SlideShare a Scribd company logo

G 054

datiko43
datiko43

ინტერნეტ სახელმძღვანელო ქიმიაში

1 of 9
Download to read offline
გაკვეთილი #54


საშინაო დავალების შემოწმება:

1. კათოდზე Hg, ანოდზე Cl2.
2. m (Ag) = 201,45გ        m (O2) = 14, 92გ




VIII ტესტი

1. რომელი დებულებაა მცდარი?

      1.   ნივთიერებები, რომელთა წყალხსნარები და ნალღობები ელ.დენს

           ატარებენ, ელექტროლიტები ეწოდებათ

      2.   ელექტროლიტები        იონური   ან   პოლარულ-კოვალენტური     ბმის
           შემცველი ნივთიერებებია

      3.   დისოციაცია შექცევადი პროცესია

      4.   არაელექტროლიტები იონური ბმის შემცველი ნაერთებია

2. მჟავები     ისეთი   ელექტროლიტებია,        რომლებიც   წყალში   გახსნისას

   დისოცირდებიან:

      1.   წყალბადის კათიონებად და ჰიდროქსილის ანიონებად

      2.   მეტალის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად

      3.   წყალბადის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად

      4.   არც ერთი პასუხი არ არის სწორი

3. დისოციაციის რომელი სქემაა სწორი?

   1. KMnO4        K+ + Mn7+ + 4O2-

   2. NaClO3       Na+ + ClO32-

   3. H2CrO4       2H+ + Cr6+ + 4O2-

   4. KMnO4        K+ + MnO4-
0
 4. 0,1მოლი/ლ კონცენტრაციისას და 15 C-ზე I ნივთიერების დისოციაციის

     ხარისხი უდრის 0,2 ანუ α1=0,2, II ნივთიერების – 0,5, III ნივთიერების – 0,7,

     ეს ნიშნავს, რომ:

        1.   I ნივთიერება სუსტი ელექტროლიტია, II საშუალო, III ძლიერი

        2.   I   ნივთიერება   საშუალო       ელექტროლიტია,   II   და   III   ძლიერი
             ელექტროლიტებია

        3.   I, II და III სუსტი ელექტროლიტებია

        4.   I, II და III საშუალო ელექტროლიტებია

5.   ძლიერი ელექტროლიტებია:

     1. HCl, NaOH, NaNO3, NaCl, Ca(OH)2

     2. HCl, H2S, NaCl, NaNO3, NaOH

     3. HCl, H2CO3, AlCl3, ZnCl2, Na2CO3

     4. HCl, NaCl, Cu(OH)2, AgNO3, KCl

6. HMnO4 + KOH = KMnO4 + H2O

     ამ რეაქციის შემოკლებული იონური ტოლობაა:

     1. H+ + OH-        H2O

     2. K+ + MnO4-       KMnO4

     3. H+ + K+ + OH-         KMnO4 + H2O

     4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი

7. CaCl2 + Na2CO3 = CaCO3 + 2NaCl

     ამ რეაქციის შემოკლებული იონური განტოლებაა:

     1. Ca2+ + 2Cl- + 2Na+ + CO32-         CaCO3 + 2NaCl

     2. Ca2+ + CO32-          CaCO3

     3. Na+ + Cl-        NaCl
4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი


  8. ფოსფორმჟავას ხსნარში ყველა იონზე მეტია:

     1. ფოსფატ იონები       2. ჰიდროფოსფატ იონები


     3. წყალბადიონები       4. სამივე იონი თანაბრად იქნება წარმოდგენილი

  9. ნატრიუმის კარბონატის წყალხსნარს ეაქნება

     1. მჟავა რეაქცია       2. ტუტე რექცია           3. ნეიტრალური რეაქცია


     4. პასუხები არასწორია, რადგან ნატრიუმის კარბონატი წყალში არ იხსნება


  10. რომელი დებულებაა მცდარი?

