1ο επιμ σεμιν διαπ εκπ 5 12-14

431 views

Published on

ΣΧΟΛΙΚΗ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ 3ης ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΑΒΑΛΑΣ

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
431
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
131
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

1ο επιμ σεμιν διαπ εκπ 5 12-14

  1. 1. 3η Περιφέρεια Δημοτικής Εκπαίδευσης Ν. Καβάλας Σχολική Σύμβουλος Σαατσόγλου Ελένη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών των Τμημάτων Υποδοχής (ΖΕΠ) στα Δημοτικά Σχολεία
  2. 2. ΕΠΙΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ Σκοπός ► παρώθηση των εκπαιδευτικών των Τάξεων Υποδοχής (Τ.Υ.) και των Φροντιστηριακών Τμημάτων (Φ.Τ.) να υιοθετήσουν τη διαπολιτισμική παιδαγωγικοφιλοσοφική αντίληψη και οργάνωση των εκπαιδευτικών τους δραστηριοτήτων μέσα από μια αντιρατσιστική οπτική
  3. 3. Στόχοι Η εισαγωγή στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση (Δ.Ε.), όπως έχει εξελιχτεί μέσα από τα νέα παγκόσμια δεδομένα και στη διαπολιτισμική επικοινωνία. • Η εισαγωγή στην έννοια «Κοινωνία των Πολιτών», η ανάδειξη των ιδιαίτερων εκπαιδευτικών αναγκών ορισμένων ομάδων μαθητών (π.χ. πρόσφυγες, Ρομά, και άλλοι) • Η προσέγγιση του ρατσισμού (μορφές, στρατηγικές, κριτήρια ανίχνευσης), του εθνικισμού, των στερεοτύπων, των προκαταλήψεων και της μισαλλοδοξίας. •
  4. 4. Εισαγωγη στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Πολιτισμική Κοινωνία Η κοινωνία στην οποία συμβιώνουν άτομα διαφορετικής εθνικής και πολιτισμικής προέλευσης και οι πολιτισμοί τους συνυπάρχουν. Διαπολιτισμικότητα Η διαδικασία συνάντησης, αλληλεπίδρασης και συνεργασίας ατόμων που προέρχονται από διαφορετικούς πολιτισμούς. Διαπολιτισμική Εκπαίδευση 1. η κατανόηση της πολιτισμικής ετερότητας μέσα στην πολυπολιτισμική τάξη, 2. η επιμόρφωση των εκπαιδευτικών 3. η εφαρμογή εκπαιδευτικών προγραμμάτων με βάση τις αρχές της διαπολιτισμικής αγωγής (σχολεία διαπολιτισμικής εκπαίδευσης, τάξεις υποδοχής, φροντιστηριακά τμήματα)
  5. 5. Αρχές Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης Απορρέει από την πεποίθηση ότι όλοι οι άνθρωποι είναι ίσοι. • Θεωρεί ότι οι πολιτισμικές και γλωσσικές διαφορές δεν αποτελούν αποδιοργανωτικό παράγοντα, αλλά • αντίθετα εκτιμώνται ως εμπλουτισμός και πρέπει συμπεριλαμβάνονται στα περιεχόμενα των εκπαιδευτικών προγραμμάτων να Προσανατολίζεται και αποσκοπεί στην ισότητα ευκαιριών για όλους. • Είναι ενάντια σε κάθε είδους διακρίσεις.•
  6. 6. Πολυπολιτισμικές Κοινωνίες ►προσαρμογή των μειονοτικών ομάδων στην χώρα υποδοχής (εκπαίδευση, γλώσσα, κοινωνική αποδοχή, ενσωμάτωση στο υπάρχον εκπαιδευτικό σύστημα) ►ανάλογα με το πολιτισμικό, πολιτικό, ιστορικό υπόβαθρο χώρας υποδοχής ►αντίστοιχα μοντέλα εκπαίδευσης / προσαρμογή ετέρων μαθητών στο σχολ. περιβάλλον
  7. 7. Προβλήματα στο σχολικό περιβάλλον αίτια • ενδεχόμενη αρνητική αντιμετώπιση από τους μαθητές γηγενείς • αξιακός αποπροσανατολισμός • ασθενής οικονομική κατάσταση των ετέρων (Μπερμπερής, 2001) Συνέπειες • Σχολική αποτυχία της διαφορετικότητας • Σχολική διαρροή ετέρων μαθητών Διαπολιτισμικός χαρακτήρας της αγωγής Παιδαγωγικές παρεμβάσεις δια μέσου της Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης (Μάρκου, 1997)
  8. 8. 1. Αφομοιωτικό • Πολιτική της αφομοίωσης (μέχρι τα μέσα της 10ετίας του 1960) Μοντέλο • Πλήρης κοινωνική ένταξη, εφόσον η διατήρηση της πολιτισμικής ταυτότητας: 1. παρατείνει τη χαμηλή κοινωνική θέση 2. θέτει σε κίνδυνο το εθνικό κράτος οπότε ► ισοδύναμη συμμετοχή στη διαμόρφωση χώρας υποδοχής (Γεωργογιάννης, 1999) και και διατήρηση της κοινωνίας της ► ιδιωτική διδασκαλία της μητρικής γλώσσας (Νικολάου, 2000) Συνέπειες Σχολική αποτυχία και κοινωνικός αποκλεισμός
  9. 9. 2. Μοντέλο Ενσωμάτωσης Αρχή της ισότητας των ευκαιριών• (μέσα δεκαετίας 1960 και μετέπειτα) Κατανόηση του ιδιαίτερης πολιτισμικής κληρονομιάς των ετέρων Δημιουργία μιας πολιτισμικά αρμονικής κοινωνίας Οριοθέτηση της διαφορετικότητας (ώστε να μην επηρεάζονται οι πολιτισμικές αξίες της χώρας υποδοχής) Το εκπαιδευτικό σύστημα σέβεται και επιτρέπει τη διατήρηση της μητρικής γλώσσας, της θρησκείας, των εθίμων κ.α. μυεί στην υιοθεσία των πολιτισμικών αξιών της χώρας υποδοχής 1. 2. 3. 4. Τα πολιτισμικά χαρακτηριστικά της μειονότητας συμπεριλαμβάνονται στα προγράμματα του επίσημου σχολείου και αξιολογούνται, σύμφωνα με τα πρότυπα του κυρίαρχου πολιτισμού (Μάρκου, 1997).
