒ c¸c lo¹i s¶n phÈm ®îc tiªu dïng cña kh¸ch hµng, c¸c yªu cÇu vÒ sù phï hîp cña s¶n phÈm, vÊn ®Ò dù tr÷, b¶o qu¶n hµng ho¸, tÝnh ®a d¹ng theo híng chuyªn m«n ho¸ hoÆc lîi thÕ so s¸nh trong bu«n b¸n... * C¸c vÊn ®Ò c©n b»ng sinh th¸i « nhiÔm m«i trêng: Liªn quan ®Õn mèi quan t©m cña con ngêi vÒ m«i tr- êng vµ nh÷ng hiÖn tîng bÊt thêng cña khÝ hËu, thêi tiÕt ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn yªu cÇu ph¸t triÓn bÒn v÷ng. Mèi liªn hÖ gi÷a tÝnh tù nhiªn cña x· héi vÒ b¶o vÖ thiªn nhiªn tù nhiªn bao quanh con ngêi, sù nhËn thøc vµ quan ®iÓm x· héi vÒ b¶o vÖ thiªn nhiªn vµ xu híng thay ®æi c¸c ®iÒu kiÖn tù nhiªn võa cã kh¶ n¨ng thu hÑp c¬ h«Þ kinh doanh, võa më ra kh¶ n¨ng ph¸t triÓn kinh doanh cña doanh nghiÖp xoay quanh yªu cÇu b¶o vÖ m«i trêng tù nhiªn. - T¨ng chi phÝ s¶n xuÊt /kinh doanh: Yªu cÇu vÒ trang thiÕt bÞ xö lý chÊt th¶i, chèng « nhiÔm. - Nghiªn cøu, s¶n xuÊt, kinh doanh c¸c s¶n phÈm cã kh¶ n¨ng gi¶m thiÕu hÖ sè « nhiÔm thay thÕ c¸c s¶n phÈm cò. - Nhu cÇu ngµy cµng t¨ng vÒ c¸c s¶n phÈm chèng « nhiÔm. - H¹n chÕ/gi¶m/cÊm sö dông mét sè s¶n phÈm thuéc tµi nguyªn thiªn nhiªn (gç, ®éng vËt quý hiÕm...), s¶n phÈm ho¸ chÊt (CFO, thuèc diÖt cá...) 45
  46. 46. B - Nh©n tè chñ quan 1 - TiÒm lùc tµi chÝnh: Lµ mét yÕu tè tæng hîp ph¶n ¸nh søc m¹nh cña doanh nghiÖp th«ng quan khèi lîng (nguån) vèn mµ doanh nghiÖp cã thÓ huy ®éng vµo kinh doanh, kh¶ n¨ng ph©n phèi (®Çu t) cã hiÖu qu¶ c¸c nguån vèn, kh¶ n¨ng qu¶n lý cã hiÖu qu¶ c¸c nguån vèn trong kinh doanh thÓ hiÖn qua c¸c chØ tiªu: - Vèn chñ së h÷u (vèn tù cã): §é lín (khèi lîng) tiÒn cña chñ së h÷u hoÆc cña c¸c cæ ®«ng tham gia gãp vèn vµo doanh nghiÖp. Lµ yÕu tè chñ chèt quyÕt ®Þnh ®Õn quy m« cña doanh nghiÖp vµ quy m« (tÇm cì) c¬ héi cã thÓ khai th¸c. - Vèn huy ®éng: Vèn vay, tr¸i phiÕu doanh nghiÖp... ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng thu hót c¸c nguån ®Çu t trong nÒn kinh tÕ vµo ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp. Kh¶ n¨ng huy ®éng vèn cña c¸c doanh nghiÖp (do nhiÒu yÕu tè t¸c ®éng) lµ kh¸c nhau. YÕu tè nµy tham gia vµo viÖc h×nh thµnh vµ khai th¸c c¬ héi cña doanh nghiÖp. - Tû lÖ t¸i ®Çu t vÒ lîi nhuËn: ChØ tiªu ®îc tÝnh theo % tõ nguån lîi nhuËn thu ®îc giµnh cho bæ sung nguån vèn tù cã. Ph¶n ¸nh kh¶ n¨ng t¨ng trëng vèn tiÒm n¨ng vµ quy m« kinh doanh míi. - Gi¸ cæ phiÕu cña doanh nghiÖp trªn thÞ trêng: Thêng biÕn ®éng, thËm chÝ rÊt lín. Ph¶n ¸nh xu thÕ ph¸t triÓn cña doanh nghiÖp vµ lµ sù ®¸nh gi¸ cña thÞ trêng vÒ søc m¹nh (hiÖu qu¶) cña doanh nghiÖp trong kinh doanh. - Kh¶ n¨ng tr¶ nî ng¾n h¹n vµ dµi h¹n: Bao gåm c¸c kh¶ n¨ng tr¶ l·i cho nî dµi h¹n (tõ lîi nhuËn) vµ kh¶ n¨ng tr¶ vèn trong nî dµi h¹n (liªn quan ®Õn c¬ cÊu vèn dµi h¹n), nguån tiÒn mÆt vµ kh¶ n¨ng nhanh chãng chuyÓn thµnh tiÒn mÆt ®Ó thanh to¸n c¸c kho¶n nî ng¾n 46