        1. თუ ხსნარში წყალბადიონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება მჟავა რეაქცია

        2. თუ ხსნარში წყალბადიონების და მჟავური ნაშთის კონცენტრაციები

           ერთმანეთის ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია

        3. თუ ხსნარში ჰიდროქსილ იონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება ტუტე
           რეაქცია

        4. თუ წყალბად და ჰიდროქსილ იონების კონცენტრაციები ერთმანეთის

           ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია

შენიშვნა: ჯერ ვისწავლოთ მოცემული გაკვეთილი და შემდეგ გავაკეთოთ ტესტი.




                        მარილთა ჰიდროლიზი

  ხსნარის რეაქცია, ინდიკატორები

  როგორც უკვე ავღნიშნეთ წყალი ძალიან სუსტი ელექტროლიტია და ის ძალიან
მცირედაა დისოცირებული.
                      HOH        H+ + OH-
სუფთა წყალში H+ და OH- იონები თანაბარი რაოდენობითაა. თუ წყალში გავხსნით
მჟავას, მაგ: HCl, მისი დისოციაციის გამო ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები.
                           HCl       H+ + Cl-
 ხოლო თუ წყალში გავხსნით ტუტეს, ხსნარში ჭარბად OH- იონები წარმოიქმნება.
                     NaOH       Na+ + OH-
 პირველ შემთხვევაში ამბობენ, რომ ხსნარს მჟავა რეაქცია აქვს (ან ამბობენ “მჟავა
არეა”). მეორე შემთხვევაში კი, ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს (სხვაგვარად “ტუტე არეა”).
ხოლო, სუფთა წყალს, აგრეთვე ისეთ ხსნარებს, რომლებშიც წყალბადის და
ჰიდროქსილის იონები თანაბარი რაოდენობითაა, სხვაგვარად, როცა [H+] = [OH-]
(ე.ი. წყალბადისა და ჰიდროქსილის იონების მოლური კონცენტრაციები თანაბარია)
ნეიტრალური ხსნარები (“ნეიტრალური არე”) ეწოდებათ.
 არსებობენ ისეთი ნივთიერებები, როლებიც სხვადასხვა რეაქციის მქონე ხსნარებში
იღებენ სპეციფიკურ შეფერილობას. ამ ნივთიერებებს ინდიკატორები ქვიათ.




            ზოგიერთი ინდიკატორის შეფერილობა სხვადასხვა არეში
ინდიკატორის შეფერილობა


        ინდიკატორი


                         მჟავა არე         ნეიტრალური    ტუტე არე
                                             არე




        ლაკმუსი          წითელი             ლურჯი        ლურჯი


        ფენოლფტალეინი    უფერო              უფერო        ჟოლოს-
                                                          ფერი
        მეთილნარინჯი     წითელი           ნარინჯისფერი
                                                         ყვითელი




  მარილთა ჰიდროლიზი


  ნორმალური მარილები არც H+ და არც OH- იონებს არ შეიცავენ. ამიტომ უნდა
გვეფიქრა, რომ მარილების წყალხსნარებს ნეიტრალური რეაქცია ექნებოდათ. ეს
მართლაც ასეა ისეთი მარილებისთვის, რომლების ძლიერი მჟავებისა და ძლიერი
ფუძეებისგანაა წარმოქმნილი. გავიხსენოთ: რაც უფრო კარგადაა დისოცირებული
მჟავა ან ფუძე, მით უფრო ძლიერია ის. მაგ: KNO3 წარმოქმნილია ძლიერი მჟავის
(HNO3) და ძლიერი ფუძისგან (KOH).

                         HNO3         Zl i er i mJava
                  KNO3
                         KOH          Zl i er i f u Ze
  ანუ

                         HCl         Zl i er i mJava
                  NaCl
                         NaOH        Zl i er i f uZe
  ასევეა

  განვიხილოთ პროცესები, რომლებიც მიმდინარეობენ კალიუმის ციანიდის
წყალში გახსნისას . KCN წარმოქმნილია სუსტი მჟავისგან და ძლიერი ფუძისგან:
HCN    c i anwyal bad mJava - su st i mJavaa - pr aqt i kul ad ar ar i s d i so c i r ebul i
  KCN
           KOH    kal i um s t ut e - Zl i er i f uZe - sr ul ad aa d i so c i r ebul i
                          i




