Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
-EĞİTİM BİLİMLERİ-




  GELIŞIM PSIKOLOJISI                          Biiişsel (Zihınsel) Gelişim

"Biliş" (Cognition) ter...
Gelişim bir sonraki aşamayı destekleyen ve takip eden hiyerarşik aşamalarla gerçekleşirken, aynı
         zamanda bir önce...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSL

yeni nesneyi/olayı daha önce edindiği                      paylaşımıyla yeni şemaların kazanılmasıdı...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

b)Ikinci Döngüsel Tepkiler (4-10 ay): Bedenin                    »Ben-merkezci düşünce (herhangi bir k...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ.

yönünde kullanabilir. Oysa bir önceki aşamada             » Korunum: Şekilsel değişme, kütlenin değ...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

          PİAGET'İN BİLİŞSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ VE ÖZELLİKLERİ (ÖZET TABLO)
      DÖNEMLER            Y...
başarılar daima fark edilerek ödüllendirilmelidir.
6.Sağlık: Bebeğin sık sık hastalanması veya
şiddetli ve uzun süren hast...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSİ.

                                                              3. Bilgi edinme yollarında çocukların...
2. İnsanın algılama, hatırlama, dikkat, düşünme gibi
    zihinsel etkinliklerinde meydana gelen gelişime
    bilişsel geli...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-

    5. "Piaget' e göre organizmanın her hareketi                7. Bu dönemd9 yeni doğmuş beb9k çevred...
Parçada anahtar sözcük 'bebek' kelimesidir. Çocuk
deseydi işlem öncesi ve somut işlemler dönemi,
genç deseydi soyut işleml...
-GELİŞİM PSİKOLOJİSL

9.       Jean Piaget'nin bilişse! gelişim dönemlerinin
         hangisinde nesne devamlılığı kazanıl...
H.Jean Piaget'ye göre; çocuk için korunumun               13. Küçük bir çocuğun belirli yaş dönemlerinde gözünün
   kazanı...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-




    Nesnenin devamlılığı duyusal-motor dönemde                15. Atatürk ilköğretim okulu birinci ...
10-                                               -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-


17. Küçük bir çocuğa 3+3'ün kaç yapacağı sorulmu...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                                  11

4. "Bir çocuk kendisine verilen farklı büyüklükler...
12-                                             -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ.



9. Çocuklar ilköğretime başladıklarında (yaklaşık...
14.   I.         B)Duyusal devinim dönemi
                 C)Somut işlemler dönemi
      Nesnele D)İşlem öncesi dönem
    ...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                            13

15. Bir çocuğa bir kilo demir mi ağırdır, yoksa bir    1...
4. B   9.C     14. C   19. D

5.C    10. C   15. D
14-                                                -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ.



                                              ...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                                     15




Piaget'nin Zihinsel Gelişim Aşamalarına İliş...
16-                                              -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ-


5.         Aşağıdakilerden hangisi Piaget'nin bil...
Masa üzerindeki kalemlerin yeri değiştiğinde, kalem
sayısının değiştiğini düşünen bir çocuk Pigaget'e
göre hangi bilişsel ...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                                 17

8. Demet sekiz aylıkken beşiğinin üzerinde asılı   ...
18-                                                    -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ.




      Çocuğun gittiği yoldan ev9 geri dön...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                         19




                                                ÖGRENME ...
2. Thorndike'a göre isteksiz tekrar davranışın
öğrenilmesini sağlamaz. Thorndike'a göre; bir
uyarıcı-tepki bağının oluşmas...
20-                                          -ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ.


Öğrenme Küçük Adımlarla Oluşur                       ...
-EĞİTİM BİLİMLERİ-                                         21



                                                         ...
Çocuğun sokakları tek tek dolaşarak evini
bulmaya     çalışması,  deneme-yanılma   yoluyla
öğrenmedir. Deneme yanılma yolu...
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
EğItim Bilimleri 4
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

EğItim Bilimleri 4

10,256 views

Published on

Published in: Business, Sports
  • URUS NIK BEACUKAI / REGISTRASI PABEAN / SRP BEACUKAI
    Peraturan Menteri Keuangan No. 63/PMK.04/2011

    - URUS SRP, NIK BEACUKIA PENERBITAN BARU
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI DITOLAK.
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI DIBLOKIR
    - URUS SRP, NIK BEACUKAI PINDAH ALAMAT,

    URUS IZIN USAHA:
    - URUS PENDIRIAN PT – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS PENDIRIAN PMA – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS PENDIRIAN CV – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS APIU – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS APIP – Jakarta, Bekasi, Depok, Tangerang, Krawang, Bandung
    - URUS NPIK – Seluruh Indonesia
    - URUS NIK BEACUKAI – Seluruh Indonesia
    - Urus IT Plastik
    - Urus IT CAKRAM OPTIK
    - Urus IT KOSMETIK
    - Urus IT ALAS KAKI
    - Urus IT MAKANAN DAN MINUMAN
    - Urus IT MAINAN ANAK-ANAK
    - Urus IT ELEKTRONIKA
    - Urus IT OBAT TRADISIONAL DAN HERBAL
    - Urus IT PRODUK MAKANAN DAN MINUMAN
    - Urus Izin Prinsip
    -Urus SIUP.
    -Urus TDP
    -Dll

    PT. LEGALITAS SARANAIZIN INDONESIA.
    Gedung Maya Indah Lt 2 Jakarta Pusat 10450
    Telp. 021-3142566
    Fax. 021-3928113
    HP. 081385042000
    Flexi. 021-70940216
    Website: http://www.saranaijin.com
    Email legal@saranaizin.com
    Pin BB 2262D175
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here

