SlideShare a Scribd company logo
1 of 80
Download to read offline
 Veshjet popullore, janë
pa dyshim një nga
manifestimet më të
fuqishme të kulturës
tradicionale. Ato janë
trashëguese e
transmetuese të shumë
elementëve, që vijnë
nga lashtësia dhe nga
koha e mesme, por janë
njëkohësisht edhe
shprehje e
marrëdhënieve
kulturore me popuj të
tjerë gjatë shekujve.
 Tipet kryesore të veshjeve popullore shqiptare për
burra janë: kostumi me fustanellë, kostumi me
këmishë të gjatë e dollamë (cibun), sipër kostumi
me tirq dhe ai me poture (pantallona të shkurtra
deri te gjuri). Pra, në Shqipëri, burrat kanë
mbajtur si veshjet në formën e një fundi të gjerë,
ashtu edhe ato në formë pantallonash, por të parat
kanë dalë nga përdorimi më herët se të tjerat.
Pjesët më të zbukuruara
ishin jelekët dhe xhamadanët e kostumit festiv.
Burrat shqiptarë mbanin edhe stoli të ndryshme
argjendi, si jastekë gjoksi, sumbulla dekorative tek
jelekët, unaza, pipa e kuti cigaresh, por mbi të
gjitha, armët e brezit e të krahut, që ishin gjithnjë
të stolisura pasurisht.
Për gra, tipet kryesore të veshjeve, ishin:
kostumi me xhubletë (një fund në formë
këmbane), kostumi më këmishë të gjatë e
xhokë shajaku sipër, kostumi me dy futa të
vendosura mbi këmishën e gjatë, njëra
përpara e tjetra prapa dhe kostumi me
mbështjellëse (një fund i hapur, i mbledhur
tek beli me rrudha ose pala).
Në veshje, ngjyrat e zbukurimet ndryshonin
simbas moshës. Për të vegjëlit e të rinjtë,
kostumi krahinor mund të ishte më i
thjeshtë. Ndryshe nga popuj të tjerë të
Ballkanit, në Shqipëri, vajza që kishte
arritur moshën e martesës, duhet të vishej
thjeshtë e pa stoli, flokët t’i mbulonte mirë
me një shami dhe të mos vishte rrobë të
kuqe. Kostumi i martesës ishte varianti më i
pasur i veshjes së krahinës, si për nuset
edhe për dhëndurët. Për nuset, stolitë
metalike ishin të pamungueshme, madje,
përdoreshin edhe me tepri, sepse këtu, me
sa duket, kishte rendësi jo vetëm funksioni i
tyre estetik, por edhe funksioni magjik që u
atribuohej. Për nuset, rëndësi të veçantë
kishte zbukurimi i kokës. Disa vjet pas
martese, veshja fillonte të lehtësohej nga
zbukurimet.
 Në veshjet popullore, shenjat e zisë ishin
të pakta, gratë mund të vishnin praptas
ndonjë nga pjesët më të zbukuruara të
kostumit, psh. xhokën a përparjen.
 Studimet e deritanishme, kanë treguar se
pjesët përbërese të veshjeve
tradicionale, nuk kanë të gjitha të
njejtën moshë. Ka pjesë, që të kujtojnë
veshjet mesjetare, me ndikime bizantine
e orientale, të tjera që vijnë si një
jehonë e kohës antike, por ka edhe
elementë, që mund të lidhen me
kulturën ilire. Mund të përmendim
kështu analogjitë e verejtura midis linjës
popullore dhe “dalmatikës” ilire, apo
midis kapuçave, strukave (shalleve),
opingave, etj. dhe elementeve
respektivë, të përdorur nga ilirët. Falë
këtyre elementeve të trashëguar nga
kultura ilire dhe ajo e arbërve të
mesjetës, gjatë zhvillimit të tyre
historik, veshjet popullore kanë arritur
të fitojnë një varg tiparesh origjinale, që
marrin vlerat e një treguesi etnik, i cili i
dallon veshjet shqiptare nga ato të
popujve të tjerë.
 Veshja me Xhublete
 Ne kete veshje bie ne sy forma
e xhubletes, krejt e veeante
nga edo veshje tjeter, menyra e
zbukurimit te pjeseve te saja
me motive dhe ngjyra te plota,
por shume te zgjedhura; si
ngjyra e zeze, ciklamin, vjollce
ose blu.
 Kjo veshje eshte mbajtur
ne te gjitha malesite e
Alpeve te Shqiperise
perfshire edhe pjesen e
alpeve ne Malin e Zi.
Xhubleta perfaqeson
veshjen me te hershme ne
Shqiperi dhe ne Ballkan.
Ajo sjell mesazhet e
qyteterimit ilir ne
kulturen popullore
shqiptare.
 Veshja me kemishe te gjate
dhe perparje
 Pjese kryesore e kesaj veshje
eshte kemisha e gjate, me
menge te gjata, te gjera ose
te ngushta. Ne mes ajo
shterngohej nga nje brez
leshi me ngjyra te ndryshme
dhe shoqerohej ne pjesen e
perparme nga nje perparse e
leshte ose e pambukte me
madhesi e zbukurime qe
ndryshonin nga njera krahine
ne tjetren. Kjo veshje qe e
perhapur ne Mirdite, Diber,
Mat, Shpat, eermenike,
Dumre, Myzeqe, Berat,
Korce, Kolonje, Gjirokaster,
Sarande. etj.
 Veshja me dy futa
 Edhe kjo veshje perbehej
nga nje kemishe e gjate,
jelekun apo mitanin, brezi
disa ngjyresh, porse
shoqerohej edhe me dy
futa te gjata (perparje),
njera e ngjeshur ne
pjesen e perparme dhe
tjetra pak me e vogel
vendosej prapa. Ne kete
variant (te gjata) ishin
perparjet (futat) qe
mbanin grate e Postrripes
(Shkoder) ato te fshatrave
Baz, Vinjoll, Karrice etj,
te rrethit te Matit.
 Veshje me mbeshtjellese
 Pjese kryesore ne kete tip
veshje eshte nje lloj fundi
i gjere, me pala te vogla.
Nen te vishej nje kemishe
e ngushte, kurse ne pjesen
