Successfully reported this slideshow.

Espaikiako gida turistikoa

1,500 views

Published on

6.Maila inguru 2012/13

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Espaikiako gida turistikoa

  1. 1. AURKIBIDEA• Andaluziao Cadizo Granada, Jaen eta Almeriao Malagao Kordobao Sevilla• Balear uharteako Mallorkao Menorka eta Ibiza• Kanariar uharteako Lanzaroteo Kanaria handiao Tenerife• Katalunia• Nafarroa• Euskadi• Extremadura• Galizia• Asturias• Cantabria• Madril• Errioxa• Zeuta eta Melilla• Murtzia
  2. 2. • Valentzia• Zeuta eta Melilla• Gaztela eta Leon• Leo neta SalamancaGIDA TURISKOACADIZCadiz Andaluzian dagoen probintzia bat da, 1.243.519biztanle dituena.Iberiar penintsulako hegoaldean dago eta ozeano atlantikokoisurialdean nahiz mediterraneo isurialdean dagoen probintziada.Malagak, Huelva eta Sevillarekin muga egiten du.Turismoa egiteko leku aproposa da, bertako hondartzak etamendiak oso politak direlako.Klima mediterraneoa da, hau da, tenperatura goxoa egiten duurte osoan zehar eta prezipitazioak urriak izaten dira.Cadiz2
  3. 3. Mendiak eta ibaiak asko daude, hala nola:-Bahia de Cadiz: hor ibai asko bukatzen dira (Guadalete, Iroeta Salado de rota)Hau Bahia de Cadizkoparke naturala da.Jerez de la fronterako mendiak: Jerez de la Fronterandaude eta mendi horiek parke natural bateko zati dira.(Alkornokales Parke naturala). Geroz eta animali gutxiagodaudela diote.Alkornokales. Jerez de la froterako mendiak3
  4. 4. “Sierra de Cadiz” mendikatea nahiko handia da eta herrialdeaskok osatzen dute, hala nola:-Alcala del Valle-Sierra Sur de Sevilla-Bajo Guadalquivir-VillamartinMendikate honetako mendirik altuenak 1648mko altuera du.Sierra Grazalema parke naturala bertan dagoenez, hangolangileak bai parkea eta bai mendikatea ondo mantentzeazarduratzen dira.Hona hemen mendikatearen irudi bat, osatzen dutenherrietako batekin.Azpian, parke naturalean bizi den animali bat.Cadiz sei eskualdez osatuta dago: Bahia de Cadiz, La Campiñade Jerez, La Costa Noroeste, La Sierra, La Janda, El campode Gibraltar.4
  5. 5. Eta bertan 44 herri daude. Garrantzitsuenak eta jendeakgehien bisitatzen dituenak ondorengo hauek dira:Jerez de laFrontera,Algeciras eta Puerto de Santa Maria.Ekonomian sektoregarrantzitsuenak lehenengoa etahirugarrena dira.Lehen arrantzaasko egiten zen, baina urteekin,asko gutxitu da. Azken urteetangarrantzia handiena hartu duensektorea hirugarrena da, turismoagehienbat, hondartza askodaudelako eta oso politakdirelako.Area fin-fina da etahondartza luzeak dira.Cadizek monumentu kopuru handia du. Gehienak erlijiosoaketa militarrak dira. Leku oso politak daude eta bat bereziada, jendea esaten duelako Espainiako leku politena dela. HauCadizko katedralada da. Baina honetaz gain, monumentu etaleku polita gehiago daude:-San Antonio eliza: San Antonio eliza Kanpo de la Jarandago. Estilo barrokoa dauka eta igande eta larunbatarratsaldetan meza egiten da.Hau San Antonioko eliza da5
  6. 6. -Puerta de la tierra: monumentu berezia da, Cadizko aldezaharra eta zati berria bereizten dituelako.Hau Puerta de laTierra da-Torre telegrafica del Gobierno Militar de Cadiz: SofiaErreginaren zentro kultura zen eta hor monumentu militarasko daude.-Gran teatro falla: Gran teatro Falla, izenak esaten duenbezala teatro bat da eta200 urte baino gehiagodauzka.-Teatro Romano: 400 urte dauzka gutxi gora behera.6
  7. 7. Jai garrantzitsuak daude:Inauteriak: Chirigotas izena ematen diote jai honi. Chirigotasmusikako banda bat bezalakoa da. Mozorratuta joaten diraabesten eta dantzatzen; Gran teatro Fallan ere koroak etateatroak egiten dituzte. Bere xedea jendeak barre egiteaeta disfrutatzea da. Andaluzian eta Espainian jai osogarrantzitsua da; horregatik Espainiako jende asko joaten daikustera.Chirigotak Gran teatroFallan.Aste Santuak: Oso garrantzitsuak dira Andaluzian etaEspainia osoan.Hau Aste Santuetakoirudi bat.7
  8. 8. Cadizek probintziako jaia ere badu. Maiatzaren 19anospatzen da.Cadizek janaria tradizional asko ditu:Frito a la gaditana.Pan de Cadiz.Hortiguillas fritas.Ganbas cocidas.Arroz con riñones aljerez.8
  9. 9. Hondartza de la Victoria:Paseo oso polita da eta gauza oso bereziak ditu. Adibidez,leku guztietan jatetxeakdaude. Oso onak dira etahobeto da joateaastelehenetik ostiralera etaasteburuan ez dago lekurikjendeak erreserbatzenduelako.Irudiko hotela, eleganteabaina oso garestia da.Cadizen jende famatu asko jaio da:-Lola Flores-Rafael Alberti-Rocio Jurado-PaquirrinCadiz turismoa egiteko leku aproposada. Bere hondartzak eta paisaiak osopolitak direlako eta tenperatura goxoaegiten duelako.9
  10. 10. GRANADA ,JAEN ETA ALMERIA.Espainiako hegoaldeko hiriak dira eta Andaluziako autonomi erkidegoandaude. Granadak 230.160 biztanle ditu, Jaenek 670.242 eta Almeriakberriz 704.210 biztanle ditu.Granadan Sierra Nevada mendikateafamatua da Andaluziako toki bakarra delakoeskiatu daitekeena . Mendikate honek hiriainguratzen du.Granadak klima mediterraneoa du.8 barruti ditu:·Ronda, Norte, Centro, Zaidin, Genil, Chana,Beiro ,AlbaycinJaenen Sierra Magina menikatea eta Guadalbullon ibaia famatuenak dira.10
  11. 11. Almerian Gata lurmuturra famatua da.Andaluzian klima mediterranearra da nagusi, beraz, tenperatura epelakizaten dira neguan eta udan bero dexente egiten du. Prezipitazioak aldiz,oso urriak izaten dira, nahiz eta udazkenean uholdeak egon daitezkeen.Nekazaritza eta merkataritza dira hiri hauetako ekonomia jardueranagusiak.Hala ere, Granadan eta Jaenen kimika industriak ere garrantzia du, nahizeta orokorrean sektore honek behera egin duen.Kulturari dagokionez, Granada oso inportantea da, eraikin asko daudelakoeta horrexegatik turistengatik oso bisitatua da.Granadan bisitatzeko lekuakALHAMBRA: Alhambra Espainiako eraikin famatuenetarikoa da. Bere izenakgorria esan nahi du. Zatirik garrantzitsuenetarikoak lorategiak dira,kanpoaldearekin komunikatzen zirelako.Alhambrak : Korana deskribatu nahi du; gizakiak inguratzen duen guztiaederra izan behar da.Hauek dira sarreren prezioak:egunez joaten bazara 13 € balio du,gauez berriz 8€.26 urte baino gutxiago edo 65 urtebaino gehiago izanez gero, 9€.Eta 12 urtetik beherakoentzat dohainik.11
  12. 12. GENERALIFE: Granadako errege musulmanek atseden lekubezala erabiltzen zuten, horregatik dekorazio musulmana dauka.Lorategidun eraikina da.ALCAZABA: Alhambrako alde zaharra da, zati politenetariko bat da .Sarrera :6€ZIENTZIA PARKEA EDO PARQUE DE LAS CIENCIAS: Granadakoerdialdetik hamabost minututara dago. Famatua da, Andaluziako lehenengomuseoa izan zelako.KATEDRALA ETA KAPILA ERREALA EDO LA CAPILLA REAL:bertan daudeerrege katolikoen hautsak. Katedrala mezkita nagusia zegoen lekuankokatzen da.EL BAÑUELO EDO BAÑUELOA (arabiar komunak): Bañueloa arabiarkomuna da . Bisita honek lehenengo arabiar komunak nolakoak zirenjakiteko balio du. Bañueloa Katedraletik 5 minutura dago.CARRERA DEL DARRO ETA PLAZA BERRIA : Granadako lekupolitenetarikoak dira, oso zaharrak dira eta .TRISTEEN BIDEA EDO PASEO DE LOS TRISTES: Ikuspegi oso politakditu eta harrizko bi zubi nola gurutzatzen diren ikusten da .LAS ALPUJARAS EDO ALPUJARAK : Andaluziako txoko berezia da.Atzerritarrei asko gustatzen zaie gastronomiaz gozatzen delako.12
  13. 13. LA HUERTA DE SAN VICENTE EDO SAN VICENTE BARATZAJendeak esaten du literatura gustuko duen guztiarentzat derrigorrezkobisita dela, García Lorcaren etxea izan zelako.LA PUERTA REAL: Granadako atea Granadako leku modernoena da eta horgauzak eros daitezke.ALBAYCIN AUZOA EDO EL BARRIO DE ALBAYCIN: Granadako lekuhistorikoena da.PLAZA VAZQUEZ DE MOLINA: plaza hau ezaguna da bere tamainarengatikJaenen bisitatzeko lekuakJAENEN KATEDRALA EDO CATEDRAL DE JAEN(Santo rostro):osofamatua da bere tamaina handiarengatik.Pertsona batzuek hona bidaiatzen dute katedrala bakarrik ikusteko.SANTA KATALINA GAZTELUA EDO CASTILLO DE SANTA KATALINA:Jaengo ikuspegiak ikusteko leku ikaragarria da . Jabalcuz mendikateankokatzen da .LA CRUZ DE JAEN EDO GURUTZEA: Santa Katalina gaztelutik 150metrotara dagoen begiratoki polit bat da .13
  14. 14. SAN JUANEN ELIZA EDO IGLESIA DE SAN JUAN :famatua da osozaharra delako .SAN LORENTZO ARKUA EDO ARKO DE SAN LORENZO:Jaengo alde zaharrean dago, Jaenera joaten bazara San Lorenzo arkuaikusi behar da derrigorrez.Almerian bisitatzeko lekuakALMERIAREN ALCAZABA: eraikina leku altu batean jarri zuten horizonteaikusteko asmoz .LA CATEDRAL DE LA FORTALEZA NUESTRA SEÑORA DE LAENCARNACION: gotorleku bat bezalakoa da , oso kolore politak ditukanpotik baina barrutik gotikoa da .CASA DE LAS MARIPOSAS EDO TXIMELETEN ETXEA:Oso famatua da Almerian, bere altuerarengatik eta bereitxurarengatik. Etxe bat da eta balkoian tximeleta ugaridaude, beraz barrura ezin da sartu.CASINO CULTURAL EDO KASINO KULTURALA:Bere dekorazioa esklusiboenetarikoa da. Horrexegatik famatua da.CASA DE LA MUSIKA EDO MUSIKAREN ETXEA: turismoa egiteko etamusika gustatzen zaion pertsona batentzat leku aproposa da.14
  15. 15. TEATRO CERVANTES: antzoki bat da, Almeriako kondaira kontatzendizutena. Haurrak ,gazteak eta adin guztietako pertsonak joan daitezke.GASTRONOMIA.GRANADAREN GASTRONOMIA:babarrunak urdaiazpikoarekin edo (habas con jamon)San anton ontzia :egosi bat da , babarrunak etaLekak ditu , odolkia ,txerria ,arroza eta aragi geio ditugazpatxoaAxahal andaluza:hauek dira osagaiak: axahal bat, 2 tipula, 2 tomate, 3baratxuri buru, 2 piper, olio litro bat, arbendolak, ogiafruitua, ardoa, garagardoa, gatza eta piperminak.Sacramonte tortilla (Granadako tortilla patata):Tortilla hau oso famatua da Granadan, garunak dituelako beti.Batzutan intxaurrak edo urdaiazpikoa jartzen dira.JAENEN GASTRONOMIA:15
  16. 16. Jaenen oliba olioa oso ona da, horregatik turistek askoerosten dute.Pipirrama: entsalada bat da, sasoiko barazkiak eta atunazosaturik dagoena. Saltsa ozpina eta olioarekin egiten da.Babarrunak tomatearekin, bakailoarekin, errefauarekineta olibekin egiten dira.ALMERIAKO GASTRONOMIAAlmeria, janari aldetik hiruetan okerrena daItsaskiak :Azufaifa: fruta bat da gereziaren antzekoa16
  17. 17. JAIAKSección I.1 GRANADAKOJAIAK : Corpus Christia daGranadako jairik famatuena.JAENGO JAIAK: Feria de San Lucas da inportateena .ALMERIAKO JAIAK: abuztuan izaten dira. Feria de la virgen del mardu izena.17
  18. 18. 18
  19. 19. KOKAPEN GEOGRAFIKOAKOKAPEN ZABALA:Málaga Andaluzian dago, mediterraneoko hego-mendebaldean.Sevillarekin, Kadizekin, Kordobarekin eta Granadarekin muga egiten du.Kosta del Solen dago.ERLIEBEA:Erliebea oso menditsua da. La Maroma eta La Torrecilla mendiak daudebertan.Málaga sistema betikoan dago eta mendi-sistemak inguratzen dute.Guadalmedina eta Guadalhorce ibaiak Mediterraneora isurtzen dira.Gibralfaro mendia.KLIMA:Klima mediterranearra du, beraz, udan bero handia egiten du eta negua ezda oso hotza izaten. Prezipitazioak urriak izaten dira.HIRI INPORTANTEENAK:Malaga, Marbella, Mijas, Fuengirola, Torremolinos, Benalmadena, Antequera,Ronda eta Nerja hiri inportanteenak dira.19
  20. 20. Marbella.Ronda.EKONOMIA:Malagak 1.700.000 biztanlea baino gehiado du.1ª Sektorea: Nekazaritza eta arrantza asko dira jarduera ekonomikogarrantzitsuenak.2ª Sektorea: industriak ez du indar handirik; hala ere elikagaigintza,oinetakogintza, kimika etab lantzen dira.3ª Sektorea: Gaur egun, hau da sektore inportanteena. Batez ere turismoeta eraikuntzan.KULTURA:ERAIKIN FORMATUAK:Alcazaba.Malagako gelak.20
  21. 21. Malagako antzoki Erromatarra.GASTRONOMIA:ARRAINAK:Arrain frijitua eta mariskoak.HARAGIA:Rabo de toro a la rondeña.POSTREAK:Antequerako roskoak, bienmesabea, batatako kroketak , torrijak etapestinoak.21
  22. 22. JAIAK:San Antonio azoka Frigilianan, Aste Santua, Malagako feria eta SanJuaneko sua.22