EğItim Bilimleri 4

  1. 1. -EĞİTİM BİLİMLERİ- GELIŞIM PSIKOLOJISI Biiişsel (Zihınsel) Gelişim "Biliş" (Cognition) terimi dünyamızı öğrenmeyi ve anlamayı içeren zihinsel faaliyetler anlamına gelir. Yaklaşık olarak biliş kelimesi "düşünme" ile eş anlamlıdır. Çocuklar yetişkinler gibi düşünemezler. Bir başka deyişle çocuklar yetişkinlerden daha ilkel bir düşünme örüntüsü gösteren küçük yetişkinler değildir. Kendilerine özgü bir dünya görüşleri vardır. Duruma bu yönden bakmak çocuğun dünyasını anlamamız bakımından çok önemlidir. (Morgan, s.60) Bir olaya birden fazla yaklaşım ya da o olayı ele alış yolları vardır. Aynı durum insan gelişimini.__ incelemede de geçerlidir. Gelişim konusunda ■§ İsviçreli Psikolog ve filozof Jean Piaget'in kuramı £ çağımızda da geçerliliğini korumakta ve yaygın E olarak kulianılmaktadır. (Morgan, s.60) | Bireyin, çevresindeki dünyayı anlama ve Şjjjj öğrenmesini sağlayan, aktif zihinsel faaliyetlerdeki -g gelişime bilişsel gelîşim denir. Bilişsel gelişim, jjj bebeklikten yetişkinliğe kadar, bireyin çevreyi, 'g : dünyayı anlama yollarının daha kompleks ve etkili E hale gelmesi sürecidir. (Senemoğlu, 2004) > BilgiNotuj Biliş; düşünme, öğrenme ve hatırlama süreçlerine denir. Bilişsel Gelişim, yaşla birlikte bu süreçlerde meydana gelen değişimlerdir. Piaget dışında, Heinz Wemer ve Jerome Bruner'in kuramları bilginin veya bilişsel gelişimin kazanılması sürecinde bazı temel kabulleri içerir. Bu kabuller şunlardır; 1.Bilai edinme süreci tepkide bulunabilen bir çevre ortamında aktif öğrenmeyi içerir. 2.Gelişimi büyük ölçüde çevredeki uyaranlarla ilişkili ilkel, refleks tepkiler, bu tepkilerin gelişerek temsil edilişi ve soyutlanması takip eder.
  2. 2. Gelişim bir sonraki aşamayı destekleyen ve takip eden hiyerarşik aşamalarla gerçekleşirken, aynı zamanda bir önceki aşamalarla da bağlantılı bir süreçtir. Davranışın biyolojik temelleri vardır ve bu durum uygun çevre uyarısına maruz kaimadıkça ortaya çıkmaz. flilgi Notu / Bilişsel gelişim alanında Piaget, Bruner, Gagne ve Vygotski'nin çalışmaları bulunmaktadır. PİAGET'NİN BİLİŞSEL GELİŞİM KURAMI Piaget, bilişsel gelişimde, olgunlaşma ile öğrenmenin etkileşiminin önemini vurgular. Çocuklar, geçirdikleri yaşantının biyolojik olgunlaşma düzeyleri ile girdiği karmaşık bir etkileşim sonucunda, çevrelerinde olup bitenlere anlamlar yüklerler. Başka bir anlatımla bir çocuğun olayları ya da durumları açıklama biçimi, izinde bulunduğu bilişsel gelişim dönemine bağlı olarak değişiklik göstermektedir. (Erden, Akman, 2005) Piaget'ye göre bilişsel gelişimin temel kavramları •Şema oluşturma •Özümseme •Uyum sağlama •Organize etme •Uzlaşma / Dengeleme 1. Şema Doğumdan itibaren çocukların dünyayı anlamak ve keşfetmek için yaptığı deneyler (girişimler) sonucunda, fiziksel ve sosyal dünyanın nasıl işlediğine dair oluşturdukları kuramlara şema adı verilir. 2. Özümseme Çocuğun, yeni bir nesneyle/olayla karşılaştığında bu
  3. 3. -GELİŞİM PSİKOLOJİSL yeni nesneyi/olayı daha önce edindiği paylaşımıyla yeni şemaların kazanılmasıdır. şemayı/şemaları kullanarak yani yeni nesneyi/olayı (Örneğin kelebeğe "kelebek" demek.) daha önce edindiği şemalar içinde şekillendirerek açıklamaya çalışmasıdır. 3. Olgunlaşma 3. Uyum Sağlama / Düzenleme / Uyumsama Bazı bilişsel süreçlerin fiziksel yeterliliklerin artmasına bağlı olarak gelişmesidir. Dil öğrenme Karşılaşılan yeni durum daha önceki şemaların gibi. Örneğin, yeterli fiziksel olgunlaşma meydana kullanılmasıyla açıklanamadığında çocuğun, daha gelmeden dil gelişimi gerçekleştirilemez. Fiziksel önce edindiği şemayı değiştirerek yeni bir şema olarak olgunlaşma, özellikle merkezi sinir sisteminin oluşturmasına uyum sağlama adı verilir. olgunlaşmasıyla ilişkilidir. 4. Organize Etme / Örgütleme 4. Dengeleme İlk kez karşılaşılan her durum bireyin içinde var olan Olgunlaşma, tecrübe ve sosyalleşme süreçlerini bir bilişsel dengeyi bozar ancak özümseme —► uyum araya getirerek zihinsel yapıyı inşa etmektir. sağlama süreciyle bu denge yeniden kurulur. Uyum Yukarıdaki üç sürece eşlik eden bir süreç olarak, sağlama sürecinden sonra yeni edinilen her şema insan düşüncesinde doğuştan varolan, çevre daha önceki şemalar (davranışlar) arasına alınarak ilişkilerinde ve kendi içinde gittikçe daha dengeli, tüm yapının yeniden düzenlenmesine organize ayrıntılı ve tutarlı olma eğilimidir. etme adı verilir. 5. Uzlaşma PİAGETYE GÖRE BİLİŞSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ Şema^özümseme—>uyum—»organize etme süreci ile birey sürekli olarak bilişsel dengesini korur veya A) DUYUSAL HAREKET DÖNEMİ (0-2 YAŞ) bozulan dengeyi yeniden düzenler. Buna bağlı olarak da sosyal ve fiziksel çevreyle yani yaşamla Bu dönemdeki Sensory-Motor bilişsel faaliyetler, denge/uyum içinde kalmaya çalışır. Buna uzlaşma duyumlar vasıtasıyla gerçekleşen anlık yaşantılara adı verilir. dayanır. Refleksler bu dönemin temel karakteristiğini teşkil eder. Hareketler, yoklama ve beş duyu asıl Jean Piaget'ye göre zihinsel ya da bilişsel süreçler bilgi kaynaklarıdır. Çevredekileri görüp hissetmekle çocuğun dünyayı anlamasını sağlar. Ona göre beraber, onları kategori halinde toplayamaz. zihinsel gelişim birbiriyle ilişkili dört faktörden Tepkiler, içinde bulunulan şartlara göre belirlenir. etkilenir: Her yaşantı çocuk için yepyenidir. Bu dönemde 1.Olgunlaşma şemalar oluşmaya başlar. İlk şema emmeyle, sonra yakalama ile yeni bir şema oluşur. Şemalar her yeni 2.Tecrübe/Deneyim objeye veya duruma uygulanır. Her şeyi emmeye 3.Sosyal etkileşim kültürel aktarım veya yakalamaya çalışır. 4.Dengeleme Özellikleri I- Nesne kalıcılığı / sürekliliği: Nesne kalıcılığı, algı 1. Deneyim / Yaşantı alanına girmeyen nesnelerin varlıklarını Çocukların sosyal ve fiziksel çevreyle (yaşamla) sürdürdüklerinin farkında olmayı ifade eder. Bir gerçekleştirdikleri her türlü etkileşim ve yaşantılardır nesne algılanmadığı sürece yoktur. Bebekler (yakalama, hareket etme, somut objeler hakkında yaklaşık bir yaşa kadar gözünün önünde kaldırılan düşünme ve onlarla ilgili süreçler doğrultusunda bir nesneyi arama çabasına girmezler. düşünme vb.) II- Döngüsel Tepkiler: Çocuğun belirli türdeki hareketleri tekrarlaması döngüsel tepkiler olarak 2. Sosyal Etkileşim tanımlanır. İçinde yaşanılan toplumun ve kültürün (arkadaş, aile a) Birinci Döngüsel Tepkiler (0-4 ay): Çocuğun vb.) herhangi bir durum hakkındaki bilgisinin parmak emmesi.
  4. 4. -EĞİTİM BİLİMLERİ- b)Ikinci Döngüsel Tepkiler (4-10 ay): Bedenin »Ben-merkezci düşünce (herhangi bir konuda dışındaki nesnelerle hareketleri tekrarlaması. başkalarının bakış açısından olaylara Örneğin yatağında ayağını sallarken karyolasının bakamama, kendisini başkalarının yerinme ses çıkarmaya başladığını fark eden bir bebeğin, koyamaması. Mesela telefon konuşmasında bir aynı sesi çıkarmak için ayağını yeniden sallaması. çocuğun karşısındaki kişiye "baak, annem bana c)Üçüncü Döngüsel Tepkiler (12-18 ay): Vücut yeni elbise aldı" demesi. (Dünyanın merkezinde dışında araçlarla davranışlarını tekrarlaması. kendisi varmış gibi algılama.) Örneğin, bir çubukla istediği oyuncakları almayı »Animizm; Canlı ve cansız nesneler arasında denemesi. ayrım yapamama; sihirli-majik- düşünce. (taşlar III- Model alma ve taklit etme kökenli yaşıyor, lokomotifler canlıdır, ağaçlar davranışların ortaya çıkması: Başlangıçta sadece düşünebilir, cam elimi acıttı, ağaç yapraklarını görebildiği hareketleri taklit eder. Çocuğun görmüş aşağıya ittiği için yapraklar düşüyor, vb.) olduğu bir olayı olay ortadan kalktıktan sonra tekrarlamasına ertelenmiş taklit adı verilir. Ertelenmiş taklit olayların akılda tutulduğunun bir göstergesidir. IV-İnsanlarla sosyal etkileşimlere girme V-Sembolik düşünceye hazırlık (Henüz sembolik düşünce yok) VI- Tutarak, hareket ettlrerek gözleyerek ~ öğrenme | UJ VII- Yaşantıya dayalı öğrenme daha etkili .