  47. 47. h¹n (tµi kho¶n v·ng lai) - thêng thÓ hiÖn qua vßng quay vèn lu ®éng, vßng quay dù tr÷ hµng ho¸, vßng qua tµi kho¶n thu/chi... ph¶n ¸nh møc ®é “lµnh m¹nh” cña tµi chÝnh doanh nghiÖp, cã tehÎ liªn quan trùc tiÕp ®Õn ph¸ s¶n hoÆc vì nî. - C¸c tû lÖ kh¶ n¨ng sinh lêi: Ph¶n ¸nh hiÖu qu¶ ®Çu t vµ kinh doanh cña doanh nghiÖp. Cã thÎ qua c¸c chØ tiªu c¬ b¶n: % lîi nhuËn trªn doanh thu (lîng lîi nhuËn thu ®îc trªn mét ®¬n vÞ tiÒn tÖ doanh thu), tû suÊt thu håi ®Çu t (% vÒ sè lîi nhuËn thu ®îc trªn tæng sè vèn ®Çu t). 2 - TiÒm n¨ng con ngêi: Trong kinh doanh (®Æc biÖt trong lÜnh vùc th¬ng m¹i - dÞch vô) con ngêi lµ yÕu tè quan träng hµng ®Çu ®Ó ®¶m b¶o thµnh c«ng. KENICHI OHMAE ®· ®Æt con ngêi ë vÞ trÝ sè mét, trªn c¶ vèn vµ tµi s¶n khi ®¸nh gi¸ søc m¹nh cña mét doanh nghiÖp. ChÝnh con ngêi víi n¨ng lùc thËt cña hä míi lùa chän ®óng ®îc c¬ héi vµ sö dông c¸c søc m¹nh kh¸c mµ hä ®· vµ sÏ cã: Vèn, tµi s¶n, kü thuËt, c«ng nghÖ... mét c¸ch cã hiÖu qu¶ ®Ó khai th¸c vµ vît qua nhiÖm vô u tiªn mang tÝnh chiÕn lîc trong kinh doanh. C¸c yÕu tè quan trong nªn quan t©m: a) Lùc lîng lao ®éng cã n¨ng suÊt, cã kh¶ n¨ng ph©n tÝch vµ s¸ng t¹o: liªn quan ®Õn kh¶ n¨ng tËp hîp vµ ®µo to¹ mét ®éi ngò nh÷ng ngêi lao ®éng cã kh¶ n¨ng ®¸p øng cao yªu cÇu kinh doanh cña doanh nghiÖp. §Ó cã kh¶ n¨ng hoµn thµnh xuÊt s¾c nhiÖm vô kinh doanh, mét ngêi ph¶i cã thÓ héi tô ®ñ c¸c yÕu tè: tè chÊt - kiÕn thøc - kinh nghiÖm. Tè ch¸t lµ yÕu tè bÈm sinh, kiÕn thøc do häc tËp nghiªn cøu mµ cã, kinh nghiÖm do qu¸ tr×nh tÝch luü c¸ nh©n lao ®éng mµ cã. 47
  48. 48. Sù kh¸c biÖt vÒ yÕu tè trªn h×nh thµnh nªn nh÷ng c¸ nh©n cã kh¶ n¨ng kh¸c nhau. - Ngêi qu¶n lý (l·nh ®¹o) c¸c cÊp (ra quyÕt ®Þnh). - Ngêi tham mu (nghiªn cøu ®¸nh gi¸ c¬ héi, x©y dùng chiÕn lîc/kÕ ho¹ch ...) - Ngêi s¸ng t¹o (nghiªn cøu, ph¸t triÓn ý ®å míi, s¶n phÈm míi). - Ngêi thõa hµnh (thùc hµnh t¸c nghiÖp cô thÓ). Mét doanh nghiÖp cã søc m¹nh vÒ con ngêi lµ doanh nghiÖp cã kh¶ n¨ng (vµ thùc hiÖn) lùa chän ®óng vµ ®ñ sè lîng lao ®éng cho tõng vÞ trÝ c«ng t¸c vµ s¾p xÕp ®óng ngêi trong mét hÖ thèng thèng nhÊt theo nhu cÇu cña c«ng viÖc. b) ChiÕn lîc con ngêi vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc: Liªn quan ®Õn søc m¹nh tiÒm n¨ng cña doanh nghiÖp vÒ con ngêi. ChiÕn lîc con ngêi vµ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc cho thÊy kh¶ n¨ng chñ ®éng ph¸t triÓn søc m¹nh con ngêi cña doanh nghiÖp nh»m ®¸p øng yªu cÇu t¨ng trëng vµ ®æi míi thêng xuyªn, c¹nh tranh vµ thÝch nghi cña kinh tÕ thÞ trêng. ChiÕn lîc nµy liªn quan kh«ng chØ ®Õn nh÷ng vÊn ®Ò vÒ ®éi ngò lao ®éng hiÑn t¹i mµ cßn t¹o kh¶ n¨ng thu hót nguån lao ®éng x· héi nh»m kiÕn t¹o ®îc cho doanh nghiÖp mét ®éi ngò lao ®éng: - Trung thµnh vµ lu«n híng vÒ doanh nghiÖp - Cã kh¶ n¨ng chuyªn m«n cao, lao ®éng giái, n¨ng suÊt vµ s¸ng t¹o. - Cã søc khoÎ, cã kh¶ n¨ng hoµ nhËp vµ ®oµn kÕt tèt. 3 - TiÒm lùc v« h×nh (tµi s¶n v« h×nh) TiÒm lùc v« h×nh t¹o nªn søc m¹nh cña doanh nghiÖp trong ho¹t ®éng th¬ng m¹i th«ng qua kh¶ n¨ng “b¸n 48
  49. 49. hµng” gi¸n tiÕp cña doanh nghiÖp. Søc m¹nh thÓ thiÖn ë kh¶ n¨ng vµ t¸c ®éng ®Õn sù lùa chän, chÊp nhËn vµ quyÕt ®Þnh mua hµng cña kh¸ch hµng. V« h×nh bëi ngêi ta kh«ng lîng ho¸ ®îc mét ¸ch trùc tiÕp mµ ph¶i “®o” qua c¸c tham sè trung gian. TiÒm lùc v« h×nh kh«ng tù nhiªn mµ cã. Tuy cã thÓ ®îc h×nh thµnh mét c¸ch tù nhiªn, nhng nh×n chung tiÒm lùc v« h×nh cÇn ®îc t¹o dùng mét c¸ch cã ý thøc th«ng qua c¸c môc tiªu vµ chiÕn lîc x©y dùng tiÒm lùc v« h×nh cho doanh nghiÖp vµ cÇn chó ý ®Õn khÝa c¹nh nµy trong tÊt c¶ c¸c ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp. Cã nhiÒu néi dung kh¸c nhau cã thÓ sö dông khi x¸c ®Þnh vµ ph¸t triÓn tiÒm lùc v« h×nh. a) H×nh ¶nh vµ uy tÝn cña doanh nghiÖp trªn th¬ng trêng : Mét h×nh ¶nh “tèt” vÒ doanh nghiÖp liªn quan ®Õn hµng ho¸, dÞch vô, chÊt lîng s¶n phÈm, th¸i ®é ®èi víi kh¸ch hµng, gi¸ c¶... lµ c¬ së t¹o ra sù quan t©m cña kh¸ch hµng ®Õn s¶n phÈm cña doanh nghiÖp. Sù “c¶m t×nh”, “tin cËy”, “hiÓu biÕt ®Çy ®ñ” vÒ doanh nghiÖp (thÓ chÕ) cã thÓ gióp ®ì nhiÒu cho viÖc ra quyÕt ®Þnh cã tÝnh “u tiªn” khi mua hµng cña kh¸ch hµng. §iÒu nµy cho phÐp doanh nghiÖp “dÔ” b¸n ®îc s¶n phÈm cña m×nh h¬n. b) Møc ®é næi tiÕng cña nh·n hiÖu hµng ho¸: H×nh ¶nh vµ uy tÝn cña doanh nghiÖp thêng liªn quan ®Õn kh¶ n¨ng b¸n c¸c dßng s¶n phÈm kh¸c nhau cña doanh nghiÖp. Møc ®é næi tiÕng cña nh·n hiÖu hµng ho¸ liªn quan ®Õn mét lo¹i s¶n phÈm víi nh·n hiÖu cô thÓ cña doanh nghiÖp. Møc ®é ®¹t ®îc vÒ thø bËc trong “5 møc ®é quen thuéc cña nh·n hiÖu hµng ho¸” (1. Nh·n hiÖu bÞ lo¹i bá, 2. Nh·n hiÖu kh«ng ®îc chÊp nhËn, 3. ChÊp nhËn nh·n hiÖu, 4. Nh·n hiÖu a thÝch, 5. Nh·n 49
  50. 50. hiÖu næi tiÕng) trªn thùc tÕ cã ¶nh hëng rÊt lín ®Õn qu¸ tr×nh mua s¾m vµ ra quyÕt ®Þnh cña kh¸ch hµng. Nh·n hiÖu ë thø bËc cµng cao, kh¶ n¨ng b¸n hµng cµng tèt. c) Uy tÝn vµ mèi quan hÖ x· héi cña l·nh ®¹o doanh nghiÖp: H×nh ¶nh vµ uy tÝn cña l·nh ®¹o doanh nghiÖp cã ¶nh hëng lín ®Õn c¸c giao dÞch th¬ng m¹i, ®Æc biÖt trong h×nh thøc b¸n hµng ë “cÊp cao nhÊt”, ®Æc biÖt trong h×nh thøc b¸n hµng ë “cao cÊp nhÊt”, trong c¸c hîp ®ång lín (doanh nghiÖp lín/ võa) hoÆc trong giao dÞch b¸n hµng ë c¸c doanh nghiÖp nhá. Më réng ra, cßn liªn quan ®Õn c¸ nh©n ngêi b¸n hµng ë c¸c cÊp. Thùc chÊt, liªn quan ®Õn c¸i “t×nh” trong b¸n hµng vµ uy tÝn, quan hÖ c¸ nh©n trong kinh doanh. thÓ hiÖn mèi quan hÖ x· héi, tÝnh “v¨n ho¸”, “nh©n v¨n” trong quan hÖ th¬ng nghiÖp hoÆc mét bé phËn, mét c¸ nh©n trong doanh nghiÖp. C¸c chiÕn lîc vµ ®Þnh híng ph¸t triÓn kinh doanh cÇn t¹o ®iÒu kiÖn thuËn lîi nhÊt cho kh¶ n¨ng ph¸t triÓn tiÒm n¨ng nµy. 50