e siperme vishej jeleku
dhe nje si fanelle me
menge te ngushta.
 Ne fshatrat e krahines se
Zadrimes mbahej nje variant
mbeshtjellsje palat e se ciles
vendoseshin vetem ne pjesen
e pasme te trupit. Zakonisht
ajo kishte ngjyre te zeze.
 Ne disa fshatra te Pukes dhe
te Malesise se Gjakoves,
mbeshjellsa, e cila zakonisht
kishte ngjyre vishnje ose te
gjelber dhe me rralle ngjyre
vjollce, kishte nje pamje
mjaft elegante dhe
shoqerohej me eorape te
leshta te zbukuruar me disa
motive disa ngjyreshe.
 Ndersa varianti i mbajtur ne
disa fshatra te krahines se
Lumes (Kukes) dhe ai i
mbajtur ne Shishtavec (Kukes)
shoqerohej me mbathje te
gjata, kembezat e te cilave
beheshin te gjera dhe prej
leshi me ngjyra te ndryshme.
 Veshja me dimiq (dimija)
 Emertimi i ketij tipi percaktohet nga
nje lloj pantallonash shume te gjera
dhe me ngjyre te zeze. Ne pjesen e
siperme te trupit grate e veshura me
brekesha vishnin kemishe te
shkurter, jelek ose mitan. Ne kembe
mbathnin corape leshi me shume
ngjyra. Gjithnje mbi brekesha ne
pjesen e perparme vishej edhe nje
perparje prej leshi e zbukuruar me
kuadrate disa ngjyreshe. Ndersa ne
koke mbanin shamia shume
ngjyreshe te lidhura nen gushe, pa i
palosur ne forme trekendeshi. Ne
fakt kjo veshje eshte futur ne
perdorim nga fillimi i shek. XX dhe
pati perdorim te kufizuar, kryesisht
ne disa fshatra te Malesise se
Tiranes, ne Martanesh, ne Polis,
Berzeshte, Gur i Bardhe etj.
 Pavarsisht nga percaktimi i zonave
ku jane mbajtur keto tipe veshjesh,
ka raste ku ne te njejten krahine
apo zone jane mbajtur disa tipe, gje
qe lidhet me levizjet e popullsise,
marrdhëniet e krushqive etj, etj.
 Veshja me fustanelle
 Edhe kjo veshje burrash kete emertim e merr
nga nje lloj fundi i bardhe, i bere me pelhure
pambuku dhe me shume rrudha. Nen kete fund
mbatheshin te mbathura te gjata, mbi te cilat
nga nyje e kembes e deri tek gjuri visheshin
kallei prej shajaku. Ne disa raste keto zgjateshin
deri ne rreze te kofsheve, prandaj dhe quhen
kofshare. Deri ne fillim te shek. XX kjo veshje
eshte mbajtur ne te gjitha trevat shqiptare, qe
nga Kosova e deri ne eameri. Me pas ajo u
kufizua vetem ne fshatrat e Shqiperise se Jugut.
 Veshja me kemishe
te gjate e dollame
(ose cibun)
 Pjeset me te
rendesishme te kesaj
veshje per burra
jane; kemisha e me
ngjyre te bardhe si
dhe dollama ose
cibuni i gjate prej
shajaku. Kjo veshje
eshte perdorur ne
Mirdite, Mat, ne
Diber, ne Malesi te
Madhe, ne Koree,
Kolonje,Gjirokaster
etj. Mbas Luftes II
Boterore ky tip
veshje u zevendesua
me veshjen me tire.
 Veshja me tirq
 Elementi me tipik i kesaj veshje
jane tirqit te cilet kane formen
e pantollonave te ngushta prej
shajaku (me te shumten e
rasteve te bardhe dhe me rralle
te zi ose te murme).
Pergjithesishte ato lidhen
poshte belit (ne kerdhokell)
shoqeruar edhe me nje brez te
lesht me vija disangjyreshe.
 Ne pjesen e siperrme vishej nje
kemishe me menge te gjata,
jelek pa menge dhe xhamadan
me menge te gjata, te dy prej
shajaku. Ne stine te ftohta mbi
xhamadan vishej edhe
 nje xhakete me menge te
shkurta dhe me jake marinari
(prej shajaku me ngjyre te
zeze) e quajtur diku xhurdi,
diku tjeter kaporane ose herke
.Tirqit zakonisht jane mbajtur
ne Shqiperine Veriore, ne
Kosove dhe ne Shqiperine
Verilindore, duke arritur deri
ne rrethin e Beratit.
 Veshja me Brekesha
 Edhe ne kete tip veshjesh emertimi
lidhet me pjesen e poshtme te
veshjes, e cila ka formen e
pantollonave te gjera, te bera me
pelhur leshi ose pambuku te endura
ne avlemend shtepiak. Gjithmone
ato ishin te gjata deri ne nyjen e
kembes si dhe shoqeroheshin me nje
brez te gjere leshi me ngjyre te kuqe
ne vishnje. Ne pjesen e siperme te
trupit vishej kemishe me menge te
gjata dhe te ngushta. Ne stinet e
ftohta pervee jelekut e xhamadanit
prej shajaku, vishej edhe jakucja me
xhufka (nje lloj xhakete me menge
te shumta). Kjo veshje eshte
perdorur ne fshatrat e Zadrimes (ne
stine te ngrohta) ne Shqiperin e
Mesme dhe disa fshatra te Matit,
Martaneshit, Mirdites, Librazhdit,
eermenikes etj.
 Veshjet më të
hershme
 Kostumi më i
hershëm, që
përcjell një mesazh
qindravjeçar është
xhubleta, e cila e ka
origjinën përgjatë
Alpeve dhe kalon
deri në malësinë e
Malit të
Zi.Tredicionale.pptx
 Megjithëse etnografët
më të shquar të
Shqipërisë kanë bërë
studime nga më të
ndryshme, për të
akoma nuk është
arritur në një shpjegim
konkret, pse kjo
veshje ka qenë
ekzistente vetëm në
malësinë e Veriut.
Ndërsa elemente të
tjera të antikitetit, që
përcillen nëpërmjet
veshjes popullore,
janë këmisha e gjatë,
struka (pelerina e
gjatë) dhe opingat me
majë.
Diana Lamaj
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise
Veshjet tradicionale te Shqiperise