~ LU Animizm: Canlı ve cansız nesneler arasında VIII-Hedefe yönelik davranışların oluşması. s ayrım yapamama. m B) İŞLEM ÖNCESİ DÖNEM /2-7 YAŞ » Kolektif Monolog: Karşısındakini dinlemeden, onun kendisini dinlediğini varsayarak konuşma. UJ İşlem öncesi dönem kendi içinde sembolik dönem s »Paralel Oyun: Diğer çocuklarla yan yana (2-4 yaş) ve sezgisel dönem (5-7 yaş) olmak üzere iki oynamasına rağmen, diğerlerinin oyunlarına alt bölümde incelenir. dikkat etmeme. »Klşilerin sürekliliği: Nitelik olarak nesne a) Sembolik İşlemler Dönemi / 2-4 yaş sürekliliğine benzer. "Görünümü, kılık-kıyafeti değiştiğinde kişinin değişmediği" şeklinde Çocuk bu dönemde sözcük kullanmaya ve ilkel bir açıklanabilir. Söz gelimi babasının şapkasını düzeyde ilk olarak bir sembol ile bu sembolün temsil taktığında çocuğun ağabeyi "baba" olmaz. Bu ettiği nesne arasındaki ilişkiyi anlamaya başlar. dönem çocuğu bunu algılayabilir. Böylece çocuk "dil" ile yeni bir dünyayı keşfetmeye başlar. Bu zenginliklerden yararlanarak oyun yaşamı da zenginleşir. Bir ağacı at gibi kullanmaya, ana b) Sezgisel İşlemler Dönemi / 4-7 yaş baba rollerine girerek taklit oyunları oynamaya İşlem öncesi dönemin ikinci safhası sezgisel başlar. Bazılarının da hayali arkadaşları vardır. dönem (5-7 yaş) olarak isimlendirilir. Bu aşamada çocuk giderek daha karmaşık durumları deneyerek Özellikleri düşünmeye başlar. Bu noktada çocuk somut işlemlere doğru bir geçiş aşamasındadır. Somut » Sembolik düşünce gelişimi (nesne ya da olarak belirli ortamlarda düşünme kapasitesi hareketlerin bir diğerini temsil etmesi) geliştirme durumunda olmasına rağmen zihin » Dilin ve dramatik oyunların kullanılmaya işlemleri henüz çok sınırlıdır. Bu seviyedeki çocuklar başlanması (sopayı at gibi kullanması) halâ düşünce, akıl yürütme noktasında tek bir boyutu değerlendirebilmektedirler. Belirli bir işleme » Kelime hazinesinde hızlı bir artış yönelebilir ve bu noktada zihinsel becerisini uyum
  5. 5. -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ. yönünde kullanabilir. Oysa bir önceki aşamada » Korunum: Şekilsel değişme, kütlenin değiştiğini çocuklar aynı durumda benmerkezli oyun şemalarını göstermez. özümleyerek işlemle ilgilidirler. Nesneleri o Madde Korunumu: Bir bütünün parçalara sınıflandırma durumunda çoklu sınıflandırmayı ayrılması miktarı değiştirmez. gerçekleştiremezler ve tersine dönüştürme kavramının gerektirdiği işlemleri de başaramazlar. o Uzunluk korunumu: Bir tel kıvrılıp katlandığında miktarı değişmez. Özellikleri o Nitelik değişmezliği: Bir kaptan diğerine boşaltılan bir sıvının miktarı değişmez. » Akıl yürütmelerin başlaması. o Sayı Korunumu: Nesnelerin »Nesneleri belirli birden fazla özelliğe göre yakınlaştırılması veya uzaklaştırılması sınıflamave sıralamaöa zorluk/güçlük yaşama. miktarları üzerinde değişiklik yapmaz. »Sayı uygunluğunu başaramama o Alan Korunumu: Bir kâğıt parçasının kapladığı alan, o kâğıdı kesip başka şekiller Örnek: oluşturduğumuzda değişiklik göstermez. Hangisi çok? o Ağırlık Korunumu: Şekli değişen bir a.DDDDD nesnenin ağırlığı değişmez. b. a D a D a o Hacim Korunumu: Bir parça oyun hamurunun şekli değiştirilse bile, bir sıvı içinde atıldığında taşırdığı miktar değişmez. C) SOMUT İŞLEMLER DÖNEMİ /7-12 YAŞ » Ayniyet: Bir şey eklenmediği veya çıkarılmadığı Bu dönemde problemin somutlaştırılması önemlidir. sürece miktar değişmez. Başlangıçta düşünce düzeyinde, doğru yanıtı almak » Telafi: Bir boyutta meydana gelen bir değişiklik güç olabilir; ancak çizerek sunulduğu takdirde daha diğer bir boyutta değişiklik meydana getirir. Söz başarılı olacaktır. Mantıksal düşünce gelişmiştir. gelimi aynı miktardaki sıvının ince ve yüksek bir Öğrenme durumunda malzemenin somuta kaptan geniş bir kaba alınması durumu. indirgenerek sunulması, çeşitli kavramların Yükseklikte meydana gelen değişim genişlikte kazanılmasında esas alınmalıdır. Çocuk yaşamakta meydana gelen bir değişimle telafi edilir. olduğu dönemin özelliği gereği yaparak, yaşayarak, duyu organlarından gelen duyumlarla öğrenme »Dönüşebilirlik; Görüntüsel değişiklik eski durumundadır. Bu nedenle kavramlardaki gizli haline dönüşebilir; miktar değişmez. anlamları yakalaması güçtür. Ancak somut işlemsel >> Çoklu sınıflama; Nesneleri birden fazla özelliği dönemin sonuna doğru mecazî anlamlar; okudukları dikkate almak suretiyle sınıflayabilme. metnin ana fikrini çıkarma gibi yetenekleri gelişmeye başlar. Bu dönemde çocukların özgürlük, eşitlik, D) SOYUT İŞLEMLER DÖNEMİ /12 YAŞ VE adalet gibi soyut kavramları anlamlaştırması da ÜSTÜ güçtür. Özellikleri: » Analiz-sentez: Nesneleri birleştirip Özellikleri ayırabilme. »Empati: Olayları başkalarının gözünden görmeyi başarma »Ergen egosantrizmi: Aşırı idealizm, hayali seyirciler. »Mantıksal Düşünme: Mantıksal düşünebilmekle beraber bunları olay ya da » Soyut düşünebilme: A>B; B>C ise A<C nesneler üzerinde uygulayabilme. »Soyut kavrama: Özgürlük, adalet vb. soyut kavramları algılayabilme. »İleriye ve geriye doğru düşünebilme: Zihinsel bir işlem dizisini (mesela bir deneyi) ileriye ve »Hipotezler oluşturabilme ve aralarından tersine doğru sıralayabilme. seçim yapabilme. »Merkeziyetsizlik: Karar verirken çok merkez/ boyut/özellik kullanabilme.
  6. 6. -EĞİTİM BİLİMLERİ- PİAGET'İN BİLİŞSEL GELİŞİM DÖNEMLERİ VE ÖZELLİKLERİ (ÖZET TABLO) DÖNEMLER YAKLAŞIK YAŞ MOTOR BECERİLERİ DUYUSAL MOTOR 0-2 YAŞ Bebek kendisini diğer nesnelerden ayırt eder; uyaran arayışındadır; nesne sürekliliği kazanmıştır. İlkei şekilde sebep sonuç, zaman ve mekan anlayışı geliştirmiştir. Hayaii oyun ve sembolik düşünce başlangıcı vardır İŞLEM ÖNCESİ 2-7 YAŞ Sembolik fonksiyonların gelişimi; dilin sembolik olarak kullanımı; DÖNEM sezgisel problem çözme; tersine dönüştüremeden odaklaşmış ve egosantrik düşünce; sayı korunumunun kazanılmasına başlangıç ve kategori halinde düşünme yeteneğiyle ilişkileri görebilme. SOMUT İŞLEMSEL 6/7-11/12 Kütle, uzunluk, ağırlık, hacim korunumu; tersine dönebilirlik; DÖNEM merkeziyetçilikten uzaklaşma; başkalarının rolünü alabilme; somut işlemler çerçevesinde mantıki düşünce; sınıflandırma (nesneleri hiyerarşik sınıflar halinde organize etme), nesneleri seri halinde küçükten büyüğe vb. sıralama. SOYUT İŞLEMSEL 11/12VE Esneklik, soyutlama, akıldan hipotezler test etme, karmaşık DÖNEM ÜSTÜ muhakemede olasılıkları ve muhtemel durumları dikkate alma ve problem çözme. DİL GELİŞİMİ o 3. Olgunlaşma: Sinir, kas sağlığı ve Genel bir kabul olarak dil gelişimi bilişsel gelişime aralarındaki paralel olarak ortaya çıkar. Bu görüş Piaget merkezli uyum normal olabilir. Fakat, motor gelişim bir görüştür. Fiziksel (psiko-motor), bilişse! gelişim yönünden ve dil gelişimi arasında bir paralellik vardır. Diğer bir belirll olgunluğa erişmedikçe çocuk deyişle dil gelişimi bilişsel gelişim ve psikomotor konuşamaz. gelişimle ilişkilendirilerek açıklanabilir. Çene ve dil kaslarına hâkim olup, onları kullanacak Dil, duygu ve düşüncelerin ses ve anlam olarak düzeye erişmeden sesleri çıkaramaz. ortak olan öğeler ve kuralları kullanarak başkalarına aktarılmasını sağlayan gelişmiş simgeler/semboller 4.Duygusal durum: İlk çocukluk bütünüdür. Dil, öğrenme, hatırlama ve tanımanın en devresinde önemli yoludur. çocuğun karşılaştığı duygusal güçlükler onun Dil Gelişimini Etkileyen Faktörler konuşma gelişimini etkiler, geciktirebilir. 1.Duyusal ve fiziksel engel: Dil gelişiminde duyu Bu etki ve sinir sisteminin sağlamlık ve bütünlüğü önemlidir. konuşmanın kazanıldığı devrede olursa Ağır işitme kaybı, görme özrü, koklama, tat alma ve konuşma dokunma duyularındaki bozukluklar çocuğun hem dil gelişimini yavaşlatabilir. Ağır, korkunç hem de zihinsel gelişimini olumsuz yönde kazalar ve etkilemektedir. duygusal şok geçirenlerde konuşmanın kaybedildiği 2.Zihinsel engel: Zihinsel gelişimin yetersizliği görülmektedir. çocuğun dikkatini yoğunlaştıramamasına, kavramaya ait becerileri kazanmada güçlük 5.Güdüleme, Uyarım ve Teşvik: çekmesine neden olur. Çocuk, zihinsel geriliğin Konuşma düzeyine bağlı olarak konuşmayı ya hiç öğrenemez öğrenilmesi oldukça uzun zaman alan ve ya da yaşıtlarından yavaş öğrenir. oldukça karmaşık bir öğrenme sürecidir. Bu sürecin normal hız ve düzeyde olması isteniyorsa çocukta konuşma için ihtiyaç duyurmalı, konuşma çabası izlenmeli ve
