7 costs & production

593 views

Published on

0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
593
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
249
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

7 costs & production

  1. 1. 5 Пүүсийн үйл хөдлөл болоод үйлдвэрлэлийг зохион байгуулах нь
  2. 2. Copyright©2004 South-Western 88Бүтээгдэхүүний зардал
  3. 3. Copyright © 2004 South-Western/ Эрэлт болон нийлүүлэлтийн зах зээлийн хүч • Эрэлт болон нийлүүлэлт нь эдийн засагчдын байнгахэрэглэдэг 2 үг юм. • Эрэлт болон нийлүүлэлт нь зах зээлийн эдийн засгийн үйл ажиллагааны хүч юм. • Орчин үеийн микро эдийн засаг нь эрэлт, нийлүүлэлт болон зах зээлийн тэнцвэрийн талаар ойлголт байдаг.
  4. 4. Copyright © 2004 South-Western/ Зардал гэж юу вэ? • Нийлүүлэлтийн хуулийн дагуу: • Пүүсүүд барааны үнэ өндөр байвал их хэмжээгээр үйлдвэрлэж борлуулахад бэлэн байдаг. • Үүний үр дүнд нийлүүлэлт муруйн дагуу дээш шилждэг.
  5. 5. Copyright © 2004 South-Western/ Зардал гэж юу вэ? • Пүүсийн зорилго нь • Пүүсийн эдийн засгийн зорилго бол ашгийг хамгийн их байлгахад оршино.
  6. 6. Copyright © 2004 South-Western/ Нийт орлого, Нийт зардал, болон ашиг • Нийт орлого • Пүүсээс өөрийн бүтээгдэхүүнийг зараад олсон мөнгөн дүн. • Нийт зардал • Пүүсээс үйлдвэрлэлд ашиглаж буй орцын зах зээлийн өртөг.
  7. 7. Copyright © 2004 South-Western/ Нийт орлого, Нийт зардал, болон Ашиг • Ашиг нь нийт орлого болон нийт зардлын ялгавар. АшигАшиг == Нийт орлогоНийт орлого –– Нийт зардалНийт зардал
  8. 8. Copyright © 2004 South-Western/ Пүүсийн зардал нь алдагдсан боломжийн зардал болох нь • Пүүсийн алдагдсан боломж ийн зардал нь бараа үйлчилгээний үйлдвэрлэлийн явцад авч явдаг бүх алдагдсан боломжийн зардлыг оруулдаг. • Тодорхой болон тодорхой бус зардал • Пүүсийн үйлдвэрлэлийн зардал нь тодорхой болон тодорхой бус зардлуудыг агуулдаг. • Explicit зардлууд нь пүүсээс зарцуулах шаардлагатай орцын зардлууд. • Implicit зардлууд нь пүүсийн тооцоонд бүртгэгдээгүй зардлууд.
  9. 9. Copyright © 2004 South-Western/ Эдийн засгийн ашиг банягтлан бодохын ашиг • Эдийн засагчид пүүсийн эдийн засгийн ашгийг нийт орлогоос тодорхой болон тодорхой бус зардлыг багтаасан нийт зардлыг хасаж тооцдог. • Нягтлан бодогчид нягт лан бодохын ашгийг нийт орлогоос тодорхой зарлыг хасаж тооцдог.
  10. 10. Copyright © 2004 South-Western/ Эдийн засгийн ашиг банягтлан бодох ашиг • Нийт орлого тодорхой болон тодорхой бус зардлуудаас давбал, пүүс эдийн засгийн ашиг олно. • Эдийн засгийн ашиг нягтлан бодохын ашгаас багабайна.
