Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Shatalsan baklavar

2,868 views

Published on

  • Be the first to comment

Shatalsan baklavar

  1. 1. Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý øàòàëñàí áàêëàâàð “Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý ” õè÷ýýëèéí õºòºëáºðÝíýõ¿¿ õºòºëáºð íü ñóðãàëòûí øèíý òºëºâëºãººíèé äàãóó õèéãäñýí.Óäèðäòãàë Àíàãààõ óõààíû êîëëåæ òºãñºã÷äºä íèéãìèéí ýð¿¿ë ìýíäèéí àñóóäëààð íèéãýìäòóëãàð÷ áóé àñóóäëûã øèéäâýðëýõ ìýäëýã, ÷àäâàð õàíäëàãûã îëãîõîä ýíýõ¿¿ñóðãàëòûí õºòºëáºð ÷èãëýãäýõèéí çýðýãöýý, ÝÌ-èéã äýìæèõ òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýõ,óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ, ñóâèëàõ çýðýã òóñëàìæ ¿ç¿¿ëýõ ýìíýëýã, òýíä àæèëëàõ äóíäìýðãýæòíèé ÷àäàâõûã ñàéæðóóëàõ çîðèëãîòîé. Ýíýõ¿¿ ñóðãàëòûí õºòºëáºð íü îþóòàí òºâòýé ñóðãàëò ÿâóóëàõàä ÷èãëàãäýõèéí çýðýãöýý, áèå äààí ñóðàëöàõ èäýâõèéã äýìæèæ, òàñðàëòã¿é ñóðàõ ÷àäâàð ýçýìø¿¿ëýõýä ÷èãëýãäýíý. Ýì÷ ýìíýëãèéí àæèë÷èäòàé áàã áîëîí àæèëëàõ àðãàä ñóðàëöñàíààð îþóòíóóä íü õ¿íòýé õàðüöàõ, ¸ñ ç¿é, áàãààð àæèëëàõ àðãà óð ÷àäâàðàà óëàì õºãæ¿¿ëýõ áîëíî. Ñóðãàëòûí õºòºëáºðò çààõ áóñàä ñóðãàõ àðãà ç¿é íü õýâòýý èíòåãðàöèëàëààð ÀÓ-íèé ñóóðü øèíæëýõ óõààíóóäààð îëæ àâñàí ºìíºõ ìýäëýãèéã áàòàòãàõ, áîñîî èíòåãðàöèëàëààð áóñàä ýìíýëç¿éí øèíæëýõ óõààíóóäààð ìýäëýãýý ºðãºòãºí áàòàòãàõ áîëîìæèéã îëãîíî. Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý õè÷ýýëèéí ñóðãàëòûí õºòºëáºðèéã äàðààõ õ¿÷èí ç¿ëèéíóëìààñ ººð÷ëºõ øààðäëàãàòàé ãýæ ¿çýæ áàéíà.Õºòºëáºðèéã øèíý÷ëýõ ¿íäýñëýë: Îëîí óëñûí áîëîí òºðèéí àâ÷ ÿâóóëæ áàéãàà àíàãààõ óõààíû áîëîâñðîëûí áîäëîãî, õàíäëàãà, ÷èãëýë ÀÓ ñóðãóóëèóäûí ñóðãàëòûí õºòºëáºð åðºíõèé人 ººð÷ëºãäñºí áàéíà. ¿¿íòýé óÿëäàí îëîí óëñûí ò¿âøèíä ÿâàãäàæ áàéãàà. ÀÓ-íû áîëîâñðîëûí ñàëáàðûí õºãæëèéí ÷èã õàíäëàãûã õàðãàëçàí ¿çýæ õè÷ýýëèéí íýðøèë ººð÷ëºãäºæ áàéãàà.Õºòºëáºðèéã áîëîâñðóóëàõàä áàðèìòàëñàí áîäëîãî Îëîí óëñûí, ººðèéí óëñûí ÀÓ ñóðãóóëèóäûí õàíäëàãà Ýð¿¿ë ìýíäèéã äýìæèõýä Îþóòàí òºâòýé, òàñðàëòã¿é áîëîâñðîë ýçýìø¿¿ëýõ ¿éë÷ë¿¿ëýã÷ òºâòýé óð ÷àäâàð, õàíäëàãà ýçýìø¿¿ëýõ áîäëîãî áàðèìòàëñàíÕºòºëáºðèéí äàâóó òàë Õè÷ýýëèéí çàëãàìæ õîëáîî óÿëäààã ñàéæðóóëñàí Îþóòíû áèå äààæ ñóðàëöàõ öàã íýìýãäñýí Òàñðàëòã¿é ñóðàëöàõ ÷àäâàð àðãà áàðèëûã ýçýìø¿¿ëýõ Äàäëàãûí õè÷ýýëèéã îþóòàí òºâòýé áîëãîæ áàéãààãààðàà äàâóó òàëòàé
  2. 2. Íýãä¿ãýýð õýñýã Õºòºëáºðèéí ¿íäñýí õýñýã1. Ñàëáàð: Àíàãààõ óõààíÌýðãýæèë: øàòàëñàí áàêëàâàð2. Áîëîâñðîëûí çýðýã: áàêàëàâð3. Ìýðãýæëèéí èíäåêñ:4. Õè÷ýýëèéí íýð: ñýðãýýí çàñàõ5. Õè÷ýýëèéí èíäåêñ:6. Õè÷ýýëèéí ¿íäýñëýë: Ýì÷ëýõýýñ èë¿¿ ýð¿¿ë ìýíäèéí áîëîâñðîë, óðüä÷èëàí ñýðãèéëýëòýíä àíõààðäàã ýð¿¿ë ìýíäèéí òîãòîëöîîíû ºíºº ¿åä îþóòíóóäàä êëèíèê äýõü õóâü õ¿íä ¿ç¿¿ëäýã òóñëàìæ ¿éë÷èëãýýíýýñ ººð ìýäëýã, ÷àäâàð, õàíäëàãûã ýçýìø¿¿ëýõèéã øààðäàæ áàéíà.Õè÷ýýëèéí òîäîðõîéëîëò: Ôèçèî /áàéãàëü/, õºäºë㺺í ýì÷èëãýýíèé ¿íäñýíìýäýãäýõ¿¿í îëãîæ, ºâ÷íººñ óðüäà÷èëàí ñýðãèéëýõ, áèåìàõáîäèéã÷èéðýãæ¿¿ëýõ, ýðõòýí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãààã ñðýãýýõ àæèëáàðóóäû çàñëûãñóäàëäàã õè÷ýýë þì.Õè÷ýýëèéí çîðèëãî:Ôèçèêèéí áà áàéãàëèéí õ¿÷èí ç¿éëýýð ºâ÷íèéã ýì÷ëýõ,¿ëäýö, õ¿íäðýëýýññýðãèéëýõ, ýðõòýí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãàà áà õºäºëìºðèéí ÷àäâàðàëäàëòûã ñýðãýýõ àïïàðàò áàãàæ õýðýãñëèéã ýì÷èëãýýíä õýðýãëýõ ìýäëýã,÷àäâàð, õàíäëàãûã îëãîíî.7. Ñóðãàëòûí öàãèéí áàãòààìæ: ¹ Õè÷ýýëèéí Óëèðàë îíîë Áèå äàäëàãà Áèå Á¿ãä êðåäèò íýð äààëò äààëò 1 Ñýðãýýí çàñàõ 7-ð óëèðàë 16 4 32 8 60 2êð 2 Ñýðãýýí çàñàõ 8-ð óëèðàë 8 2 16 4 30 1êð8. ñóðãàëò ÿâàãäàõ ãàçàð, àíãè, êàáèíåò ¹ ºðºº òàñàëãààíû çîðèóëàëò Êàáèíåòèéí äóãààð 1. Îíîëûí ñóðãàëò Ñóðãóóëèéí ëåêöèéí ºðºº 2. Äàäëàãà (æèæèã á¿ëýã, óð ÷àäâàð îëãîõ ýìíýëç¿éí) õè÷ýýë Äîòóóð áàéð Á-9 òîîò ºðºº Íýãäñýí ýìíýëýã 3. Òýíõýìèéí ýðõëýã÷ ÀÓÊ ¹9. Ñóðãàëò çîõèîí áàéãóóëàã÷: ÀÓÊ-èéí ñóðãàëòûí àëáà ÀÓÊ-èéí òºãñºëòèéí äàðààõ òýíõèì ÍÝÌ-èéí áàãø íàð