  7. 7. başarılar daima fark edilerek ödüllendirilmelidir. 6.Sağlık: Bebeğin sık sık hastalanması veya şiddetli ve uzun süren hastalıklar konuşma gelişimini geciktirebilir. 7.Diğer çevresel etmenler: Ailenin sosyo- ekonomik ve sosyo-demografik özellikleri, evde kullanılan dilin niteliği, kitle iletişim araçları ve çocuğun bunlardan etkilenme düzeyi, iletişim kurulan akran çevresinin olup olmaması, varsa nitelikleri vb.
  8. 8. -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ. 3. Bilgi edinme yollarında çocukların aktif ÇOZUMLU olduğunu savunan ve bilişsel gelişimi KAVRAMA TESTİ bireylerin çevreyi anlama yollarının farklılıklarıyla açıklayan gelişim psikologu Bireyin dünyayı anlama yollarının artması ve aşağıdakilerden hangisidir? daha etkili hale gelmesi olarak tanımlanan A)Piaget gelişim alanı aşağıdakilerden hangisidir? B)Bruner A)Bedensel gelişim C)Vygotsky B)Devinimsel gelişim D)Rogers C)Bilişsel gelişim E) Maslovv D)Kişilik gelişimi E) Ahlak gelişimi Piaget bilişsel gelişimde olgunlaşma ve öğrenmenin önemi üzerinde durmuştur. Düşünme ve kavrama sisteminde meydana gelen Farklı yaşlardaki çocukların ve yetişkinlerin gelişmelere bilişsel gelişim diyoruz. Bilişsel dünyayı anlama yolları birbirinden farklıdır. gelişim dünyayı anlama yolundaki zihinsel Piaget'e göre çocuklar dünyanın pasif faaliyetlerin gelişimidir. Yeni doğan bir bebeğin alıcıları değildir. Bilgi edinme sürecinde baş etmesi gereken en büyük sorun dünyayı aktiftirler. tanımaktır. Dünyayı tanımak için insanlar farklı (Cevap A) yaşlarda farklı tepkiler gösterir. Bebeklikte yeni karşılaşılan bir nesne ağza sokularak tanınırken, yetişkinlikte araştırılarak tanınır. İnsanları çevreyi tanımak için kullandığı bu yolların değişmesi ve daha kompleks hale gelmesi bilişsel gelişimdir. «3 (Cevap C) g CM
  9. 9. 2. İnsanın algılama, hatırlama, dikkat, düşünme gibi zihinsel etkinliklerinde meydana gelen gelişime bilişsel gelişim denir. 4. Bilişsel gelişime bir çok faktör etki eder. Aşağıdakilerden hangisi bilişsel gelişimin temel Aşağıdakilerden hangisi bilişsel gelişime etki kavramlarından birisi değildir? eden faktörlerden birisi değildir? A)Şema A)Olgunlaşma B)Adaptasyon B)Yaşantı C)Özümleme C)Kültürel Aktarım / Sosyal etkileşim D)Kritik dönem D)Dengeleme E) Uyumsama E) Büyüme A-B-C-E seçenekleri bilişsel gelişimin temel Doğru cevap E seçeneğidir. Çünkü büyüme bedenin kavramlarındandır. Fakat D seçeneğindeki kritik ya da organın bir durumdan bir başka duruma dönem gelişim psikolojisinin temel kavramıdır. Kritik geçmesidir. Büyüme vücudun boyca ve hacimce dönem yaşamın belli zamanlarında belirli artışıdır. Ancak büyümenin sonunda olgunlaşma öğrenmelere karşı duyarlılığı gösterse de bilişsel bilişsel gelişimi etkiler. A-B-C-D seçeneğinden yer gelişimin temel kavramlarından biri değildir. alan kavramlar bilişsel gelişime direk olarak etki eden faktörlerdir. (Cevap D) (Cevap E)
  10. 10. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 5. "Piaget' e göre organizmanın her hareketi 7. Bu dönemd9 yeni doğmuş beb9k çevreden g9İen koordinelidir. Öğrenilen her bilgide bu uyarıcılara refieksleri aracılığıyla tepki verir. İki aylık koordinasyon içinde bir sistem içine dahil edilir." olduğunda ise istemli hareketler gösterir. Organizmanın yeni edinilen bilgi ve yaşantıları bir sistem dahilinde depolamasım, Yukarıdaki açıklama Jean Piaget'in bilişsel sınıflandırmasını Piaget aşağıdaki gelişim dönemlerinden hangi dönemin temel kavramlardan hangisi ile açıklamıştır? özelliğidir? A)Dengeleme B)Örgütleme A)Duyusal devinim/motor dönem C)Uyum B)İşlem öncesi dönem D)Şema C)Somut işlemler dönemi E) Biyolojik olgunluk D)Soyut işlemler dönemi E) İşlem sonrası dönem Piaget' nin bilişsel gelişim için ön gördüğü ilkelerden biri de organizmanın örgütleme Paragraftaki açıklamada yeni doğmuş bebek ifadesi eğilimidir. Organizmanın tüm uyum hareketleri bizim için anahtar kelimedir. Çünkü duyusal motor organize edilmiş bir davranışın parçasıdır. (devinim) dönemi (0-2 yaş) arasını kapsayan bir Organizmanın tüm etkinlikleri koordinelidir. dönemdir. (Cevap B) (Cevap A) S 2 C D t c a ı n " - J CÜ 6. Zeka ile ilgili olarak aşağıda verilen ifadelerden hangisi Piaget' nin görüşlerine ve geliştirdiği 5§ UJ bilişsel gelişim kuramına uygundur? 'S Jean Piaget'ye göre bu dönemde beb9k duyuları A)Zeka bireyler arasındaki öğrenme UJ farklılıklarının temel nedenidir ve motor faaliyetleriyle dış dünyayla ilişkiler kurar. B)Zeka bireyin çevreye uyum beceriierinin bir göstergesidir Yukarıda açıklaması verilen bilişsel C)Zeka bireyin toplumsal etkileşim gücünün gelişim dönemi aşağıdakilerden hangisidir? temsilcisidir A)İşlem öncesi dönem D)Zeka ancak genel yetenek testleriyle ölçülür E) Zeka gelişimi tamamen kalıtsal faktörlerin B)İşlem sonrası dönem etkisi altındadır. C)Somut işlemler dönemi D)Soyut işlemler dönemi E) Duyusal motor (devinim) dönem Piaget' e göre zekayı belirli test maddeleriyle ölçmeye çalışmak hatalıdır. Piaget' e göre zeka organizmanın yaşamı için en uygun koşulları sağlamaktır. Zeka kişinin çevreye etkin bir şekilde uyum sağlamasına yardım eder. Her canlı kendisi için en uygun koşulları bulmaya çalışır. Bunu sağlayan temel etkende onun zekasıdır. (Cevap D)
  11. 11. Parçada anahtar sözcük 'bebek' kelimesidir. Çocuk deseydi işlem öncesi ve somut işlemler dönemi, genç deseydi soyut işlemler dönemini düşünülürdü.. Bebek dediği için 0-2 yaş dönemi kapsayan E seçeneğindeki duyusal motor dönem sorunun doğru cevabıdır. (Cevap E)
  12. 12. -GELİŞİM PSİKOLOJİSL 9. Jean Piaget'nin bilişse! gelişim dönemlerinin hangisinde nesne devamlılığı kazanılmaktadır? Korunumun kazanıldığı üst düzey, sıralama ve A)Soyut işlemler dönemi sınıflamaların yapıldığı dönem somut B)Somut işlemler dönemi işlemler dönemidir. C)işlem öncesi dönem D)Duyusal motor (devinim) dönem (Cevap C) E) İşlem sonrası dönem Bebeklerde nesne devamlılığı 8. aya doğru başlar. 18-24 aylarda gelişimini tamamlar. Bu sebeple nesne devamlılığı duyusal motor dönemde kazanılır. 12. Göreceli düşünce geliştiği için bir (Cevap D) sorunun değişik biçimlerde ele alındığı biiişsel gelişim dönemi J. Piaget'nin hangi dönemine denk gelir? A)Duyusa! (motor) devinim dönemi B)İşlem öncesi dönem 10. Aşağıdaki seçenekierde verilen maddelerden C)İşlem sonrası dönem hangisi işlem öncesi dönemin özelliklerinden D)Soyut işlemler dönemi birisi degildir? E) Somut işiemler dönemi A)Korunum kazanılmıştır B)Haya! dünyaları gelişmiştir z o C)Korunumkazanilmamıştır m "o Göreceli düşünce soyut düşünmeyi getirdiği D)Monolog tarzı konuşma vardır. Ui için doğru seçenek D seçeneğindeki soyut E) Ben -merkezci düşünce hakimdir işlemier dönemidir. (Cevap D) Yukarıda sıralanan özelliklerden A seçeneğinde verüen korunumun kazanılması özelliği somut işlemler dönemine aittir. Diğerlerinin hepsi işlem öncesi dönem özelliklerindendir. (Cevap A)
  13. 13. H.Jean Piaget'ye göre; çocuk için korunumun 13. Küçük bir çocuğun belirli yaş dönemlerinde gözünün kazanıldığı, çok yönlü sıralama, sınıflama ve önünden kaybolup, mutfağa giden, evin işlerini yapan karşılaştırma için şemaların geliştirildiği bilişsel annesinin yanından kaybolduğunu fark etmeyerek gelişim dönemi aşağıdakilerden hangisidir? hiçbir şey olmamış gibi davranmaya devam etmesi, A)Duyusal motor (devinim) dönem kendi kendine mırıldanması hemen hemen her B)İşlem öncesi dönem çocukta görülen bir durumdur. C)Somut işlemler dönemi D)İşlem sonrası dönem Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanabilir? E) Soyut işlemler dönemi A)Korunumun kazanılması B)Korunumun kazanılmaması C)Nesne devamlılığının kazanılması D)Nesne devamlılığının kazanılmaması E) Şema