  10. 10. 3. Πολυπολιτισμικό Μοντέλο Δεκαετία του 1970 Αναγνωρίζει την ύπαρξη διαφορετικών ομάδων Ενισχύει τη διατήρηση των πολιτισμικών και ιστορικών στοιχείων Προωθεί την ενότητα μέσα από τη διαφορετικότητα • • • • • • Διασφαλίζει την αλληλεπίδραση Αναγνωρίζει την ισοτιμία τους των πολιτισμών Η κοινωνική συνοχή προωθείται μέσα από την αναγνώριση των πολιτισμικών ιδιαιτεροτήτων της κάθε μειονότητας και τη διαμόρφωση ενός κοινωνικού πλαισίου συνύπαρξης όλων των πολιτισμών χωρίς να κινδυνεύει η ενότητα του (Νικολάου, 2000).
  11. 11. Στόχοι πολυπολιτισμικού μοντέλου • Παροχή ίσων εκπαιδευτικών ευκαιριών σε όλους μαθητές • Βελτίωση της σχολικής επίδοσης / ενίσχυση της αυτοαντίληψης-αυτοεκτίμησης των ετέρων μαθητών • Σεβασμός, ανεκτικότητα, θετική στάση απέναντι στη διαφορετικότητα • Ανάπτυξη κριτικής ικανότητας από τους μαθητές κατανόησης εκπαιδευτικών και κοινωνικών γεγονότων δια μέσου της οπτικής του κάθε πολιτισμού (Μάρκου, 1997)
  12. 12. 4. Αντιρατσιστικό μοντέλο Αγγλία, Αμερική και Ολλανδία /δεύτερο μισό δεκαετίας του 1980• Μετάβαση από τις ατομικές ανάγκες στις θεσμικές και κοινωνικές δομές- στόχος η εξάλειψη του ρατσισμού (Παλαιολόγου και Ευαγγέλου, 2003) • Ατομικός ρατσισμός / θεσμικός ρατσισμός Στερεότυπα και Προκαταλήψεις στο άτομο και επιπλέον στους κοινωνικούς θεσμούς / οικογένεια - σχολείο – ΜΜΕ (Γκότοβος, 1996) Αλλαγές στη δομή της εκπαίδευσης και της κοινωνίας ↔ εξάλειψη φυλετικών διακρίσεων σε βάρος της διαφορετικότητας (Γεωργογιάννης, 1999) • • •
  13. 13. 5. Διαπολιτισμικό Μοντέλο • Χώρες της Ευρώπης –δεκαετία 1980 και μετέπειτα • Αποδοχή της ετερότητας Λογική της υπόθεσης ελλείμματος: • Ελλειματικό μορφωτικό κεφάλαιο ↔ αντισταθμιστικά μέτρα (ετέρων μαθητών) Υπόθεση της διαφοράς • Διαφορετικό μορφωτικό κεφάλαιο (μειονοτικών μαθητών) ↔ ισότιμο ↔ σεβασμός και αποδοχή από την κυρίαρχη ομάδα (Δαμανάκης, 2005)
  14. 14. Βασικές Αρχές Διαπολιτισμικού Μοντέλου (1) • Εκπαίδευση για ενσυναίσθηση των εκπαιδευτικών προβλημάτων των ετέρων μαθητών • Εκπαίδευση για αλληλεγγύη / κατά της κοινωνικής ανισότητας και αδικίας • Εκπαίδευση για σεβασμό στην πολυπολιτισμική ετερότητα • Εξάλειψη στερεοτύπων, προκαταλήψεων και εθνοκεντρικών στάσεων και συμπεριφορών • Αρμονική συμβίωση των μειονοτικών ομάδων με την κυρίαρχη ομάδα (Μάρκου, 1997)
  15. 15. Βασικές Αρχές Διαπολιτισμικού Μοντέλου (2) • Ισες ευκαιρίες για όλους • Συνεχής αλληλεπίδραση και συνεργασία μεταξύ των ατόμων κάθε κοινωνικής προέλευσης • Κίνημα εκπαιδευτικής και κοινωνικής μεταρρύθμισης (Μάρκου, 1997)
  16. 16. Ρόλος του εκπαιδευτικού στην εφαρμογή Διαπολιτισμικής Εκπαίδευσης της Μετάδοση γνώσεων και ενίσχυση της αλληλεπίδρασης Κοινωνικοποίηση των μαθητών Πρόληψη κοινωνικής απόρριψης των διαφορετικών Πρόληψη κοινωνικού αποκλεισμού στην σχολική τάξη Εξοικείωση με τον πολιτισμό και τις αξίες των ετέρων Συμπεριφορά προς τους διαφορετικούς χωρίς στερεότυπα προκαταλήψεις Αντιρατσιστική στάση • • • • • • και • • Αξιοποίηση και προσαρμογή του εκπαιδευτικού υλικού στις δυνατότητες του κάθε μαθητή Εφαρμογή δραστηριοτήτων αυτοεκτίμησης (παιχνίδια ρόλων, διήγηση ιστοριών, ομαδικά προγράμματα, διαθεματικές εργασίες, ζωγραφική και άλλα) •
  17. 17. ομαδοσυνεργατική διδασκαλία διαθεματικότητα καινοτόμα προγράμματα ολοήμερο επιμόρφωση εκπαιδευτικών στη Διαπολιτισμική Εκπαίδευση Συμβουλευτική στήριξη εκπαιδευτικών/μαθητών συνεργασία σχολείου-οικογενειακού περιβάλλοντος
  18. 18. 1η Δραστηριότητα Να περιγράψετε εν συντομία • ποια είναι κατά τη Δ.Ε. η σημασία του μορφωτικού πλούτου κάθε παιδιού • ποια η ειδοποιός της διαφορά με την Αντισταθμιστική Εκπαίδευση που στηρίζονταν στην αντίληψη του ελλείμματος.