  11. 11. Зураг 1 Эдийн засагчид банягтлан бодогчид Copyright © 2004 South-Western Revenue Total opportunity costs Пүүс эдийн засагчийн нүдээр Пүүс нягтлан бодогчийн нүдээр Revenue Economic profit Implicit costs Explicit costs Explicit costs Accounting profit
  12. 12. Хүснэгт 1 Үйлдвэрлэлийн функц банийт зардал: Хелений талхны цех Copyright©2004 South-Western
  13. 13. Copyright © 2004 South-Western/ Бүтээгдэхүүн базардлууд • Үйлдвэрлэлийн функц • Үйлдвэрлэлийн функц нь ямар нэгэн баялгийн үйлдвэрлэлд хэрэглэгдэж байгаа нөөцийн тоо хэмжээ болон үйлдвэрлэгдсэн бүтээгдэхүүний тоо хэмжээний хоорондох хамаарлыг харуулдаг.
  14. 14. Copyright © 2004 South-Western/ Үйлдвэрлэлийн функц • Ахиу бүтээгдэхүүн • Ахиу бүт ээгдэхүүн нь орцын нэмэлт нэгжээс өссөн бүүтээгдэхүүний өсөлт юм.
  15. 15. Copyright © 2004 South-Western/ Үйлдвэрлэлийн функц • Ахиу бүтээгдэхүүн буурах • Багасаж байдаг ахиу бүт ээгдэхүүн нь хэрэглэж байгаа нөөцийн тоо хэмжээ өсөхөд ахиу бүтээгдэхүүн буурах чанар. • Жишээ: Пүүс илүү их ажилчин хөлсөлж авах тусам, нэмэлт ажилчин бүр үйлдвэрлэл буурахад хүргэдэг. Энэ нь пүүс тодорхой хэмжээний хязгаарлагдмал тоног төхөөрөмжтөй байдагтай холбоотой.
  16. 16. Зураг 2 Хелены үйлдвэрлэлийн функц Copyright © 2004 South-Western Quantity of Output (cookies per hour) 150 140 130 120 110 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 Number of Workers Hired0 1 2 3 4 5 Production function
  17. 17. Copyright © 2004 South-Western/ Үйлдвэрлэлийн функц • Ахиу бүтээгдэхүүн буурах • Үйлдвэрлэлийн функцын налуу нь орцын ахиу бүтээгдэхүүнийг хэмждэг. • Ахиу бүтээгдэхүүн буурахад, үйлдвэрлэлийн функц илүү хавтгай болдог.
  18. 18. Copyright © 2004 South-Western/ Үйлдвэрлэлийн функцээс нийт зардлын муруй хүртэл • Пүүсийн үйлдвэрлэж чадах тоо хэмжээ болон түүний зардлууд нь үнийн шийдвэрийг тодорхойлдог. • Нийт зардлын муруй нь энэ хамаарлыг графикт харуулдаг.
  19. 19. Хүснэгт 1 Үйлдвэрлэлийн функц баНийт зардал: Хелений талхны цех Copyright©2004 South-Western
  20. 20. Зураг 3 Хелений нийт зардлын муруй Copyright © 2004 South-Western Total Cost $80 70 60 50 40 30 20 10 Quantity of Output (cookies per hour) 0 10 20 30 15013011090705040 1401201008060 Total-cost curve
  21. 21. Copyright © 2004 South-Western/ Зардлын хувьсах хэмжигдэхүүнүүд • Үйлдвэрлэлийн зардлуудыг дотор нь т огт мол зардал болон хувьсах зардал гэж хувааж болно.
  22. 22. Copyright © 2004 South-Western/ Тогтмол болон хувьсах зардлууд • Тогмтол зардлуудТогмтол зардлууд нь бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ өөрчлөгдөхөд үл өөрчлөгдөх зардлууд. • Хувьсах зардлуудХувьсах зардлууд нь бүтээгдэхүүний тоо хэмжээтэй хамт өөрчлөгддөг зардлууд юм.
  23. 23. Copyright © 2004 South-Western/ Тогтмол болон хувьсах зардлууд • Нийт зардлууд • Нийт тогтмол зардал (TFC) • Нийт хувьсах зардал (TVC) • Нийт зардал (TC) • TC= TFC+ TVC
  24. 24. Хүснэгт 2 Лимонадын тоо хэмжээ /нэг цагт гаргах шил ундаа/ Copyright©2004 South-Western
  25. 25. Copyright © 2004 South-Western/ Тогтмол болон хувьсах зардлууд • Дундаж зардлууд • Дундаж зардлууд нь пүүсийн зардлуудыг бүтээгдэхүүний тоо хэмжээнд харьцуулснаар тодорхойлогддог. • Дундаж зардал нь бүтээгдэхүүний нэгжид ногдох зардал юм.