  კალიუმის ციანიდის წყალში გახსნისას მარილი რეაგირებს წყალთან და მყარდება
წონასწორობა.
                      KCN + HOH               KOH + HCN

  რეაქციის შედეგად წარმოიქმნება ძლიერი რეაგენტი KOH, რომელიც შეაბრუნებს
ამ რეაქციას. წონასწორობა მარცხნივაა გადახრილი, მაგრამ ხსნარში ოთხივე
კომპონენტი იქნება.
  აღნიშნული რეაქციის იონური ტოლობაა:
                        -                   -
                 K+ + CN + HOH       K+ + OH + HCN

  შემოკლებული ტოლობაა:
             -               -
           CN + HOH        OH + HCN
  როგორც ვხედავთ რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება OH- ანიონები და
ხსნარს ტუტე რეაქცია ექნება.
  მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რეაქციას ჰიდროლიზის რეაქცია
ეწოდება.
  ამ მაგალითიდან კარგად ჩანს, რომ მარილთა ჰიდროლიზი ნეიტრალიზაციის
რეაქციის შებრუნებული რეაქციაა.
  ანალოგიურად ჰიდროლიზდება Na2CO3 – ნატრიუმის კარბონატი – სოდა

           H2CO3 naxSi r mJava, sust i mJavaa - pr aqt i ku l ad ar ar i s d i so c i r ebul i
Na2CO3
           NaOH    nat r i u m s t ut e - Zl i er i f uZe - sr ul ad aa d i so c i r ebul i
                              i


  ამ მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა




                       H        OH                      H      OH
                            +
                       O        Na                       O + Na
              O   C                           O    C
                        O       Na                       O     Na

  ანუ         Na2CO3 + HOH               NaHCO3 + NaOH
                                        ნატრიუმის

Recommended

G 054 ახალი
G 054 ახალიG 054 ახალი
G 054 ახალიbarambo
 
გაკვეთილი № 54
გაკვეთილი № 54გაკვეთილი № 54
გაკვეთილი № 54barambo
 
ტესტები
ტესტებიტესტები
ტესტებიbarambo
 
გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17barambo
 
გაკვეთილი № 17 2
გაკვეთილი № 17 2გაკვეთილი № 17 2
გაკვეთილი № 17 2barambo
 
გაკვეთილი № 21
გაკვეთილი № 21გაკვეთილი № 21
გაკვეთილი № 21barambo
 
გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16barambo
 
გაკვეთილი № 19 3
გაკვეთილი № 19 3გაკვეთილი № 19 3
გაკვეთილი № 19 3barambo
 

More Related Content

What's hot

გაკვეთილი № 8
გაკვეთილი № 8გაკვეთილი № 8
გაკვეთილი № 8barambo
 
გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16barambo
 
გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13barambo
 
G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01barambo
 
გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3barambo
 
გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13datiko43
 
გაკვეთილი I
გაკვეთილი Iგაკვეთილი I
გაკვეთილი Iqimia
 
გაკვეთილი № 12
გაკვეთილი № 12გაკვეთილი № 12
გაკვეთილი № 12datiko43
 
G 014.doc
G 014.docG 014.doc
G 014.docqimia
 
გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3barambo
 
გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25datiko43
 
გაკვეთილი № 1
გაკვეთილი № 1გაკვეთილი № 1
გაკვეთილი № 1barambo
 

What's hot (15)

გაკვეთილი № 8
გაკვეთილი № 8გაკვეთილი № 8
გაკვეთილი № 8
 
G 052
G 052G 052
G 052
 
გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16
 
გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13
 
G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01G052 120708075806-phpapp01
G052 120708075806-phpapp01
 
გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3
 
Ara 014
Ara 014Ara 014
Ara 014
 
გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13
 
გაკვეთილი I
გაკვეთილი Iგაკვეთილი I
გაკვეთილი I
 
Ara 001
Ara 001Ara 001
Ara 001
 
გაკვეთილი № 12
გაკვეთილი № 12გაკვეთილი № 12
გაკვეთილი № 12
 
G 014.doc
G 014.docG 014.doc
G 014.doc
 
გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3გაკვეთილი № 3
გაკვეთილი № 3
 
გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25გაკვეთილი № 25
გაკვეთილი № 25
 
გაკვეთილი № 1
გაკვეთილი № 1გაკვეთილი № 1
გაკვეთილი № 1
 

Similar to G 054

გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52barambo
 
გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52barambo
 
გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52barambo
 
გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13barambo
 
გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18datiko43
 
გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16datiko43
 
გაკვეთილი № 21
გაკვეთილი № 21გაკვეთილი № 21
გაკვეთილი № 21barambo
 
G 018.doc
G 018.docG 018.doc
G 018.docqimia
 
გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17barambo
 
გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17barambo
 
G 016.doc
G 016.docG 016.doc
G 016.docqimia
 
G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01barambo
 

Similar to G 054 (20)

O 015
O 015O 015
O 015
 
O 015
O 015O 015
O 015
 
Ara 005
Ara 005Ara 005
Ara 005
 
Ara 005
Ara 005Ara 005
Ara 005
 
გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52
 
გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52
 
გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52გაკვეთილი № 52
გაკვეთილი № 52
 
გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13გაკვეთილი № 13
გაკვეთილი № 13
 
გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18გაკვეთილი № 18
გაკვეთილი № 18
 
გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16გაკვეთილი № 16
გაკვეთილი № 16
 
Ara 005
Ara 005Ara 005
Ara 005
 
Ara 001
Ara 001Ara 001
Ara 001
 
Ara 004
Ara 004Ara 004
Ara 004
 
გაკვეთილი № 21
გაკვეთილი № 21გაკვეთილი № 21
გაკვეთილი № 21
 
G 018.doc
G 018.docG 018.doc
G 018.doc
 
Ara 004
Ara 004Ara 004
Ara 004
 
გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17
 
გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17გაკვეთილი № 17
გაკვეთილი № 17
 
G 016.doc
G 016.docG 016.doc
G 016.doc
 
G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01G015 110926065817-phpapp01
G015 110926065817-phpapp01
 

More from datiko43

12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.wdatiko43
 
გაკვეთილი № 49
გაკვეთილი № 49გაკვეთილი № 49
გაკვეთილი № 49datiko43
 
გაკვეთილი № 48
გაკვეთილი № 48გაკვეთილი № 48
გაკვეთილი № 48datiko43
 
გაკვეთილი № 47
გაკვეთილი № 47გაკვეთილი № 47
გაკვეთილი № 47datiko43
 
გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45datiko43
 
გაკვეთილი № 46
გაკვეთილი № 46გაკვეთილი № 46
გაკვეთილი № 46datiko43
 
გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45datiko43
 
გაკვეთილი № 44
გაკვეთილი № 44გაკვეთილი № 44
გაკვეთილი № 44datiko43
 
გაკვეთილი № 43
გაკვეთილი № 43გაკვეთილი № 43
გაკვეთილი № 43datiko43
 
გაკვეთილი № 42
გაკვეთილი № 42გაკვეთილი № 42
გაკვეთილი № 42datiko43
 
გაკვეთილი № 41
გაკვეთილი № 41გაკვეთილი № 41
გაკვეთილი № 41datiko43
 
გაკვეთილი № 39
გაკვეთილი № 39გაკვეთილი № 39
გაკვეთილი № 39datiko43
 
გაკვეთილი № 38
გაკვეთილი № 38გაკვეთილი № 38
გაკვეთილი № 38datiko43
 
გაკვეთილი № 37
გაკვეთილი № 37გაკვეთილი № 37
გაკვეთილი № 37datiko43
 
გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36datiko43
 
გაკვეთილი № 35
გაკვეთილი № 35გაკვეთილი № 35
გაკვეთილი № 35datiko43
 
გაკვეთილი № 34
გაკვეთილი № 34გაკვეთილი № 34
გაკვეთილი № 34datiko43
 
გაკვეთილი № 33
გაკვეთილი № 33გაკვეთილი № 33
გაკვეთილი № 33datiko43
 

More from datiko43 (20)