More Related Content

What's hot

Llojet e teksteve
Llojet e teksteveLlojet e teksteve
Llojet e tekstevesindi21
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9S Gashi
 
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Xhesiana Muka
 
Historia e zhvillimit te matematikes
Historia e zhvillimit te matematikesHistoria e zhvillimit te matematikes
Historia e zhvillimit te matematikesXhuliana Haxhiu
 
Mënyra dëftore - kohët
Mënyra dëftore - kohët Mënyra dëftore - kohët
Mënyra dëftore - kohët Alush Kryeziu
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriDonikaLici
 
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)Kristjana Duni
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeAn An
 
Shkaqet e ndotjes akustike
Shkaqet e ndotjes akustikeShkaqet e ndotjes akustike
Shkaqet e ndotjes akustikeolinuhi
 
Familja shqiptare ne vite
Familja shqiptare ne viteFamilja shqiptare ne vite
Familja shqiptare ne viteD. Sh
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve22062002
 
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi EuropianShqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi Europianolinuhi
 
Trashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperiseTrashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperisemelissa cani
 
Projekt Matematike
Projekt MatematikeProjekt Matematike
Projekt MatematikeS Gashi
 
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKlarisa Klara
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historieS Gashi
 
Guida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersiGuida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersiXhesika Merko
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareKe Keiss
 

What's hot (20)

Llojet e teksteve
Llojet e teksteveLlojet e teksteve
Llojet e teksteve
 
Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9Projekt gjeografie klasa 9
Projekt gjeografie klasa 9
 
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...Hekuri ,elementi kimik me vlere...
Hekuri ,elementi kimik me vlere...
 