  23. 23. KORDOBAKordoba Andaluziaren iparraldean kokatzen da. Sevilla, Málaga,Granada eta Jaénerekin muga egiten du.Kordobaren herrietako bat, Priego de Kordoba da, eta han ezagunakdira: La fuente del rey eta La fuente plaza de la constitución.Kordoba bi ibai zeharkatzen dituzte: Guadalquivir eta Zújar.EKONOMIA1-Lehenengo sektorea indar gehien daukana da, nekazaritzakkonkreturik. Produktu garrantzitsuenak olibak (olioa egiteko)eta zerealakdira.2-Bigarren sektorean industri hauek, nabarmentzen dira: Kimika,automobilgintza, Elikagaigintza, aeronautika eta oinetakogintza.3-Hirugarren sektorea, azkenik Kordobak duen aberastasun historikoariesker, turismoa ere nabarmendu behar da. AireportuakKomunikazio-bide inportante bat da garraiatzeko.23
  24. 24. Zer ikusi kordobanKordobako Mezquita eraikingarrantzitsuenetako bat da,23.000m2 neurtzen ditu, eta calledel Cardenal Herreroan dago.Aurrealdean harrizko paretakmezquita isten dute, eta barrutikzutabe asko daude eta haiengoian zubi moduko arku batzukdaude.Kordobako patioak bisitatu ditzakezu, beti apainduak daudelako, batezere patioen egunean, maiatzak 8-tik maiatzak 19-ra irauten duena, egunhorretan jende guztia patioak apaintzen ditu eta oso politak geratzendira.Julio Romero de Torres museoa, plaza del protoan dago, 1.931an sortuzen. Julio Romeroren kuadro batzuk hauek dira: La chiquita peconera,Naranjas y limones, canté hondo eta poema a cordoba.la chiquita piconera naranjas y limones l24
  25. 25. Canté hondo poema a cordobaEl puente romano, Guadalquivir ibaiaren gainean dago, eta campo dela verdad eta catedral auzoak juntatzen ditu.Gauza tipikoakKordobako janari tipiko batzuk hauek dira:-El salmorejo cordobes berenjena enpanatu batzuekin.-El rabo de toro estofado.-Pescado en adobo.Kordobako postre tipiko batzuk hauek dira:-Ajonjolí.-Dulce de membrillo.25
  26. 26. Kordobesak arropa finarekin jansten dira, or klima beroa dagoelako etaoso pipirinak direnez asko makilatzen dira. Kordoban baita sevillanak etaflamenkoak dantzatzen dira.KORDOBAKO JAIAKCRUCS DE MAYO, Kordobako jai bat da, eta jaia maiatzak 1tetikmaiatzek 5teraino irauntzen du. Jai onetan gurutzeak garrantzitsuak dira,orregatik jendea, plazetan, patioetan, eta balkoietan jartzen ditugurutzeak. Jai horretan, Kordobako edari tipikoak edaten dira barretan,eta gauetan dantza sevillanak egoten dira ia leku giztitik.LA NOCHE BLANCA DELFLAMENCO, Kordobako jaigarrantzitsuena da, ekainaren gau guztietanospatzen da, eta Kordoba guztia jendez betetzen da. Jai egun horretanmusika eta dantaza flamenkarrak izaten dira, eta jendeak oso ondopasatzen du.Andaluzia Huelva, Cádiz, Sevilla, Kordoba, Málaga, Jaén, Granadaeta Almería probintziek osatzen dute.26
  27. 27. Sevilla, probintzi bat izateaz gain, Andaluziako hiriburua ere da.Itsas mailatik 20 metrotara dago eta bere mugak Huelva, Cadiz,Malaga, Cordoba eta Badajoz dira.Sevillak, 707.414 biztanle ditu.Ohiko klima mediterraneoa da bertakoa; beraz, neguantenperatura epelak dira eta udan nahiko altuak. Prezipitaziourriak izaten dira udan, eta udazkenean berriz, euri asko egitendu.Guadalquivir ibai ezagunak zeharkatzen du probintzi hau.Ekonomian, hiru sektore daude:• Lehenengo sektorean asko lantzen da: garia, arroza, artoaeta garbantzuak gehien bat.• Bigarren sektorean industria kimikoa, automobilgintza,elikagaigintza, aeronautikoa, oinetakogintza eta ehungintzalantzen dira.• Hirugarren sektorea: Sevillan aireportua dago. AndaluziaEspainian gehien bisitatzen den erkidegoetako bat da,beraz turismoak indar asko dauka sektore honetan.Sevillan monumentu asko daude hauek dira famatuenak:27
  28. 28. • La giralda: Kanpandorrebat da.• Katedrala: Bisitatzera sartudaitekeena.• Trianako zubia: Han maiteminduek giltzarrapoak jartzendituzte beraien izenekin.• Zezen plaza “La Maestranza”: Barruan bisitatzeko museobat dago.• Torre del oro: 36 metrokoaltuera duen monumentua da.28
  29. 29. • San Telmo jauregia: 1682.urtean eraiki zen lehenunibertsitate bat zen, orain bisitatu dezakegu.• Plaza de España: plazaren erdian aintzira bat dago, txalupatxiki batzuek daude, tartetxo batez erabili daitezkeenak.• “Antigua estación de tabacos”: Lehen tabako fabrika batzen, orain monumentu zahar bat da, kanpotik bakarrik ikusidaitekeena.Sevillatik paseotxo bat eman eta hiriaezagutzeko zaldiez bultzatutako gurdiak badira, gizon batekgidatzen duena. 50€rengatik ordu erdiko buelta ematen dute.Itsasontziz ere, Guadalquivir ibaian zehar hiria ikusteko aukeradago.29
  30. 30. GASTRONOMIASevillako janari tipikoenak gazpacho andalúz, pescaito frito, etapestiñoak dira.Zenbait tabernetan, jaten zauden bitartean zuzeneko musikazgozatzeko aukera paregabea dago. “La Anselma” taberna, Trianaauzoan dagoena, oso famatua da eta abesten duena Anselmadeitzen da. 20etatik 1etara irekita egoten da.Gazpacho andalúz:Modu asko daude egiteko, hau da bat:piperrekin, tomateekin, baratxuriarekin eta pepinoz eginda dago.Pestiñoak: postre bat da. Aste santuan eta gabonetan jaten dira.30
  31. 31. FESTAK• Aste santua: Sevillan biziki sentitzen duten festa da, etakofradia mordo bat kaleetan zehar prozesioan ibiltzen da.• El Rocio: Pentecostés igandeanospatzen da (20 egun pasata astesantua eta gero).Erlijioen greba da.• Feria de abril: Sevillako bistanleak zaldietan eta oinezjoaten dira sevillatik sevillanoz jantzita.Mallorca Balearretako uhartehandiena da, 790.763 biztanledituena. Menorca eta Eivissa daudeondoan eta hauek bezala, osohelmuga turistiko garrantzitsua da.31
  32. 32. Mallorcak hainbat probintzia ditu: Calvía, Manacor, Inca,Llucmajor, Marratxí, Felanitx, Pollença eta Alcudia. Uhartekohiriburua eta Balear Uharteko erkidegoko hiriburua PalmaMallorca da.Tramuntanako Mendizerrakirlaren ipar-mendebaldeandaude. Era berean, irlarenerdialdean lautada batnabarmentzen da, “Pla”izenekoa. Llucmajor-en inguruanRandako mendigunea aurkidezakegu, Tramuntana bainoaskoz baxuagoa dena.Balearretan katalana etagaztelania dira hizkuntza ofizialak. Baina Mallorcak berehizkuntza du, Mallorkera.Klima mediterraneoa dauka , udan tenperaturak nahiko altuakizaten dira eta baxuagoak neguan.• Ekonomia:Mallorcako ekonomia jarduera garrantzitsuenak turismoa etaeraikuntza dira. Hala-ere, artisautza-moduinportanteak existitu dira historikoki(larru,zapatak, altzariak, abeltzaintza, zeramika,arrantza eta meatzaritza) Era berean,ostalaritzako industria balearrak Espainiakolehengotariak dira.Mallorcako ardoak ere oso onarpen handiadute bai Espainian bai Europako lekuaskotan, azkeneko urteetan batez ere.• Kultura:• Eraikin famatuak:Mallorcako Katedrala:Gela garrantzitsuenak: Sakristia, kapitulugela gotikoa eta kapitulu gela barrokoa dira.Ikustea merezi du: bereziki otsailaren 2an eta azaroaren11an, goizeko 9 etan, eguzki-argia leihotik sartzen da etafatxadan proiektatzen den argia eta oso polita baita.32
  33. 33. Kobazuloak: Mallorcan 800 bat kobazulo daude. 800kobazulotik 5 bakarrik izan dira prestatuak bisitak edukitzeko.Inportanteenak hauek dira:Artako kobazuloa:Europako altuena da.Kobazuloan 20 metrokoestalaktita bat dago.Campanetko kobazuloa:Barrunbe ugari dauzka.3.200m² azalerarekin.Bisitaren iraupena 45minutukoa da.Drac kobazuloa: Osoezaguna da. Kobazuloarenbarruan kontzertu txiki bateskaintzen dute. Bisitakordu bat gutxi gora-beherairauten du.Génovako kobazuloa: 36metroko sakonera dauka.Ur-filtrazio asko daude etahorregatik estalaktita etaestalagmita asko daude.Bisitaren iraupena: 35minutu ingurukoa izatenda.33
  34. 34. Hansestako kobazuloa: 40minutuko bisita da.Ibilaldi gidatuakeskaintzen ditu. Etagainera kontzertu txikibat.Bellverko gaztelua: Oraindela asko kartzela bat ;gaur egun presoek eginzituzten margolanak ikusdaitezke.Gaztelua 140 metrokoaltuera duen muino bateandago, Espainan dagoengaztelu biribila bakarra da.Gaztelura ailegatzeko 2autobus hartu behar diraeta gero 20 minutu ibiltzenegon behar zara.34
  35. 35. • Gastronomia:Mallorcako janari ospetsuenak hauek dira:Eta hauek dira edari tipikoak: Hierbas, Palo eta Mesclat dira.Jai gastronomikoak:San Juan festa urriaren lehen larunbatean ospatzen da. Jaihonetan txorizoa eta saltxitxak jaten dituzte.Uharteko herri askotan, txerri-hilketak herri osoa inplikatuzjai ekitaldi batean bihurtzen dira.• Jaiak:35
  36. 36. Mallorcako jai nagusiak santuekin edo erlijioarekinzerikusia dute.Festa askotan erraldoiak eta xeremiers-ak egoten dira.Xeremiers-a xeriamia, Mallorcako instrumentua ezaguna,jotzen duen pertsona da.San Antonia Abadko jaia: bertan animalien bedeinkazioaospatzen da.Nabarmentzen diren herriko festak Artáko eta Sa Poblakojaiak dira. Egun honetan jendeakespinakak eta aingiraz osatutakoplater bat prestatzen du,espingada deitzen dena.San Sebastián jaia: Urtarrilean ospatzen den festa da.Jai hau ospatzen da, SanSebastiánek garai batean irlaizurritetik askatu zuelako.Suak, kontzertuak, erraldoiugarik eta irudian ikustendiren zezen suzkoek partehartzen dute.Inauteriak: Mallorcan SaRua deitzen diote.Mallorcako herri guztietanospatzen da. Karrozak,jendea mozorratuta,desfileak…egiten dira.36
  37. 37. Egun hauetan ensaimada jaten dute.Aste Santua: Jai hau osoospetsua da. Artáko etaPollença prozesioak osofamatuak dira. Egunhauetan enpanada,panades, eta paskuakofrijituak jaten dira.Mairu eta kristauen jaia: Maiatzako bigarren asteleheneanospatzen da.Beste gauza batzuk:Hauek dira Mallorcan jaio diren pertsona famatuak:Ramon Llul37
  38. 38. Frai Junipero SerraMiquel Barceló:Maria de la Pau Janer:Rafael Nadal:Mallorca leku turistiko garrantzitsua denez, fama asko dauka.Gainera oso polita da eta pena merezi du ikusteak.38
  39. 39. Menorca eta Ibiza Espainian daude Mediterraneo itsasoan etamediterranear kilma dute hau da, tenperaturak epelak izatendira neguan eta altuak udan.Menorcako hiriburua Mahon da eta Ibizakoa Ibiza.Menorcako leku bisitatuena eta biztanle gehien disuenaCiudadela da eta Ibizan Santa Eulalia eta San Antonio dira .Ibiza MenorcaMenorca 8 udalerritan banatuta dago:Ciudadela,Ferrerias,Mercadal,Es Migjorn, Gran Alayor,Mahon, Villa Carlos eta San Luis.Ibiza 5 udalerritan: San Jose, San Antonio abad, San JuanBautista, Santa Eulalia del río eta Ibiza (hiriburua).39
  40. 40. Balear uharteetan, Menorcan konkretuki, duela urte askoindustria zen gehien nabarmentzen zen ekonomi sektoreabaina orain turismoa da inportanteena. Menorcan, turismoaegitera britaniar asko joaten dira haren senaiak, hondartzaketa paisai naturalengatik.Ibizan, 60-70.hamarkadetatik aurreraoso inportantea daturismoa, diskotekafamatu asko daudelakoeta gazteak batez erejoaten dira. Senaia etahondartza asko ditu,Balear uharteetako besteirlek bezala. Baina Ibizan tradizionalki nekazaritza erelantzen da.Zein produktu batezEre???Ibizan, 134.460 biztanle daude. Santa Eulalia Ibizakoudalerririk populatuena da, 26.000 biztanlerekin.Menorcan, 94.875 biztanle daude. Mahon, Menorcan biztanlegehien dituen herria da, 27.669erekin.Zer ikusi ? Zer egin ?40
  41. 41. Menorca :Menorca ikusteko lehenengo, Monte Toro mendia igotzeaaproposa da, bertatik ia ia guztia ikusten baita. Eguraldi onaegiten badu, Menorca guztia ikusteaz gain, Mallorcako aldebat ere ikus dezakezu bertatik. Mendi txiki hori Menorcakomendirik altuenda da 358 metroekin eta Balear uharteetakoseigarren mendirik altuena da. Ez du ezer kostatzen, hau da,dohainik da eta irlaren zentroan dago.Menorcako lekurik bisitatuena Cova d´en Xoroi da, haukobazulo bat da eta han behatoki bat dago, non ikuspegiazoragarria da. Kafetegi bat ere badago, musikalarekin egunezeta gauez berriz, diskoteka bat antolatzen dute. OsteguneroMenorcako iparraldeko festarik famatuenak antolatzendituzte.41
