Collecting statistical information

491 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
491
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
203
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Collecting statistical information

  1. 1. Ñòàòèñòèê ìýäýýëýë öóãëóóëàõ àðãà çàì Íèéãýì ýäèéí çàñãèéí ñóäàëãàà øèíæèëãýý íü þóíû ºìíº ñóäëàõ ç¿éëèéíõýý øèíæ òºëºâ, õºãæèë õºäºë㺺í, ìºí ÷àíàð, îíöëîãèéã òàë á¿ðýýñ íü òóñãàñàí áîäèò ìýäýýëýëä òóëãóóðëàäàã. Ñòàòèñòèêèéí ãîë ¿¿ðýã áîë íèéãýìä áîëæ áóé ¿éë ÿâäëûã ¿íýí áîäèò òîîãîîð, îëîí óëñûí õýìæýýíä õ¿ëýýí çºâøººðºãäñºí àðãà÷ëàëààð èëýðõèéëýõ ÿâäàë áàéäàã. Ñòàòèñòèêèéí ìýäýýëëèéã öóãëóóëæ, áîëîâñðóóëàõ àæèë íü õýä õýäýí ¿å øàòûã äàìæäàã. ¯¿íä: 1. Þìñ ¿çýãäëèéí áàéð áàéäàë õºãæèë õºäºë㺺íèéã èëýðõèéëэõ¿éö ¿ç¿¿ëýëòèéí ñèñòåì àðãà÷ëàë áîëîâñðóóëíà. 2. Ñóäàëãàà, øèíæèëãýýíèé àæëûí çîõèîí áàéãóóëàëò àðãà ç¿éí áýëòãýë õàíãàõ, çîðèëãîî òîäîðõîéëîõ 3. Ìýäýý öóãëóóëàõ áóþó àæèãëàëò ÿâóóëàõ 4. Íýãòãýëò á¿ëýãëýëò õèéõ 5. Áîëîâñðóóëàëò ñóäàëãàà õèéõ Ýõíèé øàòàíä óäèðäëàãà òºëºâëºëò á¿ðòãýë õÿíàëò øàëãàëòàä çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ñòàòèñòèêèéí ìýäýýëëèéã á¿ðä¿¿ëýõ çîðèëòûã õàíãàõóéö ¿ç¿¿ëýëòèéí ñèñòåìèéã áèé áîëãîæ òîîöîõ àðãà÷ëàë áîëîâñðóóëíà. Äàðààãèéí øàòàíä àæèãëàëò ÿâóóëàõ ìýäýýã áîëîâñðóóëàõ òîäîðõîé ïðîãðàì øààðäëàãàòàé àðãà÷ëàë, çààâàð ìàÿãò áîëîâñðóóëàõ, ìýäýýã õ¿ëýýí àâàõ àðãà, òåõíîëîãèéã ñîíãîõ, çîõèîí áàéãóóëàëòûí òºëºâëºãºº çîõèîõ çýðýã àæèë õèéíý. Àæèãëàëò ÿâóóëñàíû äàðàà öóãëóóëñàí ìýäýýëëýý îíöëîõ øèíæ èæèë òºñòýé áàéäëààð íü àíãèëàí íýãòãýæ ýõýëäýã. ¯¿íèéã á¿ëýãëýëò òîâ÷îîëîëòûí ¿å øàò ãýíý. Ñ¿¿ëèéí øàòàíä íýãòãýí á¿ëýãëýæ òîâ÷îîëñîí òîî ìàòåðèàë, òºðºë á¿ðèéí ¿ç¿¿ëýëòèéã ¿íäýñëýí òóõàéí þìñ ¿çýãäýëèéí àëü íýã òîäîðõîé õýñýãò áóþó á¿õýëä íü äèíàìèê áîëîí õ¿÷èí ç¿éëñèéí øèíæèëãýý õèéíý. Áîëîâñðóóëàëòûí ¿åä êîìïüþòåð àøèãëàí ñòàòèñòèê áîëîí ìàòåìàòèê çàãâàðûí ñàí õýðýãëýñýíýýð ñóäàëãààíû àðãà ºðãºí àãóóëãàòàé áîëæ òºðºë á¿ðèéí òîîöîî õèéõ èë¿¿ áîëîëöîîòîé áîëäîã. Ñòàòèñòèê ñàí ãýäýã íü áàðèìò ñýëòèéã øèëæ ñîíãîõ, þìñ ¿çýãäýëèéí õîîðîíäûí õàìààðëûã íü èë¿¿ á¿ðýí òîäðóóëàõ, òýäãýýðèéí ñòàòèñòèê ìàãàäëàëûí ò¿âøèíã òîãòîîõîä õýðýãëýãääýã îð÷èí ¿åèéí àðãà÷ëàëóóäûí íèéëáýð öîãö þì. ¯¿íä Ðåãðåññèéí øèíæèëãýý Êîððåëÿöèéí øèíæèëãýý Õ¿÷èí ç¿éëñèéí øèíæèëãýý çýðýã ñòàòèñòèê øèíæèëãýý ä¿ãíýëòèéí îëîí òºðëèéí àðãà÷ëàëóóä îðíî. Àëèâàà áèçíåñèéí òàëáàðò àæèëëàæ áóé ìåíåæеð¿¿ä ººðèéí ¿éë
  2. 2. àæèëëàãààíä ÷óõàë øààðäëàãàòàé ìýäýýëëèéã õýä õýäýí àðãà çàìààð öóãëóóëàí àâ÷ áîëíî. ¯¿íä: - Äîòîîä òàéëàí ìýäýýëýë - Àñóóëãûí àðãààð ìýäýýëëèéã èõýâ÷ëýí ãàäíààñ öóãëóóëíà. - Àæèãëàëò õèéõ Ñòàòèñòèê àæèãëàëò Øèíæëýõ óõààíû ¿íäýñëýëòýé óðüä÷èëàí òºëºâëºñºí òîäîðõîé ïðîãðàììûí ¿íäñýí äýýð çîõèîí áàéãóóëàëòòàéãààð òîî áàðèìò öóãëóóëàõ àæëûã ñòàòèñòèêèéí àæèãëàëò ãýíý. Öóãëóóëæ áàéãàà àíõíû òîî áàðèìò äóòóó äóëèìàã áóðóó õàçãàé áàéâàë öààøäûí ñóäàëãàà õàíãàëòòàé çºâ áàéõ ¿íäýñã¿é. Èéìä ¿íýí çºâ òîî ìàòåðèàë öóãëóóëàõ ò¿¿íèéã íàðèéí øàëãàõ íü ñòàòèñòèê àæèãëàëòûí ãîë çîðèëãî þì. Òîîëëîãî á¿ðòãýëèéã ÿìàð÷ áàéäëààð ÿâóóëæ àíõäàã÷ ìàòåðèàë öóãëóóëñàí ñòàòèñòèê àæèãëàëòûí ¿ð ä¿íä öóãëóóëñàí ìýäýýëýë íü ò¿¿íèéã çîõèõ ¸ñîîð áîëîâñðóóëñàíû äàðàà ¿íýí çºâ, íèéòëýã ä¿ãíýëò ãàðãàæ ÷àäàõààð áàéõ ¸ñòîé. Ò¿¿í÷ëýí àëü áîëîõ áîãèíî õóãàöààíä íèëýýä á¿ðýí ä¿¿ðýí ìýäýýëýë îëæ àâàõ ÿâäàë ñòàòèñòèê àæèãëàëòûí íºãºº íýã çîðèëãî þì. Ñòàòèñòèê àæèãëàëòûí çîðèëòèéí äàãóó àæèãëàëò