12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
12.ictteqnologiebi 2011 2016 s.w
 
გაკვეთილი № 49
გაკვეთილი № 49გაკვეთილი № 49
გაკვეთილი № 49
 
გაკვეთილი № 48
გაკვეთილი № 48გაკვეთილი № 48
გაკვეთილი № 48
 
გაკვეთილი № 47
გაკვეთილი № 47გაკვეთილი № 47
გაკვეთილი № 47
 
გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45
 
გაკვეთილი № 46
გაკვეთილი № 46გაკვეთილი № 46
გაკვეთილი № 46
 
გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45გაკვეთილი № 45
გაკვეთილი № 45
 
გაკვეთილი № 44
გაკვეთილი № 44გაკვეთილი № 44
გაკვეთილი № 44
 
გაკვეთილი № 43
გაკვეთილი № 43გაკვეთილი № 43
გაკვეთილი № 43
 
გაკვეთილი № 42
გაკვეთილი № 42გაკვეთილი № 42
გაკვეთილი № 42
 
გაკვეთილი № 41
გაკვეთილი № 41გაკვეთილი № 41
გაკვეთილი № 41
 
G 040
G 040G 040
G 040
 
გაკვეთილი № 39
გაკვეთილი № 39გაკვეთილი № 39
გაკვეთილი № 39
 
გაკვეთილი № 38
გაკვეთილი № 38გაკვეთილი № 38
გაკვეთილი № 38
 
G 037
G 037G 037
G 037
 
გაკვეთილი № 37
გაკვეთილი № 37გაკვეთილი № 37
გაკვეთილი № 37
 
გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36გაკვეთილი № 36
გაკვეთილი № 36
 