  42. 42. S’albuFera des Grau: Menorcako natura-parkerik famatuenada. 5.000 hektarearekin, animali asko aurki ditzakezu,gehienak ur-hegaztiak. Ibilbideak ordu bete irauten du etadohainik da.Fortaleza de la Mola: Mahonko portua babesteko jarri zuteneta Espainiako Isabel II. erreginak agindu zuen bereeraikuntza. Portuaren beste aldean San Felipe gaztelua dago.Hau bisitatzeko helduak 8 euro ordaindu behar dute eta 12urtetik beherakoentzat sarrera dohainik da.Gauan Ciudadelaren portua ikustea oso polita da eta hangokaleak oso estuak dira. Handik gertu, Plaza del Born-en,udaletxea dago baita Castillo de San Nicolas ere, oso politadena. Hau,dorre guztietatik arkitektura dotoreena duenada, barrura sartu daiteke eta sarrera dohainik da.Hondartzak eta senaiak:Galdanasenaia:Menorcako famatuenetariko bat da,Menorcako hirigunetik gertu dago. Ur ekintza batzuk proba42
  43. 43. ditzakezu. Adib: pedaloak, kayakak,txalupak eta gauzarikgarestiena, motordun txaluparen alokairua (2 ordu nahibadituzu 65 euro dira eta 4 ordu nahi badituzu 100 eurodira).Turqueta senaia: Menorcako senaiarik famatuena da bereur garden eta are finagatik. Menorcako senaiak etahondartza gehienakpinuz inguratuta daudehau da, ez dagohiririk bertan.Macarella senaia: Menorcan senai hau famatu da, postalgehienetan agertzen delako eta kafetegi bat dago, nahiizanez gero han bazkaltzeko. Honen ondoan Macarelletasenai txikia dago eta bertatik paseotxo bat emateagomendagarria da.Macarelleta senaian ez dira inoiz medusak edo algakagertu.Ibiza:43
  44. 44. Ibizako lekurik politena alde zaharra da, horrexegatikturistak gehien bisitatzendutena da. Hango etxegehienak zuri kolorekoak dira.Bertan egonik, baluarteakbisitatzea ideia bikaina da.Handik hiria ikus dezakezu etaezkerrean hiriko plazarik famatuena dago: Vara De Rey.Plazaren erdian estatua bat ikusten da, Cubako gerrateanibilitako gizon bat omentzen duena, Ibizako gizon bat hainzuzen.Ibiza ia ia guztia ikusteko trena turistikoa hartzea ideiaona da. Tren horretan Ibizako udalerri bat aukeratu etahori ikustea joaten zara (San Jose, San Antonio abad, SanJuan Bautista, Santa Eulalia del Rio eta Ibiza hiriburua).C’an Marca kobazuloa: Kobazulo honek 100.000 urte ditu,oso zaharra da. Gaur egun fosil batzuk aurkitzen dira etaestalagtitak eta estalagmitak sortzen dira oraindik.Formentera iralara joateko itsasontzia hartzea ere ondodago: 19€ dira gazteentzat eta helduentzat.Itsasontziaren izena "Aquabus” da; honek “Figueretas”hondartzara ere eramaten zaitu.Diskotekak:44
  45. 45. Ibizan gaueko turismoa oso famatua da batez eregazteentzat. Ibizako diskoteka famatuenak hauek dira:Pacha eta Amnesia.Pacha: Jende gehiena joaten denez Ibizako diskotekarikfamatuena da. Igandetan 45€ balio du sarrerak etaastelehenetan 60€. Pachako dendak daude hirian.Amnesia: Diskoteka hau Pcharen atzetik famatuen da etaprezio hauek igandeetan desberdinak dira: neskentzat 25€eta mutilentzat 30€; baina astelehenetan 50€ bientzat.Pachan bezala, Amnesia dendak ere badira.Hondartza eta senaiak:Vadella senaia: Ibizako ospetsuenetako bat da eta haundiada. Senai honetan pedalo egiteko aukera duzu,txirristrarekin edo gabe. Gainera pedaloarekin pixkaturruntzen bazera ur-animaliak aurki ditzakezu eta bainatu.Tarida senaia: Senai hau osoturistika da eta honen ondoankafetegiak,hotelak…daude. Senaihonetan ere ur-kirola ahal diraegin. Urpekaritza ikastaro bat ere egin daiteke.45
  46. 46. Figueretas senaia: Ibizako hiriburuaren senairik famatuenada. Senai hau nahiz eta hiriburuan egon oso lasaia da etabainatu zaitezke arriskurik gabe. Sakonera oso gutxi du,ez da metrora iristen eta.Gastronomia:Menorca:Mahongo gazta: Oso tipikoa da Menorcan gazta hau,behiaren esnearekin egina dago eta bakarrik Menorcan,bereziki Mahonen egiten da. Honen aldeak biribilduak diraeta goiko azala hori edo naranja kolorekoa izaten da.Caldereteta de langosta: Manhonko gazta bezela hauMenorcako beste janari tipikoa da eta tipularekin,tomatearekin, baratxuriarekin eta perrexilarekin egiten da.Janaria banatzean tipikoa da ogi lehorra ere ematea; etaogi lehorra Menorcan tipikoa da sopetan jartzea ere.Ibiza:Borrida de rajada: Janari hau oso tipikoa da Ibizan bainabaita Formenteran ere. Patata, arrautza, perrexila, tipula,46
  47. 47. ogi frijitua, almendra, azafrana eta oliba olioarekin egitenda.Jaiak:Menorca: Es Mercadal: uztaileko hirugarren asteburuanospatzen da eta jai honetanzaldiak dantzan eta saltokajoaten dira kale guztietanzehar.Menorcan zaldien jaia osofamatua da eta “jaleo”izena du.Menorcako eguna: Irailaren 6tik irailaren 9ra ospatzen daMahonen. Hasteko, 6 gauan meza bat egiten da “pregon”izenekoa eta 7an eta 8an “jaleo” egiten da (zaldiekin).Ibiza:Ibizako eguna: Santa Eulalia del Rion ospatzen damaiatzaren lehenengo igandean. Jaihau ospatzen da garai batean gizonbatzuk mezatik atera zirenean ondoanzegoen tenplu bat hodoratzen ari zela,jende guztia salbatu zutelako.Horregatik desfile bat egiten dakarrozekin eta dantzak izaten dira.Sara.Acha47
  48. 48. KOKAPENA GEOGRAFIKOALanzarote Espainiako uharte bat da, Atlantiar Ozeanoankokatzen dena. Klima subtropikala du. 846m² dauzka,Afrikako kostatik 140 kilometrotara dago eta iberiarpenintsulatik 1000kilometrotara.Afrikako kostaldearekin muga egiten du.Lanzaroteko hiriburua Arrecife da eta udalerri nagusiakhauek dira: Haria, San bartolomé, Yaiza, Teguise, Tinajoeta Tías dira.Lanzaroteko erliebea:48
  49. 49. Mendi famatuena: Peñas del Chacheen dira eta 671mdauka.Sumendi famatuena: La Corona da, 250m ditu.EKONOMIA49
  50. 50. 1º Sektorea: Lanzaroten nekazaritza oso eskasa da,arrantza nekazaritza baino garrantzitsuagoa da.Lanzaroten aurkitu dezakegu Kanariesetako portuhandiena (Arrecifen).Gutxi gora behera 400 itsasontziekin.2.Sektorea: fabrikazioindustrian egiten dutelan gehienek etagutxienek meatze industrian.3. Sektorea: Hostalaritzangehienek egiten dute lan, etagutxienak Finantza etaaseguru jardueran egiten dutelan.50
  51. 51. Gutxi gora behera 139.000 biztanle daudeKULTURAArrecifeEraikin famatu batzuk:Castillo De San Gabriel: Arrecifen dago, eraiki zuten1574an eta 1590an berreraiki zuten.Castillo De San Gabriel51
  52. 52. Castillo de San José: Gaur egun “Museo Internacional deArte Contemporáneo”a bertan dago. 1779an eraiki zuten,lehen “Fortaleza del hambre” izenez ezagutzen zen.Castillo de San JoséIglesia de San GinésLa Iglesia de San Ginés: Hiriarenzaindariaren izena dauka. XVIIImendean eraiki zuten.HaríaLos Jameos del Agua: Naturalsumendi-hodi bat da,hasieran jatetxe bataurkitu dezakegu, horbertan lurpeko aintzirabat dago eta karramarrotxuri eta itsu bat bizi da,munduko bakarra.Los Jameosekokarramarroa52
  53. 53. Cueva de los Verdes:Sei kilometroko kobazulo bat da,eta bisitatzeko hainbat galeriadaude. Galeria handiena erabilizuten auditorio bat egiteko, gaur egun kasu batzuetankontzertuak egiten dira.KobazuloaAuditorioaTEGUISEFortaleza de Guanapay o Castillo de Santa Bárbara:Espainiako konkistaren lehen urteetan eraiki zuten.Gaur egun Museo de la Piratería deitzen da.Fortaleza de Guanapay o Castillo de Santa Bárbara53
  54. 54. Iglesia de Santa María: XV mendebaldean eraiki zutenestilo gotikoarekin. Barrualdean Guadalupeko AmaBirjinaren irudia dauka.Iglesia de Santa MaríaPalacio de los Spínolas: XVI mendebaldean eraikita.Palacio de los Spínolas54
  55. 55. Convento de San Francisco o Convento de Miraflores:XVI mendebaldean eraiki zuten.Covento de San FranciscoTÍAS55
  56. 56. Iglesia de Nuestra Señora de la Candelaria: XVII.mendean eraiki zuten.Iglesia de Nuestra Señora de la CandelariaMasdache: Labaren gainean dagoen herri bat da, laba hori1736an atera eta lehortu zen. Bertan mahatsak lantzen diraeta kanarietan ardo oso famatu bat egiten da.Masdache56
  57. 57. YAIZAEl Golfo: Arrantzale herri bat da, oso ederra, kratererdi -aintzira berde esmeralda bat nabarmentzenda. Sumendietan eta harrietan haizearekineskultura bat osatu da, anfiteatro erraldoi batosatzen duelarik.El GolfoLos HerviderosLos Hervideros: Golfotikoso gertu dago.Las salinas delJanubioLas salinas del Janubio: Cráterzahar batean kokatuta daude,itsasoaren sarguneei esker,posible da kalitate handikogatza ekoiztu.57
  58. 58. El Parque Nacional de Timanfaya: Yaizako ipar aldeankokatuta, kanarietan sumendi gehien dauden lekua da.El Parque Nacional de TimanfayaMontañas deFuego: Krater segida bat da, parke nazionalaren barruankokatzen da.Tacita de Chocolate: Krater ilun txiki-txiki bat labazestalita.58
  59. 59. Tacita de ChocolateGASTRONOMIALanzaroteko gastronomiaren bihotza arraina da.Batez ere, desberdintzen da, kostaldean arrain ugaritasunahandiagoa dute.Plater tipiko batzuk:Churros de pescado Papas arrugadas59
  60. 60. Atún en adoboJAIAK ETA OHITURAKFesta handiena irailaren 15ean, Tinajon ospatzenda. Virgen de los Dolores o de los Volcanes deitzen diote.Bere ospakizunean irla osotik etortzen den jendeak partehartzen du.Virgen de los Dolores o de los Volcanes60
  61. 61. Beste festa handia inauteria da, normalean otsaileanegiten da, baina data Pazko araberakoa da.Arrecifeko inauteriak, marinel jatorrikoa, Lanzarotekomaskara festa nagusia da.Inauteriak ArrecifenKanariar uhartedia, Ozeano Atlantikoankokatuta dagoen artxipielagoa da. Espainiakobigarren artxipielagoa. Bertan, zazpi irla daudeeta horietako bat Kanaria Handia da.Lanzaroterekin eta Fuerteventurarekin batera``Las Palmas´´probintzia osatzen du. Hirizabala da eta Kanariar Uharteetako irlarikmerkeena da. Irlak, 1.623 km2ditu etaEspainiako hego-mendebaldean dago. Bereikurrina horia eta urdina da argazkian agertzen den bezala etaerdian marrazki bitxi bat dauka.Kokapen geografikoa:61
  62. 62. Kanaria Handia, irla bat denez ez ditu mugarik, baina irla batetikbestera itsasontzian 10 minututan joan zaitezke, ozeano atlantikoazdisfrutatzera.Kanaria Handian ez dago probintziarik.Erliebeari dagokionez, kanariar irlak jatorri bolkanikoa dute etatontorrik altuela ``Pico de las Nieves´´da 1.949 metroekin. Hortik,itsaslabar asko ateratzen dira. Zenbait amildegi daude baina, irlagehienaren lurra laua da. Hala ere gora beherak daude, hau da,mendi ugari.Kanaria Handian,ez daude ibainagusirik baina euri-bide asko daude. Hauek, isurialde atlantikokoakdira. Taburiente sakanak, ``La Palma´´n, ia urte osoan darama ura.Klima; urte osoan tenperaturak gozoak izaten dira eta prezipitazioakoso urriak. Hala ere, mendi gailurretan eta irlaren iparraldeanprezipitazioak ugariagoak dira. Normala den bezala,hondartza asko daude baina nik batzuk izendatukoditut.-Magan eko hondartza: irlako arrantza-portu bat da eta turismo lekugarrantzitsua da-San Agustin hondartza: 640 m luze eta 70 zabal ditu.-Playa del Ingles hondartza: turista gehien dauzkan hondartza da,2.700 metrorekin.62
  63. 63. -Maspalomas hondartza: hiru ekosistema ditu; dunak, palmondoaketa aintzira bat.-Meloneras hondartza-Puerto Rico hondartza: hondartza artifizial bat da eta 1.960 urteanegin zuten.Ekonomía:Irlari diru gehiena ematen diona turismoa da eta nekazaritza osogarrantzitsua da.1-Lehen sektorea:Kanaria Handian, ehun pertsonatik hiruk nekazaritzan lan egitendute.Bertako nekazaritzan, platanoek protagonismoa dute iparraldean etamendebaldean eta tomateek ekialdean eta hegoaldean. Irlarenbarrualdean mahatsak, zerealak eta barazkiak nagusitzen dira.*Arraina irla honen parte da, gehien bat, ``Agaete´´n.Arrantzaleen emazteek arraina, azokan saltzen dute otarreetan.63
  64. 64. 2-Bigarren sektorea:Industria asko dago bertan, hala nola; kimikoa, ontzigintza,ohinetakogintza eta ehungintza. Energiari dagokionez, bi motadaude; eolikoa eta termikoa.3-Hirugarren sektorea:Irlaren kostaldea autobideek eta autobiek inguratzen dute. Irlarenerdialdean turismo asko dago, ipar-ekialdean aireportu bat dago etaipar-mendebaldean portua.Itsasontzi asko daude irla osotik, gehien bat, ``Las Palmas de GranCanaria´´n. Hala ere, irlako hegomendebaldea, ez dago oso ondokomunikatuta.850.391ko biztanleria dauka.Gainera, kanariar uharteetatik biztanle gehien dituen irla da.Kanaria Handia, gehien bat ``Las Palmas de Gran Canaria´´,Kanariar uharteetatik turista gehien dauzkan irletako bat da eta64