Historia e zhvillimit te matematikes
Historia e zhvillimit te matematikesHistoria e zhvillimit te matematikes
Historia e zhvillimit te matematikes
 
Mënyra dëftore - kohët
Mënyra dëftore - kohët Mënyra dëftore - kohët
Mënyra dëftore - kohët
 
Hebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në ShqipëriHebrenjtë në Shqipëri
Hebrenjtë në Shqipëri
 
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)Rilindja  kombetare shqiptare (1831  1912)
Rilindja kombetare shqiptare (1831 1912)
 
Fizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshmeFizika ne jeten e perditshme
Fizika ne jeten e perditshme
 
Shkaqet e ndotjes akustike
Shkaqet e ndotjes akustikeShkaqet e ndotjes akustike
Shkaqet e ndotjes akustike
 
Familja shqiptare ne vite
Familja shqiptare ne viteFamilja shqiptare ne vite
Familja shqiptare ne vite
 
Historia e numrit
Historia e numritHistoria e numrit
Historia e numrit
 
Te drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeveTe drejtat e femijeve
Te drejtat e femijeve
 
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi EuropianShqiperia dhe Bashkimi Europian
Shqiperia dhe Bashkimi Europian
 
Trashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperiseTrashegimia natyrore e shqiperise
Trashegimia natyrore e shqiperise
 
Projekt Matematike
Projekt MatematikeProjekt Matematike
Projekt Matematike
 
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisitKimia ne mbrojtje te mjedisit
Kimia ne mbrojtje te mjedisit
 
Projekt historie
Projekt historieProjekt historie
Projekt historie
 
Projekt
ProjektProjekt
Projekt
 
Guida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersiGuida turistike e vlores letersi
Guida turistike e vlores letersi
 
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat ShqipetareTrashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
Trashegimia natyrore e kulturore ne trevat Shqipetare
 

Viewers also liked

Muzika
MuzikaMuzika
Muzikaewwa93
 
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Xhoana Pepa
 
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!#MesueseAurela Elezaj
 
Muzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareMuzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareInternet VloraAlb
 
Muzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetMuzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetAn An
 

Viewers also liked (8)

Zakone dhe tradita
Zakone dhe traditaZakone dhe tradita
Zakone dhe tradita
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
 
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
Vallet shqiptare dhe baleti shqiptar
 
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
MUZIKA DHE KOMPOZITORET SHQIPTARE !!!!
 
Muzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptareMuzika popullore ne trevat shqiptare
Muzika popullore ne trevat shqiptare
 
Projekt-Arte
Projekt-ArteProjekt-Arte
Projekt-Arte
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
 
Muzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentetMuzika dhe instrumentet
Muzika dhe instrumentet
 

Similar to Veshjet tradicionale te Shqiperise

Veshjet kombetare shqiptare
Veshjet kombetare shqiptareVeshjet kombetare shqiptare
Veshjet kombetare shqiptareAlbin Shala
 
Kultura, traditat dhe veshjet popullore
Kultura, traditat dhe veshjet populloreKultura, traditat dhe veshjet popullore
Kultura, traditat dhe veshjet populloreMario Peleshka
 
Kenge tradicionale polifonike te jugut
Kenge tradicionale polifonike te jugutKenge tradicionale polifonike te jugut
Kenge tradicionale polifonike te jugutInternet VloraAlb
 
traditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodranetraditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodraneEva Kajushi
 
Traditat dhe zakonetshkodranee
Traditat dhe zakonetshkodraneeTraditat dhe zakonetshkodranee
Traditat dhe zakonetshkodraneeKlodjan Hoxha
 
Trashgimia kulturorrre
Trashgimia kulturorrreTrashgimia kulturorrre
Trashgimia kulturorrreKlodjan Hoxha
 
Gjeo 140112115646-phpapp02
Gjeo 140112115646-phpapp02Gjeo 140112115646-phpapp02
Gjeo 140112115646-phpapp02Eri Cakoni
 