  3. 3. 10. Õè÷ýýë çààõ ¿íäñýí áàãø íàð:¹ Òóõàéí Ìýðãýæèë ñóðãóóëüä Çààõ àðãûí Îâîã íýð Õ¿éñ Áîëîâñðîëûí çýðýã äýýøë¿¿ëñýí àæèëëàñàí óð ÷àäâàð áàéäàë æèë1. ß. Áèëýãìàà Ýì Äýýä, ÀÓ-íû ìàãèñòð 2002 îíä îëãîõ2003 10 ñàéí îíä äýýøë¿¿ëýõ2. ×óëóóí÷èìýã Ýì Äýýä, ÀÓ-íû áàêàëàâð 1987 îíä îëãîõ 1990 3 ñàéí îíä äýýøë¿¿ëýõ 11. Ñóðàëöàã÷äûí òîî: øàòàëñàí áàêëàâàð30-60 12. Ñóðãàëòûí êðåäèò: 3 13. õè÷ýýëèéí õóâààðü: äîëîî õîíîã 5 ºäºð ºäºðò 2 öàãèéí ëåêö 3-4 öàãèéí äàäëàãà 18. ñóðãàëò ýõëýõ áîëîí äóóñàõ ºäºð: 2009.9.1-2010.6.10 19. ñóðãàëòàíä õýðýãëýõ òåíõèê õýðýãñýë, òîíîã òºõººìæ¹ Ñóðãàëòûí òîíîã òºõººðºìæ Òîî øèðõýã1. Êîäîñêîï 12. Ñëàéä ïðîåêòîð 13. Ñàìáàð, ¿çýã 14. Òåëåâèçîð 15. Ïðèñòàâêà 16. Êîìïüþòåð, ïðîöåññîð 17. Õóâèëàã÷ 18. Ïðîæåêòîð 19. Àðãà÷ëàë, òåñòûí ñàí ã.ì 20. ñóðãàëòûí íýãäìýë áàéäàë Ñóðãàëòûí õºòºëáºð¿¿äèéã èíòåãðàö÷èëñíààð ñýäâ¿¿äèéí äàâõàðäàë îðõèãäîëûã àðèëãàí, îþóòíû áèå äààëòûã íýìýãä¿¿ëñýí òàñðàëòã¿é ñóðàõ àðãà áàðèëûã ýçýìø¿¿ëíý. ¯¿íèé òóëä õè÷ýýë¿¿äèéí óÿàäàà õîëáîîã áîñîî áîëîí õýâòýý øóãàìààð èíòåãðàö÷èëàõ ñòðàòåãèéã áîëîâñðóóëæ áàéíà. Õýâòýý èíòåãðàö÷èëàë/ºìíºõ ìýäëýã/ Îþóòíóóä õ¿íèé áèåèéí ìîðôîëîãè, ôèçèîëîãè, ïàòàëîãè, áèîëîãè, ýïèäìèîëîãè, ìýäðýë, ñýòãýö, ãýìòýë ñóäëàë, í¿ä, ͯÝÌ, àðüñ ºíãº, ñýðãýýí çàñàõ çýðýã øèíæëýõ óõààíû áóñàä ñàëáàðóóäòàé óÿëäóóëàí ñóäëàõ áîëíî. Áîñîîèíòåãðàö÷èëàë/ìýäëýã ºðãºæ¿¿ëýõ/
  4. 4. Äîòîð ñóäëàë, õ¿¿õäèéí ºâ÷èí ñóäëàë, ìýñ çàñàë, õàëäâàðò ºâ÷èí, ìýäðýë,ñýòãýö, ãýìòýë ñóäëàë, ͯÝÌ, àðüñ ºíãº, ñýðãýýí çàñàõ çýðýã øèíæëýõ óõààíû áóñàäñàëáàðóóäòàé óÿëäóóëàí ñóäëàõ áîëíî21. Îþóòíû õ¿ëýýõ ¿¿ðýã Õè÷ýýëèéí áýëòãýëèéã á¿ðýí õàíãàæ, ñýäýâòýé õîëáîîòîé ìýäýýëëèéã öóãëóóëàí ìýäëýãèéíõýý õ¿ðýýã áàÿæóóëàõ Áàãøèéí õÿíàëò, óäèðäàìæèéí äîð áèå äààí ñóðàëöàõ Ñóðãàëòûí ÿâöàä ìýäëýã òóðøëàãà áóñàäòàé õóâààëöàõ Õàìò îëîí áà ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èäòýé ýåëäýã 纺ëºí ñî¸ëòîé õàðèëöàõ àðãà áàðèëûã ýçýìøèõ Ëåêöèéí áà äàëàãûí õè÷ýýëä èäýâõè ñàíàà÷ëàãàòàé îðîëöîõ Òóõàéí õì÷ýýëýýð çààâàë ã¿éöýòãýõ êðåäèò öàãèéí íîðìûã áèåë¿¿ëñýí áàéõ ºâ÷òºíèé äýðãýä àæèëëàõ çàìààð äàäëàãàæèõ ýì÷ëýõ óðüä÷èëàí ñýðãèéëýõ àðãà áàðèë ýçýìøèõ õóâöàñëàëòàà çîõèöóóëæ áîëîâñîí ñî¸ëòîé çàíã ìºðäëºãº áîëãîõ22. Áàãøèéí õ¿ëýýõ ¿¿ðýã Îþóòàí òºâòýé ñóðãàëò ÿâóóëàõ òààòàé íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëýõ Ñóðãàëòûí õºòºëáºðèéí äàãóó ëåêö áà äàäëàãûí õè÷ýýëèéã ÷àíàðûí ºíäºð ò¿âøèíä çààõ Ñàéí çºâëºìæ ºãºõ çàìààð îþóòíû îðîëöîîã õºõ¿¿ëýí äýìæèõ Áàãø íàð áèå áèåäýý òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ Îþóòíû ñóðãàëòûã ñàéæðóóëàõàä äºõºì áîëîõ øèíý àðãà, òóðøëàãûã ¿éë àæèëëàãààíäàà íýâòð¿¿ëýõ Õè÷ýýëèéí ÿâöàä îþóòíû îðîëöîî, èäýâõè ñàíàà÷ëàãàíä ¿íýëãýý ºã÷ òýäíèé õ¿ñýë ñàíàà÷ëàãûã õ¿ëýýí àâ÷ õýðýãæ¿¿ëýõ Îþóòíûã ýðäýì øèíæèëãýý ñóäàëãààíû àæèë ýðõëýõýä äýìæëýã òóñëàëöàà ¿ç¿¿ëýõ Ñóðãàëò áà ýìíýëýã ¿éë÷èëãýýíèé àæëûã çºâ õîñëóóëàõ Ñóäàëãààíû àæèë ýðõýëæ, æèëä íýãýýñ äîîøã¿é èëòãýë òàâèõ ñóäàëãààíû ºã¿¿ëýë áè÷èæ õýâë¿¿ëýõ Ñóðãàëòàíä çàéëøã¿é øààðäëàãàòàé ñóñðàõ áè÷èã, ãàðûí àâëàãà òîâõèìîë áè÷èõýä áèå÷ëýí îðîëöîõ Ñóðãàëò áà ýìíýëç¿éí ¿éë àæèëëàãààíû ÿâöàä áèå÷ëýí ¿ëãýðëýæ ìàíëàéëàã÷ õîøóó÷ëàã÷ûí ¿¿ðýãòýé îðîëöîõ23. Ñóðãàëòûí àëáà, òýíõèìûí ýðõëýã÷äèéí õ¿ëýýõ ¿¿ðýã Îþóòàí òºâòýé ñóðãàëò ÿâóóëàõ òààòàé íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëýõ Ñóðãàëòûí õºòºëáºðèéã õýðýãöýý øààðäëàãàä óÿëäóóëæ øèíý÷ëýõ Ñóðãàëòûí õºòºëáºðèéí õýðýãæèëòýíä õÿíàëò òàâèõ
  5. 5. Ëåêö áà äàäëàãûí õè÷ýýëèéí ÿâöàä øààðäëàãàòàé òîíîã òºõººðºìæ õýðýãñëýëýýð õàíãàæ àøèãëàëòàíä õÿíàëò òàâèõ Ñóðàõ áè÷èã, ãàðûí àâëàãà, òîâõèìîë áè÷èõ, øèíý÷ëýõèéã äýìæèõ Áàãø, îþóòàí õóâü õ¿íèé áîëîí ìýðãýæëèéí ¿éë àæèëëàãààãààð ¿íýëýí ìàíëàéëàõ Ñóðãàëòûí õºòºëáºðèéí äàãóó ÿâàãäàæ áàéãàà ëåêö áà äàäëàãà õè÷ýýëèéí ÿâöàä ¿íýëãýý ºãºõ, äóòàãäëûã àðèëãàõ Áàãø íàðûí ñóðãàëò áà ìýðãýæëèéí ò¿âøèíã áàéíãà äýýøë¿¿ëýõ Òýíõèìèéí áàãø íàðûí ñóäàëãààíû àæëûí ÿâöàä òóñëàëöàà äýìæëýã ¿ç¿¿ëýõ, ã¿éöýòãýëä õÿíàëò òàâèõ Áàãøëàõ áîëîâñîí õ¿÷èí øèíýýð áýëòãýõ Õî¸ðäóãààð õýñýã Àðãà ç¿éí ñòàíäàðò Õè÷ýýëèéí¹ Çîðèëò Çààõ àðãà ç¿é ¿ð ä¿í õýëáýð1. Ëåêö - Ñýäâèéã - Àñóóäàë äýâø¿¿ëýõ - Îþóòíû ìýäëýãèéí ò¿âøèí òàíèëöóóëàõ - Õàðèëöàí ÿðèëöàõ òýëýõ - Åðºíõèé - Àñóóëò àñóóõ - Îþóòíû ñóðàõ èäýâõèéã ìýäýýëýë ºãºõ - Óõààí óðàëäóóëàõ ºðí¿¿ëýõ - Óã ñýäâèéã - Ìýòãýëöýýí - Áèå äààí ñóäëàõ àðãàä ñóäëàõ òàëààð - Ñóóðü ìýäëýãò ñóðãàõ óäèðäàìæ ºãºõ òóëãóóðëàõ2. Äàäëàãà - Ëåêöýýð îëóæ - Àñóóäàë øèéäâýðë¿¿ëýõ - Îíîëûã íàðèéâ÷ëàí îéëãîõ À. Æèæèã àâñàí ìýäëýãýý - Ä¿ðä òîãëîõ - Àñóóäàë øèéäâýðëýõ á¿ëýã (8-12 áàòàòãàõ - Ìýòãýëöýýí - Ñóðàõ àðãà áàðèë îþóòàíòàé - Îþóòíû áèå äààí - Ìàðãààí ýçýìøèõ áàéõ) àæèëëàõ - ªâ÷òºíä ñóóðèëñàí - Áèå äààæ ñóðàõ ÷àäâàðûã - Áàãààð àæèëëàõ - Òàñðàëòã¿é ñóðàëöàõ íýìýãä¿¿ëýõ - Áóðóó òàøàà îéëãîëòûã èëðóóëæ çàëðóóëàõ
  6. 6. 3. Â. Áèå äààëò - Áèå äààæ - Íîì - Ìýäëýãýý ñàéæðóóëàõ ñóðàëöàõ - Íýìýëò ãàðûí àâëàãà - ªºðºº äàé÷ëàí ñóðàëöàõ ÷àäâàð îëæ àâàõ - Èíòåðíåò - Òàñðàëòã¿é ñóðàëöàõ - CD ÷àäâàð îëíî.