  14. 14. -EĞİTİM BİLİMLERİ- Nesnenin devamlılığı duyusal-motor dönemde 15. Atatürk ilköğretim okulu birinci kademede özel alt kazanılan bir özelliktir. Görüş alanında olmayan bir sınıfta okuyan bir öğrenci, çantasının rengini herkesin nesne ya da kişinin varolmaya devam ettiğini bildiğini ve kendisi meyve suyu içmediği için hiç bilmektir. Verilen örnekte bebek annesinin kimsenin meyve suyu içmeyi sevmediği düşünüyor. varolmaya devam ettiğini bildiğinden olumsuz tepkiler vermemiştir. Bu öğrenci J. Piaget'nin bilişsel gelişim dönemlerinden hangisinin özelliklerini (Cevap C) göstermektedir? A)Duyusal devinim dönemi B)Somut işlemler dönemi C)Işlem öncesi dönem D)Soyut işlemler dönemi E) Duyusal motor ve soımut işlemler dönemi Verilen örnekte "çocuk benmerkezciliği" anlatılmaktadır. Bu özelliğin olduğu dönem ise işlem öncesi dönemdir. (Cevap C) 52 14. Mustafa isimli bir öğrenci, okulunda ve sınıfında "ü ec başarılı, öğretmenleri tarafından çok sevilen bir LU o öğrencidir. Fakat Mustafa başarısından dolayı ._ kıskanılmakta ve sevilmemektedir. Arkadaşiarı ÜJ -J Mustafa'yı okuldan attırmak için bir komplo kurarlar ve hırsızlıkla suçlayarak okul idaresine şikayet ederler. Mustafa bu problemi çözmek için tek tek olaylardan hareketle genele ulaşarak problemi çözer. Şikayet eden kişiyi bulmak için de sınıf genelindeki 16. Kahvaltıda her gün kaynamış yumurta yiyen öğrencilerden hareketle özele yani kişilere inerek bir çocuk, yumurta yemediği gün kendisini şikayet eden kişiyi de bulur. kahvaltı yapmamış sayan veya önlüğümü giymedim, o halde öğle olmadı diyerek iki Bu örnek olayda Mustafa bilişsel gelişim özel durum arasında bağlantı kurarak akıl dönemierinden hangisinin özelliğini sergilemiştir? yürüten bir çocuk için aşağıdakilerden A)Soyut işlemler dönemi hangisi söylenebilir? B)Somut işlemler dönemi A)Duyusal-devinim döneminde olduğu C)İşlem öncesi dönem B)Somut işlemler döneminde olduğu D)Duyusal-motor dönemi C)İşlem öncesi dönemi atlattığı E) İşlem sonrası dönem D)İşlem öncesi dönemde olduğu E) Soyut işlemler dönemine geçemediği Burada Mustafa olayı ve olay kahramanını bulmak İki özel durum arasında yani özelden özele akıl için tümevarım ve tümdengelim yollarını kullanmıştır. yürütme olayı işlem öncesi döneminin Mustafa'nın tümevarım ve tümdengelim yolları ile sınırlılıklarındandır. Dolayısıyla bu çocuk hala işlem düşünebilme yeteneğini göstermesi soyut işlemler öncesi dönemi yaşamaktadır. döneminin bir özelliğidir. (Cevap D) (Cevap A)
  15. 15. 10- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 17. Küçük bir çocuğa 3+3'ün kaç yapacağı sorulmuş çocuk 6 cevabını verilmiştir. Bu sorudan sonra 6-3=? CEVAPLI Sorusu sorulmuş bu soruya cevap verememiştir. Aynı KAVRAMA çocuğa 4 kere 4 kaç eder sorusu sorulduğunda 4'leri daha öğrenmedik cevabını vermiştir. 1. "Bir çocuğun eline küçük elma şekeri verildiğinde, ilk Bu çocuk sorulan tüm sorulara cevap vermiş olarak onu çıngırak gibi sallayarak tepki olsaydı aşağıdaki bilişsel gelişim dönemlerinden göstermektedir." hangisinde olduğunu söyleyebilirdik? Bu davranış biçimi bilişsel gelişime ilişkin olarak A)Duyusal motor dönemi aşağıda verilen kavramlardan hangisi ile B)İşlem öncesi dönem açıklanabilir? C)Somut işlemler dönemi A) Şema B) Özümseme D) D)Soyut işlemler dönemi C) Uyum sağlama Organize etme E) Genital dönem E) Dengeleme Yukarıdaki ömekt9 çocuk tersine döndürebilirlik işlemlerini yapamadığı için işlem öncesi dönemdedir. Fakat çocuk tüm sorulara cevap v^rmiş olsaydı 2. "Bir çocuk, oyuncağı yastığının altına somut işlem döneminde olduğunu söyleyebilirdik. saklandığını gördüğü halde bir tepki (Cevap C) vermemekte; oyuncağı almak veya bulmak için bir girişimde bulunmamaktadır." z. o ço Verilen örnek olaydaki çocuğun bilişsel gelişimini etkileyecek özel bir durumu (zeka geriliği gibi) olmadığı kabul o edildiğinde bilişsel gelişim sürecinin hangi >■ aşamasında olabilir? A)Sembolik işlemler dönemi B)Sezgisel işlemler dönemi C)Somut işlemler dönemi D)Duyusal-motor dönem E) Soyut işlemler dönemi 3. "Bir çocuk yaptığı tüm resimlerde güneşi bir insan yüzüyle tasvir etmekte, yağmurlu havalarda üzgün, açık havalarda ise gülen bir güneş çizmektedir." Verilen örnek olaydaki çocuğun bilişsel gelişimini etkileyecek özel bir durumu (düşük veya yüksek zeka gibi) olmadığı kabul edildiğinde bilişsel gelişim sürecinin hangi aşamasında olabilir? A)Sembolik işlemler dönemi B)Sezgisel işlemler dönemi C)Somut işlemler dönemi D)Duyusal-motor dönem E) Soyut işlemler dönemi
  16. 16. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 11 4. "Bir çocuk kendisine verilen farklı büyüklüklerdeki 6. "Bir baba, başkalarının hakkını korumak, büyüklere topları sıralaması istendiğinde en büyük ve en küçük saygı göstermek, zorluklara sabır göstermek gibi topu en başa ve en sona doğru olarak koyduğu karakter eğitimine ilişkin konularda davranış halde, aradaki topların sıralamasını doğru değişikliği sağlayabilmek için, çocuğuna bunları yapamamaktadır." öğretirken örnek bazı hikâyeler ve kuklalar kullanmaktadır." Verilen örnek olaydaki çocuğun bilişsel gelişimini etkileyecek özel bir durumu (düşük Babanın bilişsel gelişim konusunda bilgili/bilinçli veya yüksek zeka gibi) olmadığı kabul edildiğinde, davrandığı kabul edildiğinde, çocuğun bilişsel bilişsel gelişim sürecinin hangi aşamasında gelişimin hangi basamağına henüz ulaşmadığı olabilir? düşünülebilir? A)Sembolik oyun dönemi A)Sembolik işlemler dönemi B)İşlem öncesi dönem B)Sezgisel işlemler dönemi C)Somut işlemler dönemi C)Somut işlemler dönemi D)Duyusal-motor dönem D)Duyusal-motor dönem E) Soyut işlemler dönemi E) Soyut işlemler dönemi en "o cc UJ o 7. "Bir kilo demir mi, bir kilo pamuk mu daha "cc UJ ■g ağır?" sorusuna, "ikiside eşit" cevabını veren kişi hangi bilişsel gelişim döneminde m olabilir? A)Duyusal motor B)İşlem öncesi o C)Somut işlemler UJ > D)Ilk çocukluk E) Duyusal kayıt 5. "Korunumu kavrayabilmiş, işlem basamaklarını ileriye 8. Çocuğun genel yargılardan özel yargılara ulaştığı ve geriye yönelik doğru olarak sıralayabilen, nesneleri ve tek tek olaylardan genellemelere ulaştığı birden fazla özelliği göz önünde bulundurarak bilişsel gelişim dönemi aşağıdakilerden sıralayabılen" bir çocuğun bilişsel gelişim hangisidir? sürecinin hangi basamağının görevlerini yerine getirebildiği söylenebilir? A)İşlem sonrası B)Duyusal motor A)Sembolik işlemler dönemi C)İşlem öncesi B)Sezgisel işlemler dönemi D)Somut işlemler C)Somut işlemler dönemi E) Soyut İşlemler D)Duyusal-motor dönem E) Soyut işlemler dönemi
  17. 17. 12- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ. 9. Çocuklar ilköğretime başladıklarında (yaklaşık 7 12. Piaget Zihin gelişimi teorisinde özellikle yaş) bilişsel açıdan hangi gelişim dönemine dengelenme dürtüsü üzerinde durmuştur. girmiştirler? Bunun sebebi olarak insanlarda doğuştan A)Sembolik işlemler dönemi yada içgüdüsel olarak bir ihtiyaçtan B)Sezgisel işlemler dönemi bahsetmiştir. C)Somut işlemler dönemi Aşağıdakilerden hangisi bu ihtiyacı D)Duyusal-motor dönem belirtmektedir? A) Düzen C) E) Soyut işlemler dönemi Büyüme E) B) Kritik evre Olgunlaşma D) Hazırbulunuşl uk 10. "Çocuk, nesnelerin hangi seslerle/sözcüklerle temsil 13. Çocukların bilişsel gelişim durumlarını edildiğini çoğunlukla aile ortamında anne, baba ve tespit etmek amacıyla şöyle bir deney varsa kardeşlerden öğrenir." yapılmaktadır. "Aynı sayı ve aynı hizada olmak üzere küpler iki sıra halinde dizilmiştir. Yukarıdaki ifadeye göre dilin kazanılması daha Denekler her iki sıradaki küplerin eşit sayıda çok hangi bilişsel süreç vasıtasıyla gerçekleşir? olduğunu kabul etmişlerdir. Daha sonra ilk sıradaki küpler sabit tutulup ikinci sıradaki A)Şema küplerin aralıkları genişletilmiştir. Hangi B)Özümseme sıradaki küplerin daha çok olduğu C)Sosyal geçiş / Kültürel aktarım sorulduğunda çocuklar, dizilişteki genişliğin D)Dengelenme etkisinde kalarak, ikinci sıradaki küplerin E) Uzlaşma daha çok olduğunu belirtmişlerdir." Yukarıdaki deney bu çocukların hangi korunum ilkesini test etmeye dönüktür? A)Hacim korunumu ilkesi B)Sayı korunumu ilkesi C)Kütle korunumu ilkesi D)Alan korunumu ilkesi E) Odaklaşma ve tersine dönebilirlik korunumu ilkesi 11. Melike meyve suyu içmek istemektedir. Annesi B)İşl mler dönemi çocuğunun güvenliği açısından kristal bardaktaki em D)Soyut işlemler dönemi meyve suyunun tamamını daha küçük plastik önc E) Algısaldönem bardağa boşaltarak çocuğuna vermiştir. Ancak esi Melike, meyve suyunun azaldığını zannederek dön annesinden meyve suyunun tamamını istemektedir em C)S Melike Piaget'nin zihinsel gelişim evrelerinden omu hangisinde olabilir? t işle A)Duyu-hareket dönemi