  19. 19. 2η Δραστηριότητα Να αναπτύξετε τις απόψεις σας όσον αφορά τις παρακάτω θέσεις: • Οι αλλόγλωσσοι μαθητές πρέπει να διδάσκονται μόνο τη γλώσσα, την ιστορία και τον πολιτισμό της Ελλάδας. • Οι αλλόγλωσσοι μαθητές πρέπει, κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους, να κάνουν χρήση του δικαιώματός τους για εκμάθηση της μητρικής τους γλώσσας και καλλιέργειας του οικείου πολιτισμού. • Οι αλλόγλωσσοι μαθητές πρέπει, κατά τη διάρκεια της φοίτησής τους, να κάνουν χρήση του δικαιώματός τους για εκμάθηση της μητρικής τους γλώσσας και καλλιέργειας του οικείου πολιτισμού, αλλά σε καιρούς οικονομικά δύσκολους αυτό είναι πολυτέλεια.
  20. 20. 3η Δραστηριότητα Με αφορμή τη γνωστή ρήση του Günter ► «περιμέναμε εργατικά χέρια και ήρθαν άνθρωποι» σχετικά με την μετανάστευση στην Γερμανία σχολιάστε την κάτωθι φράση: ► «Η Διαπολιτισμική Εκπαίδευση ήταν το σωσίβιο στο ναυάγιο της μεταναστευτικής πολιτικής των χωρών υποδοχής μεταναστών».
  21. 21. Το ποδήλατο: Η σημασία των συμβόλων Ποιος είναι ο Φερνάντο Τραβέρσο; Στα χρόνια του ’70 μια ολόκληρη γενιά νέων ανθρώπων στην Αργεντινή προσπάθησε να αλλάξει τα πράγματα και τον κόσμο, αγωνίστηκε πολύ για να δώσει ζωή στα όνειρά της. Με την επιβολή της δικτατορίας, το 1976, 30.000 δημοκρατικοί πολίτες «εξαφανίστηκαν». Ο Φερνάντο Τραβέρσο, ποιητής και ζωγράφος που συμμετείχε στην αντίσταση κατά της δικτατορίας, έχει βρει τον δικό του τρόπο σ’ αυτή την προσπάθεια: ζωγραφίζει με σπρέι ποδήλατα στους τοίχους του Ροσάριο, της πόλης στην οποία ζει – αλλά και σε όλο τον κόσμο πια. Όλα ξεκίνησαν από μια «παράνομη» συνάντηση στα χρόνια της χούντας. Ο Τραβέρσο περιμένει τον σύνδεσμο με το ποδήλατο, αλλά αυτός τον βλέπει από μακριά και τον προσπερνά. Τον αγνοεί γιατί θέλει να τον προστατεύσει, καθώς είναι σίγουρος ότι τον παρακολουθούν. Λίγα μέτρα πιο πέρα βρέθηκε εγκαταλειμμένο το ποδήλατο του και από τότε ο σύντροφος είναι αγνοούμενος. Ήταν η πρώτη σελίδα αυτής της ιστορίας που γράφτηκε στα χρόνια της δικτατορίας του Βιντέλα (1976-1983).
  22. 22. 4η Δραστηριότητα (Αντιστοίχιση) • Ποδηλάτες-Συνειρμοί • Η βασίλισσα της Ολλανδίας ►Τι οικολογική συνείδηση! • Ένας μαύρος άντρας σε αφρικανική ύπαιθρο. ► Ευτυχώς που έχει και ποδήλατο! • Μια ομάδα από ποδηλάτες ντυμένοι παραδοσιακά σε πόλη της Ινδίας. ► Παγκόσμια μέρα χωρίς αυτοκίνητο • Μια ομάδα από ποδηλάτες στο κέντρο της Αθήνας. ► Δεν έχουν ακόμα αυτοκίνητα. Η φτώχια βλέπεις…..
  23. 23. Πρόσφυγες Μαθητές Σε όλους είναι οικεία η εικόνα τους: ορδές ανθρώπων με ζωγραφισμένη στο πρόσωπό τους την φρίκη όλων των πολιτισμών παίρνουν το δρόμο της φυγής με την ελπίδα όχι για καλύτερη ζωή, επαγγελματική σταδιοδρομία ή ταξιδιωτικές εμπειρίες, αλλά για ζωή. Είναι πρόσφυγες, δηλαδή άτομα που λόγω δικαιολογημένου φόβου δίωξης για λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συμμετοχής σε κοινωνική ομάδα ή λόγω των πολιτικών τους πεποιθήσεων, βρίσκονται εκτός της χώρας της οποίας έχουν την ιθαγένεια και δεν μπορούν, ή εξαιτίας αυτού του φόβου, δεν επιθυμούν να απολαμβάνουν της προστασίας της χώρας αυτής. Ένας πολιτισμός τους δηλαδή είναι ο αγώνας για την επιβίωση. • Οι πρόσφυγες μαθητές διαφέρουν από τους υπόλοιπους μαθητές ως προς αυτό το πολύ ουσιαστικό στοιχείο: κινδυνεύει η ζωή τους και έγιναν πρόσφυγες για να επιβιώσουν ή γεννήθηκαν στην προσφυγιά. • Η έννοια πατρίδα ή πατρίδες δεν αποτελούν αυτονόητο και στατικό δεδομένο αλλά πρέπει να επαναπροσδιοριστεί από τον καθένα και να δοθούν απαντήσεις στα ερωτήματα “τι είναι πατρίδα” και “πόσες πατρίδες έχει ο άνθρωπος”. • Ένα άλλο στοιχείο χαρακτηριστικό για τους πρόσφυγες μαθητές που δεν θα επιστρέψουν στην πατρίδα τους, πράγμα που αποτελεί σχεδόν πάντα το όνειρο κάθε πρόσφυγα, είναι η αναγκαιότητα να επιτύχουν στα εκπαιδευτικά συστήματα της/ των χώρας/ χωρών όπου θα εγκατασταθούν προσωρινά ή οριστικά. Είναι δέντρα ξεριζωμένα που πρέπει να ευδοκιμήσουν σε όποιο χώμα και να μεταφυτευτούν. Όσον αφορά δε τους πρόσφυγες μαθητές που επαναπατρίζονται είναι αναγκαία η επιτυχής επανένταξή τους στο εκπαιδευτικό σύστημα της χώρας καταγωγής. •