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptareTrazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptareKlodjan Hoxha
 

Similar to Veshjet tradicionale te Shqiperise (10)

Veshjet kombetare shqiptare
Veshjet kombetare shqiptareVeshjet kombetare shqiptare
Veshjet kombetare shqiptare
 
Kultura, traditat dhe veshjet popullore
Kultura, traditat dhe veshjet populloreKultura, traditat dhe veshjet popullore
Kultura, traditat dhe veshjet popullore
 
Projekt
ProjektProjekt
Projekt
 
Muzika
MuzikaMuzika
Muzika
 
Kenge tradicionale polifonike te jugut
Kenge tradicionale polifonike te jugutKenge tradicionale polifonike te jugut
Kenge tradicionale polifonike te jugut
 
traditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodranetraditat dhe zakonet shkodrane
traditat dhe zakonet shkodrane
 
Traditat dhe zakonetshkodranee
Traditat dhe zakonetshkodraneeTraditat dhe zakonetshkodranee
Traditat dhe zakonetshkodranee
 
Trashgimia kulturorrre
Trashgimia kulturorrreTrashgimia kulturorrre
Trashgimia kulturorrre
 
Gjeo 140112115646-phpapp02
Gjeo 140112115646-phpapp02Gjeo 140112115646-phpapp02
Gjeo 140112115646-phpapp02
 
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptareTrazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
Trazhgimia kulturore e ne trevat shqiptare
 

More from Diana Lamaj

Shqiperia ne fokus
Shqiperia ne fokus Shqiperia ne fokus
Shqiperia ne fokus Diana Lamaj
 
Fotografia dhe aparatet fotografike
Fotografia dhe aparatet fotografikeFotografia dhe aparatet fotografike
Fotografia dhe aparatet fotografikeDiana Lamaj
 
Shkenca e matematikes Biografi te matematikaneve te shquar
Shkenca e matematikes Biografi te matematikaneve te shquarShkenca e matematikes Biografi te matematikaneve te shquar
Shkenca e matematikes Biografi te matematikaneve te shquarDiana Lamaj
 
Filma te bazuar ne libra
Filma te bazuar ne libraFilma te bazuar ne libra
Filma te bazuar ne libraDiana Lamaj
 
Fizikanet e medhenj
Fizikanet e medhenj Fizikanet e medhenj
Fizikanet e medhenj Diana Lamaj
 
Dhuro gjak , shpeto jete!
Dhuro gjak , shpeto jete! Dhuro gjak , shpeto jete!
Dhuro gjak , shpeto jete! Diana Lamaj
 
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)Diana Lamaj
 
Metoda per parashikimin e motit
Metoda per parashikimin e motit Metoda per parashikimin e motit
Metoda per parashikimin e motit Diana Lamaj
 
Naim Frasheri dhe vepra e tij
Naim Frasheri dhe vepra e tijNaim Frasheri dhe vepra e tij
Naim Frasheri dhe vepra e tijDiana Lamaj
 
Parlare d’Italia
Parlare d’ItaliaParlare d’Italia
Parlare d’ItaliaDiana Lamaj
 
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë Diana Lamaj
 
Shqiptaret e famshem ne bote ( George Tenet Ish-drejtor i CIA-s)
Shqiptaret e famshem ne bote ( George Tenet Ish-drejtor i CIA-s)Shqiptaret e famshem ne bote ( George Tenet Ish-drejtor i CIA-s)
Shqiptaret e famshem ne bote ( George Tenet Ish-drejtor i CIA-s)Diana Lamaj
 

More from Diana Lamaj (20)

Ahmet Zogu
Ahmet ZoguAhmet Zogu
Ahmet Zogu
 
Ahmet Zogu
Ahmet ZoguAhmet Zogu
Ahmet Zogu
 
Shqiperia ne fokus
Shqiperia ne fokus Shqiperia ne fokus
Shqiperia ne fokus
 
Fotografia dhe aparatet fotografike
Fotografia dhe aparatet fotografikeFotografia dhe aparatet fotografike
Fotografia dhe aparatet fotografike
 
Shkenca e matematikes Biografi te matematikaneve te shquar
Shkenca e matematikes Biografi te matematikaneve te shquarShkenca e matematikes Biografi te matematikaneve te shquar
Shkenca e matematikes Biografi te matematikaneve te shquar
 
Gjakmarrja
GjakmarrjaGjakmarrja
Gjakmarrja
 
Filma te bazuar ne libra
Filma te bazuar ne libraFilma te bazuar ne libra
Filma te bazuar ne libra
 
Fizikanet e medhenj
Fizikanet e medhenj Fizikanet e medhenj
Fizikanet e medhenj
 
Iliada (Homeri)
Iliada (Homeri)Iliada (Homeri)
Iliada (Homeri)
 
Edit Durham
Edit DurhamEdit Durham
Edit Durham
 
Dhuro gjak , shpeto jete!
Dhuro gjak , shpeto jete! Dhuro gjak , shpeto jete!
Dhuro gjak , shpeto jete!
 