  65. 65. Espainiako turismo leku garrantzitsuenetako bat ere, 3,3 milioituristekin. Hain ezaguna da bere hondartzengatik.Kultura:Kanaria Handiko monumento famatu batzuk hauek dira:-``La catedral de canarias´´:-``La basílica de nuestra señora delpino´´-``La basilica de San Juanbautista´´-``La iglesia de San Juan bautista´´:-``La casa de Colón´´-``El museo Canario´´:65
  66. 66. - ``Teror´´: irlako arkitektura mota nolakoa den erabat argitzen du.Gastronomia;Gaztak:Gazta, artxipielagoan gehien jaten den jakietako bat da. KanariaHandian gazta pila daude;-``Queso de flor´´: Esnea mamitzeko, sistema arraro bat du, gardulorea erabiltzen delako. Oso goxoa da eta zapore desberdinakdaude: frutu lehorrak…-``Queso de media flor ´´:gaztaren %50a barazki gatzagiarekin egina dago eta beste %50aanimali gatzagiarekin. Honek ere, zapore desberdinak izan ditzake:gurina…Zaporea ez da ``queso de flor´´gaztarena bezalakoa, hau, xuabegoada.66
  67. 67. -``Queso de Guía´´: Hau, animali gatzagiarekin egina dago. Honekesne zapore asko dauka, jaten duzunean segituan nabaritzen da.Bere zaporea mingotsa eta gazia ere bada, batzuetan pikantea.Behan, ``queso de flor, quesode media flor eta queso de guia´´Gazta alde batera utzita,janari gehiago badaudeKanaria Handian. Horrelakozerbait da hango janaria:kolore eta zapore guztietako fruta eta barazkiak. Han plater on bathau izango litzateke:-Lehenik aperitibo bat, adibidez: ``ropa vieja´´-Lehenengo platera; arrain zopa on bat edo berrozopa.-Bigarren platera; urraburua patata ximurrekin edoKanariar haragia ardoarekin batera.67
  68. 68. -Azkenik; ``Bienmesabe´´. Horrela, almendra errezeta bati deitzenzaio.Jatetxe interesgarri batzuen izenak:-``Wapa Tapa´´. ``Playa del Ingles´´en /Pintxoak.-``Amici Miei´´/Italianoa-``Calima´´/Italianoa-``Grill Costa Mar´´.``Puerto Rico´´n / DenetarikoaJaiak:Jai garrantzitsuena Irailaren 8anda, ``Virgen del Pino´ ren omenez.68
  69. 69. Argazkian agertzen den bezala, neskak, gona batekin, alkandorabatekin eta txano batekin doaz egun honetan.Gizonak berriz, galtza luze batzuk alkandora bat eta txano bat eredaramatzate jantzita.Uztailaren azken egunean, uraren jaia ospatzen da. Egun honetanorain dela urte asko, gosea bukatzea eta gaixotasunak bukatzeaeskatzen zen. Eskaintza eta prosezioa dira egun honetan egitendiren ekintzetako batzuk.San Jose ren jaia ere, maiatzaren lehen igandean ospatzen da etabertan herri guztia bere tradizioetan eta artisautzetan erabat sartzenda.``Basílica de nuestra señora del Pino´´´:Kanaria Handiko hotel batzuk:69
  70. 70. -Riosol Hotela: Arratz bakoitza 40 € balio du. ``Puerto Rico´´ n.-``Apartamentos Dolores´´: Arratz bakoitza 20 € balio du gauak.``Playa del Inglés´´ en.-``Apartamentos palmera mar´´: Gauak 27 € balio du.``Puerto Rico´´n.-``ApartameKntos Koka´´: gau bakoitzak 22 € balio du.``Playa del Inglés´´en.Kanaria Handiko mapa:Kanaria Handira hiruegunetan:70
  71. 71. -Lehen eguna:Goizean, ``La Catedral de Canarias´´eta ``La Basílica de NuestraSeñora del Pino´´bisitatzera joan. Gero, Calima jatetxerabazkaltzera joan eta arratsaldean hondartzara (Maspalomas).Gauean, ``Apartamentos Koka´´ko apartamento batean lo egin.-Bigarren eguna:Goizean, ``Roque Nublo´´ko paisai zoragarriak ikustera joan eta hanbokadilo batekin eta patata batzuekin bazkaldu. Gero arratsaldean,``Colon´´en etxea ikustera joan. Gauean ``Wapa Tapa´´ra joanpintxo batzuk jatera eta azkenik apartamentura.-Azken eguna:Goizean ``Puerto Rico´´hondartzara joan goiz guztia pasatzera eta``Grill Costa Mar´´era bazkaltzera joan. Arratsaldean ``El museoCanario´´a ikusi eta azkenik bidaiatik etxera bueltatu.71
  72. 72. Tenerife, Kanariar artxipelagotik eta 7 irletatik handiena da, etaOzeano Atlantikoan kokatuta dago. Gutxi gora behera, irla hauAfrikatik 300km-etara dago eta Penintsulatik 1300km-etara.2034km² ditu eta hiruki forma du. Bertan Teide sumendia dago,3718 metrorekin, Tenerifeko eta Espainiako puntu altuena.Bertako batez-besteko tenperatura 18ºC/25ºC-etakoa da.Tenerife hiriko hiriburua, Santa Cruz Tenerifekoa da. 1833 eta1927 artean, Tenerife, Canariar Artxipielagoko hiriburu bakarraizan zen, 1927 urtea arte.Hau da Tenerifeko ikurrina:Hauek dira Tenerifeko hiri garrantzitsuenetako batzuek:· Adeje:Hiri hau, Tenerifeko hego-mendebaldean dago kokatuta. Bertakokostak, Kosta Adeje du izena. Tenperatura 23ºtakoa da. Hirihonek paisai eder bat du, eta itsas-fauna du, horregatik bertanbaleak, izurdeak eta abar daude. Parke naturalak, erreserba72
  73. 73. naturalak, monumentu naturalak, paisai babestuak eta interesturistikoa dago.·Arona:Arona, irlako leku turistiko garrantzitsuenetako bat da. Hirukostalde eremu ditu eta bertan Playa de las Americanas, LosCristianos, Costa del Silencio, La Galleta eta Arona hiri ederrakosatzen dute. Aronara joaten direnek esaten dutenez, ezin daAronatik joan, “Iglesia del Cristo de Arona” bisitatu gabe,interes turistiko asko du.·Buenavista del norte:Buenavista del norten, kaleek, arkitektura andaluza ezkutatzendute. Gainera, Buenavistan, nahasketa bat dago; herritarportuguesak eta herritar guantxeak. Bertan, tradizio ugaridaude: artesania egurran, lastoan eta hezurran.73
  74. 74. Tenerifeko erliebeak, hiru egitura bolkaniko ditu: Los macizosantiguos (Anaga, Teno eta Adeje), Las dorsales (Pedro Gil,abeque eta dorsal Sur edo Adeje) eta el edificio central deTeide-Pico Viejo.Tenerifen, itsaslabar ugari daude, altura haundia duelako. Bertanitsaslabar batzuk nabarmentzen dira: Barrancos de Ruiz, Fasniaeta Güimar, infernuko itsaslabarra eta Erques.Kosta asko ere daude Tenerifen, baina kosta gehienakiparraldean daude, hegoaldean ez hainbeste.Tenerifen 898.680 pertsona bizi dira.74
  75. 75. Bertan, Espainian bezela, 3 sektore daude:1.go sektorean, arrantza, fruitu tropikalak eta mahastiaklantzen dira gehien.2. sektorean, industria kimikoa dago. Baita energia termikoa etaenergia eolikoa ere.3. sektorean, Tenerifeko iparraldean aireportu bat dago, baitahegoaldean ere. Bertan (hegoaldean) portu bat dago, eta erdi-aldean, kultura-turismoa, hondartzen erakarria.Zer ikusi daiteke Tenerifen?Tenerifen, Teide sumendia dago eta bisitatzera joatea ondoegongo litzateke. Bertara, autobus batean joan zaitezke etanolakoa den ikus dezakezu. Hondartzak, mendiak, monumentuak,eraikinak, museoak eta gauza asko daude ikusteko. Kosta AdejenAqualand izugarri bat dago, eta umeentzako nahiz helduentzakooso dibertigarria da.Hau, Teide sumendia da. Hau Kosta Adejeko Aqualand da.Hauek dira Tenerifeko monumentu eta hondartza batzuek:75
  76. 76. · Monumentuak:· Catedral de la Laguna: Katedrala hau, eliza baten gainean sortuzen 1515. urtean, eta 1819. urtean Katedral bihurtu zen elizahori. Katedrala, ondare interesgarri bat du: Kapera handia.Bertan, kabernakulu bat dago eta 1795. urtean egin zueneskultore famatu batek: José Luján. Bertan koadro interesgarriasko daude ere.· Palacio de Nava: Eraikin hau, 1585. urtean eraikitzen hasi zen,Tomás Grimónengatik. Eraikin honek, Kanariar arkitektura du eta1776. urtean eraikitzeaz bukatu zen. (Tomás de Nava eta Grimóneta Porlier). Harrizko gorputza du, “Palacio Episcopal”ak bezela.76
  77. 77. · Teatro Guimera: 1849. urtean eraiki zuen Manuel Oraák estiloerromantiko batekin. Santo Domingo komentuaren gainean dagoaltxatuta. Teatro hau 1851ean ireki zuten eta 1925. urteanoraingo izena jaso zuen.Natura eta uretako kirolak gustatzen zaizkionarentzat lekuaproposak dira Tenerifeko hondartzak; hauek dira Tenerifekohondartza nagusienak: El Camisón, La Pinta, Las Teresitas…Tenerifen Teide sumendia ere dago, eta bisitatzeko leku ederbat da.El Camison hondartza. La Pinta hondartza.Irla honetako gastronomia, bere zaporeagatik da famatua.Bertako gastronomian, ardoa, gazta, patatak eta mojoa diranagusi.77
  78. 78. Tenerifen ere jai eta ohitura asko daude. Hauek dira horietakobatzuk.· Arico: Fiesta de San Juan Bautista. Jai hau, Ekainaren 24eanospatzen da.· El sauzal: Fiesta de San Pedro. Jai hau, Ekainaren 29anospatzen da.· Adeje: Fiesta Nuestra Señora de la Encarnación. Jai hau,Urrian ospatzen da.· Arafo: Romeria de San Agustin. Jai hau, Abuztuko azkenlarunbatean ospatzen da.· Arona: Carnaval de Tenerife. Jai hau, Otsaila eta Martxoarenartean ospatzen da.· Buena vista del Norte: Fiesta de San Antonio. Jai hau,Urtarrilaren 17an ospatzen da.· Candelaria: Nuestra Señora de Candelaria. Jai hau, Otsailak2an ospatzen da.· El Rosario: Nuestra Señora del Rosario. Jai hau, Urriak 7anospatzen da.· El Tanque: Fiestas del Cristo del Calvario. Jai hauek, Urriak15etik 20ra ospatzen dira.78
  79. 79. Orain 3 eguneko ibilbide bat egingo dugu, Tenerifeko gauzagarrantzitsuenak eta interesgarrienak ikusteko.3 eguneko ibilbidea Tenerifen:1.go eguna: Goizean, Santa Cruz de Tenerifera joango gara(hiriburura), ondoren Teideko parke nazionalera joango gara(iparraldean dagoela), La Laguna eta bertako Loro Parkera.Txoriak gustatzen zaizkion pertsonari, Loro Park-a askogustatuko zaio.Ondoren Puerto de la Cruz-era joango gara. Gero, bazkaltzerajoango gara jatetxe batera: El Patio del Puerto de la Cruz,Puerto de la Cruz ondoan dagoela. Arratsaldean bazkalduondoren, El Drago Milenario de los Vinos ikusiko dugu (zuhaitzzoragarri bat, 1000 urtekin gutxi gora behera). Gauean ondokojatetxe batean afalduko dugu: La casa del Drago. Ondoren hotelSan Agustinen lo egingo dugu.79
  80. 80. Hau El Drago Milenario de los Vinos da.2.garren eguna: Goizean, Tenerifeko hegoaldera joango gara,bertan gauza asko ikusiko ditugu. Adibidez, bertako hondartzafamatuenak; Playa de las Americas, Los Cristianos, Playa de laTejita…Ondoren, Adejera joango gara. Gero, bazkaltzera joango gara,eta gero museo batera; Museo de arte Sacro, bertan, orain delaurte askoko objektuak daude (XIV-XIX). Museo zoragarri horiikusi eta gero, La Iglesia de Santa Úrsula bisitatuko dugu.Gose izango garenez, eta nekatuta egongo garenez, jatetxe edotaberna batean afalduko dugu, eta bertako pintxoak dastatukoditugu, adibidez patatak, mojoa, ardoa… Ondoren, eta egunabukatzeko, hotel H10 Costa Adeje Palacen lo egingo dugu, bertandaukagulako.Hau, Iglésia de Santa Úrsula da.80
  81. 81. 3.garren eguna: Goizean, goiz altxatuko gara eta autobus bathartuta, Tenerifeko iparraldera joan gara. Bertan, JardinBotanikoa ikusiko dugu, gauza eder bat. Jardina ikusi eta gero,asko iraungo dugunez, bazkaltzera joango gara ondoko jatetxebatera.Arratsaldean, berriro hegoaldera bueltatuko gara eta bertangauza gehiago ikusiko ditugu, adibidez El Acantilado de losGigantes. Bisita hori, gidatua egin dezakegu, horrela gauzagehiago ikasi eta ikusiko ditugu. Berandu egin da, eta azken egunadenez jatetxe on batera joango gara afaltzera.Hau El acantilado de los Gigantes da.81
  82. 82. Bueno, nik uste dut ibilbide honekin gauza asko ikasi eta ikustendirela, baina oraindik gauza gehiago gelditzen dira ikustear.Hurrengoan gehiago eta hobeto!!!!Deskribapen geografikoaKatalunia Iberiar penintsulakoipar-ekialdean dago. 32.000km²kolur eremua hartzen du.82
  83. 83. Mugak:Iparraldean Frantziadago,mendebaldean Aragoi etaekialdean Mediterraneo itsasoadago; itsaso horrek 1800kmneurtzen du.Kataluniako klima mediterranearzonaldean sartuta dago.Probintziak eta hirinagusiak:Katalunian lau hiri garrantzitsudaude:GironaLéridaBartzelona etaTarragona.Guztira 947 herri daude.Erliebea:IbaiakEbro, Kantabrian jaio ezik,Mediterraneo itsasoanitsasoratzen da. TerKataluniako ibairik handienada.83
  84. 84. Noguera Pallaresa, 154 kmNoguera Ribagorzana, 133 kmSegre, 265 kmMendiak:La pica d´estats:Kataluniako handiena da.Bartzelonakoa: PuigsacalmTarragonakoa:CaroLeridakoa:La pica d´estatsEta Gironakoa:Puig PédrosEkonomia:Lehen sektoreaKatalunian nekazaritza da jardueraekonomiko nagusiena.Arrantza portu asko daude,fruta arbolak erebai,olibadia rtamahasti asko ere,Bigarren sektorearen barruan fruitu edo jakirikgarrantzitsuenak hauek dira:FRUTAS DE LERIDA:EMBUTIDOS VIC84