  51. 51. 4 - Kh¶ n¨ng kiÓm so¸t / chi phèi / ®é tin cËy cña nguån cung cÊp hµng ho¸ vµ dù tr÷ hîp lý hµng ho¸ cña doanh nghiÖp. YÕu tè nµy ¶nh hëng ®Õn “®Çu vµo” cña doanh nghiÖp vµ t¸c ®éng m¹nh mÏ ®Õn kÕt qu¶ thùc hiÖn c¸c chiÕn lîc kinh doanh còng nh ë kh©u cuãi cïng lµ tiªu thô s¶n phÈm. C¸c kÕ ho¹ch MARKETING nãi chung vµ c¸c tham sè ®iÒu khiÓn kinh doanh thêng ®îc x©y dùng theo t×nh huèng thùc t¹i thêi ®iÓm x©y dùng kÕ ho¹ch. Tuy cã tÝnh ®Õn biÕn ®éng cña thÞ trêng, song kh«ng ®îc vît qu¸ mét tû lÖ biÕn ®éng nµo ®ã. Sù thay ®æi qu¸ møc cña “®Çu vµo” sÏ ¶nh hëng ®Õn “gi¸ ®Çu vµo”, “chÝ phÝ”, “thêi ®iÓm giao hµng”, “khèi lîng cung cÊp”... ®· ®îc tÝnh ®Õn trong hîp ®ång ®Çu ra. Kh«ng kiÓm so¸t/ chi phèi hoÆc kh«ng ®¶m b¶o ®îc sù æn ®Þnh, chñ ®éng vÒ nguån cung cÊp hµng ho¸ cho doanh nghiÖp cã thÓ ph¸ vì hoÆc lµm háng hoµn toµn ch¬ng tr×nh kinh doanh cña doanh nghiÖp. 5 - Tr×nh ®é tæ chøc - qu¶n lý: Sù hoµn h¶o cña cÊu tróc tæ chøc, tÝnh hiÖu qu¶ cña hÖ thèng qu¶n lý vµ c«ng nghÖ qu¶n lý. Mçi doanh nghiÖp lµ mét hÖ thèng víi nh÷ng mèi liªn kÕt chÆt chÏ víi nhau híng tíi môc tiªu. Mét hÖ thèng lµ mét tËp hîp c¸c phÇn tö (bé phËn, chøc n¨ng, nghiÖp vô) tho¶ m·n 3 ®iÒu kiÖn: - Ho¹t ®éng cña mçi phÇn tö trong tËp hîp cã thÓ ¶nh hëng ®Õn hµnh vi cña toµn bé tËp hîp (1). - C¸ch thøc hµnh ®éng vµ kÕt qu¶ thùc hiÖn cña mçi phÇn tö trªn thùc tÕ cã ¶nh hëng ®Õn kÕt qu¶ toµn bé hÖ thèng nhng kh«ng chØ m×nh nã mµ lu«n phô thuéc Ýt nhÊt vµo c¸ch thøc vµ kÕt qu¶ cña mét phÇn tö kh¸c (2). 51
  52. 52. - HÖ thèng lu«n ®îc h×nh thµnh bëi c¸c phÇn tö ®· ®îc tËp hîp thµnh c¸c tËp hîp con. C¸c tËp hîp con nµy xuÊt hiÖn trong tËp hîp lín víi t c¸ch lµ c¸c phÇn tö cã tÝnh chÊt (1) vµ (2). Mét c¸ch kh¸c, mét hÖ thèng lµ mét tæng thÓ mµ nã kh«ng thÓ chia c¾t ®îc thµnh c¸c bé phËn cã ¶nh hëng ®éc lËp ®ãi víi nã. Vµ nh vËy, kÕt qu¶ thùc hiÖn cña mét hÖ thèng (doanh nghiÖp) kh«ng chØ lµ tæng cña kÕt qu¶ thùc hiÖn cña c¸c bé phËn, chøc n¨ng, nghiÖp vô ®îc xem xÐt riªng biÖt, mµ nã lµ hµm sè cña nh÷ng t- ¬ng t¸c gi÷a chóng. §iÒu ®ã cã nghÜa lµ: khi mçi mét bé phËn, chøc n¨ng, nghiÖp vô cña doanh nghiÖp ®îc t¸ch riªng ra ®Ó thùc hiÖn, tèt nh nã cã thÓ, th× toµn bé hÖ thèng sÏ kh«ng thùc hiÖn ®îc tèt nh nã cã thÓ. Mét doanh nghiÖp muèn ®¹t ®îc môc tiªu cña m×nh th× ®ång thêi ph¶i ®¹t ®Õn mét tr×nh ®é tæ chøc, qu¶n lý t¬ng øng. Kh¶ n¨ng tæ chøc, qu¶n lý doanh nghiÖp dùa trªn quan ®iÓm tæng hîp,bao qu¸t tËp trung vµo nh÷ng mèi quan hÖ t¬ng t¸c cña tÊt c¶ c¸c bé phËn t¹o thµnh tæng thÓ t¹o nªn søc m¹nh thËt sù cho doanh nghiÖp trong doanh nghiÖp. 