  26. 26. Copyright © 2004 South-Western/ Тогтмол болон хувьсах зардлууд • Дундаж зардлууд • Дундаж тогтмол зардал (AFC) • Дундаж хувьсах зардал (AVC) • Дундаж нийт зардал (ATC) • ATC= AFC+ AVC
  27. 27. Copyright © 2004 South-Western/ Дундаж зардлууд A F C F C Q = = F i x e d c o s t Q u a n t i t y A V C V C Q = = V a r i a b l e c o s t Q u a n t i t y A T C T C Q = = T o t a l c o s t Q u a n t i t y
  28. 28. Хүснэгт 2 Зардлын хувьсах хэмжигдэхүүнүүд: Лимонадын тоо хэмжээ Copyright©2004 South-Western
  29. 29. Copyright © 2004 South-Western/ Тогтмол болон хувьсах зардлууд • Ахиу зардал • Ахиу зардал (MC) нь бүтээгдэхүүний нэмэлт нэгжээс өссөн нийт зардлын өсөлт. • Ахиу зардал нь дараах асуултад хариулахад тусалдаг: • Бүтээгдэхүүний нэмэлт нэгжийг үйлдвэрлэхэд ямар зардал гарах вэ?
  30. 30. Copyright © 2004 South-Western/ Ахиу зардал M C T C Q = = ( c h a n g e i n t o t a l c o s t ) ( c h a n g e i n q u a n t i t y ) ∆ ∆
  31. 31. Copyright © 2004 South-Western/ Ахиу зардал Телмагийн лимонадын үйлдвэрлэл Quantity Total Cost Marginal Cost Quantity Total Cost Marginal Cost 0 $3.00 — 1 3.30 $0.30 6 $7.80 $1.30 2 3.80 0.50 7 9.30 1.50 3 4.50 0.70 8 11.00 1.70 4 5.40 0.90 9 12.90 1.90 5 6.50 1.10 10 15.00 2.10
  32. 32. Зураг 4 Телмагийн нийт зардлын муруй Copyright © 2004 South-Western Total Cost $15.00 14.00 13.00 12.00 11.00 10.00 9.00 8.00 7.00 6.00 5.00 4.00 3.00 2.00 1.00 Quantity of Output (glasses of lemonade per hour) 0 1 432 765 98 10 Total-cost curve
  33. 33. Зураг 5 Телмагийн дундаж зардал болон ахиу зардлын муруй Copyright © 2004 South-Western Costs $3.50 3.25 3.00 2.75 2.50 2.25 2.00 1.75 1.50 1.25 1.00 0.75 0.50 0.25 Quantity of Output (glasses of lemonade per hour) 0 1 432 765 98 10 MC ATC AVC AFC
  34. 34. Copyright © 2004 South-Western/ Зардлын муруй батэдгээрийн хэлбэрүүд • Үйлдвэрлэгдсэн бүтээгдэхүүний тоо хэмжээний хамт ахиу зардал өсдөг. • Энэ нь ахиу бүт ээгдэхүүний бууралт ад нөлөөлдөг
  35. 35. Зураг 5 Телмагийн дундаж зардлын болон ахиу зардлын муруйнууд Copyright © 2004 South-Western Costs $3.50 3.25 3.00 2.75 2.50 2.25 2.00 1.75 1.50 1.25 1.00 0.75 0.50 0.25 Quantity of Output (glasses of lemonade per hour) 0 1 432 765 98 10 MC
  36. 36. Copyright © 2004 South-Western/ Зардлын муруйнууд ба тэдгээрийн хэлбэрүүд • Дундаж нийт зардлынДундаж нийт зардлын муруй U хэлбэртэй байдаг. • Бүтээгдэхүүний маш бага түвшинд дундаж нийт зардал өндөр байх ба учир нь тогтмол зардлууд бүтээгдэхүүний зөвхөн хэд хэдэн нэгжид хуваагдана. • Дундаж нийт зардал бүтээгдэхүүн өсөхөд буурдаг. • Дундаж хувьсах зардлууд ихээхэн өсөхөд дундаж нийт зардлууд өсч эхэлдэг.