  85. 85. ESCALA ANTXOAKBigarren sektorea-Industria:Katalunian produkzio enpresa handi asko daude bainaautomobilgintzak du garrantzi gehien.Hirugarren sektorea- Zerbitzuak :Hirugarren sektorea zerbitzatuetan, merkataritzan,ostalaritzan, finantzan eta administrazio publikoan datza.Turismoa-:Turismoa oso handia da Katalunian baiklimarengatik eta baita bere monumentuengatik ere.Turismoaren %40a atzerrikoak dira %15a Espainiakoak dira%45a Katalunia berbereko turistak dira.Turista gehienek Bartzelona bisitatzen dute hiririkgarrantzitsuena delako eta monumentu gehiago daudelako.Zona turistiko zaharrak:Kataluniara joaten diren turistek gauza berriak ikusteaz gainKataluniako kale museo eraikin zaharrak ere ikusten etabisitatzen dituzte.BiztanleriaKatalunia osoan 7,571 miloi biztanle daude.Bartzelona:1.621 miloi biztanle.Tarragona:133,954 mila biztanle85
  86. 86. Girona:97,198 mila biztanleLerida:139,834 mila biztanleEraikin Famatuak:Katalunia osoan gauza desberdin daude bisitatzeko,bisitatuenak hauek dira:LA SAGRADA FAMILIABartzelonan dago, Gaudikegindako eskultura bat da.Katedral bat da,Ordutegia:goizeko 9tatikarratsaldeko 20ak arte etaneguangoizeko 9tatik arratsaldeko18ak arte.LA PEDRERA DE BARCELONA(BARTZELONAKO HARROBIA)Urritik otsaila arte:Goizeko 9:00tatik arratsaldeko18:30ak arte.Sarreraren prezioa:16,50 €Martxotik azaroak arte goizeko 9:00 arratsaldeko 20:00akarte.86
  87. 87. PARQUE GÜELLNeguan:10:00etatik 18:00ak arteUdan:10:00etatik 21:00akarte. Sarrera dohainik.Parke natural bat da etaGaudiren eskulturadesberdinak daude.TORRE AGBARAGBAR DORREABulegoak daude dorreanbaina bisitatu daitekegoizeko 8:00tatik22:00ak arte.PICASSOMUSEOA:Bartzelonandago. Ordutegia:10:00etatik 20:00tara.10:00etatik 15:00taraigandetan.87
  88. 88. Musikaren museoa:10etatik 18etara.Asteartetan eta Igandetanitxita.Bartzelonako akuarioa:Umeentzat aproposa da,Ordutegia:Goizeko 9.30etatik gaueko21:00ak arte,13€ sarrera.Gastronomia:Kataluniako gastronomia mediterranear dietan sartzen da.Mendiko nahiz itsasoko jakiak jan daitezke.Kataluniako plater desberdinak mundu osoan ezagutzen dira.Adib:CALSOTS:88
  89. 89. BACALAO A LA LLANURA JUDIAS CON BUTIFARRAApirilak 23: San JorgeEgun honetan gizon maiteminduekloreak oparitzen dizkieteemakumeei eta hauek liburuak.Postuak kaleetan jartzen dira;gehien saltzen dutenak liburu etalore salmentako postuak dira.Ekainak 24: San Juan:89
  90. 90. Egun honetan uda jasotzeko suteak pizten dira eta petardoakbotatzen dira.Afaria egiten da lagunen artean etatradizionala da afaria “coca de San Juan”ekin bukatzea.Irailak 11: Kataluniako eguna.Egun honetan manifestazio ugari daudeindependentziarengatik.14 egun jai egun dituzte Aste Santua eta inauteriak kenduta.Gabonetan egun bakar bat dut jai.Kataluniak fama asko du bere hondartza zabal etaberoengatik.90
  91. 91. GEOGRAFIANafarroak 644.566 biztanle ditu, eta Iruñea du hiriburu ( 197.604biztanle).Nafarroa penintsularen iparraldean dago, horregatik klimaozeanikoa eta barrualdekoa dauka (gehiena barrualdekoa).Bere mugakideak hauek dira: Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoaiparraldean, Aragoi ekialdean, Errioxa hegoaldean, eta Gipuzkoa eta Arabamendebaldean.Alderdi fisiko- geografikoen arabera, Nafarroa hiru eremu geografikoetanbanatuta dago:Mendialdea, Erdialdea eta Erribera.Mendialdean Ipar-mendebaldeko Nafarroa Hezea eta Pirinietakoharanak bereizten dira. Erribera bi zatitan banatua dago: EkialdekoErribera edo Tuterakoa eta Mendebaldeko Erribera edo Lizarrakoa.Nafarroan kontraste asko daude, horregatik ikus daiteke Iratikooihaneko pagadi, Pirinioetako mendiak edo “Bardenas Reales”basamortua.Nafarroak 10.391 km²-ko azalera du, eta Pirinio mendien, Euskal Herrikomendien eta Ebro ibaiaren artean dago.NAFARROAKO IBAI NAGUSIAK MENDI NAGUSIAKEbro Mesa de los tres reyes (2.444mts)Ega Arlás (2.044mts)Arga Orhi (2.019mts)Araquil Urkulu, Adi, Saioa, Mendaur,…91
  92. 92. IratiSalazarEsca NATURAL PARKEAKAlhamaQueiles Parque Natural Señorio de BertizBidasoa Parque Natural de UrbasaUrumea Parque Natural de Bardenas Reales92
  93. 93. TRADIZIOAKNafarroan tradizioak oso handiak dira.Musika, dantza eta gastronomia festetako protagonistak dira.Martxoan, Xabierraldiak egiten dira. Milaka pertsona Xabierko gaztelurajoaten dira erromes. Gaztelu horretan SanFranzizko Xabierkoa, Nafarroako zaindaria jaio zen(1506 urtean).Maiatzaren hasieran, Almadiaren eguna ospatzen da.Enborrak ibaitik, Pirinioetako ibarretatik, jaistendituzte.Udan festa nagusiak daude Nafarroan.Zugarramurdin, sorginen akelarreak ospatzen dira.Iruñan Uztailaren 6ko txupinazoarekin, San Ferminakhasten dira. Festak Nafarroako patroi San Ferminenomenez egiten dira eta kaleak bete egiten dira.Oso ospetsuak dira entzierroak. Zezenak hiriko AldeZaharreko zenbait karrikatan zehar korrika egiten dute.Eta ospetsuak dira umeen artean ere erraldoiak.Bost buruhaundi (alkatea, kontzejala, amona etajapones parea) ,sei kiliki (barbas, patata,Verrugón, Coleta, Caravinagre eta Napoleón) etasei zaldiko (erdi gizaki erdi zaldi) dantza egiten dute kalean.Mendialdean, dantzak (Otsagabiako makil-dantza,..) eta herri kirolak(pilota, haizkolariak,..) diraprotagonistak.Erriberan, jotak eta behi suharrak.Udazkenean, Etxalarren usoa ehizatzeko garaia iristen da. Abenduaren 3an,San Frantzisko Xabier eguna da ( Nafarroako eguna)Neguan, Nafarroako inauteriak egiten dira: Lantz, Lesaka,Goizueta, Ituren edo Zubietan.93
  94. 94. ARTEA ETA KULTURANafarroan zenbait monumentu daude:Hiri erromatarrak, eliza erromaniko bakartiak, monasterioak eta katedralgotikoak, Erdi Aroko dorre eta harresiak, edo alde historikoak.Nafarroako pirinioak:-Orreagako kolegiata --------------------------Sorginen museoa, Zugarramurdi-Aralarko San Migel santutegia, Lekunberri-Donamariako DorreaIruñerria:-Iruñeko udala -----------------------------San Fermin kapera, Iruña-Iruñeko Erdi Aroko HiriaErribera:-Tuterako Alde Zaharra-Tuterako katedrala-Olivako monasterioaErdialdea:-Lizarrako Erdi Aroko Hiria-Vianako Erdi Aroko Hiria- Erriberriko gaztelua (Olite)------------------ Garesko zubi erromanikoa(Puente La Reina)-Uxueko Erdi Aroko Hiria-Xabierko gaztelua-Eunateko Andre Mari erromaniko eliza------Iratxeko monasterioa-Leireko monasterioa94
  95. 95. GASTRONOMIANafarroan iparraldeko zaporeak (eskuz egindako ardi gazta eta artzain-apurrak) eta Ebroko baratze produktuak (kardoa edo zainzuriak, ardonafarrak,..) dasta ditzakezuNafarroako produktu tipikoak hauek dira:-Nafarroako Zainzuriak-Tudelako Alkatxofak-Nafarroako Patxarana-Lodosako piper pikilloak (Pimientos del piquillo de Lodosa)-Nafarroako Moskatela (moscatel navarro)-Ronkaleko gazta (Queso del Roncal)-Idiazabaleko gazta (Queso de idiazabal)-Nafarroako txekorra (Ternera de Navarra)-Nafarroako Ardoa (Vino de Navarra)-Nafarroako olioa (Aceite de Navarra)-Navarrako mamia (Cuajada o mamia de Navarra)IBILBIDEAK95
  96. 96. Komunitate hau ezagutzeko 10 ibilbide proposatzen dizkizutIruñerria: Historia, lasaitasuna.. eta festak1. Ibilbidea: Iruñeko Alde zaharraPirinioak: oihanak, mendiak eta ibarrak2. Ibilbidea: Orreaga (Roncesvalles)3. Ibilbidea: Iratiko oihana4. Ibilbidea: Baztan5. Ibilbidea: Bertizko jaurerria eta Bidasoa aldea6. Ibilbidea: Aralar, Leitzaran eta Ulzama7. Ibilbidea: Erronkari (Olite), Zangoza(Sangüesa), Xabier etaIrunberri(Lumbier)Erdialdea: Herriak, gazteluak eta monasterioak8. Ibilbidea: Erriberri(Olite), La Olivako monasterioa9. Ibilbidea: Gares(Puente La Reina), Eunate eta Lizarra(Estella)Erribera: Ebroko paisaiak eta baratzeak10. Ibilbidea: Errege bardea (Bardenas Reales),Tutera (Tudela)96
  97. 97. -Hizkuntza:-Euskadin, gazteleraz gain euskaraz hitz egiten da, baita ondoko herri askotan.-Kokapena:-Euskadi, Euskal Herriaren parte da, probintzia hauek barne hartzen ditu:Araba, Bizkaia eta Gipuzkoa.-Espainiaren iparraldean kokatzen da eta hareninguruetan Kantabria, Burgos (Gaztela eta león), Errioxa,Nafarroa eta Lapurdi (Frantzia) aurkitzen dira. Euskadinprezipitazioak ugariak dira eta modu erregularreangertatzen dira urte osoan. Urteko bataz bestekotenperatura 13º-14º ingurukoa izaten da.-Hiriburua Gasteiz da, Arabaren hiriburua. Bilbo Bizkaikohiriburua da eta Donostia Gipuzkoakoa.(Garraioak)-Bilboko Metroa-Euskotren Trena: Eusko Trenbideak - Ferrocarriles Vascos S.A. enpresapublikoaren marka komertzial bat da, eta Euskal AutonomiaErkidegoko trenbide sare batzuetan tren zerbitzuak eskaintzen ditu.-Erliebea:Kosta:-Bizkaia: 100 hondartza inguru aurki daitezke. Bizkaia kostalde luzeena,malkartsua da, baina orokorrean hondartza handiak dauzka.-Gipuzkoa: kostak gorabehera handiagoak ditu hondartza txikiagoak etaharritsuagoak daude.Mendiak:*Mendilerro gehienak mendebalde-ekialdeardatzean kokatzen dira.-Aralar: Gipuzkoa aldetik eta Nafarroa aldetikdagoen mendikatea da, natura parkea da.Mendirik ezagunena Larrunarri/Txindoki.-Anbotoko mendilerroa: Bizkaian dagokokatuta.-Gorobel: Arabako ipar-mendebaldean .-Ordunteko mendilerroa: Bizkaian.-Aizkorriko mendilerroa: Gipuzkoakomendilerroa da, Arabako mugatik hurbilkokaturik. Euskal mitologiaren sinesmen eta elezahar askoren kokalekua da.Mendi batzuk:-Aizkorri: 1.528 metro garai dena.-Atxuri: mendilerroko garaiena da, 1.551 metrorekin.Ibaiak:-Nerbioi97
  98. 98. -Bidasoa: Amuarrainek eta, batez ere, izokinek ospe handia eman diote.Frantziarekin egiten du muga.-Oria: Gipuzkoako ibai garrantzitsuena da, bai luzeragatik, bai emariagatik. 75kilometro luze da.-Deba: Gipuzkoako ibaia da. Euskal Herriko bosgarren ibaia da luzeraz, 58kilometro dituelarik. Tamalez, Euskal Herrikoibairik kutsatuenetako bat da gaur egun.-Urola-Ekonomia:7.000 industria- enpresatik gora, zerbitzu aurreratuetako enpresa eta enpresaesportatzaile biltzen ditu.Oso lurralde txikia izan arren, Euskadik industria-bolumen handia du,eta Espainiako eskualderik aberatsenetarikoa da. Euskal AutonomiaErkidegoko aginte gobernua, Eusko Jaurlaritza da. Euskadiko enpresa askotxikiak dira eta haietako asko turismoan jarduten dute, adibidez eginkizunkulturalak antolatzen dituzte: Donostiako zinemaldia edo “La quincena musical”.Euskadin ere nekazaritza eta arrantza ugaria dago eta mundu osoan famatuakdiren jatetxeak. Haietatik askok michelin izarrak dituzte.-Biztanleria: Euskadik, 2.200.000 pertsona ditu (Espainiaren %4,6).-Eremua: Euskadik, 7.233 km² ditu.-Lehen sektorea:Euskadin nekazaritza eta batez ere arrantza asko lantzen dira. Horregatik portuasko daude:Bermeo, Getaria, Pasaia, Hondarribia…-Bigarren sektorea:Euskadik industria handia dauka erdialdean, hiriburuetan batez ere. Zentraltermiko ugari eta ontzigintza edo makinagintza badago.-Kultura:-Gastronomia:-Elkarte gastronomikoak:Gipuzkoan soziedade eta Bizkaian txoko izenez ereezagutzen direnak, bereziki Euskal Herrian hedaturikdauden elkarteak dira, helburu nagusitzat bertako bazkidediren lagunei aisiarako eta otorduetarako tokia eskaintzeadutenak.-Basque Culinary Center: Mondragon Unibertsitatearen gastronomia fakultateada. 2011-12 ikasturtean, Donostian ireki zuten.-Pintxoak: Pintxoak tabernetako jaki zati txikiak dira, edariarekin baterabizpahiru mokadutan hartzekoak. Ohikoenak ogi zatien gainean jartzen dira,txotxez eutsita. Euskadiko ia taberna guztietan ditugu eskuragai, hainbat mota,itxura eta prestaketa mailekin. Baina aukera handiena Bilboko eta, batez98