  7. 7. Ãóðàâäóãààð õýñýã ¿íýëãýýíèé ñòàíäàðò¿íýëãýýíèé çîðèëãî: Îþóòíû ìýäëýã, ÷àäâàð, õàíäëàãûã ¿íýëæ ñóðãàëòàíä ä¿í, øèíæèëãýý õèéæñóðãàëòûã óëàì áîëîâñðîíãóé áîëãîõîä îðøèíî.¯íýëãýýíèé çîðèëò: Îþóòíû Ì×Õ-ûã ¿íýëýõ Ñóðàõ èäýâõèéã ºðí¿¿ëýõ Ìýäëýãèéí ò¿âøèíã òîãòîîõ Àõèö ãàðñàí ýñýõýä ä¿ãíýëò õèéõ¯íýëãýýíèé õýëáýð¿¿ä: Àñóóìæààð Ãàðäàí ¿éëäýë Íýã áà îëîí ñîíãîëòîä ñîðèë Àìàí øàëãàëò Àæèëëàí ä¿ãíýõ ÝÑÑÅØàëãàëòûí òºðë¿¿ä: Ò¿âøèí òîãòîîõ øàëãàëò ßâöûí ¿íýëãýý Óëèðëûí øàëãàëòÎþóòíû ¿íýëãýý: Õè÷ýýëèéí ýõýíä, ÿâöàä, òºãñãºëä ¿íýëýõÎþóòíû ìýäëýã ÷àäâàð õàíäëàãûã ïðîöåíòòîé áà ¿ñãýí ¿íýëãýýãýýð ¿íýëýõ90-100 À80-89 Â70-79 Ñ60-69 D0-59 F
  8. 8. ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý” õè÷ýëèéí ñýäýâ÷èëñýí òºëºâëºãººÅðºíõèé Íèéò Ä/Ä Õè÷ýýëèéí ñýäýâ Îíîë Äàäëàãàá¿ëýã öàã Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé 1. òóõàé îéëãîëò, àíãèëàë, à÷ 2 2 -I Á¿ëýã õîëáãîäîëÓäèðòãàë Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé ò¿¿õ,õýñýã 2. öàõèëãààí ã¿éäýë áèåä íºëººëºõ 2 1 1 íü Òîãòìîë öàõèëãààí ã¿éäëèéí 3. 4 1 3 ãàëüâàí÷ëàë 4. Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýý 4 1 3II Á¿ëýã Õóâüñàõ öàõèëãààí ã¿éäëèéí 5. 4 1 3Ôèçèî Äàðñîâàí÷ëàõ/áàéãàëü/ 6. ÓÂ× ýì÷èëãýý 4 1 3ýì÷èëãýý 7. Ãýðýë ýì÷èëãýý 4 1 3 8. ÓÔÎ ýì÷èëãýý 4 1 3 9. Óñàí çàñàë ýì÷èëãýý 4 1 3III Á¿ëýã 10. Ðàøààí ýì÷èëãýý 3 1 2Ðàøààíýì÷èëãýý. 11. Øàâàð ýì÷èëãýý 4 1 3 12. Õºäºë㺺í ýì÷èëãýýý 2 2 - ÝÁÒ, Ãèìíàñòèêèéí äàñãàëóóäûã 13. 6 2 4 ýì÷èëãýýíä õýðýãëýõ ×èéðýãæ¿¿ëýëòèéí òóõàé 14. 6 2 4IV Á¿ëýã îéëãîëòÕºäºë㺺í Äàñãàë õºäºë㺺íèé òóõàé æîð,ýì÷èëãýý 15. çîíõèëîí òîõèîëäîõ ºâ÷íèé ¿åèéí 7 2 5 ÝÁÒ – ûí îíöëîã 16. Èëëýã ýì÷èëãýý 4 2 2 Õºäºë㺺íèé ýì÷èëãýýíèé ºâºðìºö 17 8 2 6 òºðë¿¿ä 18 Áèå äààëò 18 6 12Á¿ãä 90 30 60
  9. 9. Õè÷ýýë ¹1Ñýäýâ: ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé òóõàé îéëãîëò, àíãèëàë, à÷ õîëáîãäîëÕè÷ýýëèéí õýëáýð: Îíîë ÄàäëàãàÕè÷ýýëèéí çîðèëãî: Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé òóõàé îéëãîëò, àøãèëäàã õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä, òºðºëàíãèëàë, à÷ õîëáîãäîë, ºðãºí õ¿ðýýòýé öîãö àñóóäàë áîëîõ òàëààð äîîðõ ìýäëýã,÷àäâàð, õàíäëàãûã îëãîíî.Ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã Íýðèéí óòãà Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý õè÷ýýëèéí òîäîðõîéëîëò, çîðèëãî Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíä àøèãëàäàã õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé à÷ õîëáîãäîë Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé àíãèëàë Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý íü íèéãýì, ýìíýëýã, áóñàä, áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿íèé öîãö íýãäìýë àðãà õýìæýý áîëîõ òóõàé Ýì÷èëãýýíä áàðèìòëàõ çàð÷èì Òàñàã êàáèíåòèéí çîõèîí áàéãóóëàëòÝçýìøâýë çîõèõ ÷àäâàð Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé àæèë÷èäòàé ýåëäýã õàðüöàõ Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé òàëààð ýåðýã îéëãîëò àâàõ Ìýðãýæèëäýý äóð ñîíèðõîëòîé áîëíî Ýð¿¿ë óðò íàñëàõ õ¿ñýë òýì¿¿ëýë áèé áîëíîÀãóóëãà /òåçèñ/ Ðåàáëèòàö- ñýðãýýõ, çàñàõ, öàãààòãàõ ãýñýí óòãàòàé ãðåê ¿ã Õ¿íèé ýð¿¿ë ìýíä, õºäºëìºðèéí áà àæ òºðºõ ÷àäâàðûã ñýðãýýõ, õóâèéí áîëîííèéãìèéí àìüäðàëä èäýâõèòýé îðîëöîõ áîëîìæèéã á¿ðä¿¿ëýõýä ÷èãëýãäñýí íèéãýì,àíàãààõ óõààí, õºäºëìºð ñóðãàí, ñýòãýö ç¿éí öîãöîëáîð ¿éë àæèëëàãààíû íýãäýë þì. 1. íèéãìèéí ðåàá: Òºðººñ àâ÷ ÿâóóëæ áóé íèéòëýã àðãà õýìæýýí¿¿ä 2. Ìýðãýæëèéí ðåàá: Ìýðãýæëèéí ÷àäâàðûã ñýðãýýõ, àõèóëàõ, øèíýýðýçýìø¿¿ëýõ ñóðãàëòûí àðãà õýìæýý. /¿éëäâýðëýë-ñóðãàëò, õºäºëìºð-ñóðãàëò,ñïîðò-ñóðãàëò/ 3. Ýìíýëãèéí ðåàá: ªâ÷èí ýìãýãòýé òàõèð äóòóó õ¿ì¿¿ñèéã ýì÷ëýõ òóñãàéàðãà÷ëàë, òåõíîëîãè á¿õèé ºâºðìºö àðãà õýìæýý Ñýðãýýí çàñàëò íü áèå ìàõáîäûí õýâèéí ¿éë àæèëëàãàà àëäàãäñàí õ¿ì¿¿ñò íèéãìèéíàìüäðàëä îðîëöîõ ÷àäâàðàà õºãæ¿¿ëýí äýýøë¿¿ëýõýä íü òóñàëäàã ïðîöåññ þì. Ñýðãýýí çàñàëò: Îëîí òàëòàé. Æèøýý íü: Õºäºë㺺íèé ñààòàëòàé ¿åä õºäºë㺺íèéãçîõèöóóëàõ, áàãàæ òºõººðºìæòýé õàðüöàõ, ä¿ëèé õ¿¿õäýä ãàäààä îð÷èíòîéõàðüöàõàä íü òóñàëíà.
  10. 10. Ðåàáë/ýì÷èëãýý íü: ÁÌÁ-ûí ¿éë àæèëëàãààã õÿìàðñàí, ªâ÷òýé, òºðºëõèéíãàæèãòàé, òàõèð äóòóó õ¿ì¿¿ñèéã  Áàéãàëèéí õ¿÷èí ç¿éë: íàð, óñ, àãààð, øàâàð, ýëñ, ðàøààí.  Ôèçèêèéí õ¿÷èí ç¿éë: öàõèëãààí ã¿éäýë, ãýðýë, öàõèëãààí áà ñîðîíçîí îðîí, ìåõàíèê õýëáýëçýë  Õ¿íèé íººö áîëîëöîî: ñýòãýëç¿é, õºäºëìºð õºäºë㺺í, ¿ã ÿðèà çýðãèéã àøèãëàí ýì÷èëæ ¿éë àæèëëàãààã ñýðãýýæ, áèå áÿëäàðûã ÷èéðýãæ¿¿ëýõ çîðèëãîòîé àíàãààõ óõààíû ñàëáàð.Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé àíãèëàë  Ôèçèî /áàéãàëü/ ýì÷èëãýý  Êèíåçèî /õºäºë㺺í/ ýì÷èëãýý  Àðäûí ýìíýëýã  Ç¿¿ çàñàë  Áàññåé  Èîãè  Áàðî ýì÷èëãýýÐåàáëèòàöè ýì÷èëãýýíèé çàð÷èì:  Ýðò ýõëýõ  Óðò õóãàöààíä, òàñðàëòã¿é  Áàãààñ íü äàñãàõ  Áóñàä ýì÷èëãýýòýé õàâñðàõÑýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý íü ¿ð ä¿í ñàéòàé, ºðòºã çàðäàë áàãàòàé, ºâ÷íèéãõ¿íäð¿¿ëýõã¿é, ¿ëäýö àðõèãøèëòààñ ñýðãèéëýõ, ýðõòýí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãààãñýðãýýõ çýðýã à÷ õîëáîãäîëòîé.Áèå äààëòàíä ºãºõ äààëãàâàð:  Ðåôåðàò áè÷èõ  Õºäºëìºð÷äºä çîðèóëñàí çºâºë㺺 áè÷èõ  Íîì, õýâëýë óíøèæ òîâ÷ëîë õèéõ  Ñõåì çóðàõ  Ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ¯íýëãýýíèé æèøèã:  Àñóóëò  Ñîðèë  Ñõåì  ÁîäëîãîØàëãàõ àñóóëò:1.Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíä ÿìàð õ¿÷èí ç¿éë¿¿ä àøèãëàõ âý?2.Òà ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé òºë¿¿äýýñ àëèéã íü ñîíèðõîæ áàéíà âý?3. Ñýðãýýí çàñàëò íü öîãö àðãà õýìæýý áîëîõûí ó÷ðûã òàéëáàðëà4.Ýìíýëãèéí ðåàáëèòàöûã ÿìàð òºðë¿¿äýä õóâààäàã âý?Ñîðèë: / Õàâñðàëò/Àøèãëàõ íîì: 1. Ö. Áàòíîðîâ “ Ýì÷èëãýýíèé áèåèéí òàìèð” ÓÁ.1996îí. /õóóäàñ 3-6/