ÿâóóëàõ íèéò íèéäýì /îáüåîêò/ àæèãëàëòûí áîëîí íèéäìèéí íýãæ, ïðîãðàììûí àñóóäàë çýðãèéã òîäîðõîéëíî. Ñóäàëãàà ÿâóóëñàíû ýöýñò õàðèó àâáàë çîõèõ àñóóëòûí æàãñààëòûã àæèãëàëòûí ïðîãðàìì ãýíý. Àæèãëàëòûí ïðîãðàììûã áîëîâñðóóëàõàä äàðààõ ¿íäñýí çàð÷ìóóäûã áàðèìòëàíà. ¯¿íä: Ïðîãðàììä çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ¿íäñýí õàìãèéí ãîë àñóóäëûã òóñãàõ Ïðîãðàììûí àñóóëò áèå áèåòýéãýý óòãà àãóóëëàãûí õóâüä íÿãò óÿëäààòàé, íýãýýð íü íºãººã øàëãàæ áîëîõóéö áàéõ Ïðîãðàììûí àñóóëò óðüä ºìíº ÿâóóëñàí ñóäàëãààíû àñóóëòòàé õàðüöóóëàãäàõóéö áàéõ Àñóóëòóóä ìàø ýíãèéí òîâ÷ îéëãîìæòîé òîäîðõîé áàéõ çýðýã áîëíî. Ïðîãðàììûã êàðò, áëàíê, ìàÿãò äýýð õýâëýæ òàðààäàã. Ïðîãðàììûí àñóóäàë á¿ðèéã ñóäàëãààíä õàìðàãäàæ áàéãàà õ¿ì¿¿ñ àäèë îéëãîñîí áàéõ ¸ñòîé. Çàðèì ¿åä ïðîãðàììûí àñóóëòûã íèéòýä çºâ îéëãóóëàõûí òóëä òàéëáàð, òîäîòãîë õèéäýã. Àæèãëàëòûí îáúåêò Ñòàòèñòèêèéí ñóäàëãààíä õàìðàãäàõ èæèë òºðëèéí þìñ ¿çýãäëèéã àæèãëàëòèéí îáúåêò ãýíý. Àæèãëàëòàíä õàìðàãäàõ þìñ ¿çýãäëèéã, îéðîëöîî óòãàòàé èæèë òºñòýé þìñ ¿çýãäëýýð ÿëãàí çààãëàæ õèë õÿçãààðûã íü òîãòîîõ ÿâäàë ÷óõàë.
  3. 3. Íèéäìèéí íýãæ áóþó àæèãëàëòûí íýãæ Ñòàòèñòèê ñóäàëãààíä õàìðàãäàæ áàéãàà þìñ ¿çýãäëèéí íèéëáýð áîëîõ àæèãëàëòèéí îáúåêòèéí á¿ðýëäýõ¿¿íèé ¿íäñýí ýëåìåíò òîî ìýäýý ºãºõ íýãæèéã àæèãëàëòèéí íýãæ ãýíý. Íèéäìèéí íýãæ ãýäýã íü ¿íäñýí øèíæ òýìäãèéã ººðòºº øóóä àãóóëñàí ñòàòèñòèê àæèãëàëòûí îáúåêòèéí àíõäàã÷ ýëåìåíò þì. Ñòàòèñòèêèéí àæèãëàëòûí òºðë¿¿ä Ñòàòèñòèê àæèãëàëòûã îáúåêòèéí íýãæèéã õàìàðñàí áàéäàë, ÿâàãäàõ õóãàöààãààð íü õýä õýäýí òºðºëä àíãèëíà. Àíãèëàõ øèíæ òýìäýã Àæèãëàëòûí òºðºë Õýëáýð¿¿ä 1. Íèéäìèéí íýãæèéã õàìðàõ áàéäëààð íü 1. íýëýíõ¿é àæèãëàëò 2. õýñýã÷èëñýí - ò¿¿âýð àæèãëàëò - Ãîë