  24. 24. 5η Δραστηριότητα • Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες οι πρόσφυγες είναι άτομα που λόγω δικαιολογημένου φόβου δίωξης για λόγους φυλής, θρησκείας, εθνικότητας, συμμετοχής σε κοινωνική ομάδα ή λόγω των πολιτικών τους πεποιθήσεων, βρίσκονται εκτός της χώρας της οποίας έχουν την ιθαγένεια και δεν μπορούν ή, εξαιτίας αυτού του φόβου, δεν επιθυμούν να απολαμβάνουν της προστασίας της χώρας αυτής. ► Ποια είναι η διαφορά ανάμεσα στον πρόσφυγα και το μετανάστη; • Ένα σημαντικό στοιχείο στην βιογραφία κάθε πρόσφυγα είναι ο αγώνας του για την επιβίωση κατά την διαδικασία διαφυγής όσο και κατά την διαδικασία απόκτησης ασύλου. ►Συμφωνείτε με την φράση «οι πρόσφυγες έρχονται χωρίς αποσκευές χωρίς τίποτα»;
  25. 25. Εκπαίδευση για όλους – Η διακήρυξη του Dakar Οι Στόχοι της Εκπαίδευσης για Όλους βάσει της συμφωνίας στο Ντακάρ της Σενεγάλης το 2000 είναι οι κάτωθι: Επέκταση και βελτίωση ευρύτατης φροντίδας και εκπαίδευσης παιδιών προσχολικής ηλικίας, ιδιαίτερα για τα πιο ευάλωτα και λιγότερο ευνοημένα παιδιά. Εξασφαλίζεται ότι μέχρι το 2015 όλα τα παιδιά, ιδίως τα κορίτσια, τα παιδιά σε δυσμενείς συνθήκες και εκείνα που ανήκουν σε εθνικές μειονότητες, έχουν πρόσβαση σε καθολική δωρεάν, υποχρεωτική και ποιοτική πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Διασφαλίζεται ότι η ανάγκη για μάθηση όλων των νέων και των ενηλίκων ικανοποιείται με ίσα δικαιώματα πρόσβασης σε κατάλληλα προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης. Μείωση του αναλφαβητισμού κατά 50% στους ενήλικες μέχρι το 2015, ιδίως για τις γυναίκες, και ίσες ευκαιρίες πρόσβασης σε στοιχειώδη και δια βίου εκπαίδευση για όλους τους ενήλικες. Εξάλειψη των ανισοτήτων μεταξύ των δύο φύλων όσον αφορά την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση μέχρι το 2005, και επίτευξη ισότητας των δύο φύλων στην εκπαίδευση μέχρι το 2015, διασφαλίζοντας πλήρη και ίση πρόσβαση σε βασική ποιοτική εκπαίδευση. Βελτίωση της ποιοτικής εκπαίδευσης σε όλους τους τομείς και εξασφάλιση της καλής λειτουργίας όλων ώστε τα αναγνωρισμένα και μετρήσιμα αποτελέσματα της μάθησης να επιτυγχάνονται από όλους, ιδίως όσον αφορά την ανάγνωση και γραφή, την αρίθμηση και τις βασικές δεξιότητες επιβίωσης.
  26. 26. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Να συζητήσετε και να σχολιάσετε Αναφέροντας δυσκολίες στο διάβασμα και την αριθμητική, στη Β΄ τάξη, ο δάσκαλος σχολίασε ότι «παρόλο που ο Γκαζμέντ βρίσκεται στην Ελλάδα μόνο ένα χρόνο μιλάει πολύ καλά τα ελληνικά». Σημείωνε ωστόσο ότι «έχει πολλές δυσκολίες με το πρόγραμμα της τάξης» και αναρωτιόταν αν το παιδί είχε «ειδικές μαθησιακές δυσκολίες ή μήπως βρίσκεται απλά πολύ πιο πίσω από τα παιδιά της ηλικίας του». «Και πάντως είναι και αδιάφορος, είναι τεμπελάκος». •
  27. 27. Να συζητήσετε και να σχολιάσετε • Η Άννα ήρθε από την Πολωνία σε ηλικία 10 ετών και μπήκε στη Β΄ τάξη. Τρία χρόνια αργότερα, στην Ε΄ τάξη, η δασκάλα της παρατηρούσε ότι «η ικανότητά της να κατανοεί και να απαντά προφορικά σε ερωτήσεις ήταν πολύ καλύτερη από τα γραπτά της». Εκτιμούσε ότι «η αιτία θα πρέπει να είναι κάποιο σοβαρό μαθησιακό πρόβλημα και όχι απλά το γεγονός ότι η μητρική γλώσσα δεν είναι τα ελληνικά»
  28. 28. ► Η επιφανειακή γλωσσική ευχέρεια είναι από τις πιο εξελιγμένες γλωσσικές δεξιότητες που απαιτούνται προκειμένου να ωφεληθεί το άτομο από την εκπαιδευτική διαδικασία. ► Οι απλές επικοινωνιακές δεξιότητες που έχει κατακτήσει το παιδί ενδέχεται να αποκρύπτουν τις ελλείψεις του ως προς τη γλωσσική επάρκεια που απαιτείται για να ανταποκριθεί στις γνωστικές και ακαδημαϊκές απαιτήσεις της τάξης. ► Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζει στη φοίτησή του ένα αλλόγλωσσο παιδί που βρίσκεται μερικά χρόνια στην Ελλάδα είναι πολύ πιθανό να έχουν γλωσσικά κυρίως αίτια και να μην οφείλονται σε άλλους παράγοντες.
  29. 29. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Η δασκάλα του Αχμέτ, μαθητή της Β΄ τάξης σε σχολείο της Αθήνας: • «Πώς να μάθει ελληνικά όταν ακούει στο σπίτι συνέχεια τούρκικα; Και τηλεόραση όλο τούρκικα κανάλια βλέπουν, ξέρετε, τώρα με τα δορυφορικά πιάτα… Έτσι δε γίνεται δουλειά. Είπα στους γονείς, αν θέλουν να βοηθήσουν το παιδί τους να πάει καλά στο σχολείο να του μιλάνε στο σπίτι μόνο ελληνικά, όσο μπορούν, να “τριφτεί” τ’ αυτί του! Να του παίρνουν ελληνικά παραμύθια και ελληνικές βιντεοκασέτες με παιδικά για την τηλεόραση. Και όσο γίνεται να κάνει παρέα και να παίζει με “ελληνάκια”». • Συμφωνείτε με τις συμβουλές της δασκάλας; Εσείς πώς θα χειριζόσασταν μια τέτοια περίπτωση; Συζητείστε το στην ομάδα σας. •
  30. 30. Αρχή της αλληλεξάρτησης των γλωσσών
  31. 31. Η επαρκής έκθεση στην ελληνική γλώσσα είναι απαραίτητη για να προοδεύσει και να κατακτήσει σταδιακά το παιδί την ελληνική γλώσσα. Η λογοτεχνική γωνιά και η προώθηση της φιλαναγνωσίας στην τάξη, οι κινηματογραφικές προβολές, τα παιχνίδια, το διάλειμμα, τα μαθήματα, οι μικρές γιορτές στο σχολείο, η σχολική εφημερίδα, οι ποικίλες δραστηριότητες στην τάξη, οι εκπαιδευτικές επισκέψεις, οι προσκλήσεις εξωτερικών ατόμων στην τάξη, η σχολική αλληλογραφία, η υλοποίηση project, κ.ά. μπορούν να προσφέρουν στο περιβάλλον του σχολείου το πλαίσιο εντός του οποίου θα έρθει το παιδί σε επαφή με την ελληνική γλώσσα. Αλλά αυτό σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να σημαίνει υποτίμηση και καταδίκη της μητρικής γλώσσας και του κόσμου του παιδιού. Αντίθετα, χρειάζεται αποδοχή, ευαισθησία, σεβασμός, διακριτικοί χειρισμοί, ενθάρρυνση, τόνωση της προσωπικότητας του κάθε παιδιού. Η ενδυνάμωση της ταυτότητας του μετανάστη μαθητή μπορεί να έρθει μέσα από δραστηριότητες που θα δούμε στη συνέχεια
  32. 32. Από την Αυστραλία (1991) έχουν προταθεί οι εξής ιδέες: Να παρουσιάσουν οι εκπαιδευτικοί στην τάξη τις μητρικές γλώσσες των παιδιών. Να βάλουν ταμπέλες σε διάφορες γλώσσες στα αντικείμενα της τάξης και να δείξουν τον τρόπο γραφής των παιδιών. Να φτιάξουν μια συλλογή από δίγλωσσα βιβλία βασισμένα στα ίδια τα γραπτά των παιδιών. Τα παιδιά που έχουν μάθει να διαβάζουν και να γράφουν στη μητρική τους γλώσσα (ή οι γονείς τους) μπορούν να βοηθήσουν στη μετάφραση. Αν τα κείμενα στη Γ1 και στη Γ2 είναι τυπωμένα σε αντικριστές σελίδες, όλα τα παιδιά θα έχουν πρόσβαση σ’ αυτά. Να καλέσουν τα παιδιά να μάθουν σε όλους μέσα στην τάξη κάτι στη γλώσσα τους, όπως ένα τραγούδι, ένα χαιρετισμό, τα χρώματα ή πώς να μετράνε. Κάθε πρωί για μία εβδομάδα οι εκπαιδευτικοί να καλημερίζουν τα παιδιά σε μια από τις γλώσσες της τάξης και να τα προτρέπουν να απαντούν στην ίδια γλώσσα. Συμφωνείτε με αυτές τις προτάσεις; Πού θεωρείτε ότι αποσκοπούν; Τι από όλα αυτά είναι κατά τη γνώμη σας εφαρμόσιμο στο ελληνικό πλαίσιο; Συζητείστε για όλα αυτά στα πλαίσια της ομάδας σας
  33. 33. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Η Άλμα, ένα ήσυχο και μαζεμένο κορίτσι 11 χρονών, έβγαλε την Δ΄ δημοτικού σε σχολείο των Τιράνων και έρχεται για εγγραφή σε σχολείο της Θεσσαλονίκης. Δεν γνωρίζει καθόλου ελληνικά. Το σχολείο δεν διαθέτει T.Y./Φ.Τ. Ο σύλλογος των δασκάλων, με τη σύμφωνη γνώμη του σχολικού συμβούλου, αποφασίζει, παρότι η μαθήτρια είναι τυπικά εγγεγραμμένη στην Ε΄ τάξη να προτείνει στους γονείς της να φοιτήσει μέχρι τα Χριστούγεννα στην Α΄ τάξη για να μάθει να διαβάζει και να γράφει ελληνικά και στη συνέχεια να μετακινηθεί στην Γ΄ τάξη μέχρι το τέλος της χρονιάς. Για το επόμενο έτος η φοίτησή της θα εξαρτηθεί από την πορεία της κατά τη διάρκεια αυτής της χρονιάς. Συμφωνείτε με τη ρύθμιση αυτή; Θα μπορούσε να γίνει κάτι άλλο; Τι είναι αυτό που κυρίως σας •
  34. 34. Το πρόβλημα του αλλόγλωσσου μαθητή δεν είναι νοητικό, είναι γλωσσικό. Δεν καταλαβαίνει π.χ. τη γραπτή εκφώνηση μιας άσκησης, δεν καταλαβαίνει τι πρέπει να κάνει, ενώ έχει τη νοητική ικανότητα να το κάνει. Ο κίνδυνος του λανθασμένου χειρισμού από τη μεριά του εκπαιδευτικού έγκειται στο να οδηγηθεί να απλοποιήσει την άσκηση αντί να φροντίσει να γίνει κατανοητή η εκφώνησή της (π.χ. χρησιμοποιώντας ευκολότερη γλώσσα, δίνοντας εξηγήσεις διά ζώσης στον μαθητή, αξιοποιώντας τη μεσολάβηση άλλου παιδιού που να μεταφράζει, χρησιμοποιώντας ένα ταιριαστό παράδειγμα για να μπορέσει το παιδί να καταλάβει, χρησιμοποιώντας ενδεχομένως σκίτσα, εικόνες, κ.ά.). Η πολύ γνωστή «ζώνη της επικείμενης ανάπτυξης» του L. Vygotsky (1997:145-155) σχετίζεται άμεσα με την προβληματική αυτή.