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
Antikiteti ne Shqiperi ( Pasurite kulturore)
 
Adolf Hitler
Adolf Hitler Adolf Hitler
Adolf Hitler
 
Jeronim de rada
Jeronim de radaJeronim de rada
Jeronim de rada
 
Metoda per parashikimin e motit
Metoda per parashikimin e motit Metoda per parashikimin e motit
Metoda per parashikimin e motit
 
Naim Frasheri dhe vepra e tij
Naim Frasheri dhe vepra e tijNaim Frasheri dhe vepra e tij
Naim Frasheri dhe vepra e tij
 
Ndotja e ajrit
Ndotja e ajrit Ndotja e ajrit
Ndotja e ajrit
 
Parlare d’Italia
Parlare d’ItaliaParlare d’Italia
Parlare d’Italia
 
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
Shpallja e pavarësisë së Shqipërisë
 
Shqiptaret e famshem ne bote ( George Tenet Ish-drejtor i CIA-s)
Shqiptaret e famshem ne bote ( George Tenet Ish-drejtor i CIA-s)Shqiptaret e famshem ne bote ( George Tenet Ish-drejtor i CIA-s)
Shqiptaret e famshem ne bote ( George Tenet Ish-drejtor i CIA-s)
 

Veshjet tradicionale te Shqiperise

  • 1.
  • 2.  Veshjet popullore, janë pa dyshim një nga manifestimet më të fuqishme të kulturës tradicionale. Ato janë trashëguese e transmetuese të shumë elementëve, që vijnë nga lashtësia dhe nga koha e mesme, por janë njëkohësisht edhe shprehje e marrëdhënieve kulturore me popuj të tjerë gjatë shekujve.
  • 3.  Tipet kryesore të veshjeve popullore shqiptare për burra janë: kostumi me fustanellë, kostumi me këmishë të gjatë e dollamë (cibun), sipër kostumi me tirq dhe ai me poture (pantallona të shkurtra deri te gjuri). Pra, në Shqipëri, burrat kanë mbajtur si veshjet në formën e një fundi të gjerë, ashtu edhe ato në formë pantallonash, por të parat kanë dalë nga përdorimi më herët se të tjerat. Pjesët më të zbukuruara ishin jelekët dhe xhamadanët e kostumit festiv. Burrat shqiptarë mbanin edhe stoli të ndryshme argjendi, si jastekë gjoksi, sumbulla dekorative tek jelekët, unaza, pipa e kuti cigaresh, por mbi të gjitha, armët e brezit e të krahut, që ishin gjithnjë të stolisura pasurisht.
  • 4. Për gra, tipet kryesore të veshjeve, ishin: kostumi me xhubletë (një fund në formë këmbane), kostumi më këmishë të gjatë e xhokë shajaku sipër, kostumi me dy futa të vendosura mbi këmishën e gjatë, njëra përpara e tjetra prapa dhe kostumi me mbështjellëse (një fund i hapur, i mbledhur tek beli me rrudha ose pala). Në veshje, ngjyrat e zbukurimet ndryshonin simbas moshës. Për të vegjëlit e të rinjtë, kostumi krahinor mund të ishte më i thjeshtë. Ndryshe nga popuj të tjerë të Ballkanit, në Shqipëri, vajza që kishte arritur moshën e martesës, duhet të vishej thjeshtë e pa stoli, flokët t’i mbulonte mirë me një shami dhe të mos vishte rrobë të kuqe. Kostumi i martesës ishte varianti më i pasur i veshjes së krahinës, si për nuset edhe për dhëndurët. Për nuset, stolitë metalike ishin të pamungueshme, madje, përdoreshin edhe me tepri, sepse këtu, me sa duket, kishte rendësi jo vetëm funksioni i tyre estetik, por edhe funksioni magjik që u atribuohej. Për nuset, rëndësi të veçantë kishte zbukurimi i kokës. Disa vjet pas martese, veshja fillonte të lehtësohej nga zbukurimet.