6 - Tr×nh ®é tiªn tiÕn cña trang thiÕt bÞ, c«ng nghÖ, bÝ quyÕt c«ng nghÖ cña doanh nghiÖp: ¶nh hëng trùc tiÕp ®Õn n¨ng suÊt, chi phÝ, gi¸ thµnh vµ chÊt lîng hµng ho¸ ®îc ®a ra ®¸p øng kh¸ch hµng. Liªn quan ®Õn møc ®é (chÊt lîng) tho¶ m·n nhu cÇu, kh¶ n¨ng c¹nh tranh, lùa chän c¬ héi vµ c¸c t¸c nghiÖp kh¸c cña doanh nghiÖp trªn thÞ trêng. 7 - VÞ trÝ ®Þa lý, c¬ së vËt chÊt - kü thuËt cña doanh nghiÖp: VÞ trÝ ®Þa lý cã thÎ xem xÐt ë khÝa c¹nh réng khi ph©n tÝch m«i trêng kinh doanh cña doanh nghiÖp, cã thÓ ®a vµo søc m¹nh v« h×nh cña doanh nghiÖp. Trong 52
  53. 53. trêng hîp nµy, muèn nhÊn m¹nh søc m¹nh thËt sù cÇn quan tÊm khi ®¸nh gi¸ mét “®Þa ®iÓm cô thÓ” mµ doanh nghiÖp ®ang së h÷u vµ khai th¸c trong kinh doanh. §iÒu nµy cã ý nghÜa quan träng víi c¸c doanh nghiÖp th¬ng m¹i khi ®Æt ®iÓm b¸n hµng. C¬ së vËt chÊt - kü thuËt ph¶n ¸nh nguån tµi s¶n cè ®Þnh doanh nghiÖp cã thÓ huy ®éng vµo kinh doanh thiÕt bÞ, nhµ xëng, v¨n phßng... ph¶n ¸nh tiÒm lùc vËt chÊt vµ liªn quan ®Õn quy m«, kh¶ n¨ng, lîi thÕ kinh doanh cña doanh nghiÖp. 53
  54. 54. ch¬ng II: thùc tr¹ng xuÊt khÈu chÌ cña tæng c«ng ty chÌ viÖt nam tõ 1998 - 2000 I. Kh¸i qu¸t vÒ ngµnh chÌ vµ Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam. Ngµnh chÌ quèc doanh ViÖt Nam (díi ®©y gäi t¾t lµ ngµnh chÌ) ®Õn nay ®· cã trªn 40 n¨m h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn, gi¶i quyÕt ®îc mét khèi lîng lín vÒ viÖc lµm cho ngêi lao ®éng. 1. Sù ph¸t triÓn cña ngµnh chÌ ViÖt Nam. Sau ®¹i héi lÇn thø 6 cña §¶ng, c¶ níc ta bíc vµo mét thêi kú ®æi míi. Sau khi tiÕn hµnh thµnh c«ng mét thö nghiÖm ë giai ®o¹n tríc nh: Liªn kÕt c«ng n«ng nghiÖp (n¨m 1979 ra ®êi vµ ho¹t ®éng c¸c xÝ nghiÖp Liªn hiÖp c«ng n«ng nghiÖp - s¶n xuÊt chÌ ë trung du miÒn nói nh: Phó Thä, Yªn B¸i) c¶i tiÕn hÖ thèng s¶n xuÊt vµ tæ chøc qu¶n lý (1983 - 1986), n¨m 1987 ngµnh chÌ b¾t ®Çu bíc vµo mét giai ®o¹n tiÕn hµnh nh÷ng thö nghiÖm vµ ®æi míi kinh tÕ mét c¸ch c¨n b¶n vµ hÖ thèng. ChÌ lµ lo¹i c©y c«ng nghiÖp dµi ngµy ®îc trång ë c¸c tØnh trung du vµ miÒn nói phÝa B¾c vµ L©m §ång. S¶n xuÊt trong nhiÒu n¨m qua ®· ®¸p øng ®îc nhu cÇu vÒ chÌ uèng cña nh©n d©n, ®ång thêi xuÊt khÈu ®¹t kim ng¹ch hµng triÖu USD hµng n¨m. Tuy cã nh÷ng thêi ®iÓm gi¸ chÌ thÊp lµm cho ®êi sèng ngêi lµm chÌ gÆp nhiÒu khã kh¨n, nhng nh×n tæng thÓ c©y chÌ vÉn lµ c©y gi÷ vÞ trÝ quan träng ®èi víi nÒn kinh tÕ quèc d©n vµ t¹o viÖc lµm cho ngêi lao ®éng, t¨ng thu nhËp cho mét bé phËn ®¸ng kÓ nh©n d©n ë c¸c vïng trung du, miÒn nói, vïng cao, vïng xa vµ gãp phÇn b¶o vÖ m«i sinh. V× vËy 54