  35. 35. Ο εκπαιδευτικός λοιπόν που θέλει να βοηθήσει τον αλλόγλωσσο μαθητή Άρτιο γραπτό γλωσσικό μήνυμα, διατυπωμένο όσο το δυνατόν απλά και κατανοητά. Αργή και καθαρή εκφώνηση του μηνύματος σε απλή γλώσσα (αν και πρέπει να αποφευχθεί η παγίδα της συνεχούς απλοποίησης της γλώσσας που τελικά θα εμποδίσει την απαραίτητη ανάπτυξη και εμπλουτισμό της ακαδημαϊκής γλώσσας του ξένου μαθητή). Κατά τον προφορικό λόγο των εκπαιδευτικών αξιοποίηση των εκφράσεων του προσώπου, θεατρική παρουσίαση του νοήματος, έμφαση και αλλαγή του ρυθμού κατά την ομιλία, κτλ. Παροχή προφορικών εξηγήσεων, κατά το δυνατόν σε πρόσωπο με πρόσωπο επικοινωνία, για να διασφαλισθεί ότι έχει γίνει κατανοητό το γραπτό μήνυμα. • • • •
  36. 36. ►Αξιοποίηση ως μεταφραστή άλλου αλλόγλωσσου μαθητή με καλύτερη γνώση της ελληνικής που να βοηθήσει το συμμαθητή του. ►Αξιοποίηση της εργασίας κατά ομάδες, που δημιουργεί ένα πιο ευνοϊκό πλαίσιο για την κατανόηση των τεκταινόμενων από τον αλλόγλωσσο μαθητή, καθώς ευνοεί την επικοινωνία και τη συνεργασία των μελών της ομάδας. ►Συστηματική χρήση ποικίλου εποπτικού υλικού. ►Αξιοποίηση οπτικών αναπαραστάσεων (γραφημάτων, φωτογραφιών, σκίτσων, μακετών) όπως επίσης νοητικών χαρτών και σημασιολογικών πλεγμάτων για να γίνει πιο κατανοητό το γλωσσικό μήνυμα. ►Αξιοποίηση τεχνικών του θεατρικού παιχνιδιού, ιδιαίτερα του παιξίματος ρόλων. ►Συνέπεια ως προς τις συνήθεις πρακτικές του εκπαιδευτικού μέσα στην τάξη, παροχή δεικτών (σημαδιών) που να επιτρέπουν στους μαθητές να αντιλαμβάνονται γρήγορα τη δομή του μαθήματος καθώς και σε ποιο σημείο του μαθήματος βρίσκονται κάθε φορά. ►Αξιοποίηση της προηγούμενης εμπειρίας των μαθητών, των κινήτρων, των ενδιαφερόντων τους και μέριμνα για σχετικότητα των θεμάτων που θίγονται μέσα στην τάξη με το πολιτισμικό τους υπόβαθρο (Πλεξουσάκη, 2003)– χαρακτηριστικά όλα αυτά που μπορούν να κάνουν μια σχολική εργασία πιο οικεία ή ενδιαφέρουσα ή εύκολη για τον αλλόγλωσσο/αλλοπολιτισμικό μαθητή.
  37. 37. Η παιδαγωγική παρέμβαση του Εκπαιδευτικού Το πόσο σημαντικό για την αποτελεσματικότητά τους είναι η μεθοδική συστηματική παρέμβαση, που έχει ως σημείο εκκίνησης την αξιολόγηση των αναγκών του παιδιού. Τα κριτήρια τα οποία πρέπει να λάβουν υπόψη τους όταν φθάσουν στην διαδικασία χωρισμού των παιδιών σε ομάδες Ότι πρέπει να τολμούν να αμφισβητούν τη μεθοδολογία τους ή να διαφοροποιούν τους διδακτικούς στόχους εάν το παιδί δεν μαθαίνει. Το περιεχόμενο των διαγνωστικών κριτηρίων 1 και 2 για την «αρχική εκτίμηση του βαθμού κατοχής της ελληνικής γλώσσας» του Π.Ι. Το περιεχόμενο των 6 τεστ «Σκέπτομαι και γράφω ελληνικά» για την αξιολόγηση και καθορισμό επιπέδου γλωσσομάθειας του ΚΕ.Δ.Α. Το διδακτικό υλικό που έχει παραχθεί από το Κέντρο Διαπολιτισμικής Αγωγής (ΚΕ.Δ.Α.), και μπορούν να χρησιμοποιήσουν στις Τ.Υ. και τα Φ.Τ. Το σημαντικό διαμεσολαβητικό ρόλο που οφείλουν να παίξουν μέσα στο σχολείο για εκπλήρωση των ψυχικών και εκπαιδευτικών αναγκών των παιδιών. • • • • • • •
  38. 38. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει: α) τα κριτήρια που θα δώσουμε στα παιδιά β) την καθημερινή παρατήρηση μέσα στην τάξη και γ) την παρατήρηση έξω στην αυλή ή σε άλλο χώρο διδασκαλίας, όπως αίθουσα υπολογιστών, αίθουσα αγγλικών, αν φυσικά αυτό χρειάζεται. • «Αποσπάστε σε ένα σχολείο και ο Διευθυντής σας δίνει μία λίστα μαθητών που θέλουν οι εκπαιδευτικοί να τα βοηθήσετε στα ελληνικά τους. Τι νομίζετε ότι πρέπει να κάνετε και γιατί;»
  39. 39. Η αξιολόγηση ► προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για την επίδοση του μαθητή στον τομέα που δυσκολεύεται π.χ. γλωσσική ανάπτυξη, γραπτός λόγος ► βοηθάει να εκτιμήσουμε σωστά τις ανάγκες ► να θέσουμε τους κατάλληλους διδακτικούς στόχους ώστε η μάθηση να πραγματοποιηθεί σε μια δημιουργική χαρούμενη ατμόσφαιρα.