გაკვეთილი № 35
გაკვეთილი № 35გაკვეთილი № 35
გაკვეთილი № 35
 
გაკვეთილი № 34
გაკვეთილი № 34გაკვეთილი № 34
გაკვეთილი № 34
 
გაკვეთილი № 33
გაკვეთილი № 33გაკვეთილი № 33
გაკვეთილი № 33
 

G 054

  • 1. გაკვეთილი #54 საშინაო დავალების შემოწმება: 1. კათოდზე Hg, ანოდზე Cl2. 2. m (Ag) = 201,45გ m (O2) = 14, 92გ VIII ტესტი 1. რომელი დებულებაა მცდარი? 1. ნივთიერებები, რომელთა წყალხსნარები და ნალღობები ელ.დენს ატარებენ, ელექტროლიტები ეწოდებათ 2. ელექტროლიტები იონური ან პოლარულ-კოვალენტური ბმის შემცველი ნივთიერებებია 3. დისოციაცია შექცევადი პროცესია 4. არაელექტროლიტები იონური ბმის შემცველი ნაერთებია 2. მჟავები ისეთი ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალში გახსნისას დისოცირდებიან: 1. წყალბადის კათიონებად და ჰიდროქსილის ანიონებად 2. მეტალის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად 3. წყალბადის კათიონებად და მჟავას ნაშთის ანიონებად 4. არც ერთი პასუხი არ არის სწორი 3. დისოციაციის რომელი სქემაა სწორი? 1. KMnO4 K+ + Mn7+ + 4O2- 2. NaClO3 Na+ + ClO32- 3. H2CrO4 2H+ + Cr6+ + 4O2- 4. KMnO4 K+ + MnO4-
  • 2. 0 4. 0,1მოლი/ლ კონცენტრაციისას და 15 C-ზე I ნივთიერების დისოციაციის ხარისხი უდრის 0,2 ანუ α1=0,2, II ნივთიერების – 0,5, III ნივთიერების – 0,7, ეს ნიშნავს, რომ: 1. I ნივთიერება სუსტი ელექტროლიტია, II საშუალო, III ძლიერი 2. I ნივთიერება საშუალო ელექტროლიტია, II და III ძლიერი ელექტროლიტებია 3. I, II და III სუსტი ელექტროლიტებია 4. I, II და III საშუალო ელექტროლიტებია 5. ძლიერი ელექტროლიტებია: 1. HCl, NaOH, NaNO3, NaCl, Ca(OH)2 2. HCl, H2S, NaCl, NaNO3, NaOH 3. HCl, H2CO3, AlCl3, ZnCl2, Na2CO3 4. HCl, NaCl, Cu(OH)2, AgNO3, KCl 6. HMnO4 + KOH = KMnO4 + H2O ამ რეაქციის შემოკლებული იონური ტოლობაა: 1. H+ + OH- H2O 2. K+ + MnO4- KMnO4 3. H+ + K+ + OH- KMnO4 + H2O 4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი 7. CaCl2 + Na2CO3 = CaCO3 + 2NaCl ამ რეაქციის შემოკლებული იონური განტოლებაა: 1. Ca2+ + 2Cl- + 2Na+ + CO32- CaCO3 + 2NaCl 2. Ca2+ + CO32- CaCO3 3. Na+ + Cl- NaCl
  • 3. 4. არცერთი პასუხი არ არის სწორი 8. ფოსფორმჟავას ხსნარში ყველა იონზე მეტია: 1. ფოსფატ იონები 2. ჰიდროფოსფატ იონები 3. წყალბადიონები 4. სამივე იონი თანაბრად იქნება წარმოდგენილი 9. ნატრიუმის კარბონატის წყალხსნარს ეაქნება 1. მჟავა რეაქცია 2. ტუტე რექცია 3. ნეიტრალური რეაქცია 4. პასუხები არასწორია, რადგან ნატრიუმის კარბონატი წყალში არ იხსნება 10. რომელი დებულებაა მცდარი? 1. თუ ხსნარში წყალბადიონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება მჟავა რეაქცია 2. თუ ხსნარში წყალბადიონების და მჟავური ნაშთის კონცენტრაციები ერთმანეთის ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია 3. თუ ხსნარში ჰიდროქსილ იონები ჭარბადაა, ხსნარს ექნება ტუტე რეაქცია 4. თუ წყალბად და ჰიდროქსილ იონების კონცენტრაციები ერთმანეთის ტოლია, ხსნარს ექნება ნეიტრალური რეაქცია შენიშვნა: ჯერ ვისწავლოთ მოცემული გაკვეთილი და შემდეგ გავაკეთოთ ტესტი. მარილთა ჰიდროლიზი ხსნარის რეაქცია, ინდიკატორები როგორც უკვე ავღნიშნეთ წყალი ძალიან სუსტი ელექტროლიტია და ის ძალიან მცირედაა დისოცირებული. HOH H+ + OH-