  55. 55. viÖc ph¸t triÓn s¶n xuÊt chÌ lµ mét híng quan träng nh»m thóc ®Èy tèc ®é t¨ng trëng cña n«ng nghiÖp vµ kinh tÕ n«ng th«n níc ta. BiÓu 1: Lùc lîng s¶n xuÊt cña ngµnh chÌ ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m 1995- 1999 ChØ tiªu §vÞ 1995 1996 1997 1998 199 tÝnh 9 DiÖn tÝch chÌ Ng.ha 71 75 78 81 82 S¶n lîng chÌ kh« Ng.tÊ 40,2 46,9 52,2 56,6 64, n 7 ChÕ biÕn Ng.tÊ 32,9 45 52,7 53 - n Sè lîng chÌ xuÊt Ng.tÊ 18,8 20,8 32,9 33 36 khÈu n Nguån: Sè liÖu thèng kª kinh tÕ - kü thuËt ViÖt Nam 1975 - 2000. Tæng côc thèng kª - Nhµ xuÊt b¶n thèng kª Hµ Néi 2000. DiÖn tÝch chÌ cña c¶ níc hiÖn nay chiÕm tû lÖ kh¸ lín, n¨m 1999 lµ 82 ngh×n ha chÌ, íc thùc hiÖn trong n¨m 2000 sÏ t¨ng lªn lµ 84 ngh×n ha chÌ. Trong ®ã diÖn tÝch kinh doanh chiÕm 65 ngh×n ha, diÖn tÝch trång míi lµ 2,2 ngh×n ha, diÖn tÝch kü thuËt c¬ b¶n lµ 12,6 ngh×n ha. S¶n lîng chÌ kh« xuÊt khÈu lµ 41 ngh×n tÊn, ®¹t kim ng¹ch xuÊt khÈu 53 triÖu USD. N¨ng suÊt chÌ bóp t¬i n¨m 1999 lµ 4,46 tÊn/ ha. §ã lµ mét thµnh tùu ®¸ng kÓ cña nghµnh chÌ ViÖt Nam trong c«ng cuéc phñ xanh ®Êt trèng, ®åi nói träc, b¶o vÖ m«i tr- êng sinh th¸i, gi¶i quyÕt viÖc lµm cho ngêi lao ®éng vµ lµm nghÜa vô quèc tÕ mµ ChÝnh phñ giao phã. 2. LÞch sö h×nh thµnh vµ ph¸t triÓn cña Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam. 55
  56. 56. Liªn hiÖp c¸c xÝ nghiÖp c«ng n«ng nghiÖp chÌ ViÖt Nam lµ tiÒn th©n cña Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam. ViÖc thµnh lËp Tæng c«ng ty ®· tr¶i qua c¸c giai ®o¹n sau: 2.1. Giai ®o¹n 1974-1978: §îc thµnh lËp theo quyÕt ®Þnh sè 95/CP ngµy 19/4/1974 cña Héi ®ång ChÝnh phñ, lÊy tªn lµ Liªn hiÖp c¸c xÝ nghiÖp chÌ thuéc Bé l¬ng thùc vµ thùc phÈm qu¶n lý, nhiÖm vô chÝnh lµ thu mua vµ chÕ biÕn chÌ xuÊt khÈu. Quy m« ho¹t ®éng cña Liªn hiÖp lóc ®ã chØ lµ c¸c nhµ m¸y c«ng nghiÖp vµ chÕ biÕn, s¶n xuÊt ë phÝa B¾c bao gåm: + 5 nhµ m¸y s¶n xuÊt chÌ ®en xuÊt khÈu vµ néi tiªu. + 2 nhµ m¸y s¶n xuÊt chÌ xanh xuÊt khÈu vµ néi tiªu. + 2 nhµ m¸y s¶n xuÊt chÒ h¬ng xuÊt khÈu vµ néi tiªu. + 1 nhµ m¸y c¬ khÝ lµm nhiÖm vô s¶n xuÊt phô tïng thay thÕ, l¾p ®Æt vµ söa ch÷a thiÕt bÞ chÕ biÕn. + 1 trêng ®µo t¹o c«ng nh©n kü thuËt c¬ khÝ vµ kü thuËt chÕ biÕn. 2.2. Giai ®o¹n 1978-1986: N¨m 1979, ®îc Nhµ níc cho phÐp s¸t nhËp Liªn hiÖp c¸c xÝ nghiÖp chÌ víi c«ng ty chÌ Trung ¬ng thuéc Bé c«ng nghiÖp thµnh lËp Liªn hiÖp c¸c xÝ nghiÖp c«ng n«ng nghiÖp chÌ ViÖt Nam theo quyÕt ®Þnh 75/CP ngµy 2/3/1979 cña Héi ®ång chÝnh phñ, ®ång thêi Nhµ níc cho phÐp s¸t nhËp phÇn lín nh÷ng n«ng trêng chuyªn trång chÌ cña ®Þa ph¬ng vµo liªn hiÖp. Lóc nµy, quy m« cña Liªn hiÖp c¸c XN CNN chÌ ViÖt Nam ®îc më réng víi 39 thµnh viªn bao gåm: + 17 n«ng trêng quèc doanh chuyªn trång chÌ. + 19 nhµ m¸y chÕ biÕn chÌ. 56