  40. 40. Σκοπός θέλουμε να μάθουμε στους μαθητέςΤι ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ • Β) «Ας υποθέσουμε ότι έχετε τελειώσει την αξιολόγηση των μαθητών/τριών. Πώς σκέπτεστε να επιλέξετε τους διδακτικούς στόχους που είναι απαραίτητοι για να διδαχθούν οι μαθητές;»
  41. 41. Αφού αξιολογήσουμε το παιδί επιλέγουμε τους διδακτικούς στόχους που χρειάζεται να διδαχθεί η τελική απόφαση προκύπτει από τη συνεργασία με το/τη δάσκαλο-α της τάξης. Η συναπόφαση αυτή είναι πολύτιμη, διότι καθιστά υπεύθυνους για την εξέλιξη του παιδιού και τους δυο εκπαιδευτικούς. Έτσι αποθαρρύνουμε τη συνέχιση λανθασμένων νοοτροπιών, που υπάρχουν ακόμη στα σχολεία, ότι την αποκλειστική ευθύνη των παιδιών που παρακολουθούν Τ.Υ./Φ.Τ. (ή το Τμήμα Ένταξης) την έχουν οι εκπαιδευτικοί αυτών των τμημάτων εμπλέκουμε και το ίδιο το παιδί το οποίο δικαιούται όχι μόνο να γνωρίζει τι σχεδιάζουμε να του διδάξουμε, αλλά και να συνεισφέρει με δικές του ιδέες όποτε αυτό είναι δυνατό
  42. 42. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ► Μπορεί το παιδί εάν νοιώθει αποδεκτό και υποστηριζόμενο από τον δάσκαλο της Τ.Υ. ή του Φ.Τ. να ζητήσει να μάθει πώς να παίζει κάποια παιχνίδια που τα βλέπει στους/στις συμμαθητές-τριές του. ► Εδώ, χρειάζεται ο δάσκαλος να μη διστάσει να αφήσει για λίγο στην άκρη το διδακτικό πρόγραμμα που πιθανά έχει ετοιμάσει και να ικανοποιήσει την επιθυμία του παιδιού βοηθώντας ουσιαστικά αυτό που το ίδιο το παιδί θεωρεί σημαντικό στη διαδικασία ένταξής του στο σχολείο και στη γειτονιά
  43. 43. ► Αφού καταλήξουμε στο τι θα διδάξουμε αποφασίζουμε και στο πώς θα το διδάξουμε. Όλες μέθοδοι και τα παιδαγωγικά υλικά θα είναι πιο αποτελεσματικά, όταν χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με το διδασκόμενο στόχο. οι ► Έτσι, μικρές εργασίες, θεατρικό παιχνίδι, μουσική, χορός, ζωγραφική, εκπαιδευτικές επισκέψεις, παίξιμο παιχνιδιών πρέπει να είναι διαρθρωμένα με τέτοιον τρόπο ώστε να βοηθούν τους μαθητές να φτάσουν στο στόχο πιο ευχάριστα και πιο γρήγορα.
  44. 44. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Διδάσκουμε ένα μαθητή και παρά το προσεκτικά σχεδιασμένο πρόγραμμα και τις προσπάθειες που κάνουμε «δεν να μάθει». • Τι νομίζετε ότι φταίει; • Συζητήστε τι μπορείτε να κάνετε για αλλάξετε την κατάσταση. μπορεί να
  45. 45. Αυτό μπορεί παιδαγωγικά να έχει πολλές ερμηνείες Α). Ο διδασκόμενος στόχος να είναι πιο δύσκολος από αυτόν που το παιδί μπορεί να κατακτήσει. Β). Να μη δίνουμε στο παιδί αρκετό χρόνο για εμπέδωση. Γ). Το λεξιλόγιο που χρησιμοποιούμε να μην είναι τελείως κατανοητό. Δ). Το παιδί να βιώνει δυσάρεστες καταστάσεις στο σπίτι κ.ά. Οφείλουμε να διερευνήσουμε όλες τις πιθανές αιτίες. Εάνκάποιαμέθοδοςφανείαναποτελεσματική, τότεάλλεςθαπρέπει ναδοκιμαστούν.
  46. 46. Σκεπτόμαστε και άλλες μεθόδους που μπορούν να μας βοηθήσουν, όπως ► η βιωματική επικοινωνιακή μέθοδος (project), που στην περίπτωσή μας, με δεδομένο ότι δεν υπάρχει ύλης, μπορεί να νοηματοδοτήσει καλύτερα τη παιδιών. το άγχος της δουλειά των ► η μέθοδος αυτή αφήνει περιθώρια δράσης συμμετοχής σε όλα τα παιδιά, αφού μπορούν και να επιλέγουν και να διαπραγματεύονται το αντικείμενο της διδασκαλίας. Οι εκπαιδευτικοί των Τ.Υ./Φ.Τ. μπορούν να συνεργαστούν με τους συναδέλφους των «κανονικών» τάξεων και να αξιοποιήσουν τις ώρες της Ευέλικτης Ζώνης για να κάνουν από κοινού project.