  11. 11. 2. Ä. Öàãààí “Íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý” ÓÁ.2001 îí /3-18/ 3. Ò.Ë. Ðóäåíêî “Ôèçèîòåðàïèÿ” Ôåíèêñ 2000 îí /3-20/Õè÷ýýë ¹ 2.Ñýäýâ: Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé òîâ÷ ò¿¿õ, öàõèëãààí ã¿éäëèéí áèåä ¿ç¿¿ëýõíºëººëºë.Õè÷ýýëèéí õýëáýð: Îíîë ÄàäëàãàÕè÷ýýëèéí çîðèëãî: Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý äýëõèé äàõèíä áîëîí Ìîíãîëä ¿¿ñ÷ õºãæñºí òîâ÷ ò¿¿õ, õ¿íèéáèå ìàõáîäèä òîãòìîë öàõèëãààí ã¿éäýë íýâòðýí îðîõ, äàìæóóëàõ, ýä ýñèéí äîòîðõôèçèê õèìèéí íèéëìýë óðâàë, ôèçèî ýì÷èëãýýíèé õîðòîé íºëººëºëººñ ñýðãèéëýõ òàëààðäîîðõ ìýäëýã, ÷àäâàð, õàíäëàãà îëãîíî.Ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã:  Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý äýëõèé äàõèíä ¿¿ñ÷ õºãæñºí òîâ÷ ò¿¿õ  Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý Ìîíãîëä ¿¿ñ÷ õºãæñºí òîâ÷ ò¿¿õ  Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé ºíººãèéí ÷èã õàíäëàãà  Òîãòìîë öàõèëãààí ã¿éäýë ÁÌÁ –ä íºëººëºõ íü /ýä ýñèéí äîòîðõ ôèçèê õèìèéí íèéëìýë óðâàë/  Ýä ýñèéí öàõèëãààí äàìæóóëàëòú  Ôèçèî ýì÷èëãýý õèéæ áîëîõã¿é åðºíõèé òîõèîëäîëóóä  Àþóëã¿é àæèëëàãààíû òóõàéÝçýìøâýë çîõèõ ÷àäâàð:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Àþóëã¿é àæèëãààíû ä¿ðìèéã áàðèìòëàõ  Öàõèëãààí ýì÷èëãýýíèé òàëáàéã çºâ ñîíãîõ  Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé ò¿¿õýí õºãæëèéí òàëààð ñóðòàë÷èëãàà õèéõ  Ýì÷èëãýý õèéæ áîëîõã¿é òîõèîëäëûã ¿éë÷ë¿¿ëýã÷äýä çºâ îéëãóóëàõÝçýìøâýë çîõèõ õàíäëàãà:  Ýìèéí áóñ ýì÷èëãýýíèé ò¿¿õýí õºãæ뺺ð áàõàðõàõ  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷äýä, ýìíýëãèéí àæèë÷èäòàé ýåëäýã çºâ õàðüöàõ  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷äýä õàëàìæ àíõààðàë òàâèíà
  12. 12.  ¯éëäë¿¿äèéã íÿìáàé öýãöòýé ã¿éöýòãýíý  Àïïàðàòóóä õîðòîéãîîð íºëººëæ áàéãàà ýñýõýä ººðòºº õÿíàëò òàâèíà.Àãóóëãà /òåçèñ/Àíàãààõ óõààíû ñàëáàðóóäûí äîòðîî ñ¿¿ëèéí æèëä ýð÷èìòýéõºãæèæ áàéãàà øèíý çàëóó ñàëáàð þì. Ýðòíèé Àôðèê, Àìåðèê òèþèéíõýí òàìèðòýíõýý îðëóóëàõ çîðèëãîîð êàêîà, êîôå, ñàìàðòàé öàé óëìààð óðãàìàëóóäûã ò¿¿íõýðýãëýõ áîëñîí. Ýì÷èëãýýíèé çîðèëãîîð 100 ãàðóé ýìèéí áîäèñûã àíàãààõ óõààíû ýöýã ãýãääýãäÃèïîêðàò Àâèöåííèéí ¿åä õýðýãëýæ áàéæýý. ÀÍÓ-ä íàðíààñ íºëººëºõ ñîðîíçîí äîëãèîíñîðîíçîíòîé óóë õàäûã õýðýãëýæ áàéñàí.XVIII-XIX çóóíä áàéãàëü, ôèçèê òåõíèêèéí øèíæëýõ óõààí õºãæñºíòýé õîëáîîòîéãîîððåàáëèòàöè õóðäàí õºãæñºí. 1730 îíä àíõíû ôèçèê ýì÷èëãýýíèé àïïàðàòûã ôðàíöûí ýì÷ Ãàëüâàí ýì÷èëãýýíäíýâòð¿¿ëñýí. XX çóóíä ýìíýëãèéí ïðàêòèêò ôèçèê ýì÷èëãýýíèé àïïàðàòóóä íýâòýðñýí.Ýíýòõýã óëñ óñààð àëèâàà ºâ÷èíèéã ýì÷èëæ ò¿¿íèéãýý ø¿òýí áèøèð÷ èðñýí. ÝðòíèéÅãèïåò óëñàä Ïèôàãîð /Ìݪ 582-507 îí/ óñàí ýì÷èëãýýíèé òºõººðºìæ çîõèîæ ò¿¿íèéãýðòíèé Ãðåêèéí íýðò ýì÷ Ãèïïîêðàò /Ìݪ 460-377/ îí çàâñàðëàí áàÿæóóëæ îëîí òºðëèéíºâ÷èí ýì÷èëõýä õýðýãëýæ áàéñàí. Ãèïîêàðàòûí ¿åä ýìíýëýãèéí ñóðãóóëèóäàä óñàí ýì÷èëãýýíèé òóõàéçààäàã áàéæýý. Óñàí ýì÷èëãýý XVII çóóíû ýõíèé õàãàñò Ãåðìàí, Ôðàíö, Àíãëèäíýâòýð÷ ýõýëñýí.Ìîíãîëä ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý õºãæñºí íü: Ìàíàé îðîíä VII-VIII çóóíû ¿åä Îðõîíû òóðêóóä Îòãîíòýíãýðèéí ðàøààíûã àøèãëàæáàéñàí òóõàé Òàí óëñûí áè÷èãò äóðäñàí áàéäàã. XIII çóóíû ¿åä áàéãàëèéã øàâàððàøààíûã õýðýãëýæ áàéñàí íü ò¿¿õýí áàðèìòààð íîòëîãäñîí áàéíà. Èëëýã ýì÷èëãýýãXVI-XVIII çóóíû ¿åýñ õýðýãëýæ èðñýí. Æèøýý íü: Ãýäýñíèé ýâýðõèé, ÿñ õóãàðàõ, ¿åìóëòðàõ, áóë÷èí øºðìºñ òàòàõ, òàðõè äîðãèõ çýðýã ç¿éë¿¿ä äýýð èëýý÷ áàðèà÷ íàðèõ ¿¿ðýã ã¿éöýòãýæ òýäíèéã ø¿òýæ èðñýí. XV-XIX çóóíû àðäûí ýìíýëãèéí ÷èãëýëýýð õºãæñºí. 1921 îíä àðäûí õóâüñãàëÿëõààñ ºìíº ìààðàìáà ýìèéí óðãàìàë ñîíèðõîí ò¿¿ã÷èä, áàðèà÷,èëýý÷, äîì÷ çýðýã õ¿ì¿¿ñàðä ò¿ìýíä ýìíýëãèéí òóñëàìæèéã àðäûí ýìíýëãèéí õýëáýðýýð ¿ç¿¿ëæ áàéñàí. Õóâüñãàëûí äàðàà ìàíàé îðîíä Åâðîï ýìíýëãèéã öîî øèíýýð õºãæ¿¿ëæ àðäûí ýìíýëãèéíóëàìæëàëò ýìíýëãèéí òóñëàìæèéí õºãæèëèéã çîõèõ øàòàíä ñààòóóëæ áàãòñàí. 1930-ààä îíîîñ ýìèéí áóñ ýì÷èëãýý ñýðãýí õºãæèæ èðñýí. 1940 îíîîñ øèí÷ëýõ óõààíû¿íäýñòýéãýýð õºãæèõ áîëîìæ íýýãäñýí. ÇÕÓ-ûí ýì÷ íàðòàé õàìòðàí ðàøààíû íàéðëàãûãñóäëàí òîãòîîæ ðàøààí ñóâèëàë ýì÷èëãýý õºãæñºí.Ìàíàé îðîíä:1934 îíä Óëààíáààòàð ðàøààí ñóâèëàë óëèðëûí ÷àíàðòàé íýýãäñýí.1950- ààä îíîîñ õîéø ìàññàæèéã ýì÷èëãýýíä íýâòð¿¿ëñýí.1956 îíä ìîíãîë ýì÷ íàð õÿòàä óëñàä ç¿¿íèé êóðñ õèéæ ç¿¿ ýì÷èëãýý íýâòýðñýí.1960 îíîîñ õºäºëìºð ýì÷èëãýý ¿¿ñ÷ õºãæñºí.1961 îíä óëñûí òºâ ýìíýëãèéí äýðãýä ôèçèê ýì÷èëãýýíèé êàáèíåò íýýãäñýí.1962îíä 1-ð ýìíýëãèéí äýðãýä ýì÷èëãýýíèé áèåèéí òàìèðûí ºðºº íýýãäñýí.1973 îíä ªìíºãîâü àéìàãò ýìèéí áóñ ýì÷èëãýýíèé ñåìíàð1976 îíä Áàÿíõîíãîð àéìàãò ¿íäýñíèé ñèìïîçèäì çîõèîãäîí àíõíû ãàâúÿàò ýì÷ Ñàðàéäàìáàòºðºí ãàð÷ ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé õýòèéí òºëºâèéã òîäîðõîéëñîí.
  13. 13. 1970 îíîîñ õºäºë㺺í ýì÷èëãýý ¿¿ñ÷ õºãæñºí. Õ¿¿õäèéí ÷èãëýëýýð äàñãàë õºäºë㺺íäîðóóëàõ óñàíä îðóóëàõ ãýõ ìýò óëàìæëàëò ýì÷èëãýý ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý õàìòàð÷ýõýëñýí.ªíººãèéí ÷èã õàíäëàãà: Ìàíàé îðîíä àðäûí ýìíýëýã ýð÷èìòýé õºãæèæ áàéíà. Áèå äààñàí óëñûí áà õóâèéíõýâøëèéí ýìíýëýã òºâ¿¿ä áàéãóóëàãäàæ áàéíà. 1990 îíîîñ ÀÓÈÑ-ä 1993 îíîîñ ìàíàéñóðãóóëüä óëàìæëàëò ýì÷èëãýýã çºâõºí ýì÷èëãýý õèéñíýýð õàìààðàõ áèø íèéãýìõóâü õ¿í ººðººñ øàëòãààëäàã. ßìàð íýãýí ºâ÷íèé óëìààñ ýðõòýí ñèñòåìèéí ¿éëàæèëãàà õÿìàð÷ àëäàãäñàí òºðºëõèéí ãàæèã, òàõèð äóòóó õ¿ì¿¿ñèéã ýðò ýì÷èëõýä÷èãë¿¿ëæ áàéíà. Äîðíî äàõèíä áîëîí äýëõèé äàõèíä õèéí áÿñàëãàëûã ñîíèðõîí 100 ãàðóéîðîíä ñóäëàí õè÷ýýëëýæ õ¿í àì íü òîãòìîë õè÷ýýëëýæ áàéíàÔèçèî ýì÷èëãýý õèéæ áîëîõã¿é åðºíõèé òîõèîëäëóóä: ªíäºð õàëóóí Õîðò õàâäàð Ñ¿ðüåýãèéí èäýâõèòýé õýëáýð Æèðýìñíèé 2-ð õàãàñ ÇÑ, äîò/ø¿¿ðëèéí áóë÷èðõàéí õ¿íä ºâ÷èí Ýì÷èëãýý çîõèõã¿é áàéõÀþóëã¿é àæèëëàãàíû àðãà òåõíèê:Ôèçèî ýì÷èëãýýíèé ¿åä ºâ÷òºíèéã ò¿ëýõ, ãàëò¿éìýð ãàðàõ ýìíýëãèéí àæèë÷èä áîëîí ºâ÷òºíèé áèåä õîðòîé íºëºº ¿ç¿¿ëýõ çýðãýýñóðüä÷èëàí ñýðãèéëæ àþóëã¿é àæèëëàãààíû àðãà òåõíèêèéã áàðèìòëàõ ¸ñòîé. ¯¿íä: 1. Öàõèëãààí àïïàðàòóóä íü øààðäëàãàòàé òàëáàé á¿õèé ºðººíä áàéðëàíà. Íýã àïïàðàòàíä 9ì2 òàëáàé áóþó 12ì á¿õèé ºðººíä õîðòîé 2 àïïàðàò áàéðëóóëíà. 2. Àïïàðàò á¿ð õºøèã õààëòààð òóñãààðëàãäñàí áàéíà. 2-2.5ì ºíäºð, øàëíààñ 20 ñì-ýýñ èõã¿é çàéòàé áàéíà. 3. Õºøèã õààëòûí çºðëºã 20ñì ëàâ çºðñºí áàéíà. 4. Õîðòîé àïïàðàòóóä íü òóñãàé êàáèíä áóþó ýêðàíæóóëñàí õºøèã õààëòòàé áàéíà. 5. Áàãàæ àïïàðàòóóäûí á¿ðýí á¿òýí àæèëëãàà íü õýâèéí áàéíà. ªã뺺 á¿ð àæèëëàãààã íü øàëãàíà. Ýä àíãè íü õàãàñ äóòóó àæèëëàãàà íü íàéäâàðòàé áèø áîë ýì÷èëãýý õèéõã¿é. 6. Àïïàðàò á¿ð ãàçàðäóóëàã÷òàé áàéíà. Öàõèëãààí çàëãàõ çàìä øàëáàðõàé èë óòàñ áàéæ áîëîõã¿é. 7. Áèåä ìåòàëë ç¿éë áàéæ áîëîõã¿é / Áºãæ, ýýìýã, öàã / 8. ªâ÷òºíºº çºâ áàéðëóóëíà. Ýì÷èëãýýíèé öàã õóãàöààã íàðèéí áàðèìòëàíà. /êâàðö, øàâàð/ ãýõ ìýò. 9. Àïïàðàòûí õóâèéí õýðãèéã òîãòìîë íàðèéí õºòëºíº. 10. Ìýðãýæëèéí õ¿ì¿¿ñò àïïàðàòûã òîãòìîë õóãàöààíä óëèðàë á¿ðò íü øàëãóóëæ òåõíèêèéí ¿éë÷èëãýý õèéëãýæ õóâèéí õýðýãò òýìäýãë¿¿ëíý. 11. Øàë íü õóëäààñ áóþó ÷óëóó áàéð ¸ñòîé.Òåõíèê àþóëã¿é àæèëëàãààíû ä¿ðýì 1. Öàõèëãààíààð àæèëëàäàã á¿õ àïïàðàòàíä ãàçàðäóóëãà õèéõ 2. Ôèçèê ýì÷èëãýýíèé ìîíòàæ äàëä õèéãäñýí áàéíà. 3. 75%-èàñ äîîøã¿é ÷èéãòýé, +30 ãðàäóñààñ äýýø òåìïåðàòóðòàé ºðººíä àïïàðàò àæèëëóóëàõûã õîðèãëîíî. 4. ªäºð á¿ð àïïàðàòûí ãàçàðäóóëãûã øàëãàæ ýì÷èëãýý õèéíý. 5. Àïïàðàòòàé àæèëëàõ õ¿ì¿¿ñ òåõíèê àþóëã¿é ä¿ðìèéã ñóäàëñàí áàéíà.