  • 4. სუფთა წყალში H+ და OH- იონები თანაბარი რაოდენობითაა. თუ წყალში გავხსნით მჟავას, მაგ: HCl, მისი დისოციაციის გამო ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები. HCl H+ + Cl- ხოლო თუ წყალში გავხსნით ტუტეს, ხსნარში ჭარბად OH- იონები წარმოიქმნება. NaOH Na+ + OH- პირველ შემთხვევაში ამბობენ, რომ ხსნარს მჟავა რეაქცია აქვს (ან ამბობენ “მჟავა არეა”). მეორე შემთხვევაში კი, ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს (სხვაგვარად “ტუტე არეა”). ხოლო, სუფთა წყალს, აგრეთვე ისეთ ხსნარებს, რომლებშიც წყალბადის და ჰიდროქსილის იონები თანაბარი რაოდენობითაა, სხვაგვარად, როცა [H+] = [OH-] (ე.ი. წყალბადისა და ჰიდროქსილის იონების მოლური კონცენტრაციები თანაბარია) ნეიტრალური ხსნარები (“ნეიტრალური არე”) ეწოდებათ. არსებობენ ისეთი ნივთიერებები, როლებიც სხვადასხვა რეაქციის მქონე ხსნარებში იღებენ სპეციფიკურ შეფერილობას. ამ ნივთიერებებს ინდიკატორები ქვიათ. ზოგიერთი ინდიკატორის შეფერილობა სხვადასხვა არეში
  • 5. ინდიკატორის შეფერილობა ინდიკატორი მჟავა არე ნეიტრალური ტუტე არე არე ლაკმუსი წითელი ლურჯი ლურჯი ფენოლფტალეინი უფერო უფერო ჟოლოს- ფერი მეთილნარინჯი წითელი ნარინჯისფერი ყვითელი მარილთა ჰიდროლიზი ნორმალური მარილები არც H+ და არც OH- იონებს არ შეიცავენ. ამიტომ უნდა გვეფიქრა, რომ მარილების წყალხსნარებს ნეიტრალური რეაქცია ექნებოდათ. ეს მართლაც ასეა ისეთი მარილებისთვის, რომლების ძლიერი მჟავებისა და ძლიერი ფუძეებისგანაა წარმოქმნილი. გავიხსენოთ: რაც უფრო კარგადაა დისოცირებული მჟავა ან ფუძე, მით უფრო ძლიერია ის. მაგ: KNO3 წარმოქმნილია ძლიერი მჟავის (HNO3) და ძლიერი ფუძისგან (KOH). HNO3 Zl i er i mJava KNO3 KOH Zl i er i f u Ze ანუ HCl Zl i er i mJava NaCl NaOH Zl i er i f uZe ასევეა განვიხილოთ პროცესები, რომლებიც მიმდინარეობენ კალიუმის ციანიდის წყალში გახსნისას . KCN წარმოქმნილია სუსტი მჟავისგან და ძლიერი ფუძისგან:
  • 6. HCN c i anwyal bad mJava - su st i mJavaa - pr aqt i kul ad ar ar i s d i so c i r ebul i KCN KOH kal i um s t ut e - Zl i er i f uZe - sr ul ad aa d i so c i r ebul i i კალიუმის ციანიდის წყალში გახსნისას მარილი რეაგირებს წყალთან და მყარდება წონასწორობა. KCN + HOH KOH + HCN რეაქციის შედეგად წარმოიქმნება ძლიერი რეაგენტი KOH, რომელიც შეაბრუნებს ამ რეაქციას. წონასწორობა მარცხნივაა გადახრილი, მაგრამ ხსნარში ოთხივე კომპონენტი იქნება. აღნიშნული რეაქციის იონური ტოლობაა: - - K+ + CN + HOH K+ + OH + HCN შემოკლებული ტოლობაა: - - CN + HOH OH + HCN როგორც ვხედავთ რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება OH- ანიონები და ხსნარს ტუტე რეაქცია ექნება. მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რეაქციას ჰიდროლიზის რეაქცია ეწოდება. ამ მაგალითიდან კარგად ჩანს, რომ მარილთა ჰიდროლიზი ნეიტრალიზაციის რეაქციის შებრუნებული რეაქციაა. ანალოგიურად ჰიდროლიზდება Na2CO3 – ნატრიუმის კარბონატი – სოდა H2CO3 naxSi r mJava, sust i mJavaa - pr aqt i ku l ad ar ar i s d i so c i r ebul i Na2CO3 NaOH nat r i u m s t ut e - Zl i er i f uZe - sr ul ad aa d i so c i r ebul i i ამ მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა H OH H OH + O Na O + Na O C O C O Na O Na ანუ Na2CO3 + HOH NaHCO3 + NaOH ნატრიუმის