  18. 18. 14. I. B)Duyusal devinim dönemi C)Somut işlemler dönemi Nesnele D)İşlem öncesi dönem rin E) İşlem sonrası dönem yüzeysel özellikler ine bakmak yerine, mantıks al çıkarsa malar yapmak söz konusud ur. II. Sayısal ilişkiler hızla gelişir. III.Odakl aşma, tersine dönebilir lik ve korunum la ilgıli sınırlıkla rgiderilir. IV.Sırala ma ve sınıflama yeteneği gelişir. V.Ben- merkezlil iğin yerini sosyal davranış alır. Yukarıd a verilen ifadeler bilişsel gelişim döneml erinden hangisi nin özellikle rindendi r? A)Soyut işlemler dönemi
  19. 19. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 13 15. Bir çocuğa bir kilo demir mi ağırdır, yoksa bir 18. I. Çocuk bu dönemde ben merkezlidir. kilo pamuk mu ağırdır? Sorusu sorulduğunda çocuk bir kilo demir daha ağırdır cevabını II.Çocuk bu dönemde dünyanın merkezidir. vermişse bu çocuk için aşağıdakilerden III.Kendisini başkasının yerine koyamaz. hangisi söylenebilir? IV.Çocuğa göre kendisinin bildiğini ve gördüğünü A)Somut işlemler dönemini yaşamaktadır. herkes biliyor ve görüyordur. B)Nesne devamlılığı kazanılmıştır. V.Korunum kazanılmamıştır. C)Nesne devamlılığı kazanılmamıştır. Yukarıda özellikleri verilen bilişsel gelişim D)Korunum kazanılmamıştır. dönemi aşağıdakilerden hangisidir? E) Korunum kazanılmıştır. A)Somut işlemler dönemi B)Soyut işlemler dönemi C)İşlem öncesi dönem D)Duyusal-motor dönem E) Duyu sonrası dönem 16. Çocukların suyun buz, buzun su olmasını 19. Küçük bir çocuğun kendisinde var olan köpekler kavrayamamaları işlem öncesi şeması üzerine bir koyun dönemin § gördüğü zaman ona da t sınırlılıklarından hangisiyle açıklanabiür? c LU köpek diyebilir. Çocuğa o A)Tersine dönebilirlik bunun bir köpek olmadığı, bir E U B)Korunum koyun olduğu anlatıldığında çocuk köpekle C)Egosantrik düşünce koyunu ayırt etmeyi öğrenecek ve koyun için yeni D)Odakiaşma bir şema oluşturacaktır. E) Özelden özele akıl yürütme Çocuğun burada yaptığı işlem bilişsel gelişim kavramlarından hangisiyle açıklanır? Q UJ > A)Şema B)Adaptasyon C)Özümleme D)Uyumsama E) Dengeleme 17. İşlem öncesi dönemle, somut işlemler dönemi CEVAP ANAHTARI arasındaki en önemli fark aşağıdaki 1.B 6.E 11. B seçeneklerin hangisinde verilmiştir? __| 16. A A)Nesneleri ters ya da düz olarak sıralama 2.D 7.C 12. A __ _ yeteneği 17. A B)Özelden özele akıl yürütme 13. B 3.A 8.A C)Korunum 18. C D)Odaklaşma E) Sosyal davranışlar gösterme
  20. 20. 4. B 9.C 14. C 19. D 5.C 10. C 15. D
  21. 21. 14- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ. Araştırmalar, (7-11 yaş) çocukların somut ÇIKMIŞ SORULAR düşünme döneminde olduğunu, soyut ve ÇDZÜMLERİ düşünmenin (11 yaş ve üstünde) gelişmeye başladığını göstermektedir. Bun a gö re, aşağ ıd aki ö ğretmen 1. Somut işlemler dönemindeki bir çocuğa eşit davranışlarından hangisi, ilköğretim 3. sınıf miktarda kilden oluşturulmuş iki top gösterilmiş ve düzeyine uygun değildir? (2001 KPSS) hangisinde daha çok kil olduğu sorulmuştur. Çocuktan, "ikisinde de aynı." yanıtı alındıktan A)Dünyanın, kendi etrafında döndüğünü sonra, onun gözü önünde, toplardan biri bozulup öğretmek için, içinden şiş geçirilmiş toptan üç tane küçük top halinde getirilmiştir. yararlanmak B)Paraları tanıtırken, kullanılmakta olan Bu çocuğun "bu üç küçük topta mı yoksa paralarla nelerin satın alınabildiğini göstermek bozulmayan topta mı daha çok kil var?" C)Mikropların dokunmakla nasıl bulaştığını sorusuna, aşağıdaki yanıtlardan hangisini göstermek için, eline tebeşir tozu sürüp vermesi beklenir, neden?(2001 KPSS) öğrencileriyle tokalaşmak A)"İkisinde de aynı" der, çünkü nesnelerin D)Caddede karşıdan karşıya güvenli geçişi devamlılığı kavramını kazanmamıştır. öğretmek için, bu durumu sınıfta canlandırmak B)"Küplerdeki kil çok" der, çünkü sayı boyutuna E) Uzay yolculuğunu anlatmak için, bağımlılık vardır. öğrencilerden, kendilerini sınıf yerine bir uzay C)"İkisinde de aynı." der, çünkü miktar korunumu mekiğindeymiş gibi düşünmelerini istemek kazanmıştır. D)"Küplerdeki kil az" der, çünkü görelilik ilkesini öğrenmiştir. E) "Küplerdeki kil çok" der, çünkü dönüştürme Çocuklar 7 yaşından itibaren işlem yapabilmeye işlemini henüz başaramaz. başlar, ancak 7-12 yaşlar arasında sadece somut işlemler yapabilirler. Soyut işlemleri ise 11-12 yaşından itibaren yapabilmeye başar. Piaget, zihinsel gelişim dönemleri kuramında bu evreleri Piaget, zihinsel gelişim sürecini, birbirini izleyen 4 açıklamıştır. E seçeneğinde belirtilen kendini sınıf dönemde incelemiştir. 2-7 yaş arasındaki işlem yerine bir uzay mekiğinin içindeymiş gibi düşünmek öncesi dönemden sonra 7-12 yaş arasındaki somut soyut bir işlemdir ve 7-11 yaş arasındaki çocuğun işlemier dönemi başlar. Bu dönemde çocuklar gözle zihni bu işlemi gerçekleştiremez. Ama diğer görülebilen somut nesneler üzerinde işlemler seçeneklerdeki işlemler somuttur. Ve bu dönemdeki yapmaya başlar. Yine bu dönemde maddenin çocuğun zihni bu somut işlemleri gerçekleştirebilir. korunumu ve değişmezlik kavramları edinilir. Madde (Prof. Dr. Hasan BACANLI, Gelişim ve Öğrenme, korunumu kavramına göre, bir bütün parçalara Nobel Yay. Ankara 2004, s.68) ayrılsa bile miktarı değişmez. (Prof. Dr. Hasan (Cevap E) BACANLI, Gelişim ve Öğrenme, Nobel Yay. Ankara 2004, s.67) (Cevap C) İlköğretimin birinci sınıfında olan Ali ile lisenin birinci sınıfında olan ablasınm bilişsel gelişim açısından hangi dönemlerde olması beklenir?(2002 KPSS) Ali Ali'nin ablası A)Somut işlemler Soyut işlemler B)Duyusal-devinim Soyut işlemler C)Soyut işlemler İşlem öncesi D)İşlem öncesi Soyut işlemler E) İşlem öncesi Somut işlemler
  22. 22. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 15 Piaget'nin Zihinsel Gelişim Aşamalarına İlişkin İlkeler PIAGET'IN BILIŞSEL GELIŞIM DONEMLERI Dönem Özelikleri -Zihinsel gelişim yavaş ve aşamalıdır. Bir aralfğ, I aşamada elde edilen yaşantılar, sonraki aşamaların Duyusal 0-2 yaş iTaklit bellek ve düşünceyi temelini oluşturur. Motor I kullanmaya başlama Sensori | Refleks düzeyindeki davranışlardan -Zihinsel gelişim evreleri hiyerarşiktir. Sonraki motor | hedefe yönelik davranışlara geçme evre, önceki evrelerin kazanımlarını da içerir. dönem j Nesne devamlılığı kazanma 15 duyu organını kullanmayı - H9r birey, evreleri atlamadan sırayla izler. | öğrenme | Beden hareketlerini Gelişimde bireysel ayrılıklar vardır. i yönlendirebilme. Işlem 2-7 yaş i Dil gelişiminin hızlanması Piaget'nin Zihinsel Gelişim Kuramına Göre Öğretim öncesi | Tek yönlü sınıflandırmalar yapma İlkeleri j Ben merkezci düşünme | (egosantrizm) -Eğitimin (okulun) görevi bireyin sosyal çevresine | perspektif almadaki yetersizlik, İ Sembolik fonksiyonun ortaya uyumunu kolaylaştırmaktır. I çıkması, nesnelerin zihinde l canlandırılabilmesi. -Okulda çocuğa baskı yapmak yerine, onun kendi | Paralel oyun, yani çocuklar bir çabasıyla kendisini yönlendirmesine olanak j arada oynarken her çocuk sağlanmalıdır. İ diğerlerini yok sayıp kendi oyununu | oynar. - Okulardaki öğretim yaşantıları bireylerin gelişim £ | Toplu monolog | Kişi sürekliliği düzeylerine uygun olarak düzenlenmelidir. Örneğin -g | Animizma: Cansız nesneiere ilköğretimin birinci kademesindeki öğretim somut Şjjj ! canlıymış gibi davranmak. düşünme (duyu organlarıyla gerçekleşen düşünme) '.d> Somut 7-11 yaş | Mantıklı düşünme yeteneğinde özelliklerine uygun olmalıdır. ş İşlemler ! gelişme | Korunum kavramının kazanılması I Sınıflama, sıralama, dağılma ve -Çocuk, öğrenme sürecinde aktif olmalı, bilgi ve i tersine çevirmenin başarılması uygulamayı birlikte öğrenmeli ve uygun yaşantılar Soyut 11 yaş | Soyut düşünme, bilimsel yöntemle geçirmelidir. işlemler ve üstü | problem çözme | Değer ve inanç sistemi -Belleğe yüklenilen ezber sınavlar öğrenciye zarar | yapılandırma | Göreli kavramlar edinilmesi vermektedir. Öğrenci, öğrenme konusuyla ilgili i Ergen benmerkezciliği olarak ortaya koyduğu ürün9 ya da performansına göre değerlendirilmelidir. (Cevap A) 4. Piaget'ye göre, insanda zihinsel gelişimin tamamlandığı dönem aşağıdakilerden hangisidir? (2002 KPSS) A)Beşinci yaş sonu B)Okula başlama yaşı C)Çocukluğun sonu D)Ergenliğin sonu E) Yetişkinliğin sonu Piaget'ye gör9 zihinsel gelişim ergenlik döneminin sonuna denk gelen soyut işlemler döneminin sonunda tamamlanır. (Cevap D)