  57. 57. + 1 xÝ nghiÖp vËt t -vËn t¶i. + 1 viÖn nghiªn cøu chÌ. + 1 nhµ m¸y c¬ khÝ. 2.3. Giai ®o¹n 1986-1995: Sau mét thêi gian ng¾n, c¸c nhµ m¸y chÕ biÕn víi c¸c n«ng trêng cung cÊp nguyªn liÖu cã mét sè víng m¾c, tranh chÊp nhau vÒ gi¸ c¶, phÈm cÊp nguyªn liÖu g©y khã kh¨n trong s¶n xuÊt. Liªn hiÖp ®· tæ chøc l¹i s¶n xuÊt, s¸t nhËp c¸c ®¬n vÞ chÕ biÕn víi n«ng trêng n»m trªn mét ®Þa bµn thµnh xÝ nghiÖp c«ng n«ng nghiÖp nh»m lo¹i bá c¸c tranh chÊp vÒ gi¸ c¶, phÈm cÊp. N¨m 1989, Trung t©m KCS ra ®êi nh»m híng dÉn c¸c ®¬n vÞ s¶n xuÊt ®¶m b¶o chÊt lîng s¶n phÈm vµ kiÓm tra chÊt lîng chÌ tríc khi xuÊt khÈu, chÌ kh«ng ®¶m b¶o tiªu chuÈn ®Òu ph¶i t¸i chÕ hoÆc tr¶ l¹i. 2.4. Tõ 1995 ®Õn nay: Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam ®îc thµnh lËp c¨n cø vµo v¨n b¶n sè 5820/§MDN ngµy 13/10/1995 cña Thñ tíng chÝnh phñ víi sè vèn ng©n s¸ch cÊp vµ sè vèn tù bæ sung lµ 10.867.000.000®. Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam ®îc thµnh lËp trªn c¬ së s¾p xÕp l¹i Liªn hiÖp c¸c xÝ nghiÖp c«ng n«ng nghiÖp chÌ ViÖt Nam thuéc Bé n«ng nghiÖp vµ ph¸t triÓn n«ng th«n. Tªn giao dÞch quèc tÕ lµ: VietNam National tea corporation (Vinatea corp) 3. Chøc n¨ng, nhiÖm vô cña Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam a. Chøc n¨ng 57
  58. 58. Tæng c«ng ty chÌ ViÖt nam lµ Tæng c«ng ty nhµ n- íc, bao gåm c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn cã quan hÖ g¾n bã víi nhau vÒ lîi Ých kinh tÕ, tµi chÝnh, c«ng nghÖ s¶n xuÊt vµ chÕ biÕn, tiªu thô s¶n phÈm, nghiªn cøu khoa häc, th«ng tin, ®µo t¹o, tiÕp thÞ, dÞch vô, xuÊt nhËp khÈu ho¹t ®éng trong ngµnh chÌ, t¨ng cêng tÝch tô tËp trung thùc hiÖn ph©n c«ng chuyªn m«n ho¸ vµ hîp t¸c ®Ó n©ng cao kh¶ n¨ng kinh doanh vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cña c¸c ®¬n vÞ thµnh viªn vµ cña toµn Tæng c«ng ty ®¸p øng nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ. b. NhiÖm vô Tæng c«ng ty cã nhiÖm vô kinh doanh chÌ bao gåm x©y dùng vµ thùc hiÖn chiÕn lîc, quy ho¹ch, kÕ ho¹ch ph¸t triÓn ®Çu t, t¹o nguån vèn ®Çu t, nghiªn cøu c¶i t¹o gièng chÌ, trång trät, chÕ biÕn, tiªu thô, xuÊt khÈu s¶n phÈm chÌ, nhËp khÈu vËt t thiÕt bÞ ngµnh chÌ. TiÕn hµnh c¸c ho¹t ®éng kinh doanh kh¸c theo ph¸p luËt, cïng víi chÝnh quyÒn ®Þa ph¬ng ch¨m lo ph¸t triÓn kinh tÕ - x· héi ë c¸c vïng trång chÌ, ®Æc biÖt ®èi víi vïng ®ång bµo Ýt ngêi, vïng kinh tÕ míi, vïng s©u vïng xa cã nhiÒu khã kh¨n, x©y dùng mèi quan hÖ kinh tÕ vµ hîp t¸c ®Çu t, khuyÕn n«ng, khuyÕn l©m víi c¸c thµnh phÇn kinh tÕ ®Ó ph¸t triÓn trång chÌ, gãp phÇn thùc hiÖn viÖc xo¸ ®ãi gi¶m nghÌo, phñ xanh ®Êt trèng ®ßi träc vµ c¶i t¹o m«i sinh, gi¶i quyÕt viÖc lµm cho ngêi lao ®éng. 4. Bé m¸y tæ chøc qu¶n lý cña Tæng c«ng ty chÌ ViÖt nam a. M« h×nh tæ chøc Víi m« h×nh ®æi míi Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam vÉn lµ c¬ quan qu¶n lý cÊp trªn cña c¸c doanh nghiÖp quèc 58