  47. 47. Επιπλέον ►η υιοθέτηση εναλλακτικών διδακτικών προσεγγίσεων ως προς την κυρίαρχη μετωπική δασκαλοκεντρική διδασκαλία συνεπάγεται και την αξιοποίηση εναλλακτικών μορφών αξιολόγησης. ►Μεταξύ αυτών μια σημαντική θέση κατέχει το portfolio ή φάκελος εργασιών του μαθητή, σύμφωνα με την επικρατέστερη απόδοση του όρου στα ελληνικά). Ιδιαίτερα χρήσιμη θα μπορούσε να φανεί η μέθοδος αυτή και στα της εκπαίδευσης των αλλόγλωσσων μαθητών. ►Ως προς τον βασικό του ωστόσο χαρακτήρα το portfolio αποτελεί πάντα ένα προσωπικό αρχείο, ένα φάκελο, που συγκεντρώνει μια σειρά διαδοχικών τεκμηρίων της εργασίας του μαθητή, αποτυπώνοντας έτσι βασικές όψεις της μαθησιακής του πορείας μέσα στο χρόνο
  48. 48. ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ Ποια κατά τη γνώμη σας θα πρέπει να είναι τα κριτήρια χωρισμού των παιδιών σε ομάδες στην Τ.Υ. ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Ας υποθέσουμε ότι από την αξιολόγηση μπορεί να προκύψει μία ομάδα από 7 παιδιά που χρειάζεται να ξεκινήσουν με τους ίδιους στόχους (πχ. ο Ρετζέπ, η Κλάρα, ο Ιβάν, ο Εγκούτ, η Σουζάν, η Σεχραζάτ και ο Χουσεΐν δεν γνωρίζουν καθόλου να διαβάζουν). Όλα τα παιδιά είναι ηλικίας 6-7 ετών, εκτός από το Χουσεΐν που είναι 12. Επίσης, έχουμε πληροφορηθεί από συναδέλφους ή από παιδιά ότι ο Ρετζέπ και η Σουζάνα μαλώνουν συνεχώς και αυτό έχει περάσει και στους γονείς τους. •
  49. 49. Το βασικό κριτήριο χωρισμού των παιδιών σε ομάδες είναι οι κοινέςγνωστικέςανάγκες. Λάμβουμε υπόψη μας και το κριτήριο της ηλικίας ή της κοινής εθνικής καταγωγής ή της φιλίας ... Χωρίζουμε τα παιδιά σε δύο ομάδες και βάζουμε το Ρετζέπ στη μία και τη Σουζάνα στην άλλη. Στη συνέχεια, από τις 5 ώρες τη βδομάδα που αποφάσισε ο/η εκπαιδευτικός ότι θα φοιτούν αυτές οι δύο ομάδες στην Τ.Υ.,τις 3 ώρες το μάθημα μπορεί να γίνεται χωριστά, ενώ στις άλλες 2 να ενώνουμε τα παιδιά. Έτσι, προσπαθούμε,και μέσα από παιχνίδια, να ενισχύσουμε τη φιλία, την αποδοχή της διαφορετικότητας, τη συνύπαρξη, τη διαχείριση των συναισθημάτων κ.λ.π.... Ίσως μετά από ένα –δύο μήνες να αλλάξουμε τη σύνθεση των ομάδων και να βρεθούν τα δύο παιδιά μαζί. Αυτό μπορεί να γίνει εάν εκτιμηθεί ότι η στιγμή είναι κατάλληλη για τη συνύπαρξη. • Όσον αφορά το Χουσεΐν, λόγω της μεγάλης διαφοράς ηλικίας, είναι καλύτερα, να τον πάρουμε μόνο του λιγότερες μεν ώρες, αλλά σίγουρα πιο αποδοτικές. •
  50. 50. ΔΙΔΑΚΤΙΚΟ ΥΛΙΚΟ • Τάξεις Υποδοχής και Φροντιστηριακά Τμήματα των Δημοτικών Σχολείων: • Βιβλίο «Γεια σας», τεύχη: μαθητή). • Βιβλίο «Γεια σας», τεύχη: δάσκαλο). (για το1, 2, 3, 4 (για το1, 2, 3, 4 • Το μικρό μου λεξικό, τεύχη: 1, 2, 3, 4.
  51. 51. Η σειρά «Γεια σας» αποτελείται από τέσσερις θεματικές ενότητες-βιβλία: Βιβλίο «Γεια σας γνωριμία»]. Βιβλίο «Γεια σας σχολείο μου»]. Βιβλίο «Γεια σας [1η Ενότητα: «Πρώτη1» [2η Ενότητα: «Το2» [3η Ενότητα: «Η3» οικογένειά μου»]. Βιβλίο «Γεια σας 4» [4η Ενότητα: «H καθημερινή μου ζωή]».
  52. 52. Τόσοσταβιβλία«Γειασας» όσοκαισταΛεξικάτατεύχη1 και2 είναι γιααρχάριους, τοτεύχος3 γιαημιπροχωρημένουςκαιτο4 για προχωρημένους. Χρήσιμο υλικό έχει παραχθεί επίσης και στα πλαίσια των παρακάτω προγραμμάτων διαπολιτισμικής εκπαίδευσης. Αν και το υλικό αυτό δεν αφορά άμεσα τις Τ.Υ. ή τα Φ.Τ., μέρος του μπορεί -υπό προϋποθέσεις- να αξιοποιηθεί και σε Τ.Υ./Φ.Τ. δεδομένου ότι σ’ αυτές/αυτά μπορούν να φοιτούν για παράδειγμα μαθητές Ρομά και μαθητές της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης. • Πρόγραμμα Εκπαίδευσης Μουσουλμανοπαίδων http://www.museduc.gr/index.php Πρόγραμμα Ένταξη Τσιγγανοπαίδων στο σχολείο http://phedps.uoi.gr/eekaae/ROMA/index.htm και http://phedps.uoi.gr/eekaae/ROMA/index_edu_books.htm Πρόγραμμα Παιδεία Ομογενών http://www.ediamme.edc.uoc.gr/diaspora/index.php?greekintro _ypl • • • • • • •
  53. 53. ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ

×