  23. 23. 16- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ- 5. Aşağıdakilerden hangisi Piaget'nin bilişsel gelişim kuramına göre doğrudur? (2003 KPSS) Piaget'ye göre duyusal-motor dönemin A)Korunum ilkesi 7 - 1 1 yaşları arasında başlarında "nesne devamlılığı" yoktur, ancak kazanılır. ortalarına ya da sonlarına doğru kazanılır. B)Göreceli düşünce okulöncesi dönemde Nesne devamlılığı, bebeğin gördüğü şeyin gelişmeye başlar. onun gözünün önünden kaldırılması C)Gelişim, duyusal-motor, somut işlemler ve durumunda bebeğin onu "yok oldu" soyut işlemler olmak üzere üç dönemde zannetmesidir. (Prof. Dr. Hasan BACANLI, gerçekleşir. Gelişim ve Öğrenme, Nobel Yay. Ankara 2004, D)Somut işlemler dönemindeki çocuklar s.67) benmerkezci düşünürler. E) Mantık kurallarına uygun düşünebilme (Cevap B) yeteneği iki yaşında kazanılır. B)Tablodan da izlenebildiği gibi, göreceli düşünce soyut işlemler döneminde kazanılmaktadır. C)C seçeneğinde gelişimin evreleri eksik sayılmış işlem öncesi (2-7 yaş) dönem ihmal edilmiştir. D)Çocukların benmerkezci düşündüğü dönem işlem öncesi dönemdir. E) Mantık kurallarına uygun düşünebilme somut işlemler döneminde (ilköğretim dönemi, 7-11 yaş) kazanılır. A) A seçeneğinde belirtilen, korunum kavramının § kazanılması 7-11 yaşları arasında kazanılır ifadesi j/> doğrudur. (Prof. Dr. Ayşegül ATAMAN, Gelişim ve S Öğrenme, Gündüz Yay, Ankara, s.142) <Ş (CevapA) S" 6. Gülin emeklemeye başlayan yedi aylık kardeşiyle oynarken, onun istediği bir oyuncağı arkasına saklamış ve ilgisinin hemen başka tarafa yöneldiğini görmüştür. Daha sonraları Gülin kardeşine bir oyuncak vermek istemediğinde hep bu yola başvurmuştur. Ancak, iki ay kadar sonra oyuncağı aynı şekilde sakladığında kardeşi, Gülin'in arkasına doğru emekleyerek oyuncağı bulmaya çalışmıştır. Gülin'in kardeşindeki bu davranış değişikliğinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir? (2003 KPSS) A)Duyusal - motor döneme girmesi B)Nesne devamlılığını kazanması C)Uyum kurmaya (akomodasyon) başlaması D)Somut işlemler döneminin sonunda bulunması E) Özümseme (asimilasyon) yapmaya başlaması
  24. 24. Masa üzerindeki kalemlerin yeri değiştiğinde, kalem sayısının değiştiğini düşünen bir çocuk Pigaget'e göre hangi bilişsel gelişim evresindedir? (2004 KPSS) A)Didaktikevre B)Somut işlemler evresi C)Duyusal devinim evresi D)Soyut işlemler evresi E) İşlem öncesi evre Piaget'in bilişsel gelişim yaklamışına göre korunumu kazanma zihinsel gelişim sürecinde somut işlemler döneminde (7-11) kazanır. Korunum herhangi bir nesnenin biçimi ya da mekandaki konumu değiştiğinde; miktar, ağırlık ve hacminde değişiklik olmayacağı-aynı kaldığı anlayış-ilkesidir. Buna göre maddelerin görünümü değişse bile özü değişmez. Çocuklar korunumu soyut işlemler döneminde (2-7 yaşlar) kazanamazlar. Bunun sebebi de odaklama (merkezleme) düşünme biçimleridir. Odaklama (merkezleme) düşünme biçimine göre; çocuk dikkatini bir olayın ya da nesnenin diğer yönlerini dışarıda bırakarak, yalnızca bir yönüne yoğunlaştırma eğilimindedir. Yapılan bir araştırmada dizilen iki sıra para birinci sırada yakın aralıklarla, ikinci sırada uzak aralıklarla sıralanmıştır. Çocuğun dikkati sıranın uzunluğuna odaklandığı için diğer uyarıcı olan paraların miktarına aynı anda dikkatini verememiştir) ikinci sıradaki paraların daha fazla olduğunu söylemiştir. Buna göre bu sorunun cevabı E seçeneğinde (işlem öncesi dönem) verilmiştir. (Cevap E)
  25. 25. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 17 8. Demet sekiz aylıkken beşiğinin üzerinde asılı 9. 4 yaşındaki Ayşe oyuncak bebeğinin yağmurda duran müzik kutusunun ipini çekmeyi rastlantı balkonda kalırsa, üşüyüp hastalanacağını düşünerek sonucu bulmuştur. Daha sonra 1,5 yaşında olan oyuncak bebeği içeri almıştır. Demet müzik kutusunun ipini artık isteyerek çekmekte ve bu onun çok hoşuna gitmektedir. Ayşe'nin bu davranışı Piaget'nin bilişsel gelişim kuramı açısından hangi kavramla açıklanır? (2005 Bu durum, Piaget'in bilişsel gelişim kuramında KPSS) yer alan aşağıdaki kavramlardan hangisinde birörnektir?(2004KPSS) A)Canlandırmacılık B)Sembolik oyun A)Devresel tepki C)Tepki B)Nesne sürekliliği D)İçselleştirme C)Korunum E) Ben merkezcilik D)Tersine çevirebilirlik E) Çoklu sınıflama Piaget'in bilişsel gelişim kuramma göre Duyusal Piaget'nin bilişsel gelişim kuramına göre 4 yaşında (sensori)-motor (0-2 yaşlar) döneminde çocukların bir çocuk işlem öncesi dönemdedir. Bu dönemin zihinsel gelişiminde görülen bazı gelişmeler özellikleri: ben merkezcilik, tek yönlü düşünme, şunlardır. animizm (canlandırmacılık), tek yönlü sınıflama, -f-Oyaş - Dış dünyayı keşfetmede duyuları ve sembolik oyun. Animizm: Canlı ve cansız nesneler motor becerileri kullanma arasında ayrım yapamama; sihirli - majik düşünce. -Refleks davanışlardan amaçlı (taşlar yaşıyor, lokomotifler canlıdır, ağaçlar davranışlara geçme düşünebilir, cam elimi acıttı, ağaç yapraklarını -Nesnelerin sürekliliğini (devamlılığını) aşağıya ittiği için yapraklar düşüyor, vb.) Ayşe'nin kavrama bebeğinin dışarıda kaldığı için üşüyeceğini düşünmesi, cansız nesnelere canlılık özelliği verme -İlk deneme-yanılma öğrenmelerini sağlama olan animistik (canlandırma) bir düşünce tarzıdır. -Ertelenmiş taklit (Cevap A) o Döngüsel tepki: Çocuk belirli türdeki hareketleri LU > tekrarlar. Önceleri rastlantı eseri bulduğu bir davranışı daha sonra bilerek yapar. Devresel tepki: 1. yaşlarında başlayan ve işlem- öncesi dönemde de devam eden devresel tepki, döngüsel tepkinin devamıdır ve çocuk yaptığı bir davranışı bilerek sürekli olarak tekrarlar.Buna göre bu soruda, bebeğin rastlantı ile bulduğu bir davranışı tekrarlaması (döngüsel tepki) ve daha sonra isteyerek (bilinçli bir şekilde) sürekli tekrarlarla 10. Bir çocuk okula gittiği yoldan eve sürdürmesi ve devresel tepkidir. Döngüsel tepkiyle dönebilmektedir. başlayan davranışı yapmadaki farkındalık ve isteklilik devresel tepki şeklinde devam eder. (İşlem Piaget'ye göre bu çocuk hangi öncesi dönemde de artarak devam eder) Bu nedenle dönemdedir? (2005 KPSS) bu sorunun cevabı A seçeneğidir. A)İşlem öncesi (Cevap A) B)Somut işlemler C)Soyut işlemler D)Duyusal motor E) İşlem sonrası
  26. 26. 18- -GELİŞİM PSİKOLOJİSİ. Çocuğun gittiği yoldan ev9 geri dönebilmesi onun işlemleri tersine çevirebildiğinin bir kanıtıdır. Piaget'ye göre işlemleri tersine çevirebilme yeteneği çocuklarda somut işlemler döneminde kazanılmaktadır. Bu dönemde çocuklar somut nesneler üzerinde işlem yapabilir, üst düzey sınıflamaları anlayabilir ve işlemleri tersine çevirebilir (2+3=5 ise 5-3=2) (Cevap B) 11. Aşağıdakilerden hangisi işlem öncesi dönemdeki çocuğun ben merkezci olduğunu gösterir? (2005 KPSS) A)Arkadaşlarıyla oynaması B)Kendisinin sevdiği yemeği arkadaşının da sevdiğini düşünmesi C)Nesneleri işlevleri dışında kullanması D)Bebeği düştüğünde canının acıdığını düşünmesi E) Tek yönlü sınıflama yapabilmesi Ben merkezci düşünme eğilimi Piaget'nin bilişsel gelişim kuramına göre işlem öncesi dönemde görülmektedir. Bu dönemdeki (işlem öncesi) çocuklar ben merkezlidir. Kendini başkalarının yerine koyamazlar. Dünyayı başkalarının açısından göremezler. (N. Senemoğlu, s.42) Seçeneklere baktığımızda B seçeneğinde çocuk yemek sevme olayına arkadaşının açısından bakamaz ve onun da kendi sevdiği y^mekleri sevdiğini düşünür. (C9vap B)