  99. 99. ere, Donostiako Alde Zaharrean daude. Mota asko daude; adib. tortilla pintxoak,mota askotako kroketak…-Jatetxeak:Bilbon:-Colavidas: Euskal gastronomian antzararen gibelfreskoa barruratu zuen.-Etxebarri erretegia: Bere plater guztiek,baita azkenburuek ere, ketu zaporea dute.Gipuzkoan:-Aiala jauregia: Gaur egun, bertan Karlos Arguiñano beasaindar sukaldariezagunaren jatetxe-hotela kokatzen da.-Martin Berasategi: Lasarte-Orian dagoen jatetxea da, 3 Michelin izardituena.Bertako sukaldari burua Martin Berasategi, mundu osoan ezaguna dena.-Mugaritz: Errenteriako Perurena mendian dagoen jatetxea da, 2 Michelinizardituena.-Zuberoa: Jabea eta arduraduna Hilario Arbelaitz da. 600 urte ingurudituen baserri batean kokatzen da.-Akelarre: Donostiako Igeldo auzoan dagoen jatetxea da, 3 Michelinizardituena. Bere itsaskiak eta baratzeko barazkiak ospetsuak dira.-Arzak: Donostiako Altza auzoan dagoen jatetxea da, 3 Michelin izar dituena.Bertoko sukaldari-burua Juan Mari Arzak da.-Edariak:-Ardoak: txakolina. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan egiten den txakolinasormarka batek babestua dago.Bi txakolin mota nagusi daude, zuria eta gorria. Lehenengoa da hedatuena.Bigarrena batez ere Bizkaian ekoizten dute: Bakion,Balmasedan eta Txorierri eskualdean.-Garagardoak:-Bertoko-Etxeandia Garardauak-Keler: Juan eta Teodoro Kutz alemaniar anaiek Donostian sortutakoenpresa garagardogilea da. Madrilen eta Katalunian egitendute orain Keler. Hala ere, bere burua Euskal Herrikogaragardo gisa agertzen du, eta Euskal Herriko hainbatfutbol talderen babesle da, bereziki Errealarena.-Pagoa-Sagardoak:-Gurutzeta: Bere egoitza Gipuzkoako Astigarraga udalerriandu.-Rezola: Egoitza Astigarragan du.-Saizar: Bere egoitza Gipuzkoako Usurbil udalerrian du. Berez, Euskal Herrikoenpresa sagardogile handienetako bat da.-Zapiain: Bere Euskal Herriko enpresa sagardogile handienetako bat da.-Fruitu eta barazkiak:99
  100. 100. -Arabako babarrun nabarra edo babarrun pikarta: Araban-Gernikako babarruna: Tolosako babarrunen oso antzekoakdira: beltzak, azal leunekoak eta oso mamitsuak.-Gernikako piperra-Ibarrako piperminak: Euskal Herrianekoiztutako pipermin ekotipoa da.-Tolosako babarruna: Tolosako babarrunak kolore more ilunadu, ia beltza, itxura obalatua du, taktuz leuna. Baina guzti honengainetik bere zapore goxoa nabarmentzen da.-Azken-burukoak edo postreak:-Arroz-tarta: gehienbat arroz gabe egiten den tartari deritzogu.-Bilboko kanutiloak kremarekin-Esne-torrada-Goxua: euskal sukaldaritzaren azken-buruko ezagunenetariko bat da,Gasteizen famatua da oso.-Intxaursaltsa: Gabonetako azken-buruko nagusienetakobat izanik. Arrautza-esnearen itxura du.-Pantxineta: Euskal Herriko azken-buruko tipikoa da.Epel hartzen da.-Tolosako teilak eta zigarretak: Erretegin etasagardotegietan zerbitzatzen da kafea laguntzeko.-Gaztak:-Idiazabal gazta: mundu osoan ezagunenetarikoa.-Kixkurre-Beste platerak:-Bakailaoa bizkaitar erara: euskal sukaldaritzaren errezeta nagusienetariko batda.-Saltsa bizkaitarra: Saltsa honen erabilera tradizionaletakobat bakailaoaren lagungarri gisa da.-Txintxorta: Enkarterriko azken-buruko tipikoa da.-Marmitakoa: Bizkaiko golkoaren arrantzaleek asmatutakoplatera da. Hegalabur edo hegaluze,piperrak, tomateak, baratxuriak eta patatak osatutako jakiada.-Mondejua: odolkiaren antzekohestebete bat da. Urtero Idiazabalgogazta eta mondejo lehiaketa egitenda Goierri ekialdeko herri honetan. Bi mondejo motadaude: Bata, zuria, arrautzaz eginikoa. Bestea, berriz,beltza, ardi odolaz eginikoa.-Euskadiko jaiak:100
  101. 101. -Aste Santua edo Aste Saindua: kristau-erlijioan, Erramu-igandean hasteneta Larunbat Santuan bukatzen den astea da, Jesukristoren nekaldia etapiztuera ospatzen dena.-Inauteriak: Bereziki Europan eta Amerikako hiri eta herrietan neguarenbukaera aldera jendeak mozorroturik ospatzen dituen jaiak dira, desfileakeginez edota besterik gabe jai-giroan murgilduz, kantuz,dantzan eta zarata eginez.-Joalduna: Ituren eta Zubieta nafar herrietan sorturiko euskalkulturako pertsonaia tradizionala da, joareak astinduzurtarrileko azken asteburuan inauterien heldueraren berriematen zuena. Batzuetan, euskal kulturako beste pertsonaiabatekin nahasita, zanpantzar esaten diote joaldunari.-Bilboko Aste Nagusia: Bilboko festa nagusiak dira. Bilboko konpartsak dirajaietako bultzatzaile historiko nagusiak, Bilboko Udalarekin batera, txosneninguruan festa-gune zabala antolatzen dute. Jaietan, beste eragile batzuek ereparte hartzen dute. Jaien hasiera markatzen du Andra Mari egunak,(abuztuaren15a), horren hurrengo ostiralean hasten dira urtero.-Donostiako jai eta jaialdiak:-Donostiako Danborrada: San Sebastian egunean, urtarrilaren20an,Donostian ospatzen den jaiak eta desfileak dira. Urtarrilaren19ko gauerdian, Konstituzio plazan hasten da, hiriko banderaren altxaerarekin.Gaztelubide elkarteak eta beste elkartetako kideek, Raimundo Sarriegiren SanSebastian Martxa jotzen dute bitartean. Honen ondoren, Erretreta, Tatiago,Diana, Iriyarena eta abar jotzen dituzte elkarte ezberdinetako danborjoleek.-Donostiako Zinemaldia: urtero irailaren bigarren hamabostaldian hirianantolatzen den zinemaldia da. Nazioarteko Zinema Ekoizleen Federazioak Amaila goreneko zinemalditzat izendatua du. Bere lehen ekitaldia 1953koirailaren 21ean izan zen. Europan garrantzitsu, entzutetsu eta zaharrenetarikoada, Espainian garrantzitsuena etabaita gaztelania hiztunen estatu eremugeografikoan ere. Egoitza nagusiaKursaal elkargunean du, halere zinemaldihonetako zenbait ekitaldi Victoria Eugeniaantzokian ere egin ohi dira. Sari nagusiak UrrezkoMaskorra film onenari eta ohorezko DonostiaSaria dira.-Donostiako musika hamabostaldia: 1939an sortutako kultura ekimenada, musika klasikoaren arlokoa.101
  102. 102. -Euskadiko eraikinak:Bizkaian:-Antzokiak:-Arriaga antzokia: Bilboko zaharrena da eta gaur egungo erreferentzianagusiaantzerkiari dagokionez hirian, Juan Crisostomo Arriagaren omenezizendatuta.-Elizak:-Jesusen Bihotza eliza-San Nikolas eliza-Santa Eufemia: Bermeoko portuan dagoen eliza da. 1995eko azaroaren14an,Eusko Jaurlaritzak kultura ondasun izendatu zuen, monumentusailkapenarekin.(Beste eraikin eta leku batzuk:)-Gernika-Lumo: erdialdeandagoen herria da. Mendeaskotan Bizkaiko batzarlekuaizan da eta han daudeBizkaiko Batzar Nagusiak.Han dago ere Gernikakoarbola (haritza), hauekkondairen ikur biziak dira.Espainiako Gerra Zibilean,hegazkinek Gernika osoasuntsitu zuten (1937an), eta geroztik, Gernika ospetsua damundu osoan. Pablo Picasso margolariak,bere Gernika izeneko margolanarekin, sarraskiaren lazgarria mundu osoanzabaldu zuen.-Guggenheim Bilbao Museoa: arte moderno eta garaikideko museoada, Bilbon kokatua. Ibaizabal ibaiaren parean eraiki zuten, Salveko zubiarenondoan.(Jatetxe hurbilak)*BISTRO Guggenheim Bilbaojatetxa: Museoan dagoen jatetxea.Astelehenetan itxita dago etataberna-kafetegia dauka.-Gaztelugatxe: Bizkaikokostaldeko arrokazko uhartetxo bat da, eta harazubi bat pasatuz iritsi daiteke. Bermeoko lurretandago, herri horren ipar-mendebaldean; hala ere,hurbilago du Bakioko herria, uhartetik lau kilometrohego-mendebaldera. Uhartetxoaren102
  103. 103. gorenean dagoen baselizari Gaztelugatxeko Doniene edo San JuanGaztelugatxekoa deritzo, eta Euskal Herriko interesgune turistiko garrantzitsuada. 231 maila ditu santutegira daraman harrizko eskailerak.(Jatetxe hurbilak)*Eneperi: Gaztelugatxera joateko bide baten ondoan dago. Komenigarria daerreserba egitea zeure gustuko jangela aukeratzeko, asko dauzka eta.Astelehenetan eta asteartetan itxita dago, Abuztuan izan ezik, Astelehenetanbakarrik ixten dutelako.-Bizkaiko Zubia: Getxoko Areeta auzoa eta Portugalete batzen dituen zubiesekia da, Bilboko portuaren itsas trafikoa etengabe eta bi alboetan aldapa luzeak eraiki gabe.-IberdrolaDorrea: Bilbon 2007 eta 2011 urteenartean eraiki zen bulego dorrea da. Guztira 41solairu eta 165 metroko altuera ditu, etaEuskadi Plazan kokaturik dago.Araban:-Elizak:-Jasokundeko Andre Mariaren eliza-San Migel eliza edo Done Mikel goiaingeruaren eliza-San Pedro eliza edo Done Petri apostoluaren elizaGipuzkoan:-Antzokiak:-Kursaal jauregia: Donostiako musika gune eta biltzar jauregia da. 1999 urteaninauguratu zen. Bertan du egoitza nagusia Donostiako NazioartekoZinemaldiak, eta Musika Hamabostaldiak erehemen du kokalekuetariko bat.(Jatetxe hurbilak)*Tsi-tao: ekialdeko sukaldaritzanespezializatutako jatetxe berri eta ezberdinada. Japonia, Txina, Thailandia eta Vietnamgosukaldaritzako platerik bikainenak dastadaitezke bertan.-Elizak:-Junkaleko (edo Ihidiko) Andre Mariareneliza: Irungo eliza nagusia da.-San Bizente: Donostiako Parte Zaharrean dagoen eliza gotikoa da. Erlijiokultuaz aparte, Musika Hamabostaldiak bertan daukaegoitza nagusietarikoa.-San Ignazioa Loiolakoaren eliza-San Pedro Apostuluaren kapera-Santa Maria basilika103
  104. 104. (Beste eraikin eta leku batzuk:)*Gipuzkoako kostan herri arrantzale txikiak aurki daitezke eta hauek kultura etagastronomia harrigarria izan dezakete. Adib.: Hondarribia, Pasaia… Herrihauetan arraia adibidez oso ona izan ohi da.-Kontxa pasealekua: Donostiako Kontxa hondartzaren gainetik dagoenpasealekua da, Kontxako badiaren hego ekialdean, Mirakontxa eta Erdialdeaauzoetan, Miramarreko tunelean hasi eta Alderdi Ederlorategiraino. Leku zoragarria da eguraldi onarekin ibilaldibat egiteko.-Donostiako Aquariuma: Donostian dagoen Aquarium edoItsas Museoa da. Marrazoak, dortokak, arrain txiki etahandiak eta marmokak ikus daitezke bertan.-Haizearen orrazia (peine del viento): Donostiako Antigua auzoaneta Ondarretako hondartzaren ipar-mendebaldearen muturrean dagoeneskultura multzoa da, Eduardo Txillidaren burdinazko hiru atalek osatua.Eskulturak ikusteko leku paregabea da, hainbat plataforma, egonleku etamailadiz osatua. Hiriaren ikur nagusietakoa da.-Iesu eliza: Donostian dagoen eliza katolikoada, Oroitzapenaren lorategian, Urumea ibaiarenezkerraldean. Itxura minimalistakoa du.-Zurriolako zubia edo Kursaaleko zubia:Donostiako Erdialdeko Boulevard hiribideaeta Gros auzoko Zurriola pasealekua lotzendituen zubia da.-Kirolak, dantzak eta abestiak:Herri kirolak, Euskadin antzinatik jokatu izan diren kirolakdira. Hauetako asko hemen sortutakoak eta bereziakdira. Hauetako batzuk: aizkora proba, sega jokoa, harrijasotzea, sokatira, idi proba etab.-Arraunketa:Itsas, ibai edo lakuen uretanontzi gainean burutzenden kirola da. Euskal kiroltzat hartzen da askotan, hala ere, Kantauri itsasoosoan egiten da. Arraunlari kopuruaren arabera 3 txalupa moten estropada(txapelketa) dira nagusi: traineruenak 13 arraunlarirekin, trainerillenak 6104
  105. 105. arraunlarirekin eta batelenak 4 arraunlarirenak. Gehienetan ur lasaietan; hauda, portu barruan, itsasadarrean edo lakuren batean.Gehienak negu amaieran eta udaberriaren hasieranizaten dira.Txapelketa garrantzitsuenak San Migel Liga etaKontxako Bandera (Donostian) dira.-Esku pilota: pilota jokoaren aldaera bat da, eskuhutsez jokatzen dena. Bi jokalari edo bi bikoteelkarren kontra arituz jokatzen da.Euskal Herrian ezezik, Errioxan, Aragoin eta Gaztela eta Leonen erejokatzen da. Nazioartean ere, Irlandan antzerakokirola jokatzen da: Irlandar pilota.-Euskal dantza:Euskal Dantzak euskal kulturaeta folklorearen osagai garrantzitsuak dira.Herri, eskualde edo lurralde batetikbestera dantzak aldatu egiten dira, baitaesanahia eta dantza egiteko modua ere(jantziak, partaideak...). Dantza batzuk osozaharrak dira, ia betidanik egin dira EuskalHerrian, baina badaude antzinako dantzenbertsio eraberrituak ere.-Bertsolaritza:Abestuz, errimatuz eta neurtuz egiten den berbaldi batda. Ahozko euskal literaturaren adarretako bat da.*Neurriz eta errimazkantatzea hitzahorra hor zer kirol motaden bertsolaritza.Xabier AmurizaBertso-jaialdiak, bertso-lehiaketak etab. ospatzen dira.Bertsoak herrietako jaietan eta ospakizunetanentzun ohi dira.105