õýñãèéã õàìàðñàí - Àíêåòèéí - Ìîíîãðàô 2. ßâàãäàõ õóãàöààãààð íü 1. áàéíãûí /òàñðàëòã¿é/ 2. äàâòàãäàõ 3. íýã óäààãèéí - - - Ñóäàëãààíû îáúåêòèéí á¿õ íýãæèéã îðõèãäóóëàëã¿é ñóäàëáàë íýëýíõ¿é àæèãëàëò ãýíý. Æ íü õ¿í àìûí òîîëëîãî ¿¿íä õàìààðíà. Ñóäàëãààíû îáúåêòèéí á¿õ ýëåìåíòèéã õàìðàõã¿é òèéì àæèãëàëòèéã õýñýã÷èëñýí ãýíý. ¯¿íèéã äîòîð íü ò¿¿âýð, ãîë õýñãèéã õàìàðñàí, àíêåòèéí, ìîíîãðàô ãýæ ÿëãàíà. Ò¿¿âýð àæèãëàëòûí àðãà íèëýýä ºðãºí õýðýãëýãääýã. À/ Ò¿¿âýð àæèãëàëòûí ¿åä ñóäàëãààíû îáåêòûí çàðèì õýñãèéã íàðèéâ÷ëàí ñóäàëæ ò¿¿íèéõýý ¿íäñýíä íèéäìèéí øèíæ ÷àíàðûã îéðîëöîîëîí òîäîðõîéëäîã áàéíà. Õ¿í àìûí ìºíãºí îðëîãî, åðºíõèé òºñâèéã, ñóäàëãààã èõýâ÷ëýí ò¿¿âýð àæèãëàëòààð õèéäýã. Á/ Ñóäàëãààíä õàìðàãäñàí îáúåêòèéí äîòîð çîíõèëîõ õóâü ýçýëäýã ¿íäñýí íýãæ¿¿äèéã òóñãàéëàí ñóäàëáàë ýíý íü ãîë õýñãèéã õàìàðñàí àæèãëàëò áîëíî. Æíü Õîòûí ¿íäýñíèé çàõûí ¿íý, õàíø òýäãýýðèéí îðøèí ñóóã÷äûí õóäàëäàí àâàõ ÷àäâàð õýðõýí íºëººëæ áàéãààã ñóäëàõûí òóëä á¿õ õîò, õîò ñóóðèí àâàõã¿éãýýð õ¿í àì íÿãò ñóóðüñøàí õýäõýí òîìîîõîí õîòûã òºëººë¿¿ëæ àâ÷ ñóäàëñíààð õ¿íñíèé çàõûí ¿íý õàíøèéã íèëýýä îéðîëöîî ¿íýí çºâ òîäîðõîéëæ ÷àäàõ áîëíî. Â/ ßìàð íýã ¿çýãäëèéã ñóäëàõûí òóëä ò¿¿íòýé óÿëäààòàé àñóóäëóóäûã ãàðãàæ õ¿ì¿¿ñýýñ ñàéí äóðûí ¿íäñýí äýýð õàðèóëò àâàõûã àíêåò àæèãëàëò ãýíý. Àíêåòèéí ñóäàëãààã îð÷èí ¿åä îëîí íèéòèéí ñàíàà áîäëûã ñóäëàõ
  4. 4. çîðèëãîîð ñîöèîëîãèéí ñóäàëãààíä ºðãºí àøèãëàõ áîëíî. ¯éëäâýð ï¿¿ñ¿¿ä áàðàà ¿éë÷èëãýýíèéõýý ÷àíàð, õýâ çàãâàðûã ñàéæðóóëàõûí ¿¿äíýýñ àíêåòèéí àñóóäàëûã íèëýýä õýðýãëýäýã. Àíêåòèéí ñóäàëãààíû ¿åä àñóóäëûã ýðãýëçýý òºð¿¿ëýõã¿éãýýð îíîâ÷òîé õàìãèéí îéëãîìæòîé ýíãèéí áàéäëààð ãàðãàæ òàâèõ íü ÷óõàë, ¿¿íýýñ ãàäíà õ¿ì¿¿ñò õàíäàõ õàíäëàãà òàâèõ àñóóäëûí äýñ äàðààëëûã íàðèéí áîäñîí áàéâàë ñàéí. Ã/ Ñóäàëæ áàéãàà ¿çýãäëèéí àëü íýã òîäîðõîé íýãæèéã ã¿íçãèé ñóäëàõûã ìîíîãðàôèéí àæèãëàëò ãýíý. Òýðã¿¿í òóðøëàãà áà àæëûí äîãîëäîë äóòàãäëûí øàëòãààíûã èëð¿¿ëýí ãàðãàõ çîðèëãîîð ìîíîãðàôèéí àæèãëàëòûã ÿâóóëäàã. Àæèãëàëò á¿ðòãýë ÿâóóëàõ àðãóóä Àæèãëàëò ÿâóóëàí òîî ìàòåðèàë öóãëóóëàõäàà ÿíç á¿ðèéí àðãà õýðýãëýäýã. Ýäãýýð àðãûã - øóóä áèå÷ëýí á¿ðòãýõ - áàðèìòûí àðãà - àñóóæ ëàâëàõ àðãà ãýæ õóâààäàã. Àæèãëàëòûí íýãæ á¿ðèéã áèå÷ëýí ¿çýæ, òàíèëöàõûã øóóä áèå÷ëýí á¿ðòãýõ àðãà ãýíý. Æèøýý íü: Ìàë áà ýä õîãøëûí òîîëëîãî õèéõýä òîîëîã÷ õ¿í í¿äýýð ¿çýæ áèå÷ëýí òîîëíî. Òîî ìýäýýã öóãëóóëàí á¿ðòãýõèéí òóëä àëáàí ¸ñíû áàðèìò áè÷ãèéã ¿íäýñ áîëãîäîã. ¯¿íèéã áàðèìòûí àðãà ãýíý. Æèøýý íü: ¯éëäâýðèéí ãàçðóóä æèëèéí òàéëàí òýíöýë ãàðãàõûí òóëä íÿãòëàí áîäîõ á¿ðòãýëèéí äàíñ áàðèìòûã àøèãëàíà. Áàðèìòûí àðãûã àøèãëàõ ÿâöàä íýã òºðëèéí ¿éëäâýð àæ àõóéí ãàçðóóä íýãäñýí àíõàí øàòíû á¿ðòãýëèéí íÿãò æóðíàë õºòëºõ ÿâäàë òóí ÷óõàë à÷ õîëáîãäîëòîé. Ýíý íü áàðèìò áîëîâñðóóëæ íýãäñýí ¿ç¿¿ëýëò ãàðãàæ àâàõ, øèíæèëãýýíèé àæëûã ìåõàíèêæóóëàõàä äºõºìòýé. Òîî ìýäýýã öóãëóóëàõûí òóëä àñóóæ á¿ðòãýõèéã àñóóæ ëàâëàõ àðãà ãýíý. Àñóóæ ëàâëàõ àðãàä àìààð àñóóõ, àñóóäàë ººðººð íü íºõ¿¿ëýõ, ìýäýýëýõ àðãóóä áàãòàíà. Òîî ìýäýýã öóãëóóëàõûí òóëä òóñãàé á¿ðòãýã÷ ÿâæ õîëáîãäîõ ýçäýýñ àñóóæ á¿ðòãýâýë àìààð àñóóõ àðãà áîëíî. Æèøýý íü: Õ¿í àìûí òîîëëîãûí ¿åä òîîëîã÷ àéë ºðõººð áèå÷ëýí ÿâæ àñóóæ á¿ðòãýäýã. Ìýäýýëýëä àíõàí øàòíû áîëîâñðóóëàëò õèéõ ¿éë àæèëëàãàà áóþó á¿ëýãëýëò òîâ÷îîëîëòûí àðãà