  14. 14. 6. Ýì÷èëãýý ÿâóóëæ áàéõäàà ººðºº áîëîí ºâ÷òºíä õàìãààëàõ õýðýãñëèéã õèéíý. 7. Àïïàðàòàà àð÷èí öýâýðëýõäýý ã¿éäëýý ñàëãàñàí áàéõààñ ãàäíà ÷èéãòýé ìàòåðèàëààð àð÷èõûã õîðèãëîíî.Áèå äààëòàíä ºãºõ äààëãàâàð:  Ðåôåðàò áè÷èõ  Õºäºëìºð÷äºä çîðèóëñàí çºâºë㺺 áè÷èõ  Íîì, õýâëýë óíøèæ òîâ÷ëîë õèéõ  Ñõåì çóðàõ  Ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ¯íýëãýýíèé æèøèã:  Àñóóëò  Ñîðèë  Äàñãàë  Áîäëîãî  Ãàðäàí ¿éëäýëØàëãàõ àñóóëò: 1. Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýý äýõëõèé äàõèíä õýäèéíýýñ ÿàæ ¿¿ñ÷ õºãæñºí âý? 2. Ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé õºãæèë 1921 îíîîñ ÿàãààä ñààòñàí âý? 3. ªíººäºð ìîíãîëä ñýðãýýí çàñàõ ýì÷èëãýýíèé ÷èã õàíäëàãà ÿìàð áàéíà âý? 4. Ôèçèê õèìèéí íèéëìýë óðâàëûã æèøýýãýýð òàéëáàðëà 5. ßìàð ýðõòýí öàõèëãààí ã¿éäëèéã ñàéí äàìæóóëàõ âý?Ñîðèë: / Õàâñðàëò/Àøèãëàõ íîì: 1. Â.Ì Áîãîëþáîâ, Ã.Í Ïîíîìàðåíêî “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” i. Ìîñêâà. 1998 îí /õóóäàñ 39-40/ 2. Ä. Öàãààí “Íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý” ÓÁ.2001 îí /3-18/ 3. Ò.Ë. Ðóäåíêî “Ôèçèîòåðàïèÿ” Ôåíèêñ 2000 îí /3-20/ 4. Å.È Ïàñûíêîâ. “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” Ìîñêâà. 1962 îí /õóóäàñ 20-24 Õè÷ýýë ¹ 3Ñýäýâ: Òîãòìîë öàõèëãààí ã¿éäëèéí Ãàëüâàí÷ëàõ ýì÷èëãýý.Õè÷ýýëèéí õýëáýð: Îíîë ÄàäëàãàÕè÷ýýëèéí çîðèëãî:Ãàëüâàí÷ëàõ ýì÷èëãýýíèé îíöëîã, ¿éë÷èëãýý, ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí, àøèãëàõ àïïàðàò,ýì÷èëãýý õèéõ àðãà òåõíèêèéí òàëààð îþóòíóóäàä äîîðõè ìýäëýã, ÷àäâàð õàíäëàãûãîëãîíî.Ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã:  Ãàëüâàí÷ëàõ ýì÷èëãýýíèé òîäîðõîéëîëò  Ãàëüâàí÷ëàõ ýì÷èëãýýíèé ¿éë÷èëãýý  Ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí¿¿ä  Ýì÷èëãýý õèéæ áîëîõã¿é ºâ÷èí¿¿ä  Ýì÷èëãýýíä õýðýãëäýã àïïàðàòóóä
  15. 15.  Ýëåêòðîä ò¿¿íèéã áàéðëóóëæ áýõëýõ  Àíîä, êàòîäûí ¿éë÷èëãýýíèé îíöëîãÝçýìøâýë çîõèõ ÷àäâàð:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Àþóëã¿é àæèëãààíû ä¿ðìèéã áàðèìòëàõ  Ýëåêòðîä, æèéðýãòýé çºâ õàðüöàõ  Ïîòîê -1 àïïàðàòààð ýì÷èëãýý õèéõ  Àíõàí øàòíû ìàÿãò õºòëºõ  Íýã óäààãèéí áà êóðñ ýì÷èëãýýíèé õóãàöàà, òîîã áàðèìæààëíà.  Ýì÷èëãýýã çààëòûí äàãóó ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýíèé äîçûã àñóóõ òóíãààð òîõèðóóëíàÝçýìøâýë çîõèõ õàíäëàãà:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Ýì÷èëãýýíä ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èéã áýëòãýæ ñýòãýëç¿éí òààòàé îð÷èíã á¿ðä¿¿ëíý  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷òýé õàëàìæ àíõààðàë òàâèíà  ¯éëäë¿¿äèéã íÿìáàé öýãöòýé ã¿éöýòãýíý  Ýì÷èëãýýíèé õóãàöààã íàðèéí áàðèìòëàíàÀãóóëãà /òåçèñ/Òîãòìîë ã¿éäëýýð îðãàíèçìä ¿éë÷ë¿¿ëæ ýì÷ëýõ ýì÷èëãýýíèé àðãûããàëüâàíè ã¿éäëèéí ýì÷èëãýý ãýíý.Õè÷ýýëèéí àãóóëãà: 1. Ýì÷èëãýýíèéçààëò 1. Ýñðýã çààëò 2. Àïïàðàò òîíîã òºõººðºìæèéã ñóäëàõÿéäëèéí øèíæ ÷àíàð: Ãàäíû öàõèëãààí îðíû ¿éë÷ëýëýýð îðãàíèçìûí ýäèéí äîòîðäàìæóóëëûí ã¿éäýë ¿¿ñäýã. Ýíý ¿åä ýåðýã öýíýã¿¿ä /êàòèîíóóä/ õàñàõ ýëåêòðîä/êàòîä/ ðóó ñºðºã öýíýã¿¿ä /êàòèîíóóä/ õàñàõ ýëåêòðîä /êàòîä/ ðóó ñºðºã öýíýã¿¿ä/àíèîíóóä/ íýìýõ ýëåêòðîä /àíîä/ ðóó õºäºëíº. Ýëåêòðîä äýýð èðñýí èîíóóä ººðèéí ãàäíàòàëûí ýëåêòðîí á¿ðõ¿¿ëèéã ñýðãýýæ õèìèéí ºíäºð èäâýõèòýé àòîì áîëæ õóâèðäàã.Ýäãýýð àòîìóóä óñòàé õàðèëöàí ¿éë÷ëýýä ýëåêòðîëèçèéí á¿òýýãäýõ¿¿í áóþó õ¿÷èëø¿ëò ¿¿ñãýäýã. Æèøýý íü: àíîä äýýð äàâñíû õ¿÷èë /HCI/ , êàòîä äýýð ø¿ëò /NaCI,KOH/ ¿¿ñäýã. Îðãàíèçìä: NaCI—Na+CI Êàòîä äýýð: 2H.O+2Na Àíîä äýýð: Ýëåêòðîëèçèéí ýäãýýð á¿òýýãäýõ¿¿íä õèìèéí èäâýõèòýé ó÷èð ýíýá¿òýýãäýõ¿¿íèé êîíöåíòðàöè èõñýõýä áèåèéí òóõàéí õýñãèéí àðüñûã ò¿ëæ áîëíî.Èéìýýñ èäýâõèò ýäãýýð íýãäýëèéí ¿éë÷ëýëèéã ñóëðóóëàõûí òóëä óñààð íîðãîñîíæèéðãýâ÷èéã õýðýãëýäýã.Æèéðãýâ÷: Æèéðãýâ÷èéí õýëáýð ýëåêòðîäûí õýëáýðòýé àäèë, çóçààí íü 1 ñì-ýýñáàãàã¿é õýìæýýòýé áàéäàã. Ýëåêòðîäîîñ á¿õ òàëààðàà 1-2 ñì èë¿¿ áàéõ ¸ñòîé. Êàòîä,
  16. 16. àíîäûí æèéðãýâ÷ òóñ òóñäàà áàéíà. Ýì÷èëãýý õèéñíèé äàðàà 2 æèéðãýâ÷ äààâóóãòóñ òóñàä íü óñàíä áóöàëãàæ, óãààæ àðèóòãàæ õàòààíà.Ýëåêòðîä:Ãàëüâàíè ýì÷èëãýý õèéõ ýëåêòðîäûã ãîë òºëºâ 0.3-1 ìì çóçààíòàé òóãàëãà,õºíãºí öàãààíààð õèéäýã. Òóãàëãàí ýëåêòðîäûí õàæóó èðìýã¿¿ä õóðö áèø ìîõîî æèãäãàäàðãóóòàé, õýðýãëýõ ýì÷èëãýýíèé àðãààñ õàìààð÷ ÿíç á¿ðèéí õýëáýðòýé áàéæáîëíî. Ýì÷èëãýýíèé ÿâöàä òóãàëãàí ýëåêòðîä äýýð òóãàëãàíû èñëèéí ºíãºð òîãòäîã íüõ¿íèé áèåä ñºðºã íºëºº ¿ç¿¿ëäýã. Èéìä ñ¿¿ëèéí ¿åä ìåòàëë áèø æèøýýëáýëí¿¿ðñòºðºã÷èéí ýä á¿õèé ìàòåðèàëààð õèéñýí ýëåêòðîäûã ºðãºí àøèãëàõ áîëñîí áàéíà.Ýì÷èëãýýíèé çîðèóëàëòààñ õàìààðààä äàðààõ õýëáýðèéí ýëåêòðîäóóäûã àøèãëàäàã.¯¿íä:  Ýìýãòýé÷¿¿äèéí ýì÷èëãýýíä ñàìáàéãààð îðîîñîí áàðèóë õýëáýðèéí òóñãàé ýëåêòðîä  Í¿äíèé ºâ÷èíä àÿãàíöàð ìàÿãèéí ýëåêòðîä  ×èõ õàìàð õîîëîéí ºâ÷íèéã ýì÷èëõýä ñàìáààãààð îðîîñîí íàðèéõàí ýëåêòðîä õýðýãëýíý.Ýì÷èëãýýã õèéõäýý ýëåêòðîäûã äàðààõ àðãààð áàéðëóóëíà. 1. Äàãóó àðãààð áóþó ýëåêòðîäóóäûã áèåèéí íýã òàëä áàéðëóóëíà. Ýíý ¿åä ¿éë÷ëýë çàõûí ýä¿¿äýä ãîë òºëºâ íºëººíº. 2. Õºíäëºí àðãààð áóþó ýëåêòðîäóóäûã áèåèéí õî¸ð òàëä áàéðëóóëíà. Ýíý òîõèîëäîëä ã¿éäýë èë¿¿ ã¿íèé ýäýä ¿éë÷èëíý.