  37. 37. Copyright © 2004 South-Western/ Зардлын муруйнууд батэдгээрийн хэлбэр • U хэлбэрийн ATC муруйн доод цэг дээр үйлдвэрлэл явуулахад дундаж нийт зардал хамгийн бага т үвшинд хүрдэг. Энэ тоо хэмжээг зарим үед пүүсийн хамгийн үр ашигт ай хэмж ээ гэдэг.
  38. 38. Зураг 5 Телмагийн дундаж зардлын болон ахиу зардлын муруйнууд Copyright © 2004 South-Western Costs $3.50 3.25 3.00 2.75 2.50 2.25 2.00 1.75 1.50 1.25 1.00 0.75 0.50 0.25 Quantity of Output (glasses of lemonade per hour) 0 1 432 765 98 10 ATC
  39. 39. Copyright © 2004 South-Western/ Зардлын муруйнууд ба тэдгээрийн хэлбэрүүд • Ахиу болон дундаж нийт зардлуудын муруйнуудын харьцаа: • Ахиу зардал дундаж нийт зардлаас бага байхад, дундаж нийт зардал буурдаг. • Ахиу зардал дундаж нийт зардлаас их болоход, дундаж нийт зардал өсдөг байна.
  40. 40. Copyright © 2004 South-Western/ Зардлын муруйнууд ба тэдгээрийн хэлбэрүүд • Ахиу болон дундаж нийт зардлуудын муруйнуудын харьцаа • Ахиу зардлын муруй нь дундаж нийт зардлын муруйн минимум хэмжээгминимум хэмжээг огтолдог. • Үр ашигт хэмжээ нь дундаж нийт зардлыг хамгийн бага хэмжээнд хүргэдэг бүтээгдэхүүний тоо хэмжээ юм.
  41. 41. Зураг 5 Телмагийн дундаж зардлын болон ахиу зардлын муруйнууд Copyright © 2004 South-Western Costs $3.50 3.25 3.00 2.75 2.50 2.25 2.00 1.75 1.50 1.25 1.00 0.75 0.50 0.25 Quantity of Output (glasses of lemonade per hour) 0 1 432 765 98 10 ATC MC
  42. 42. Copyright © 2004 South-Western/ Зардлын нийтлэг муруйнууд Одоо зардлын хувьсах хэмжигдэхүүнүүдийн хооронд орших хамаарлыг судлах цаг боллоо.
  43. 43. Copyright © 2004 South-Western/ Их Бобын зардлын муруй
  44. 44. Зураг 6 Их Бобын зардлын муруй Copyright © 2004 South-Western (a) Нийт зардлын муруй $18.00 16.00 14.00 12.00 10.00 8.00 6.00 4.00 Quantity of Output (bagels per hour) TC 42 6 8 141210 2.00 Total Cost 0
  45. 45. Зураг 6 Их Бобын зардлын муруй Copyright © 2004 South-Western (b) Ахиу болон дундаж зардлын муруйнууд Quantity of Output (bagels per hour) Costs $3.00 2.50 2.00 1.50 1.00 0.50 0 42 6 8 141210 MC ATC AVC AFC
  46. 46. Copyright © 2004 South-Western/ Зардлын нийтлэг муруйнууд • Зардлын муруйнуудын гурван чухал шинж чанарууд байдаг: • Ахиу зардал нь бүтээгдэхүүний тоо хэмжээний хамт байнгаөсдөг. • Дундаж нийт зардлын муруй U хэлбэртэй байдаг. • Ахиу зардлуудын муруй нь дундаж нийт зардлын муруйн минимум цэгээр огтолдог.