  5. 5. Àæèãëàëòûí ¿ð ä¿íä öóãëóóëñàí ýìõ çàìáàðààã¿é áàéãàà òîî ìýäýýëëèéã òîäîðõîé äýñ äàðààëàëä îðóóëàí ñèñòåì÷ëýí áîëîâñðóóëàõ íü ñóäëàãäàæ áóé þìñ ¿çýãäëèéí åðºíõèé áàéð áàéäàë, ä¿ð òºðõèéã òîäðóóëàí ºãäºãººðºº ìàø ÷óõàë à÷ õîëáîãäîëòîé þì. Ñóäàëãààíû ýíýõ¿¿ çîðèëãûã á¿ëýãëýëò òîâ÷îîëîëò õèéõ, òàðõàëòûí öóâàà áàéãóóëàõ áîëîí õ¿ñíýãò, ãðàôèêèéí àðãààð õýðýãæ¿¿ëíý. Àæèãëàëòûí ìàòåðèàëûã ýìõòãýæ öýãöëýõ àðãà òåõíèê, ¿éë àæèëëàãààã á¿ëýãëýëò òîâ÷îîëîëò ãýíý. Óëñûí õýìæýýíä àâ÷ ¿çýõ ýñâýë çàõ çýýëèéã ñóäëàõ òîõèîëäîëä çààâàë á¿ëýãëýõ íü ÷óõàë. Á¿ëýãëýëò òîâ÷îîëîëò õýðýãëýõ ¿íäñýí øààðäëàãà: À/ Àæèãëàëòûí òîî èõ áàéõ / n>10 / Á/ Ýäèéí çàñàã ñòàòèñòèêò ñóäëàãäàõ ç¿éë / ¿çýãäýë þìñ / ìàø îëîí òîîíû øèíæ òýìäýãòýé áàéäàã. Èéìä øèíæ òýìäã¿¿ä íü þìñ ¿çýãäëèéã á¿ëýãëýõ õî¸ðäàõü øààðäëàãà áîëäîã áàéíà. Á¿лýãëýëòèéí ¿íäñýí çîðèëãî íü: öóãëóóëñàí òîî ìàòåðèàëàà íýãòãýýä á¿õ íèéäìèéí õóâüä áîäèò áàéäëûã òóñãàñàí òîäîðõîéëîëò /ä¿ãíýëò/ ºãºõ, þìñ ¿çýãäëèéí õºãæëèéí ç¿é òîãòëûã òîäîðõîé ¿ç¿¿ëýëòèéí òóñëàìæòàéãààð èëð¿¿ëýõýä îðøèíî. Èíãýñíýýð íýãæ ç¿éë¿¿äèéí øèíæ ÷àíàðààñ íèéò íèéäìèéí òºðõ áàéäëûã òîäðóóëíà. Á¿ëýãëýëò õèéñíýýð: Íèéãýì ýäèéí çàñãèéí ¿çýãäýë þìñûí áàéäàë òºëºâèéã òîäðóóëàõ Ñóäàëæ áàéãàà ç¿éëèéí á¿òöèéã òîäîðõîéëîõ Øèíæ òýìäã¿¿äèéí õîîðîíäûí õàðèëöàí õàìààðëûã òîäîðõîéëîõ áîëîìæòîé áàéäàã. Á¿ëýãëýëòèéí äàðààõ õýëáýð¿¿äèéã ïðàêòèêò àøèãëàäàã. 1. Íýã òºðëèéí á¿ëýãëýëò: Þìñ ¿çýãäëèéí èæèë òºðëèéí øèíæ ÷àíàðààð íü á¿ëýãëýëò õèéíý. Æíü Õ¿í àìûã íèéãìèéí àíãè á¿ëãýýð íü á¿ëýãëýíý. 2. Á¿òöèéí á¿ëýãëýëò: Ýíý íü íèéäìèéí äîòîîä á¿ðýëäýõ¿¿íèéã ñóäàëæ áóé á¿ëýãëýëò þì. Æíü Óëñûí òºñâèéã ç¿éë àíãè á¿ðèéí ýçëýõ õóâü, îðëîãî çàðëàãààð íü õàðóóëáàë á¿òöèéíõ áîëíî. 3. Õóâüñàõ øèíæ òýìäã¿¿äèéí õàìààðëûã ñóäëàõ øèíæèëãýýíèé á¿ëýãëýëò: Ýíý íü 2 áóþó õýä õýäýí øèíæ òýìäãèéí õîîðîíäûí õàìààðëûã èëð¿¿ëýõ çîðèëãîîð õèéñýí á¿ëýãëýëò þì. Æíü: íýã ãà-ãààñ àâñàí óðãàö, õèéñýí áîðäîîíû òóõàé ìýäýýëëèéã á¿ëýãëýõ íü øèíæèëãýýíèé á¿ëýãëýëò áîëíî. Á¿ëýãëýëòèéí øèíæ òýìäãèéã ñîíãîõäîî äàðààõ çàð÷ìóóäûã áàðèìòëàíà. ¯¿íä:
  6. 6. 1. Á¿ëýãëýëò õèéõäýý ñóäàëãààíû çîðèëãîä õàðèóëò ºãºõ¿éö òèéì ãîë ¿íäñýí øèíæ òýìäãèéã ñîíãîí àâàõ 2. Òóõàéí ¿çýãäýë ïðîöåññ ÿâàãäàæ áàéãàà áîäèò íºõöºë, íóòàã äэâñãýðèéí îíöëîã çýðãèéã õàðãàëçàí ¿çýõ íü ç¿éòýé 3. Ñóäàëæ áóé þìñ ¿çýãäýëä õýä õýäýí õ¿÷èí ç¿éëñ íºëººëæ áàéâàë õîñëîñîí á¿ëýãëýëò õèéõ íü ÷óõàë. Á¿ëýãëýëòèéã çºâõºí íýã øèíæ òýìäãýýð õèéæ áàéâàë ýíãèéí á¿ëýãëýëò ãýíý. Ñòàòèñòèêèéí òîî ìýäýýëëèéã 2 áóþó ò¿¿íýýñ äýýø øèíæ òýìäãýýð á¿ëýãëýâýë õîñëîñîí á¿ëýãëýëò ãýíý. Á¿ëýãëýëò õèéõ õýä õýäýí ä¿ðýì áàéäàã. ¯¿íä: 1. Þìñ ¿çýãäëèéã òîîí øèíæ òýìäãýýð á¿ëýãëýõèéí òóëä ýõëýýä á¿ëãèéí çîõèìæòîé òîîã çºâ òîãòîîõ õýðýãòýé. Ýíý íü àæèãëàëòûí òîî, ñóäàëãààíû çîðèëãî, ñóäëàãäàæ áóé ¿çýãäëèéí øèíæ ÷àíàðààñ õàìààðíà. Èæèë èíòåðâàëòàé á¿ëýãëýëò õèéõýä ¿¿íèéã çºâõºí àæèãëàëòûí òîîíû òóñëàìæòàéãààð òîãòîîõ àðãûã ÀÍÓ-í ýðäýìòýí Ñòåðæåññ òîãòîîæýý. Ò¿¿íèé òîìü¸î íü n=1+3.322LgN áîëíî. N- àæèãëàëòûí íýãæèéí òîî n- á¿ëãèéí òîî 1. Á¿ëãèéí èíòåðâàëûí õýìæýýã òîäîðõîéëîõ Èíòåðâàëûí óðòûã òîãòîîõäîî àæèãëàëòûí òîî, øèíæ òýìäãèéí îíöëîã çýðãèéã õàðãàëçàí èæèë áà èæèë áóñ ãýñýí 2 ÿíçààð òîãòîîäîã. Òóõàéëáàë èæèë èíòåðâàëûí óðòûã I= xmax-xmin/n-1 ãýñýí òîìü¸îãîîð òîäîðõîéëíî. ̺í /õìàõ-õìèí/ èéã õóâüñàõ øèíæ òýìäãèéí õàìãèéí èõ áà õàìãèéí áàãà óòãóóäûí ÿëãàâàð áóþó õýëáýëçëèéí äàëàéö ãýíý. Èæèë èíòåðâàëûí ¿åä ýõíèé á¿ëãèéí èíòåðâàëûí õî¸ð õÿçãààðûã äàðààõ òîìü¸îãîîð òîäîðõîéëíî. ¯¿íä: L1.2=xmax+- i/2 áîëíî. Èíòåðâàëûí óðò èæèë áèø áàéõ õýðýãöýý ãàð÷ áîëîõ þì. Ýíý òîõèîëäîëä ãåîìåòð áîëîí õýâ øèíæèò çàð÷ìûí àëü íýãèéã áàðèìòëàíà

×