  • 5.  Në veshjet popullore, shenjat e zisë ishin të pakta, gratë mund të vishnin praptas ndonjë nga pjesët më të zbukuruara të kostumit, psh. xhokën a përparjen.  Studimet e deritanishme, kanë treguar se pjesët përbërese të veshjeve tradicionale, nuk kanë të gjitha të njejtën moshë. Ka pjesë, që të kujtojnë veshjet mesjetare, me ndikime bizantine e orientale, të tjera që vijnë si një jehonë e kohës antike, por ka edhe elementë, që mund të lidhen me kulturën ilire. Mund të përmendim kështu analogjitë e verejtura midis linjës popullore dhe “dalmatikës” ilire, apo midis kapuçave, strukave (shalleve), opingave, etj. dhe elementeve respektivë, të përdorur nga ilirët. Falë këtyre elementeve të trashëguar nga kultura ilire dhe ajo e arbërve të mesjetës, gjatë zhvillimit të tyre historik, veshjet popullore kanë arritur të fitojnë një varg tiparesh origjinale, që marrin vlerat e një treguesi etnik, i cili i dallon veshjet shqiptare nga ato të popujve të tjerë.
  • 6.  Veshja me Xhublete  Ne kete veshje bie ne sy forma e xhubletes, krejt e veeante nga edo veshje tjeter, menyra e zbukurimit te pjeseve te saja me motive dhe ngjyra te plota, por shume te zgjedhura; si ngjyra e zeze, ciklamin, vjollce ose blu.  Kjo veshje eshte mbajtur ne te gjitha malesite e Alpeve te Shqiperise perfshire edhe pjesen e alpeve ne Malin e Zi. Xhubleta perfaqeson veshjen me te hershme ne Shqiperi dhe ne Ballkan. Ajo sjell mesazhet e qyteterimit ilir ne kulturen popullore shqiptare.
  • 7.  Veshja me kemishe te gjate dhe perparje  Pjese kryesore e kesaj veshje eshte kemisha e gjate, me menge te gjata, te gjera ose te ngushta. Ne mes ajo shterngohej nga nje brez leshi me ngjyra te ndryshme dhe shoqerohej ne pjesen e perparme nga nje perparse e leshte ose e pambukte me madhesi e zbukurime qe ndryshonin nga njera krahine ne tjetren. Kjo veshje qe e perhapur ne Mirdite, Diber, Mat, Shpat, eermenike, Dumre, Myzeqe, Berat, Korce, Kolonje, Gjirokaster, Sarande. etj.
  • 8.  Veshja me dy futa  Edhe kjo veshje perbehej nga nje kemishe e gjate, jelekun apo mitanin, brezi disa ngjyresh, porse shoqerohej edhe me dy futa te gjata (perparje), njera e ngjeshur ne pjesen e perparme dhe tjetra pak me e vogel vendosej prapa. Ne kete variant (te gjata) ishin perparjet (futat) qe mbanin grate e Postrripes (Shkoder) ato te fshatrave Baz, Vinjoll, Karrice etj, te rrethit te Matit.
  • 9.  Veshje me mbeshtjellese  Pjese kryesore ne kete tip veshje eshte nje lloj fundi i gjere, me pala te vogla. Nen te vishej nje kemishe e ngushte, kurse ne pjesen e siperme vishej jeleku dhe nje si fanelle me menge te ngushta.  Ne fshatrat e krahines se Zadrimes mbahej nje variant mbeshtjellsje palat e se ciles vendoseshin vetem ne pjesen e pasme te trupit. Zakonisht ajo kishte ngjyre te zeze.  Ne disa fshatra te Pukes dhe te Malesise se Gjakoves, mbeshjellsa, e cila zakonisht kishte ngjyre vishnje ose te gjelber dhe me rralle ngjyre vjollce, kishte nje pamje mjaft elegante dhe shoqerohej me eorape te leshta te zbukuruar me disa motive disa ngjyreshe.  Ndersa varianti i mbajtur ne disa fshatra te krahines se Lumes (Kukes) dhe ai i mbajtur ne Shishtavec (Kukes) shoqerohej me mbathje te gjata, kembezat e te cilave beheshin te gjera dhe prej leshi me ngjyra te ndryshme.
  • 10.  Veshja me dimiq (dimija)  Emertimi i ketij tipi percaktohet nga nje lloj pantallonash shume te gjera dhe me ngjyre te zeze. Ne pjesen e siperme te trupit grate e veshura me brekesha vishnin kemishe te shkurter, jelek ose mitan. Ne kembe mbathnin corape leshi me shume ngjyra. Gjithnje mbi brekesha ne pjesen e perparme vishej edhe nje perparje prej leshi e zbukuruar me kuadrate disa ngjyreshe. Ndersa ne koke mbanin shamia shume ngjyreshe te lidhura nen gushe, pa i palosur ne forme trekendeshi. Ne fakt kjo veshje eshte futur ne perdorim nga fillimi i shek. XX dhe pati perdorim te kufizuar, kryesisht ne disa fshatra te Malesise se Tiranes, ne Martanesh, ne Polis, Berzeshte, Gur i Bardhe etj.  Pavarsisht nga percaktimi i zonave ku jane mbajtur keto tipe veshjesh, ka raste ku ne te njejten krahine apo zone jane mbajtur disa tipe, gje qe lidhet me levizjet e popullsise, marrdhëniet e krushqive etj, etj.