Ýì÷èëãýýíèé ¿éë÷ëýë: ¯ðýâñëèéí ýñðýã ºâ÷èí íàìäààõ, òàéâøðóóëàõ /àíîä/ äýýðáóë÷èí ñóëðóóëàõ, áîäèñûí ñîëèëöîîã ñàéæðóóëàõ, ø¿¿ðýë íýìýãä¿¿ëýõ íü /êàòîä/äýýð áàéäàã. Ýì÷èëãýýíèé çààëò: 1. ßíç á¿ðèéí ãàðàëòàé çàõûí ìýäðýëèéí ºâ÷í¿¿ä /ïëåêàé, ðàäèêóëèò, íåâðèò, ìýäðýëèéí ºâäºëò/ 2. Òºâ ìýäðýëèéí ñèñòåìèéí ºâ÷èí¿¿ä / ñîëÿðèò, ìèãðåíü, òàðõèíû ãýìòýë, òàðõèíû öóñíû ýðãýëòèéí õÿìðàë/ 3. Íåâðàëòåíè /ìýäðýë ñóëüäàë/ 4. ÕÁÝ-èéí ºâ÷í¿¿ä /õîäîîä, ãýäýñ, öºñíèé õ¿¿äèéí ¿ðýâñýë, õºäºë㺺íèé àëäàãäàë, õîäîîä ãýäýñíèé øàðõëàà/ 5. Öóñíû äàðàëò èõäýõ, áàãàäàõ ºâ÷èí, ç¿ðõíèé áàõ 6. Ø¿äíèé çàðèì ºâ÷íèé ¿åä /ø¿äíèé òóëãóóð ýäèéí ºâ÷èí, õýë ºâäºõ/ 7. Í¿äíèé ºâ÷èí /í¿äíèé äàðàëò èõäýõ, êåðàòè, í¿äíèé ñóäàñíû ¿ðýâñýë, í¿äíèé òîðëîãèéí íºñºº/ 8. ßñíû õýëíèé ¿ðýâñýë, õóãàðàëÝëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýýíèé ñîíãîìîë àðãóóä: 1. Âåðìåëèéí àðãà- ªâ÷òíèéã äîîø õàðóóëàí õýâò¿¿ëæ 300 ñì2 òàëáàéòàé ýëåêòðîäûã äàëíû õîîðîîíä áàéðëóóëæ áàãàæèéí àëü íýã òóéëòàé õîëáîíî. Áàãàæèéí íºãºº òóéëòàé õîëáîãäîæ õî¸ð ñàëáàðëàñàí òóñ á¿ð 150 ñì2 òàëáàéòàé ýëåêòðîäûã øèëáýíèé àð õýñýãò áàéðëóóëíà. ÿéäëèé õ¿÷ 3- 30ÌÀ, ¿éë÷ëýë ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà 15-30 ìèíóò. Êóðñ ýì÷èëãýý íü 15-20 óäàà. 2. Øåðáàõûí çàõ õýëáýðèéí àðãà: ªâ÷òíèéã äîîø õàðóóëàí õýâò¿¿íý. 800-1200ñì2 òàëáàéòàé çàõ õýëáýðèéí ýëåêòðîäûã ìºðíèé á¿ñë¿¿ð õýñýãò áàéðëóóëæ + òóéëòàé õîëáîíî. 400-600ñì2 òàëáàéòàé íºãºº ýëåêòðîäûã á¿ñýëõèé, óóöíû
  17. 17. õýñýãò òàâüæ – òóéëòàé õîëáîíî. ÿéäëèéí õ¿÷ íü 6-16ÌÀ. ¯ðãýëæëýõ õóãàöàà 6-16 ìèíóò, êóðñ 15-20 óäàà. 3. Øåðáàõûí øóóäàãíû õýñãèé àðãà: ªâ÷òºíèéã õýâò¿¿ëíý. 300-400ñì2 òàëáàéòàé íýã ýëåêòðîäûã á¿ñýëõèé óóöíû õýñýãò áàéðëóóëæ + òóéëòàé õîëáîíî. – òóéëòàé õîëáîãäîæ ñàëààëñàí òóñ á¿ð 200 ñì2 òàëáàéòàé õî¸ð ýëåêòðîäûã ãóÿíû äýýä, ºìíºä õýñýãò áàéðëóóëíà. ÿéäëèéí õ¿÷ íü 6-16ÌÀ, ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà íü 20-30 ìèíóò, êóðñ 15-20 óäàà. 4. ¯åíèé õýñãèéí ãàëüâàíè ýì÷èëãýý- ªâ÷òíèéã õýâò¿¿ëýõ áóþó ñóóëãàíà. Á¿õ ¿åòýé õýñýãò õºíäëºí áàéðëóóëíà. Ñàâóó ºñãèéä îëîí ãýìòýë ãàðñàí òîõèîëäîëä 2 áà 4 ìº÷íèé ãàëüâàíè âàíí õýðýãëýíý. ÿéäëèéí õ¿÷ 15- 20ÌÀ, ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà 20-30ìèíóò. Ýìèé áîäèñûã àëü ÷ ýëåòðîäîîñ îðóóëæ áîëíî. Òýãø õýìòýé 2 ¿å ãýìòñýí ¿åä ¿å á¿ðèéí ãàäíà äîòîð õýñýðò áàéðëàõ 2 ººð òóéëòàé õîëáîãäñîí ýëåêòðîäóóäûã õýðýãëýæ áîëíî. 5. Õóóõíàãíû ãàëüâàíè ýì÷èëãýýíèé àðãà: ªâ÷òíèéã õýâò¿¿ëíý. 80-100 ñì2 òàëáàéòàé ýëåêòðîäûã õóóõíàãíû õýñýãò áàéðëóóëæ áàãàæèéí àëü íýã òóéëòàé õîëáîíî. Òóñ á¿ð 50ñì2 òàëáàéòàé 2 èæèë ýëåêòðîäûã ãýäýñíèé áàðóóí ç¿¿í ãàäàðãóóä áàéðëóóëæ õîîðîíä íü õîëáîîä íºãºº òóéëòàé çàëãàíà. ÿéäëèéí õ¿÷ íü 0.5-3ÌÀ, ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà íü 10-15ìèíóò, êóðñ íü 10-12 óäàà. Ýìèéí áîäèñûã õóóõíýã äýýð áàéðëóóëñàí ýëåêòðîäîîñ îðóóëíàÁèå äààëòàíä ºãºõ äààëãàâàð:  Ðåôåðàòü áè÷èõ  Õºäºëìºð÷äºä çîðèóëñàí çºâºë㺺 áè÷èõ  Íîì, õýâëýë óíøèæ òîâ÷ëîë õèéõ  Àïïàðàòûí çóðàã çóðàõ  Ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýã ãàðäàí õèéõ àðãà òåõíèêèéã á¿ðýí ýçýìøèõ  Õ¿¿õäèéí ñóâèëàë, íºõºí ñýðãýýõèéí ñóâèëàë äåæóð õèéõ¯íýëãýýíèé æèøèã:  Àñóóëò  Ñîðèë  Äàñãàë  Áîäëîãî  Ãàðäàí ¿éëäýëØàëãàõ àñóóëò: 1. ßàãààä Ãàëâàíèçàö ýì÷èëãýý ãýæ íýðëýõ áîëñîí? 2. Ýì÷èëãýýíä ÿìàð àïïàðàòûã õýðýãëýõ âý? 3. Ýëåêòðîäûã æèéðýãã¿é õýðýãëýâýë ÿàõ âý? 4. Ýëåêòðîäûí ñîíãîìîë áàéðëàëóóäûã íýðëý. 5. Àíîä,êàòîäûí ¿éë÷èëãýýíèé ÿëãààã ÿðèëö.Ñîðèë: / Õàâñðàëò/Àøèãëàõ íîì: 1. Â.Ì Áîãîëþáîâ, Ã.Í Ïîíîìàðåíêî “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” i. Ìîñêâà. 1998 îí /õóóäàñ 53-61/ 2. Ä. Öàãààí “Íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý” ÓÁ.2001 îí /53-61/ 3. Ò.Ë. Ðóäåíêî “Ôèçèîòåðàïèÿ” Ôåíèêñ 2000 îí /3-20/
  18. 18. 4. Å.È Ïàñûíêîâ. “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” Ìîñêâà. 1962 îí /õóóäàñ 24-31/Õè÷ýýë ¹ 4Ñýäýâ: Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýý.Õè÷ýýëèéí õýëáýð: Îíîë ÄàäëàãàÕè÷ýýëèéí çîðèëãî: Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýýíèé îíöëîã, ¿éë÷èëãýý, ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí, äàâóó òàë,àøèãëàõ àïïàðàò, ýì÷èëãýý õèéõ àðãà òåõíèêèéí òàëàà îþóòíóóäàä äîîðõ ìýäëýã,÷àäâàð, õàíäëàãûã îëãîíî.Ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã:  Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýýíèé òîäîðõîéëîëò  Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýýíèé ¿éë÷èëãýý  Ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí¿¿ä  Ýì÷èëãýý õèéæ áîëîõã¿é òîõèîëäîëóóä  Ýì÷èëãýýíä õýðýãëäýã àïïàðàòóóä  Ýëåêòðîä ò¿¿íèéã áàéðëóóëæ áýõëýõ  Àíîä, êàòîäûí ¿éë÷èëãýýíèé îíöëîã  Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýýíèé äàâóó òàë  Ýìèéí áîäèñ àðüñààð íýâòðýí îðîõ ìåõàíèçìÝçýìøâýë çîõèõ ÷àäâàð:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Àþóëã¿é àæèëãààíû ä¿ðìèéã áàðèìòëàõ  Ýëåêòðîä, æèéðýãòýé çºâ õàðüöàõ  Ïîòîê -1 àïïàðàòààð ýì÷èëãýý õèéõ  Àíõàí øàòíû ìàÿãò õºòëºõ  Íýã óäààãèéí áà êóðñ ýì÷èëãýýíèé õóãàöàà, òîîã áàðèìæààëíà.  Ýì÷èëãýýã çààëòûí äàãóó ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýíèé äîçûã àñóóõ òóíãààð òîõèðóóëíàÝçýìøâýë çîõèõ õàíäëàãà:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Ýëåêòðîä, æèéðýã, ýìèéí áîäèñòîé çºâ õàðüöàõ  Ïîòîê – 1, ÀÃÍ -32 àïïàðàòààð ýì÷èëãýý  Àþóëã¿é àæèëëàãààíû ä¿ðìèéã áàðèìòëàõ  Àíõàí øàòíû ìàÿãò õºòëºõ  Íýã óäààãèéí áà êóðñ ýì÷èëãýýíèé õóãàöàà, òîîã áàðèìæààëíà.  Ýì÷èéí çààëòûã çºâ óíøèõ  Ýì÷èëãýýã çààëòûí äàãóó ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýíèé äîçûã àñóóõ òóíãààð òîõèðóóëíà.