  • 7. ჰიდროკარბონატი 2Na+ + CO32- + HOH Na+ + HCO3- + Na+ + OH- იონურად 2- შემოკლებურად CO3 + HOH HCO3- + OH- ხსნარში ჭარბად წარმოიქმნება OH- იონები და ხსნარს ტუტე რეაქცია აქვს. განვიხილოთ ამონიუმის ქლორიდის ჰიდროლიზის რეაქცია: NH4OH am ni um s hi d r o qsi d i , sust i f uZe - pr aqt i kul ad ar ar i s d i so c i r ebul i o i NH4Cl HCl m il m ar Java, Zl i er i mJavaa - sr ul ad aa d i so c i r ebul i მჟავა რეაქცია ექნება ამონიუმის ქლორიდის წყალხსნარს: NH4Cl + HOH NH4OH + HCl იონურად NH4+ + Cl- + HOH NH4OH + H+ + Cl- NH4+ + HOH NH4OH + H+ რეაქციის შედეგად ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები, ამიტომაც აქვს ხსნარს მჟავა რეაქცია. Mმჟავა რეაქცია აქვს ალუმინის ქლორიდის წყალხსნარსაც. Al(OH)3 al um ni s hi d r o qsi d i , sust i f uZe - pr aqt i ku l ad ar ar i s d i so c i r ebul i i AlCl3 HCl m il m ar Java, Zl i er i mJavaa - sr ul ad aa d i so c i r ebul i მარილის წყალში გახსნისას მყარდება წონასწორობა. Cl Cl Cl Al Cl Cl Al + Cl HO H OH H AlCl3 + HOH AlCl2(OH) + HCl ალუმინის ჰიდროქსოქლორიდი იონურად Al3+ + 3Cl- + HOH Al(OH)2+ + 2Cl- + H+ + Cl- შემოკლებულად Al3+ + HOH Al(OH)2+ + H+ ჭარბად წარმოიქმნება H+ იონები, ამიტომაც ხსნარს აქვს მჟავა რეაქცია.
  • 8. ჰიდროლიზის რეაქცია შეაძლება კიდევ გაგრძელდეს: შესაძლებელია OH OH Cl Al Cl Cl Al + HCl HO H OH ანუ Al(OH)Cl2 + HOH Al(OH)2Cl + HCl ალუმინის დიჰიდროქსოქლორიდი იონურად Al(OH)2+ + 2Cl- + HOH Al(OH)2+ + Cl- + H+ + Cl- შემოკლებულად Al(OH)2+ + HOH Al(OH)2+ + H+ იწვევს ხსნარის მჟავა რეაქციას შემდეგი საფეხურია: OH OH HO Al Cl HO Al + HCl HO H OH ანუ Al(OH)2Cl + HOH Al(OH)3 + HCl იონურად: Al(OH)2 + Cl- + HOH + Al(OH)3 + H+ + Cl- შემოკლებულად: Al(OH)2+ + HOH Al(OH)3 + H+ იწვევს ხსნარის მჟავა რეაქციას ე.ი. ძლიერი მჟავის და სუსტი ფუძის მარილების წყალხსნარებს მჟავე რეაქცია, ხოლო სუსტი მჟავისა და ძლიერი ფუძის მარილების წყალხსნარებს ტუტე რეაქცია აქვთ (ხსნარის რეაქციას ადვილად გავიგებთ ინდიკატორის საშუალებით). ამის
  • 9. მიზეზია მარილისა და წყლის ურთიერთქმედების რექცია, რომელსაც მარილთა ჰიდროლიზი ეწოდება. თუ მარილი სუსტი მჟავისა და სუსტი ფუძისგანაა წარმოქმნილი, მაშინ ჰიდროლიზი ბოლომდე მიმდინარეობს, ანუ რეაქცია შეუქცევადია. Al(OH)3 al u m ni s hi d r o qsi d i , su st i f uZe - pr aqt i ku l ad ar ar i s d i so c i r ebu l i i Al2S3 H 2S go gi r d wyal bad mJava, sust i mJavaa - pr aqt i ku l ad ar ar i s d i so c i r ebu l i ეს მარილი მხოლოდ უწყლო გარემოში არსებობს, წყალში კი იშლება. Al2S3 + 6HOH → 2Al(OH)3↓ + 3H2S↑ საშინაო დავალება: 1. როგორი არე ექნებათ მარილების წყალხსნარებს? Na2SO4, K3PO4, Fe2(SO4)3, Cu(NO3)2 2. დაწერეთ K2CO3 და FeBr3 –ის ჰიდროლიზის რეაქციები. VIII ტესტის პასუხები: 1. 4 2. 3 3. 4 4. 2 5. 1 6. 1 7. 2 8. 3 9. 2 10. 2