  • 11.  Veshja me fustanelle  Edhe kjo veshje burrash kete emertim e merr nga nje lloj fundi i bardhe, i bere me pelhure pambuku dhe me shume rrudha. Nen kete fund mbatheshin te mbathura te gjata, mbi te cilat nga nyje e kembes e deri tek gjuri visheshin kallei prej shajaku. Ne disa raste keto zgjateshin deri ne rreze te kofsheve, prandaj dhe quhen kofshare. Deri ne fillim te shek. XX kjo veshje eshte mbajtur ne te gjitha trevat shqiptare, qe nga Kosova e deri ne eameri. Me pas ajo u kufizua vetem ne fshatrat e Shqiperise se Jugut.
  • 12.  Veshja me kemishe te gjate e dollame (ose cibun)  Pjeset me te rendesishme te kesaj veshje per burra jane; kemisha e me ngjyre te bardhe si dhe dollama ose cibuni i gjate prej shajaku. Kjo veshje eshte perdorur ne Mirdite, Mat, ne Diber, ne Malesi te Madhe, ne Koree, Kolonje,Gjirokaster etj. Mbas Luftes II Boterore ky tip veshje u zevendesua me veshjen me tire.
  • 13.  Veshja me tirq  Elementi me tipik i kesaj veshje jane tirqit te cilet kane formen e pantollonave te ngushta prej shajaku (me te shumten e rasteve te bardhe dhe me rralle te zi ose te murme). Pergjithesishte ato lidhen poshte belit (ne kerdhokell) shoqeruar edhe me nje brez te lesht me vija disangjyreshe.  Ne pjesen e siperrme vishej nje kemishe me menge te gjata, jelek pa menge dhe xhamadan me menge te gjata, te dy prej shajaku. Ne stine te ftohta mbi xhamadan vishej edhe  nje xhakete me menge te shkurta dhe me jake marinari (prej shajaku me ngjyre te zeze) e quajtur diku xhurdi, diku tjeter kaporane ose herke .Tirqit zakonisht jane mbajtur ne Shqiperine Veriore, ne Kosove dhe ne Shqiperine Verilindore, duke arritur deri ne rrethin e Beratit.
  • 14.  Veshja me Brekesha  Edhe ne kete tip veshjesh emertimi lidhet me pjesen e poshtme te veshjes, e cila ka formen e pantollonave te gjera, te bera me pelhur leshi ose pambuku te endura ne avlemend shtepiak. Gjithmone ato ishin te gjata deri ne nyjen e kembes si dhe shoqeroheshin me nje brez te gjere leshi me ngjyre te kuqe ne vishnje. Ne pjesen e siperme te trupit vishej kemishe me menge te gjata dhe te ngushta. Ne stinet e ftohta pervee jelekut e xhamadanit prej shajaku, vishej edhe jakucja me xhufka (nje lloj xhakete me menge te shumta). Kjo veshje eshte perdorur ne fshatrat e Zadrimes (ne stine te ngrohta) ne Shqiperin e Mesme dhe disa fshatra te Matit, Martaneshit, Mirdites, Librazhdit, eermenikes etj.
  • 15.  Veshjet më të hershme  Kostumi më i hershëm, që përcjell një mesazh qindravjeçar është xhubleta, e cila e ka origjinën përgjatë Alpeve dhe kalon deri në malësinë e Malit të Zi.Tredicionale.pptx  Megjithëse etnografët më të shquar të Shqipërisë kanë bërë studime nga më të ndryshme, për të akoma nuk është arritur në një shpjegim konkret, pse kjo veshje ka qenë ekzistente vetëm në malësinë e Veriut. Ndërsa elemente të tjera të antikitetit, që përcillen nëpërmjet veshjes popullore, janë këmisha e gjatë, struka (pelerina e gjatë) dhe opingat me majë.