  106. 106. KOKAPEN GEOGRAFIKOA:Extremadura Espainiako autonomi erkidego bat da, mendebaldean kokatutadago eta Portugalekin muga egiten du. Beste mugak hauek dira: IparraldeanGaztela eta Leon, Hegoaldean Andaluzia eta ekialdean Gaztela-Mantxa.Hiriburua Merida da. Caceres eta Badajoz probintziak hartzenditu. Biztanleri gehiago duen hiria Badajoz da. Extremadura1.108.130 biztanle ditu.Guadiana ibaia Badajoz-etik pasatzen da eta Tajo Caceres-etikpasatzen da (ibai garrantzitsuena da). Tajo eta Guadiana ibaiak eta beraienibaiadarrek ureztatzen dute Extremadura. Extremadura inguratzen dutenmendiak Toledoko mendiak eta Erdiko mendikateak dira, bainaExtremaduran bertan Gata mendilerroa eta Gredos mendilerroak aurkiditzakegu.EKONOMIA EXTREMADURANExtremaduran, Lehen sektorea oso garrantzitsua da.Gehien nagusitzen diren lanbideak nekazaritza etaabeltzaintza dira. Extremaduran olibadi, barazki, zereal106
  107. 107. eta mahasti landaketak daude, baita fruta arbolak ere. Abeltzaintzannagusitzen diren animaliak behiak, ardiak eta txerriak dira.Bigarren sektorean, industriasektorean, elikagai, oinetako etaehungintza industriak dira aipagarrienak.Extremaduran zentralnuklear bat dago Almarraz-en baina besteenergi mota batzuk ere badaude adibidez energi hidraulikoa eta energieolikoa.Hirugarren sektorea, merkataritza eta turismo sektorea da. Extremadurantoki kultural asko daudenez turismo asko dago beraz hotelak eta jatetxeaklan asko izaten dute gehien bat udaberrianeta udan. Bestalde, landa turismoak eregarrantzi handia izaten du eta landetxeakere garrantzitsuak dira. Extremaduranardoak asko saltzen dira, eta animaliakurdaiazpikoa egiteko eta saltzekoerabiltzen dituzte. Hango gazta osofamatua da,KULTURAGASTRONOMIA107
  108. 108. Extremadura ehiza handiko toki bat denez oso gastronomia erraza etatradizionala dauka.Extremaduran gosari tipikoak: migak, ezti torrijak edo ogi txigortuaolioztatua dira.Bazkaltzeko eta afaltzeko eskualdeko ohiko plater asko daude.Extremaduran iberikoak eta gaztak oso tipikoak dira. Gaztarikaipagarrienak Torta de Casar eta Los Ibores-eko ahuntzagaztak, biek jatorrizko deitura dute.Extremaduran asko jaten dira gazpatxoak, tomate zopak eta gari-zainzuriak. Txerria, arkumea eta antxumea asko erabiltzendituzte Extremadurako gastronomian, oso aipagarria daantzumeko kaldereta. Esan dugun bezala ehiza oso garrantzitsuadenez janari oso gozoak prestatzen dira hari esker. Bestalde,arrantza ere aipagarria da, bertako erreketan amuarrain askodaude eta era askotan presta daitezke.Extremaduran ere oso ardo onak daude, aipagarrienak pitarrako ardoak etaGuadianako ardoak dira, biek jatorrizko deitura dutenardoak dira.Postre bezala Extremaduran esnea, gazta,eztia, basa-fruituak (masustak, ahabiak etamugurdiak), esne frijitua, gazta tarta edogoxoki tipikoak ( perrunillak, bollak…).PRODUKTU TIPIKOAK.108
  109. 109. Bestalde, oso tipikoak dira eskulangintza lanak, egurrez eginak eta oreinadarrez eginek. Zeramika eta buztingintzaz egindako lanak ere aipagarriakdira.MONFRAGUE-KO PARKE NAZIONALA.Monfrague-ko parke nazionala, parke naturaltzat hartu zuten 1979ean etaparke nazionaltzat 2007. urtean. Bere azalera 18.396 hektareakoa da.Baso mediterraneoaren eta mediterranear faunaren adibiderikadierazgarriena da. Monfrague artadiz eta artelatzez osatuta dago.Monfraguen Tietar ibaia, Tajo ibaian isurtzen da .Monfraguen hegazti handiak daude, gehienak hegazti harrapariak dira.Aipagarrienak hauek dira: sai arreak (buitre leonado), sai beltzak (buitrenegro),arrano beltzak, zikoina beltzak, hontz handiak, arrano txikiak…Ugaztunen taldetik basurdeak, oreinak, orkatzak(corzo), erbiak, untxiak etakatamotz iberikoa. Bestalde narrasti, anfibio eta arrain mota ezberdinakikusi daitezke.109
  110. 110. Monfraguen ere gizakien antzinako aztarnak daude adibidez:Labar-pinturak.110
  111. 111. MERIDA-ko ERROMATAR ANTZOKIAMeridan dagoen antzoki bat da. Antzokian agertzen den idazkerak dioenezK.a 16 eta 15. urteetan eraiki zen.Erromatarrek Meridatik alde egin zutenean, antzokia galdu zen eta lurrezbete zen, bakarrik goiko harmailak gelditu ziren ikusgai.Gaur egun Merida-ko antze-tokia, turistek gehien bisitatzen duteneraikuntza da. Bestalde, 1933. urtetik Meridako Antzerki KlasikoarenJaialdia hartzen du. Honekin antze-tokiak bere jatorrizko funtzioaberreskuratzen du.111
  112. 112. MERIDAKO ERROMATAR ZIRKUAMeridan hirian zegoen eraikin handiena zen . Oso handia zenez harresitikkanpo zegoen. Bertako harmailetan 30.000 ikusle sartzen ziren.Eraikin hau I mendean eraiki zen. Eraikinaren erdian area dago, bertan,lehiaketak egiten zituzten.Gogoko zituzten lehiaketan artean “bigas” lasterketak (2 zaldi) eta“cuadriga” lasterketak (4 zaldi) zeunden. Gaur egun erromatar zirkuaninterpretazio zentru bat dago monumentuaren egitura hobeto ulertzekoeraikinara sartu aurretik.Cuadriga bat :112
  113. 113. YUSTEKO MONASTERIOAYusteko monasterioa La Vera eskualdean dago, Caceresko probintziareniparrekialdean. Ondoren bizi eta hil zen monasterio eta etxe jauregia da.Gaur egungo komentua, enperadoreen bizilekua izan zen hondakinen gaineanberreraikita dago. La Verako zenbait biztanleen ekimenez eraiki zen bainaberandugo San Jeronimoren Ordena hartu zuen. Espainiako komentu bateraerretiratzea erabaki zuen, bizitza monastikoa egiteko eta Yustemonasterioa aukeratu zuen horretarako.113
  114. 114. JERTEKO HARANACaceres-eko probintzian hiru haran daude: Ambroz-eko harana,Jerteko harana eta La Vera-ko harana. Hiruen artean ezagunena Jertekoharana da.Jerteko harana Extremadurako eskualdean dago. Hegoaldean dagoenPlasencia-ko hiriak ere fisikoki haranaren zati bat da.Harana honen herrialde garrantzitsu bat Jerte herria da. Herri hau,Jerte izena hartzen du Jerte ibaiagatik. Jertek 1300 biztanle ditu eta osoezaguna da bere gereziengatik. Biztanle gehienek maiatza inguruan gereziakbiltzen dituzte. Oso toki ezaguna da eta turismo handia izaten du baigereziondoak lorez betetzen direnean bai gereziekin daudenean. Eskualdehonetako beste herri batzuk ere gereziak biltzen dituzte.114
  115. 115. Baina Jerte ez dute bakarrik bisitatzen bere gereziengatik. Badaude erenatura maite dutenentzako leku zoragarriak. Adibidez “La Garganta de losInfiernos” bezala ezagutzen den toki ederra.Toki honetan paisaia ederraikusteaz gain urak egindako putzuetan bainatu zaitezke.115
  116. 116. EXTREMADURAKO JAIAKExtremadurako jai aipagarrienak hurrengo hauek dira:* Extremadura eguna: Irailaren zortzian ospatzen da eta Extremaduraerkidegoko jai ofiziala da. Egun hau, Guadalupeko eguna da etaGuadalupeko Ama Birjinaren ohorez ospatzen da bera delakoExtremaduraren zaindaria.* Coriako San Juanak: Urteroospatzen dira Ekainaren 23tik 29ra.1070. urtean festa hau interesnazionalako jai bezala izendatu zuten.Jai hauen protagonita nagusia zezenada. Zezenak askatzen dira etaentzierro bat antolatzen da.116
  117. 117. * Plasenciako Puertoko Ama Birjinarenerromeria: Pazko igandearen ondorengo igandean ospatzen da.Puertoko Ama Birjina Plasenciako zaindaria da. Mendia jendezbetetzen da bertan bazkaldu egiten dute. Arratsaldean AmaBirjinaren irudia santutegitik ateratzen dute. Jende asko biltzendenez Ama Birjina haien gainetik pasatzen dute eta Ama Birjinabakarrik mugitzen dela dirudi.117
  118. 118. * Piornaleko Jarramplas: Urtarrilaren 19 eta 20an ospatzen da. Jaihau Extremadurako Interes Turistikoa da. Jarramplas pertsonai batda. Alkadora eta praka batzuk jantzita eramaten ditu, praketatikkoloreetako zintak eramaten ditu zintzilik. Buruan maskara bat daukasudur luze batekin eta adar batzuekin. Jarramplas Piornaletikpaseatzen da horrela jantzita eta bertako biztanleek begetalakbotatzen dizkiote zigor modura, lehen animali lapur bat bezalaikusten zelako.* Valverde de la Vera- koEmpalaoak: jai hau aste santuan ospatzen da, hain zuzen ere, ostegunsantuan. Gizonek bizkarrean gaztainondo baten enbor zati batjartzen dute, besoak soka batekin enborrera lotzen dituzte. Gorputz-118
  119. 119. enborra eresoka batez lotzendute. Buruanarantzezegindakokoroa jartzen dute.Herritikoinutsikjoaten dira etagurutze batera iristen direnean edo beste empalao batekingurutzatzen direnean belaunikatzen dira.119
  120. 120. IBILBIDEAAste santuan Extremadurako jaietara joatea gomendatzen dut oso politakdira eta.1.EGUNA: Caceresera joango gara, han goizean 10:30,12:30 Monfraguebisitatuko dugu. Geroago Arratsaldean Meridara abiatuko gara. Hanlanda etxe batera joango gara lo egitera, eta hurrengo egunean kulturaikusiko dugu.2.EGUNA: Antzerkia bat ikusiko dugu Meridan 4:30,5:30 eta geroagoeguzkia egiten badu “garganta de los infiernosera” joango gara. Hanputzutan egongo gara gerezi batzuk jango ditugu eta landa etxera lo egiterajoango gara.3.EGUNA: Ostegun Aste santua denez han Valverdeko jaiak ikusiko dituguarratsaldean, lagunekin handik ibiliko gara.Afaltzeko eta azken eguna denezleku eder batera afaltzera joango gara. Han gazta hoberena jango dugu.Gero kotxea hartu eta etxera joango gara.Kokapen geografikoa:120
  121. 121. Galizia, Iberiar Penintsulako ipar-mendebaldean dago. A coruñaeta Pontevedra Galiziako bi probintzia dira, beste biak Lugo etaOurense dira. A coruñan 1.129.141 biztanle daude, biztanlegehien dituen probintzia da.Pontevedran berriz 81.576 biztanle daude.Mugak:A coruña eta Pontevedra klima ozeanikoko lurraldeetan daudekokatuta, iparraldeko zonaldean daudelako.A coruñako mugak hauek dira: ipar-mendebaldean ozeanoatlantikoa, Lugo ekialdean eta Pontevedra hegoaldean.Pontevedrako mugak hauek dira: iparraldean A coruña, ipar-ekialdean Lugo, ekialdean Ourense eta hegoaldean Portugal.Probintziak eta hiri nagusiak:Galiziako hiriburua Santiago De Compostela da eta Galiziako hirigarrantsitsuena da.A coruñako hiri nagusiak Coruña eta Santiago y Ferrol dira.Pontevedrako hiri nagusiak Pontevedra eta Vigo dira.Erliebea:Galizia “La tierra de los mil ríos”deitzen da ibai asko daudelako.A coruñako ibai nagusiak: Tambre,Eume eta Sar dira.Pontevedrako ibai nagusiak: Miñoeta bere ibaiadarrak Sil, Ulla etaUmia dira.Galizian oso ezagunak diraitsasadarrak,A Coruñakoak altuakdira, Pontevedrakoak aldiz baxuak.121
  122. 122. A Coruñako mendi nagusienakMontemayor eta Cova de Serpa dira.Pontevedrako mendi nagusienak Sierrade Faro eta Montes de Testeiro dira.Ekonomia:Garrantzi gehien duen sektorea lehenengoa da, berezikiarrantza. Eta honen barruan, Galizian gehien arrantzatzen denaitsaskiak dira; hala nola lanpernak, olagarroa, langostinoak…Bigarren sektorean, ontzigintza, kimika eta industri hidraulikoadira enpresa nabarmenenak.Hirugarren sektorearen barruan, kostaldean dagoenez,garraiorako puntu egokian kokatuta dago. Portuez gain,aireportuak ere badaude.Turismoa ere jarduera ekonomiko garrantzitsua da Galizian.Kultura:Oso gomendagarria da Costa de la Muertetik txango bat egitea.Galizian galegoa eta Gaztelania hitz egiten da.Pontevedrako museo garrantzitsuena Museode Pontevedra da. Egunero irekitzen duastelehenetan ezik; sarrera dohainik da.·Eliza garrantsitsuenak Basilica de SantaMaría la Mayor, La peregrina eliza, San Salvador de Lérez122
  123. 123. monasterioa, Ruinas del convento de Santo Domingo eta SanFrancisco eliza dira. Guztietan sarrera dohainik da eta egunerozabalik dago.·Eraikin famatuak:Gehienak Eskultura uhartean daude, sarrera dohainik da etaeskultura eta monumento asko daude ikusteko. Eskultura uharteaLérez ibaian eta a Illa do Cobon dago.Laberinto de Pontevedra:Labirinto bat da, eta hau ere Eskultura uharteandago.Truismos eta piramides s/t.:Banku batzuk dira, bankuetan zenbait esaldiidatzita daude eta Eskultura uhartean dago.·Eliza garrantzitsuena Santiago de Compostelada, Galiziako garrantzitsuena dela esan daiteke,Santiago bidea egiten dutenek Santiago deCompostelan bukatzen baitute bidea.Sartzeko 5€ ordaindu behar da, baina ikasle etajubilatuek 3€.123