  59. 59. doanh s¶n xuÊt chÕ biÕn chÌ, c¸c c«ng ty xuÊt nhËp khÈu, dÞch vô, s¶n xuÊt chÕ biÕn chÌ, qu¶n lý thèng nhÊt ngµnh chÌ ViÖt Nam. + VÒ quyÒn h¹n tr¸ch nhiÖm: Tæng c«ng ty chÞu tr¸ch nhiÖm tríc nhµ níc vÒ qui ho¹ch kÕ ho¹ch, dù ¸n ®Çu t ph¸t triÓn chÌ... ®ång thêi chÞu tr¸ch nhiÖm hoµn toµn vÒ kÕt qu¶ ®Çu t vµ tr¶ nî ®Çu t theo thêi gian nh luËt ®Þnh. Tæng c«ng qu¶n lý c¸c doanh nghiÖp, c«ng ty vÒ mÆt ®Þnh híng ph¸t triÓn, tæ chøc s¶n xuÊt, tæ chøc bé m¸y qu¶n lý, ph©n c«ng tr¸ch nhiÖm, triÓn khai tiÕn bé kü thuËt vµ c«ng nghÖ tíi ngêi lao ®éng. + Quan hÖ cña Tæng c«ng ty víi c¸c doanh nghiÖp quèc doanh s¶n xuÊt chÕ biÕn lµ quan hÖ cña qu¶n lý, ®îc rµng buéc b»ng lîi Ých kinh tÕ. b. M« h×nh qu¶n lý HÖ thèng qu¶n lý mang tÝnh trùc tuyÕn chøc n¨ng, c¸c ®¬n vÞ phô thuéc vµ c¸c phßng ban ®Òu chÞu sù chØ ®¹o trùc tiÕp cña héi ®ång qu¶n trÞ vµ ®¶m b¶o nguyªn t¾c chung cña ngµnh. + Tæng gi¸m ®èc lµ ngêi chÞu tr¸ch nhiÖm trùc tiÕp tríc nhµ níc vµ Bé chñ quan (Bé NN & PTNT) vÒ toµn bé ho¹t ®éng cña Tæng c«ng ty. Díi Tæng gi¸m ®èc lµ hai phã gi¸m ®èc phô tr¸ch kinh doanh vµ s¶n xuÊt. + C¸c phßng kinh doanh ®îc quyÒn chñ ®éng trªn c¬ së c¸c ph¬ng ¸n kinh doanh ®· ®îc Tæng gi¸m ®èc phª duyÖt, ®ång thêi ®¶m b¶o trang tr¶i c¸c chi phÝ vµ kinh doanh cã l·i. + C«ng t¸c h¹ch to¸n kÕ to¸n cña Tæng c«ng ty ¸p dông h×nh thøc kÕ to¸n tËp trung. + CÊp trëng cña c¸c ®¬n vÞ phô thuéc Tæng c«ng ty, trëng c¸c phßng ban lµ ngêi chÞu tr¸ch nhiÖm tríc 59
  60. 60. tæng gi¸m ®èc vÒ toµn bé ho¹t ®éng cña ®¬n vÞ m×nh vµ trùc tiÕp chÞu tr¸ch nhiÖm tríc nhµ níc vÒ viÖc chÊp hµnh ph¸p luËt. Nh vËy so víi m« h×nh tæ chøc qu¶n lý liªn hiÖp c¸c xÝ nghiÖp n«ng - c«ng nghiÖp chÌ ViÖt nam tríc ®©y, th× m« h×nh tæ chøc qu¶n lý cña Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam ®· cã nhiÒu sù thay ®æi c¶ vÒ c¬ cÊu tæ chøc vµ ph¬ng thøc qu¶n lý. S¬ ®å: M« h×nh tæ chøc cña Tæng c«ng ty chÌ ViÖt Nam 60
  61. 61. H§QT TG§ Phã TG§ Phã TG§ ViÖn nghiªn P. KH§T & HTQT V¨n phßng cøu chÌ P. Kü thuËt NN Trung t©m KCS ViÖn ®iÒu d-ìng §å S¬n P. Kü thuËt CN P. ThÞ tr-êng C¸c c«ng ty trùc P.Tæ chøc L§ - T. thuéc (12 Cty) P. Kinh doanh 1 tra P. Tµi chÝnh - KT P. Kinh doanh 2 C¸c c«ng ty cæ phÇn (6 Cty) Tr¹m VT Cæ Loa P. Kinh doanh 3 C¸c c«ng ty liªn doanh Chi nh¸nh TCT t¹i P. Kinh doanh 4 H¶i Phßng C¸c liªn kÕt hîp Chi nh¸nh TCT t¹i t¸c sx (12 Cty) P. Kinh doanh 5 TP. HCM 61 : Trùc tiÕp qu¶n : Tham gia qu¶n lý lý

×