გაკვეთილი № 15

2,100 views

Published on

http://qimia.blogspot.com
კურსის ავტორები: მერაბ ჯელია, გიორგი მახარაძე, ნუნუ ჯავახიშვილი.

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,100
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
59
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

გაკვეთილი № 15

  1. 1. გაკვეთილი N15საშინაო დავალების შემოწმება:1. MgO + 2HCl  MgCl2 + H2O MgO + H2SO4  MgSO4 + H2O MgO + 2HNO3  Mg(NO3)2 + H2O MgO + SO3  MgSO4 MgO + N2O5  Mg(NO3) 2 3MgO + P2O5  Mg3(PO4)2 Na2O + 2HCl  2NaCl + H2O Na2O + H2SO4  Na2SO4 + H2O Na2O + 2HNO3  2NaNO3 + H2O Na2O + SO3  Na2SO4 Na2O + N2O5  2NaNO3 3Na2O + P2O5  2Na3PO4 FeO + 2HCl  FeCl2 + H2O FeO + H2SO4  FeSO4 + H2O FeO + 2HNO3  Fe(NO3) 2 + H2O FeO + SO3  FeSO4 FeO + N2O5  Fe(NO3) 2 3FeO + P2O5  Fe3(PO4)2 Fe2O3 + 6HCl  2FeCl3 + 3H2O Fe2O3 + 3H2SO4  Fe2 (SO4)3 + 3H2O Fe2O3 + 6HNO3  2Fe(NO3)3 + 3H2O Fe2O3+ 3SO3  Fe2 (SO4)3 Fe2O3+ 3N2O5  2Fe(NO3)3 Fe2O3 + P2O5  2FePO42. SO2 + 2KOH  K2SO3 + H2O SO2 + Ba(OH)2  BaSO3 + H2O SO2 + Na2O  Na2SO3 SO2 + SrO  SrSO3 SO3 + 2KOH  K2SO4 + H2O SO3 + Ba(OH)2  BaSO4 + H2O SO3 + Na2O  Na2SO4 SO3 + SrO  SrSO4 P2O5 + 6KOH  2K3PO4 + 3H2O P2O5 + 3Ba(OH)2  Ba3(PO4)2 + 3H2O P2O5 +3Na2O  2Na3PO4 P2O5 + 3 SrO  Sr3(PO4)2
  2. 2. მეტალთა ჰიდროქსიდები (ფუძეები) მეტალთა ჰიდროქსიდები ეწოდებათ ნაერთებს, რომლებიც მეტალის ატომისადა მათთან დაკავშირებული ერთი ან რამოდენიმე ჰიდროქსიდის ჯგუფებისგანშედგება. მეტალთა ჰიდროქსიდებს სხვაგვარად ფუძეებსაც უწოდებენ. ფუძეები იყოფიან წყალში ხსნად ფუძეებად ანუ ტუტეებად და წყალში უხსნადფუძეებად. მეტალთა ჰიდროქსიდების მიღება მეტალთა ჰიდროქსიდები შეიძლება მივიღოთ: 1. ტუტეები (წყალში ხსნადი ჰიდროქსიდები) შეიძლება მივიღოთ შესაბამისი მეტალების წყალთან ურთიერთქმედებით. მეტალი + H2O  ტუტე + H2 (ნივთიერების ფორმულის შემდეგ ნიშანი  გვიჩვენებს, რომ ეს ნივთიერება აირის სახით გამოიყოფა) ამ გზით მიიღება LiOH, NaOH, KOH, Ca(OH)2, Sr(OH)2, Ba(OH)2. 2K + 2H2O  2KOH + H2 Ba + 2H2O  Ba(OH)2 + H2 2. წყალში ხსნადი ჰიდროქსიდები (ტუტეები) შეიძლება მივიღოთ შესაბამისი ფუძე ოქსიდების წყალთან ურთიერთქმედების შედეგად. ფ.ო. + H2O  ტუტე CaO + H2O  Ca(OH)2 Li2O + H2O  2 LiOH 3. წყალში უხსნადი ჰიდროქსიდების მიღება შეიძლება ტუტეებისა და უხსნადი ჰიდროქსიდის შემადგენლობაში შემავალი მეტალის წყალში ხსნადი მარილის ურთიერთქმედების შედეგად. ამ გზით მიიღება მაგალითად: Fe(OH)2, Fe(OH)3, Cu(OH)2, Al(OH)3 და ა.შ. ხსნადია თუ არა ნივთიერება შეიძლება ვიპოვოთ ე.წ. ხსნადობის ცხრილში. ეს ცხრილი მოტანილია გაკვეთილის ბოლოში. ამ ცხრილში ჰორიზონტალურ რიგში მოცემულია მეტალები, ვერტიკალურში – მჟავას ნაშთი ან ჰიდროქსიდი. მეტალის და მჟავას ნაშთის შესაბამისი უჯრების გადაკვეთაზე თუ წერია “ხ” სიმბოლო მაშინ შესაბამისი ნივთიერება ხსნადია. “მხ” მცირედ ხსნადს ნიშნავს, “უ” უხსნადს. აღნიშვნა “__” გვიჩვენებს, რომ შესაბამისი ნივთიერება არ არსებობს ან წყლით იშლება. ასე რომ თუ გვინდა მივიღოთ Cu(OH)2 უნდა მოვძებნოთ ცხრილში სპილენძ(II)ის ხსნადი მარილი და ის ვამოქმედოთ ტუტესთან.
  3. 3. ასეთი მარილებია: CuCl2, Cu(NO3)2, CuSO4 და სხვა CuCl2 + 2KOH  2KCl + Cu(OH)2 ასეთი რეაქციები წყალხსნარებში მიმდინარეობენ. ფორმულის შემდეგ  ნიშანი გვიჩვენებს, რომ რეაქციის შედეგად მიღებული უხსნადი ნივთერება მიიღება (ილექება). ანალოგიურად: Fe(NO3)2 + Ba(OH)2  Ba(NO3)2 + Fe(OH)2 Fe2(SO4)3 + 6KOH  3K2SO4 + 2Fe(OH)3 როგორც ვხედავთ Fe(II)-ის მარილებიდან მიიღება Fe(OH)2, ხოლო Fe(III)-ის მარილებიდან - Fe(OH)3 მსგავსი მიმოცვლის რეაქციები მიმდინარეობს, როცა ორი ხსნადი ნივთიერება რეაგირებს ერთმანეთთან (ან ხსნადი და მცირედხსნადი) და რეაქციის შედეგად ერთი უხსნადი (იშვიათად ორი უხსნადი) ნივთიერება მიიღება. ანუ A + B  C + D ხ ხ ხ უ A + B  C + D ხ მხ ხ უ არ მიდის რეაქცია, როცა A+B C+D ხ ხ ხ ხ ან A+B ხ უ საშინაო დავალება:1. შესაბამისი მეტალებისა და ოქსიდების წყალთან ურთიერთქმედებით მივიღოთ LiOH, NaOH, Ca(OH)2, Ba(OH)2 .2. შესაბმისი წყალში ხსნადი მარილებისა და KOH-ის ურთიერთქმედებით მივიღოთ Cu(OH)2,Fe(OH)2, Fe(OH)3.
  4. 4. ცხრილი N 3

×