CüMlede Yapi

11,037 views

Published on

Published in: Business, Travel
1 Comment
0 Likes
Statistics
Notes
  • hazırlıyandan allah razı olsun afareim o kıza
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
11,037
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
108
Actions
Shares
0
Downloads
12
Comments
1
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

CüMlede Yapi

  1. 1. YAPILARINA GÖRE CÜMLELER EMİNE ŞIK 9/C 121
  2. 2. Yapılarına göre cümleler üç grupta incelenir: <ul><li>a)Basit Cümle : İçinde isim ya da fiil soylu bir tek yargı bulunan cümlelerdir.Bu cümleler,anlam ve yargı bakımından bütün olan cümlelerdir. </li></ul><ul><li>Örnekler: Sinemi yakıyor sılanın aşkı. </li></ul><ul><li>Benim sadık yarim kara topraktır . </li></ul><ul><li>b)Birleşik Cümle : İçinde temel yanında,temel cümleyi görev ve anlam bakımından tamamlayan,değişik yapı özelliklerine sahip olan bir veya daha fazla yan cümlecikten oluşmuş cümlelerdir. </li></ul>
  3. 3. <ul><li>Yan Cümle: Birleşik cümlede,asıl cümleyle anlam bakımından ilgili olan,ana cümlenin verdiği kavramı bir koşula,bir nedene,bir dileğe bağlamak şartıyla onu çeşitli yönlerden tamamlayan ve yargı değeri taşıyan cümlelerdir. </li></ul><ul><li>Birleşik cümleleri şu bölümlere ayırarak inceleyebiliriz: </li></ul><ul><li>1) Girişik Birleşik Cümle: Fiilimsilerle kurulan yan cümleciğin herhangi bir öğesi olduğu cümlelerdir.Dolayısıyla yan cümlecik özne,nesne,zarf tümleci,dolaylı tümleç ve yüklem görevinde kullanılabilir. </li></ul>
  4. 4. <ul><li>Örnekler: Yaşamak,en sonunda dikilen bir taş içindir. </li></ul><ul><li>Bir günüm geçmiyor seni anmadan. </li></ul><ul><li>2)Şartlı Birleşik Cümle: Şart ve dilek </li></ul><ul><li>anlamı – se/-sa ile sağlanır.-se/-sa eki cümleye bazen şart bazen de dilek anlamı katar. </li></ul><ul><li>Örnekler: Yel değmezse coşan dallar uslanır.(şart) </li></ul><ul><li>Yar yolunda toprak olsam toz olsam.(dilek) </li></ul><ul><li>3)Ki’ li Birleşik Cümle: Ki,bir cümle bağlacıdır.İki cümleyi birbirine bağlarken aralarında değişik anlam ilgisi kurar.Öğe açısından değerlendirildiğinde,ki’ den öncesi bağımsız bir cümle,ki’ den sonrası bağımsız bir cümledir ve öğeleri ayrı ayrı bulunur. </li></ul><ul><li>Örnekler: Ya Rab sen de bilirsin ki, </li></ul><ul><li>Bir sen varsın bana yakın. </li></ul><ul><li>Vardım ki o çoktan gitmiş. </li></ul>
  5. 5. <ul><li>c)Sıralı Cümle: Kendi içinde bir anlam ve yargı bütünlüğü taşıyan,ama anlamca birbirine bağlı yargılardan oluşan cümlelerdir.Sıralı cümleleri ayırmak için virgül, noktalı virgül ya da bağlaç kullanılır. </li></ul><ul><li>Sıralı cümleleri iki grupta incelemek mümkündür: </li></ul><ul><li>1.Sıralı Bağımlı Cümle: Tek başlarına birer yargı bütünlüğü olan ama öğelerinden (özne,nesne,dolaylı tümleç,yüklem) en az biri ortak olan cümlelerdir. </li></ul><ul><li>Örnekler: Hasbahçeye girdim,güllere sordum. </li></ul><ul><li>Vardım eteğine,secdeye kapandım. </li></ul><ul><li>Beğenmez topalı,bulamaz körü. </li></ul>
  6. 6. <ul><li>2.Sıralı Bağlı Cümle: Aralarında öğe ortaklığı bulunmayan bağlaçlarla birbirine anlamca bağlanan cümlelerdir. </li></ul><ul><li>Örnekler: Saate baktığımda vakit öğleye yaklaşmıştı,daha kahvaltı bili etmemiştim. </li></ul><ul><li>Âşıklar çoğaldı,sadık az kaldı. </li></ul><ul><li>Eksiltili Cümle : Genellikle günlük konuşmalarda ve şiirlerde yer alan ve temel öğesi bulunmadığı hâlde anlamı tam olan cümlelerdir. </li></ul><ul><li>Örnek: Bir karış karı,keskin ayazı,tenha sokaklarıyla berrak bir kış sabahı. </li></ul>
  7. 7. <ul><li>Kurallı(düz)Cümle: Kurallı cümle Türkçe’ nin temelini oluşturur.Söz dizimi açısından Türkçe cümle,özne + tümleç + yüklem biçiminde oluşur.Yüklem daima cümlenin sonundadır. </li></ul><ul><li>Örnekler: Her gece yatağından kalkıp öksürüyormuş. </li></ul><ul><li>O benim kalbimde halâ yaşıyor. </li></ul><ul><li>Devrik Cümle: Yüklemi cümlenin sonunda bulunmayan,diğer öğeleri gibi cümlenin değişik yerlerinde bulunan cümlelerdir. </li></ul><ul><li>Örnek: Veda ettim aşkımın en yüksek emeline. </li></ul>

×