  124. 124. Eraikin famatuenak:Torre de Hércules:Dorre bat da eta Navarra etorbidean dago.Sarrerak 2€ balio du.El Obelisco:Rúa Nueva, 4 15003 Coruña (A) A Coruñan dago. Eraikinbat da eta ez da sarrerarik behar, kalean dago eta.Maria Pita:Eraikin bat da, Maria Pitaplazan dago eta ikustea dohainik da.A Coruñako museo garrantzitsuenak:124
  125. 125. Museo de Bellas artes: Rua Zalaetandago, egunero irekitzen da,astelehenetan ezik eta sarrerak2,40€ kostatzen du. Bertan aurkidaitezkeen gauzak historikoak dira.Museo arkeologiko eta historikoa:Paseo Marítimo Alcalde FranciscoVázquez kalean dago. Eguneroirekita dago, astelehenetan eziketa sarrerak 2€ kostatzen du.Denborarekin joateko gomendatzenda, gauza asko daudelako ikusgai.Gastronomia:A Coruñan eta Pontevedran jaten diren gauzatipikoak:arraina, itsaskiak, enpanada, Cachelos congrelos, Padron piperrak, Santiago tarta,gazta tetila,patatak eta Ribeiro eta Albarinoardoak.Itsaskien artean tiipikoenak:Olagarroak,percebea eta nekora dira.Jai garrantsitsuenak: A coruñan125
  126. 126. San Juan:Ekainaren 23 ospatzen da. A Coruñako festagarrantzitsuena da. Sua egiten da etxe bakoitzean eta jendeakesaten duenez sorginak uxatzeko egiten dute. Egun honetanpatatak eta sardinak jaten dituzte.Santiago Apostol festa: Uztailan ospatzen da, 15 egun irautendu baina egun hoberenak 24a eta 25a dira. Santiago deCompostela katedralan ospatzen da.24ean su artifizialak botatzen dira Apostoluaren omenez. 25eanerregea edo errege-familiaren ordezkariek Santiago Apostoluarieskaintza batzuek egiten dizkiote.Jai garrantzitsuenak: PontevedranGure andrea Carmen:Uztailaren 16anospatzen da. Bi egun irauten du.Igandea 22: Lehenengo meza egongoda,ondoren Pontevedrako orkestrak jokodu eta bukatzeko diskoteka egongo da.Astelehena 23:Egun honetan kalejira egingo dute gaita batzuek jotzen, ondorenmeza egongo da eta bukatzeko telebistan eta “el gran show”deituriko lana antzeztuko dute.Peregrina festa: Abuztuaren 11tik 19raino irauten du.Larunbata 11: Lehenengo pregoi irakurketa egongo da etaondoren eta bukatzeko kalejira egongo da orkestrarekin.Igande 12: meza batekin hasiko da, ondoren talde batekantzeztuko du eta jarraitzeko Charanga Apeles ibiliko da hirikokale guztietatik.Gauean prozesio batzuek egingo dira, ondoren kontzertu bategongo da eta bukatzeko orkestra batzuek desfilatuko dute.126
  127. 127. Astelehena 13: jaialdi batekin hasi, ondoren kontzertu bat etabukatzeko orkestrak joko du egunsentira arte.Asteartea 14: kalejira egongo da, ondoren umeek egindakoantzerki batzuek aurkeztuko dira eta bukatzeko kontzertu bateta orkestra bat.Asteazkena 15: xake partidak egongo dira, ondoren meza egongoda eta bukatzeko banda batek joko du.Arratsaldean joko batzuek egingo dira, ondoren umeek egindakoantzerkia aurkeztuko dute eta bukatzeko ikuskizun bat egongoda.Osteguna 16: kalejiraren ondoren meza eta bukatzeko prozesiobatzuek eta kontzertu bat.Ostirala 17: hasteko kalejira egongo da,ondoren kontzertu bateta bukatzeko umeek egindako antzerki batzuek.Gauean kontzertu batzuek egongo dira eta ondoren orkestra batjoko du.Larunbata 18: lehenengo kalejira egongo da.Arratsaldean umeen festibala eta bukatzeko orkestrak joko du.Igandea 19: egun hau azken eguna da. Lehenengo kalejira egongoda, ondoren antzerkiak, jarraitzeko orkestra batek joko du etaeguna eta festa hau bukatzeko ikuskizun bat egongo da.Galiziak turismoa erakartzen du, ez bakarrik Santiago bideaburutu nahi dutenak, baizik eta bere aberastasun ugariengatikere.127
  128. 128. Espainako iparraldean dagoen probintzia bakarreko autonomiErkidegoa da, Kantauri itsasoko kostaldean kokatuta dagoena.Muga egiten du Gaztela Leon, Kantabria eta Galiziarekin.1.081.487ko biztanleria dauka , hizkuntza ofiziala gaztelania dabaina Asturiera ere hitz egiten da.Oviedo da erkidegoaren hiriburua, baina Gijón da hiririkpopulatuena. Asturias Espainia iparraldeko lurralde menditsuenaeta berdeena da . Baina Asturias ez da mendia bakarrik, badituhondartzak, monumentuak, Kultura, Gastronomia eta jaiak ere .Klima ozeanikoa du, prezipitazioak ugariak izaten dira normaleaneta neguan elurra egiten du .128
  129. 129. IKURRINAMAPA- KULTURA:*Europako mendietan “ National Park Picos de Europan” izenekoparke babestua dago. Bertan ibilbide famatu bat dago osoezaguna dena : “ Ruta del Cares”. Caín eta Pocebos arteankokatzen da eta 11 kmko luzera dauka. Bertan ibaia zeharkatueta haitzetatik paseo politak daude .Ibilbide ikusgarria benetan.129
  130. 130. * SELLA IBAIAREN JEITSIERA :Asturiasen piraguismoa oso kirol famatua da, urtero abuztukohilabetean Sella ibaiko jeitsiera ospatzen da. Mundu guztikokirolariak elkartzen dira eta 20 kilometroko regatan partehartzen dute. Arriondasen hasi eta Ribalesellan bukatzen da .Parte hartu nahi baduzu, telefono honetara deitu : 678 728718Giro ederra izaten da .*LOS PICOSDEEUROPA:Espainakolehengo parke nazionalari izena ematen dioten gailurrak dira.Bertako biosfera erreserba izendatu zuten 2.002an, bere balionaturalak direla eta.Asturias , Kantabria eta Leon probintzien arteko lotura ikusgarrigisa altxatzen dira Picos de Europa harroak. Kantabrianmendilerroan iparraldeko gune hau zerbaitengatik dapoenintsulako mendi inguru ikusgarrienateko bat . Mendigunegranitiko izugarria da itsas mailatik hasi eta 2.500 metrotikgorako gailurretaraino katen artean dgoena.130
  131. 131. (RUTAK ) :• Arenes de Cabralesetik• Bulnes y Peña Maineko zona• Ibai Duje , valle de las Moñetas , Alivietako zona• Urrielluko zona ( naranjo de bulnes )“Joteko Naranjo de Bulnesera” Funicular de bulnesPrezioak=Billete normala : ibilbide bat 15,80€Bi ibilbideak (joan etorria) 19,90€Umeen billetea : ibilbide bat 3,90€Bi ibilbideak (joan etorria) 6€Ordutegia =10: 00etatik 20:00etara zabalik dago.PICOS DE EUROPA argazki ibilbidea :Picu Urriellu(Naranjo de Bulnes ) Fraión (picu urriellu gertu)131
  132. 132. Tielve-Sotres caminora“Mirador de Camarmeña”“Arenas de Cabrales” artzain etxeakCovadonga – Cangas de Onís Covadongako santutegia132
  133. 133. Enol lakua (covadonga)Zubi Romanikoa – Cangas deOnísCangas de Onís“LaJocica-Río Dobra(Amieva)” “Cabroneru (Amieva)”133
  134. 134. “Cañón del Dobea(Amieva)” “Cireñu ( Amieva )”“Pierzu ( Beleño-Ponga)” “Los Bedules-Ponga”-ASTURIASEKO 3 SEKTOREAK:1/ NEKAZARITZA:Abeltzain partetik, behi eta txerri hazkuntza dago gehienbat.Lurzoruaren erabileratik, baso-ustiapena, baso asko eta gehiendagoen beste erabilerak batzuk dira.Nekazaritzan, fruta arbolak asko daude.2/ INDUSTRIA :Industria aldetik, kimika, metala eta ontzigintza asko daudeAsturias kostan dagoelako.134
  135. 135. Energia aldetik, termikoa da garrantzi handiena duena.Industria Oviedo aldetik gehien dago.3/ LANBIDEA :Gijón portu bat dago , Asturias kanpoko aldean hiru aireportudaude.Eta Oviedon turismo kultural asko dago.- ERAIKINAK :· Oviedoko katedrala eraikinoso famatua da.Katedral hau gotikoa da, osopolita dena.XIII. Mendean eraiki zen.135
  136. 136. · San Pedro de Mestas de con,XII. mendean eraiki zen,erromanikoa da, egurrezegina.· Santo Adriano de Tuñón:Oviedotik gertu dago, elizaerromanikoa da.perronamicoa da.Eraikin zen XVII.ean.· Santamaria de Naranko:136
  137. 137. Arkitektura perromanikoa da ,Naranko mendian aurki dezakeguna, Oviedotik gertu.842 urtean eraikin zen.· Erlojuaren torre :Erlojuaren dorrea Gijónen kokatuadago. XVI eta XIX mende artean ereikizen.-ASTURIASEKO MUSEO GARRANTZITSUENETARIKOBATZUK:· Museo del Ferrocarril:Gijonen kokatua dago.Lehen “estacion delNorte “ zen.137
  138. 138. ·Casa museo del Marquesde Sargadelas:Ferreiruelan del BaxoKokatezen da . Hor bizi zirenMarques batzuk.(Antonio Riumundo)- GASTRONOMIA:138
  139. 139. Asturiasko janari tipikoa, gazta urdina ogiarekin eta ardo pixkabat da. Han behi eta ardi asko daudenez gazta mota asko daude.Fabada ere Asturiasen oso famatua da , babarrun txuriekin ,txorizoarekin eta odolkiarekin egiten da.- JAIAK:Piraguen festa “descenso internacional del Sella” deitzen dena(Abuztuan), Sagardo jaialdia (Navian), Uztaileko bigarrenlarunbatean eta Amerikako eguna (Irailaren hemeretzian,Oviedon) nagusienak dira.139
  140. 140. BUKAERA:Gida turistiko honekin espero dut Asturias ezagutzea etadisfrutatzea.Leire AguirreKOKAPEN GEOGRAFIKOA:Kantabria penintsularen iparraldeandagoen probintzia bakarrekolurraldea da. Bere mugak hauek dira:iparraldean Kantauri itsasoarekin,mendebaldean Asturiasekin,hegoaldean Gaztela Leonekin etaekialdean Bizkaiarekin. Kostaldeandago eta 592.250 biztanle dauzka.Kantabriako hiriburua Santander daeta bertan 262.595 biztanle daude.140
  141. 141. Kantabrian, klima ozeanikoa dago. Tenperatura gozoak dira baina neguanbaxuagoak. Prezipitazio ugari daude.Kantabriako hiri nagusiak hauek dira:Torrelabega, Camargo, Castro Urdiales, Laredo, Reinosa eta Santoña dira.Kantabriako hizkuntza ofiziala gaztelania da. Kantabriak 10 komarka dauzka:Asón-Agüera, Campoo-Los Valles, Costa Oriental, Saja-Nasa, Trasminera,Besaya, Costa Occidental, Liébana, Santander eta Valles Pasiegos.ERLIEBEA:Lurralde menditsua da.Kantauriar mendikatea dago 480kilometroko luzera daukana. Mendizaleabaldin bazara Cabarga mendira joan zaitezkepaseo polit bat ematera.141
  142. 142. Kantabrian eski estazio asko daude baina guztietan garrantzitsuena AltoCampo da. Eski estazio hau Brañavieja izeneko herri batean dagoSantanderretik 100 kilometrotara.Ebro ibaiaKantabrianjaiotzen da Fontibren izenekoherri batean.142
  143. 143. Ebro garrantzitsuena da baina beste hainbat ibai daude, adibidezCares ibaia, Híjar ibaia, Miera ibaia eta Pas ibaia.EKONOMIA:1.Sektorea: Langileen %5,8ak lehenengo sektorean egiten du lan.Lantzen dituzten laboreak: behi abeltzantza, nekazaritza (bertanbarazki asko landatzen dira), arrantza, meatzaritza eta basoustiapena ematen da. Kostan dagoenez arrantza asko lantzen dute.2.Sektorea: Langileen %30,4ak bigarren sektorean egiten du lanbatez ere elikagai industrian, kimikoan eta garraio industrian.Krisialdia dela eta, eraikuntza gelditzen ari da.3.Sektorea: Kantabrian 3. sektorea garrantzitsuena da. Bertakoekonomia azken urte hauetan asko hazi egin da jende askok(Bizkaiakoa batez ere) bere bigarren etxea bertan erosi duelako.Kultura eta beste zenbait kirol ekintza erakargarri Kantabria osoan143
  144. 144. zabaltzen ari dira. Munduko bankurik garrantzitsuenetarikoaSantanderren dago Banco Santander izenekoa.Talde handientzat Cobreces izeneko herri batean Las Mañanitasizeneko nekazal turismoa dago; oso polita da eta prezioz ere osoondo dago. Gainera nekazal turismoaren ondoan frontoi bat dagobertan jolasteko.KULTURA:Comillas Kantabriako herririkospetsu eta bisitatuenetarikoa da,bere arkitektura politarengatik etapaisai zoragarriarengatik. Bertanunibertsitate katoliko bat dago144
  145. 145. Universidad pontificia de Comillas izenekoa. Comillasen ere ElCapricho De Gaudi izeneko museoa dago jauregi baten antzadaukala.El Capricho De GaudiMAGDALENAKO JAUREGIA:Santanderren Magdalenako jauregia dago. Bertan margolanakerakusten dira. Udan oso interesgarriak diren kurtso musikalakdaude musika ikasteko.Magdalenako jauregiaALTAMIRAKO LEIZEA:145
  146. 146. Santillana del Mar-en Altamirako leizea izeneko leizea dago.Bertan, Historiaurreko labar-margo multzorik garrantzitsuenetakoakdaude; duela 15.000 urte inguru margotuak izan ziren. Leizeetakoparetetan bisonteak, zaldiak, oreinak, giza-eskuak eta ikurezezagunak margotuak daude. Altamirako margoak 1879an aurkituzituen Marcelino izeneko gizon batek. Ezgeroztik Marcelinoospetsua egin zen.CABARCENO:Animaliak gustatzen baldin bazaizkizu Penagosen (Kantabriakoherri txiki batean) Cabarceno izeneko natura parkea dago. Bertanmota guztietako animaliak daude adin guztietako jendeak bisitatuahal izateko. Autoan mugitu daiteke parketik eta gainera 0-5 urtearte sarrera dohainik da.GASTRONOMIA:146

×