  19. 19. Àãóóëãà /òåçèñ/Íàì äàâòàìæòàé òîãòìîë öàõèëãààí ã¿éäëèéí òóñëàìæòàéãààð ýìèéíáîäèñûã îðãàíèçìä îðóóëæ, ýì÷ëýõ àðãûã ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýý ãýíý. Öàõèëãààí ã¿éäëèéí íºëºººãººð ýìèéí áîäèñ öýíýãæèíý. Ýì÷èëãýý íü èæèëöýíýã¿¿ä ò¿ëõýëöýæ, ýñðýã öýíýã¿¿ä íü òàòàëöàíà ãýñýí çàð÷èì äýýð ¿íäýñëýãäýíý.Òîãòìîë ã¿éäëèéí òóñëàìæòàéãààð îðãàíèçìä îðóóëñàí ýìèéí áîäèñ àðüñàíä íººö¿¿ñãýäýã. Ýíý òîõèîëäîëä ýìèéí áîäèñ ðåôëåêñèéí ¿éë÷ëýë ¿ç¿¿ëíý. 1967 îíä äýìèéí áîäèñ öàõèëãààí ã¿éäëèéí íºëººãººð äèññîöèàö áîëäãèéã òîãòîîñîí. 1966 îíä ýì÷ Ëåäþê òóóëàéä òóðøëàãà õèéæ ýìèéí áîäèñ öàõèëãààí ã¿éäëèéííºëººãººð áèåä îðäãèéã íîòîëñîí. Ýìèéí áîäèñ ýäýä íýâòýõ ¿íäñýí çàì íü õºëñíèé áàãà ººõíèé áóë÷èðõàéí ÿëãàðóóëàõñóâãààð, áàãà õýñýã íü ýñ õîîðîíäûí îð÷íîîð íýâòðýõ ã¿éäëèéí óðñãàëààð ÿâàãäàíà.Èéì ó÷ðààñ ýìèéí áîäèñ íü òîñ õºëñíèé áóë÷èðõàé èõòýé, ýïèäåðìèéí íèìãýí ãàçðààðàìàðõàí íýâòýð÷ îðäîã. ¯¿íä: Àì õàìðûí õºíäèé, øóëóóí ãýäñýýð ìàø ñàéí íýâòýð÷ îðäîã.̺í í¿¿ð äàëíû õîîðîíä, öýýæ, õýâëèé, øóó, áóãàëãà çýðãýýð ñàéí íýâòýð÷ îðäîã. Ýìèéíáîäèñûã óóñìàë õýëáýðýýð õýðýãëýíý. Ýìèéí áîäèñûí êîíöåíòðàöè èõ áàéõ íüýì÷èëãýýíèé ¿ð ä¿íä ñàéí íºëºº ¿ç¿¿ëäýãã¿é. Ñóëàâòàð óóñìàëä /0.5%-1.3%/ ñàéíäèññîöèàöè áîëæ àðüñààð ñàéí íýâòýð÷ îðäîã. Õ¿÷òýé óóñìàëä ºòãºí èîí íü àðüññàëñòûí í¿õèéí òàãëàäàã. Ýìèéí áîäèñóóä áàãàõàí ã¿íä íýâòðýýä ¿íäñýíäýý àðüñ, àðüñíû õó÷óóð ýäýä 1-2õîíîãîîñ 15-20 õîíîã õ¿ðòýë èîíû íººö ¿¿ñãýí õóðèìòëàãääàã. Äàðàà íü ýìèéí áîäèñ ëèíô,öóñíû ñóäàñ ðóó áàéíãà íýâ÷èæ, á¿õ îðãàíèçìä ò¿ãýýãääýã.Õè÷ýýëèéí àãóóëãà:1.Ýì÷èëãýýíèéçààëò 2. Ýñðýã çààëò 3.Àïïàðàò òîíîã òºõººðºìæèéã ñóäëàõ Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýýíèé äàâóó òàë: 1. Àðüñ ñàëñòûã ãýìòýýõã¿é, ýìèéí áîäèñûã îðãàíèçìä ºâäºëòã¿éãýýð îðóóëæ ºãäºã. Áèåä ýìèéí áîäèñ öýâðýýð îðäîã. 2. Òîãòìîë ã¿éäëèéí òóñëàìæòàé îðãàíèçìä îðóóëñàí ýìèéí áîäèñ íü àìüäðàë äýýð ãàæ íºëºº áàðàã ¿ç¿¿ëäýãã¿é. Ó÷èð íü öóñàí äàõü ýìèéí áîäèñûí êîíöåíòðàöè áàãà áàéäàã áà ã¿éäýë íü ººðºº õýò ìýäðýìæèéã áóóðóóëàõ ¿éë÷ëýë ¿ç¿¿ëäýã. 3. Ýìèéí áîäèñ ãýìòñýí, ºâ÷èëñºí ãàçàð øóóä îðóóëäàã. 4. Ýìèéí áîäèñ áèåä îðîîä ººðèéí ôàðìàêîëîãèéí ¿éë÷èëãýýã ñàéí õàäãàëäàã. 5. Àðüñ, àðüñàí äîîðõè ººõºí ýä, äîòîð ýðõòýíä íººö ¿¿ñ÷ îëîí õîíîãîîð õàäãàëàãäàíà. 6. Äîç òóí õýìæýý õýòðýí ãýæ áàéõã¿é. 7. Àðüñ ñàëñòûã ãýìòýýäýãã¿é, õî¸ðäîã÷ õàëäâàð îðîõã¿é, ÿìàð÷ íºõöºëä ýì÷èëãýý õèéõ òîõèðîìæòîé. ÿéäëèéí ¿éë÷ëýëèéí òîõèðîìæòîé ýð÷ëèéã ¿íýëýõ ¿íäñýí øàëãóóð íü ºâòíèéìýäðýõ äàðààõ ìýäðýìæ áàéäàã. ¯¿íä: 1. Èðâýãíýõ 2. Õºíãºí õàëàëò 3. Ýëåêòðîä òàâüñàí õýñýãò áàãà çýðãèéí õîðñîõ ãýõ ìýòýýð ìýäðýãäýíý.