  47. 47. Copyright © 2004 South-Western/ Урт болоод богино хугацааны үеийн зардлууд • Олон пүүсийн хувьд нийт зардлыг тогтмол болон хувьсах зардлын хооронд хуваарилахад авч үзэж байгаа цаг хугацаа чухал үүрэг гүйцэтгэнэ. • Богино хугацаанд, зарим зардлууд тогтмол байдаг. • Урт хугацаанд, тогтмол зардлууд хувьсах зардал болдог.
  48. 48. Copyright © 2004 South-Western/ Урт болоод богино хугацааны үеийн зардлууд • Олон зардлууд богино хугацаанд тогтмол, урт хугацаанд хувьсах байдаг тул пүүсийн урт хугацааны зардлын муруйнууд богино хугацааны зардлын муруйнуудаасаа ялгаатай байдаг.
  49. 49. Зураг 7 Урт болон богино хугацаан дахь дундаж нийт зардал Copyright © 2004 South-Western Quantity of Cars per Day 0 Average Total Cost 1,200 $12,000 ATC in short run with small factory ATC in short run with medium factory ATC in short run with large factory ATC in long run
  50. 50. Copyright © 2004 South-Western/ Цар хүрээг хэмнэх баүл хэмнэхүй • :Цар хүрээг хэмнэхүй урт хугацааны үед үйлдвэрлэлийн хэмжээ өсөхөд дундаж нийт зардал буурах. • :Цар хүрээний үл хэмнэлт урт хугацааны үед үйлдвэрлэлийн хэмжээ нэмэгдэхэд дундаж нийт зардал өсөх. • :Цар хүрээний т огт мол үр өгөөж урт хугацааны үед дундаж нийт зардал бүтээгдэхүүний тоо хэмжээнээс үл хамааран өөрчлөгдөхгүй байх.
  51. 51. Зураг 7 Урт болон богино хугацааны дундаж нийт зардлууд Copyright © 2004 South-Western Quantity of Cars per Day 0 Average Total Cost 1,200 $12,000 1,000 10,000 Economies of scale ATC in short run with small factory ATC in short run with medium factory ATC in short run with large factory ATC in long run Diseconomies of scale Constant returns to scale
  52. 52. Copyright © 2004 South-Western/ Дүгнэлт • Пүүсийн зорилго нь ашгийг хамгийн их байлгах явдал юм. • Пүүсийн төлөв байдлыг шинжлэхэд үйлдвэрлэлийн бүх алдагдсан боломжийн зардлыг оруулах нь чухал юм. • Зарим алдагдсан боломжийн зардал тодорхой байхад зарим нь далд зардал хэлбэртэй байдаг.
  53. 53. Copyright © 2004 South-Western/ Дүгнэлт • Пүүсийн зардал нь үйлдвэрлэлийн професстой холбоотой байдаг. • Энгийн пүүсийн үйлдвэрлэлийн функц нь нөөцийн хэмжээ өсөхөд ахиуц бүтээгдэхүүн буурах шинж чанарыг илэрхийлдэг. • Пүүсийн нийт зардал нь хувьсах болон тогтмол гэж ангилагддаг. Гарцын хэмжээ өсөхөд тогтмол зардал өөрчлөгддөггүй бол хувьсах зардал өөрчлөгддөг байна.
  54. 54. Copyright © 2004 South-Western/ Дүгнэлт • Дундаж нийт зардал нь нийт зардлыг гарцын хэмжээнд харьцуулсан харьцаа. • Ахиуц зардал нь гарц нэгжээр нэмэгдэхэд нийт зардалд гарч байгааөөрчлөлт юм. • Ахиуц зардал нь гарцын хэмжээтэй шууд хамааралтай өсдөг. • Дундаж зардал нь гарц өсөхөд эхлээд буурч байгаад дараань өсдөг.
  55. 55. Copyright © 2004 South-Western/ Дүгнэлт • Дундаж нийт зардал нь U хэлбэртэй байдаг. • Ахиуц зардлын муруй ATC муруйн минимум цэгийг огтолдог. • Пүүсийн зардал нь хугацааны хүчин зүйлээс үргэлж хамаарч байдаг. • Ялангуяа олон зардал богино хугацаанд тогтмол байдаг ч урт хугацаанд хувьсах зардал болдог.

×