  27. 27. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 19 ÖGRENME PSIKOLOJISI Davranışçı Öğrenme Kuramları BAĞLAŞIMCILIK/BAĞ KURAMI (THORNDIKE) Araçsal Koşullanma Thomdike'ın kuramı bağlaşımcı kuram olarak kabul edilmektedir. Çalışmalara hayvanlarda öğrenmeyi araştırmakla başlamış, daha sonra insanda öğrenme, sosyal psikoloji ve eğitim psikolojisi araştırmalarına yönelmiştir. Pavlov'un çalışmaları ile Thorndike'ın etki kanunu aynı yıllara rastlamaktadır. Eğer organizma analiz edilirse, tepkiler, tepkiye hazırbulunuşluk, tepkiyi kolaylaştıran koşuilar, ket vurma, tepkilerin yönleri arasında bağlantıların bulunduğu görülür. Eğer bütün bunların tam bir envanterini çıkarabilirsek, insamn her gözlenebilir durumda, neler düşünebileceğini, neler yapabileceğini, insanı nelerin tatmin edebileceğini ve rahatsız edebileceğini, buna göre hemen hiç bir şeyi dışarıda bırakmadan söyleyebiliriz. 1. Zihin insanın bağlantı sistemidir. Örneğin kedinin ipi çekmeyi öğrenmesi, ipi çekmekle kapağın açılması arasındaki ilişkiyi zekice kavramasına dayanmaktadır. Burada öğrenme, ipi görmeyle onu çekme arasındaki bir uyarıcı-tepki bağımn adım adım zihinde oluşması şeklinde ortaya çıkmaktadır. Bu durumu önce deneme-yanılma öğrenmesi olarak ifade etmiştir, ancak daha sonra seçerek ve bağlantılandırarak öğrenme olarak açıklamıştır. Hayvan, kutudan kaçmak (ve yiyeceğe ulaşmak) için muhtemel bir çok tepki arasında uygun tepkileri seçmek durumundadır. Organizma, hedefe ulaşabilmek için doğru seçimleri yapmak durumundadır. Organizma, birden kavrama yerine doğru tepkileri derece derece seçmekte, yanlış tepkileri ise elemektedir.
  28. 28. 2. Thorndike'a göre isteksiz tekrar davranışın öğrenilmesini sağlamaz. Thorndike'a göre; bir uyarıcı-tepki bağının oluşmasında her ikisinin aynı anda ortaya çıkması yeterli olmamakta, tepkiden sonra ortaya çıkan etki de önemli bir rol oynamaktadır. Eğer bir uyarıcıyı bir tepki, sonra da bir tatmin edici izlerse, bu uyarıcı-tepki bağlantısı güçlenmekte ve öğrenme ortaya çıkmaktadır. Eğer uyarıcıdan sonra tepki ve tepkiyi de bir rahatsız edici uyarıcı takip ederse bu uyarıcı-tepki bağı zayıflamaktadır. 3. Thomdike, uyarıcı tepki bağlantısmın kurulmasında ödülün en etkili rolü oynadığını, fakat cezanın uyarıcı-tepki bağını zayıflatmakta bu kadar etkili olmadığını düşünmektedir. Öğrenme, uyarıcı- tepki bağlarının kurulmasıdır. Bunun için, organizmanın güdülenmiş olması gerekir. Buna bağlı olarak tepkiden sonra bir etkinin ortaya çıkması gerekmektedir, ancak o zaman bir uyarıcı- tepki bağlantısının kurulması olasılığı artar. Doyurucu-ödüllendirici etkiler, bağlantıların güçlenmesinde daha önemli rol oynamaktadır. Bağlaşımcılık Thorndike'ın ilgilendiği sadece uyarıcı koşullar ve davranış eğilimleri değil, aynı zamanda uyarıcı ve tepkiyi bir arada tutan şeyin ne olduğudur. Thorndike, uyarıcı ve tepkinin sinirsel bir bağla bağlandığına inanmaktadır. Deneme ve Yanılma Thorndike'a göre öğrenmenin en temel formu deneme yanılma öğrenmesidir. İnsan ya da hayvan olsun, öğrenme durumunda olan organizma, belli bir problemle karşılaştığında kendini amaca götürmeyen başarısız tepkileri eler. Haz ile sonuçlanan, başarıya götüren tepkiler kalıcı hale gelir. Thorndike bu duruma seçme ve bağlama adını vermektedir.
  29. 29. 20- -ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ. Öğrenme Küçük Adımlarla Oluşur zayıflar. Diğer bir deyişle, etki pekiştirilirse uyarıcı Thomdike, problem çözme süresi, ardışık tepki arasındaki bağ güçlenir. Tepki cezalandırılırsa denemelerin sonucunda yavaş yavaş kısaldığından uyarıcı ve tepki arasındaki bağ zayıflar. öğrenmenin birden bire içgörüsel bir şekilde değil, 1930'dan sonra: Uyarıcıya karşı yapılan tepki haz yavaş yavaş oluştuğuna karar vermiştir. Öğrenme, verici bir sonuç yaratırsa uyarım ve tepki arasındaki büyük atlamalardan çok, küçük sistemli adımlarla bağın gücü artmaktadır. Ancak, tepki tatmin edici bir meydana gelir. sonuç yaratmazsa ya da cezalandırılırsa bağın Thorndike'a göre öğrenme doğrudandır ve düşünme gücüne hiçbir etkisi olmamaktadır. Pekiştirilme ile veya usa vurma yoluyla yönlendirilemez. Ona göre davranış biçimlendirilebilirken, cezalandırma, öğrenmede deneme yanılma yoluyla doğrudan istenmeyen davranışı yok etmemektedir. seçme ve bağlama vardır. THORNDIKE'NİN ÖGRENME KURAMININ TEMEL KANUNLAR! Thomdike'ın öğrenmeyle ilgili üç temel kanunu vardır; 1- Hazır bulunuşluluk, 2-Tekrar, 3- Etki kanunlarıdır. 1. Hazır Bulunuşluluk Kanunu: a)Bir kişi, etkinlik göstermeye hazır ise, etkinliği yapmasına izin verilmesi ona mutluluk verir. b)Bir kişi etkinlik göstermeye hazır olduğu halde, etkinliğin yaptırılmaması, bireyde kızgınlık yaratır. c)Bir kişi etkinliği yapmaya hazır olmadığı halde yapmaya zorlanırsa kızgınlık duyar. Örneğin; Çocuk, düzgün yazı yazmaya hazır ve buna izin verilirse, yazmaktan haz duyar. Çocuk, kalem tutmaya hazır, fakat eline kalem almasına izin verilmezse, bu durum çocukta kızgınlık yaratır. Çocuk, düzgün yazı yazmaya zorlanırsa kızgınlık duyar. 2. Tekrar Kanunu: 1930'dan önceki tekrar yasası, kısaca, "tekrar ederek öğreniriz; tekrar etmediğimizde unuturuz" şeklinde ifade edilmiştir. Ancak 1930'dan sonra tekrar yasası tamamen değiştirilmiştir. Tekrar etme, uyarıcı tepki arasındaki bağı güçlendirmediği gibi; kullanmama da bağın gücünü yok etmez. Bununla birlikte, tekrar etme, bağın gücünde az bir gelişme sağlayabilir. Kullanmama da biraz unutmaya yol açabilir. 3. Etki Kanunu: 1930'dan önce: Eğer uyarıcının yol açtığı tepkinin sonucu haz verici ise uyarıcı ve tepki arasındaki bağ güçlenir, uyarıcının yol açtığı tepkinin sonucu rahatsız edici ise uyarıcı ve tepki arasındaki bağ
  30. 30. -EĞİTİM BİLİMLERİ- 21 ÇOZUMLU KONU KAVRAMA TESTİ 1. "Bir öğretmen sınıfta derse katılımı arttırmak için Thomdike Gestalt psikologlarının "organizma öğrencilerin hızlı çözdükleri matematik uyarıcı tepki bağını değil genel ilkeleri öğrenir problemlerini şekerle ödüllendirir. Fakat öğrenciler düşüncesine karşı "çağrışımsal zıtlık" kavramını ödülü alabilmek için hemen cevap vermek ortaya atmıştır. Thorndike bu örneklerle fikrini istemektedir. Bir süre sonra öğretmen öğrencilerin şöyle açıklar; "eğer geştaltçıların dediği gibi söz almadan cevap verdiklerini fark eder." uyarıcı tepki bağlarınm yerine genel ilkeler öğrenilseydi kişi her iki yönde de performans gösterebilirdi". (Cevap A) durum hangi kavram ile Yukarıda anlatılan açıklanabilir? A)Çağrışımsal zıtlık B)Etkinin yayılması C)Aitolma D)Uyarıcı genellemesi E) Transfer Pekiştirme pekiştirilen doğru davranışın tekrar edilmesini sağladığı gibi bunun yanında pekiştirilen davranışla yan yana olan yanlış davranışın da pekiştirilmesini sağlar. Yani Pekiştirecin etkisi doğru davranışın yanında olan yanlış davranışa da yayılmaktadır. Hatta bu yanlış davranış cezalandırılmış olsa bile yanındaki doğru Yeni taşındıkları evlerinin yolunu kaybeden bir davranışa yapılan pekiştirme etkisiyle tekrar edilir. çocuğun, mahalledeki sokakları tek tek Bu örnekte de öğretmen derse katılma davranışını dolaşarak evlerinin yolunu bulmaya çalışması, pekiştirirken bu davranışın yanında yanlış olan aşağıdaki öğrenme yollarından en çok hangisi söz almadan derse katılma davranışını da için uygun bir örnektir? pekiştirmiş olur. Bu durumu THORNDİKE etkinin A)Kavrama yoluyla öğrenme yayılması kavramıyla açıklamıştır. B)Şartlanma yoluyla öğrenme (Cevap B) C)Deneme - yanılma yoluyla öğrenme D)Modeli gözleyerek öğrenme E) Farkında olmadan öğrenme 2. "Çarpım tablosunu ileriye doğru öğrenmiş olan A)Çağrışımsal zıtlık çocuğun geriye doğru sayması zordur. Alfabeyi B)Bitişiklik ileriye doğru kolay tekrar ederken geriye doğru C)Etkinin yayılması daha zor söyler." D)Aitolma E) Genelleme Thorndike'ın yukarıdaki örneklerle açıkladığı ve gestalt psikologlarına karşı olarak savunduğu kavram hangisidir?
  31. 31. Çocuğun sokakları tek tek dolaşarak evini bulmaya çalışması, deneme-yanılma yoluyla öğrenmedir. Deneme yanılma yoluyla öğrenmede organizma bir problem karşısında amaca götürmeyen farklı çözüm yolları dener. Bu yollardan başarıyla sonuçlananın görülme sıklığı artar. Çocuk evin yolunu bulmak için mahalledeki sokakları deneyerek doğru yolu bulmaya çalışmaktadır. (Cevap C)

×