  20. 20. Õîðñîëò ýõëýõ íü ã¿éäëèéí íÿãòûã áóóðóóëàõ äîõèî áîëíî. ÿéäëèéí õ¿÷èéã äºíãºæìýäðýõ òºäèéä òîõèðóóëíà. Ýì÷èëãýýã õèéõäýý æèéðýãíýýñ òóñàä íü 2 äàâõàðìàðëüä ýñâýë ôèëüòðèéíöààñ õýðýãëýæ áîëíî. Ó÷èð íü:  Ýìèéí áîäèñ áàãà îðíî  Æèéðýã áîõèðäîõã¿é  Ýìèéí áîäèñ õîëèëäîõã¿éÝìèéí áîäèñ æèéðýã íü òóñ òóñäàà òýìäýãòýé áàéíà.Àïïàðàò òºõººðºìæ:  Ïîòîê-1,  ÀÃÍ-32  ÀÃÏ-33  ÑÍÈÌ-1Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýýíèé ñîíãîìîë àðãóóä: 1. Âåðìåëèéí àðãà – ªâ÷òºíèéã äîîø õàðóóëæ õýâò¿¿ëæ 300 ñì/êâ òàëáàéòàé ýëåêòðîäûã äàëíû õîîðîíä áàéðëóóëæ áàãàæèéí àëü íýã òóéëòàé õîëáîíî.Áàãàæèéí íºãºº òóéëòàé õîëáîæ 2ñàëáàðëàñàí òóñ á¿ð 150 ñì/êâ òàëáàéòàé ýëåêòðîäûã øèëáýíèé àð õýñýãò áàéðëóóëíà. ÿéäëèéí õ¿÷ 3–30 ÌÀ,¿ðãýëæëýõ õóãàöàà 15–30. Êóðñ ýì÷èëãýý íü 12– 20 óäàà. 2. Øåðáàõûí çàõ õýëáýðèéí àðãà: ªâ÷òºíèéã äîîø õàðóóëàí õýâò¿¿ëíý. 800 – 1200 ñì/êâ òàëáàéòàé çàõ õýëáýðèéí ýëåêòðîäûã ìºðíèé á¿ñë¿¿ð õýñýãò áàéðëóóëæ íýìýõ òóéëòàé õîëáîíî. 400 – 600 ñì/êâ òàëáàéòàé íºãºº ýëåêòðîäûã á¿ñýëõèé óóöíû õýñýãò òàâüæ õàñàõ òóéëòàé õîëáîíî. ÿéäëèéí õ¿÷ 6 – 16ìà ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà 6 – 16 óäàà êóðñ ýì÷èëãýý 15 – 20 óäàà. 3. Øåðáàõûí øóóäàãíû õýñãèéí àðãà: ªâ÷òºíèéã õýâò¿¿ëíý. 300 – 400 ñì/êâ òàëáàéòàé 1 ýëåêòðîäûã á¿ñýëõèéí óóöíû õýñýãò áàéðëóóëæ íýìýõ òóéëòàé õîëáîíî. Õàñàõ òóéëòàé õîëáîãäîæ ñàëàààëñàí òóñ á¿ð 200 ñì/êâ òàëáàéòàé 2 ýëåêòðîäûã ãóÿíû äýýä ºìíºä õýñýãò áàéðëóóëíà. ÿéäëèéí õ¿÷ 6 -16ìà, ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà 20–30, êóðñ 15 - 20 óäàà.Äàâñàãíû ãàëüâàíè áà ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýý – ªâòºíèéã õýâò¿¿ëíý. Ýëåêòðîäûãõºíäëºí áàéðëóóëàõ àðãûã õýðýãëýíý. 100 – 150 ñì òàëáàéòàé õî¸ð ýëåêòðîäûãäàâñàãíû îð÷èì, íºãºº ýëåêòðîäûã óóöàí äýýð áàéðëóóëíà. Äàâñàãíû ñóëðàëûí ¿åäõýâëèéí ºìíºä õàíàíä êàòîäûã áàéðëóóëíà. Äàâñàã õýò õ¿÷äýëòýé áàéãàà ¿åä àíîäûãáàéðëóóëíà. Ýíý íü ýëåêòðîäîîñ ýìèéí áîäèñûã îðóóëíà. ÿéäëèéí õ¿÷èéã 10 – 15 ÌÀ,ýì÷èëãýýíèé õóãàöàà 15 – 20 ìèíóò áàéíà. Êóðñ ýì÷èëãýý 10 – 15 óäàà. Ýìýãòýé÷¿¿äèéí áàãà ààðöãèéí ýðõòíèé ãàëüâàíè áà ýëåêòðîôîðåç Ýëåêòðîä áàéðëóóëàõ õýä õýäýí õýëáýð áàéäàã. 1. Õýâëèé óóöíû áàéðëàë. 200 – 300 ñì òàëáàéòàé ýëåêòðîäûã õýâëèéí äîîä õýñýãò áàéðëóóëæ íýã òóéëòàé õîëáîíî. ͺ㺺 ýëåêòðîäûã óóöíû õýñýãò áýõýëæ ýñðýã òóéëòàé õîëáîíî. Ýìèéí áîäèñûã õýâëèéí õýñýãò áàéðëóóëñàí ýëåêòðîäîîñ îðóóëíà. 2. Õýâëèé ¿òðýýíèé áàéðëàë. 200 – 300 ñì òàëáàéòàé ýëåêòðîäûã õýâëèéí äîîä õýñýãò áàéðëóóëíà. 10ìì çóçààíòàé õºâºí㺺ð ñàéòàð îðîîñîí ñàâàà
  21. 21. õýëáýðèéí òóñãàé ýëåêòðîäûã ¿òðýýíä îðóóëíà. Ýíý ýëåêòðîäîîñ ýìèéí áîäèñûã îðóóëíà. 3. Õýâëèé, óóö, ¿òðýýíèé áàéðëàë, 200 – 300ñì òàëáàéòàé ýëåêòðîäûã óóöàí äýýð áàéðëóóëæ, ìºí àäèë õýìæýýíèé ýëåêòðîäûã õýâëèé äýýð òàâüíà. 3äàõü ýëåêòðîäûã ¿òðýýíä îðóóëíà. Ýìèéí áîäèñûã ¿òðýýíýýñ îðóóëíà. ÿéäëèéí õ¿÷ 10-15ÌÀ, ¿ðãýëæëýõ õóãàöàà 15-20 ìèíóò. Êóðñ ýì÷èëãýý 10-15 óäààÁèå äààëòàíä ºãºõ äààëãàâàð:  Ðåôåðàò áè÷èõ  Õºäºëìºð÷äºä çîðèóëñàí çºâºë㺺 áè÷èõ  Íîì, õýâëýë óíøèæ òîâ÷ëîë õèéõ  Àïïàðàòûí çóðàã çóðàõ  Ýìèéí öýíýã¿¿äèéã áè÷èõ  Ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýã ãàðäàí õèéõ àðãà òåõíèêèéã á¿ðýí ýçýìøèõ  Õ¿¿õäèéí ñóâèëàë, íºõºí ñýðãýýõèéí ñóâèëàë äåæóð õèéõ¯íýëãýýíèé æèøèã:  Àñóóëò  Ñîðèë  Äàñãàë  Áîäëîãî  Ãàðäàí ¿éëäýëØàëãàõ àñóóëò: 1. Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýý ãýæ þó âý? 2. Ýì÷èëãýýíä ÿìàð àïïàðàòûã õýðýãëýõ âý? 3. Íýìýõ öýíýãòýé ýìèéí áîäèñûã ÿìàð òóéëààñ îðóóëàõ âý? 4. Ýëåêòðîäûí ñîíãîìîë áàéðëàëóóäûã íýðëý. 5. Ýëåêòðîôîðåç ýì÷èëãýýíèé äàâóó òàëóóäûã ÿðèëöÑîðèë: / Õàâñðàëò/Àøèãëàõ íîì: 5. Â.Ì Áîãîëþáîâ, Ã.Í Ïîíîìàðåíêî “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” Ìîñêâà. 1998 îí /õóóäàñ 62-70/ 6. Ä. Öàãààí “Íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý” ÓÁ.2001 îí /25-27/ 7. Ò.Ë. Ðóäåíêî “Ôèçèîòåðàïèÿ” Ôåíèêñ 2000 îí /32-74/ 8. Å.È Ïàñûíêîâ. “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” Ìîñêâà. 1962 îí /õóóäàñ 36-48/
  22. 22. Õè÷ýýë ¹ 5Ñýäýâ: Äèîäèíîìî ýì÷èëãýý.Õè÷ýýëèéí õýëáýð: Îíîë ÄàäëàãàÕè÷ýýëèéí çîðèëãî:Äèîäèíîìî ýì÷èëãýýíèé îíöëîã, ¿éë÷èëãýý, ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí, ýñðýã çààëò, àøèãëàõàïïàðàò, ýì÷èëãýý õèéõ àðãà òåõíèêèéí òàëààð îþóòíóóäàä äîîðõè ìýäëýã, ÷àäâàðõàíäëàãûã îëãîíî.Ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã:  Äèîäèíîìî ýì÷èëãýýíèé òîäîðõîéëîëò  Äèîäèíîìî ýì÷èëãýýíèé ¿éë÷èëãýý  ÿéäëèéí òºðë¿¿ä òýäãýýðèéí ¿éë÷èëãýý  Ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí¿¿ä  Ýì÷èëãýý õèéæ áîëîõã¿é òîõèîëäëóóä  Ýì÷èëãýýíä õýðýãëäýã àïïàðàòóóä  Ýëåêòðîä ò¿¿íèéã áàéðëóóëæ áýõëýõ  Ýì÷èëãýý õèéõ ñõåìÝçýìøâýë çîõèõ ÷àäâàð:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Àþóëã¿é àæèëãààíû ä¿ðìèéã áàðèìòëàõ  Ýëåêòðîä, æèéðýãòýé çºâ õàðüöàõ  ÑÍÈÌ – 1 àïïàðàòààð ýì÷èëãýý õèéõ  Àíõàí øàòíû ìàÿãò õºòëºõ  Íýã óäààãèéí áà êóðñ ýì÷èëãýýíèé õóãàöàà, òîîã áàðèìæààëíà.  Ýì÷èëãýýã çààëòûí äàãóó ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýíèé äîçûã àñóóõ òóíãààð òîõèðóóëíà  Ýì÷èëãýýíèé ÿâöàä ã¿éäëèéí õýëáýðèéã øèëæ¿¿ëýõÝçýìøâýë çîõèõ õàíäëàãà:  Ýìèéí áîäèñûã õÿìãàòàé ñóë òóíãààð õýðýãëýõèéã áàéíãà àíõààðàõ  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷òýé ýåëäýã çºâ õàðüöàõ  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Ýì÷èëãýýíä ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èéã áýëòãýæ ñýòãýëç¿éí òààòàé îð÷èíã á¿ðä¿¿ëíý  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷òýé õàëàìæ àíõààðàë òàâèíà  ¯éëäë¿¿äèéã íÿìáàé öýãöòýé ã¿éöýòãýíý  Ýì÷èëãýýíèé õóãàöààã íàðèéí áàðèìòëàíàÀãóóëãà /òåçèñ/Àíõ Îðîñûí ýì÷ Áåðíåð äýëõèéí 2-ð äàéíû ¿åä ýì÷èëãýýíä 7 õýëáýðèéí öàõèëãààíã¿éäëèéã íýâòð¿¿ëñýí íü îäîî áîëòîë õýðýãëýæ áàéíà.Õàãàñ ñèíóñ õýëáýðèéí, 50 áà 100 ãö äàâòàìæòàé ¿åëçýëòýé, òîãòìîë öàõèëãààíã¿éäëýýð ýì÷èëãýý õèéõ àðãà.ÿéäëèéí õýëáýð á¿ð îíöëîã ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëýõ áºãººä ñóäàñ ºðãºñãºõ ëèìôèéíóðñãàëûã õóðäàñãàõ, ºâ÷èí íàìäààõ, ¿ðýâñëèéí ïðîöåññûí ýðãýí øèìýãäýëòèéãñàéæðóóëàõ çýðýã åðºíõèé ¿éë÷èëãýýòýé.
  23. 23. Ôèçèî ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé ýñðýã çààëò äýýð ºëºí áàéõ, ýì÷èëãýýíèé òàëáàéä èäýýòòóóðàëò, øàðõ áàéõ,õóãàðàë ìóëòðàëûã ýâë¿¿ëýýã¿é,öóñ àëäàëòûí ¿åä ýì÷èëãýýõèéõã¿é.Ýì÷èëãýýíä ÑÍÈÌ-1,TUR-1,Áèáóëüñàòîð àïïàðàòóóäûã õýðãýëýíý.2 òºðëèéí ýëåêäðîäòîé,3 àðãààð áàéðëóóëæ 3 àðãààð áýõýëíý..Êàòîä íü àíîäîîñ èë¿¿ õ¿÷òýé ¿éë÷èëíý. Òóíã àñóóæ òîõèðóóëíà.1 óäààãèéí ýì÷èëãýýíèé õóãàöàà ã¿éäëèéí õýëáýð á¿ð äýýð 5-6 ìèíóò. Êóðñ ýì÷èëãýýõóðö ºâ÷èíä 4-6 óäàà,àðõàã ºâ÷èíä 6-8 óäààÁèå äààëòàíä ºãºõ äààëãàâàð:  Ðåôðàò áè÷èõ  Íîì, õýâëýë óíøèæ òîâ÷ëîë õèéõ  Àïïàðàòûí çóðàã çóðàõ  Ýìèéí öýíýã¿¿äèéã áè÷èõ  Ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýã ãàðäàí õèéõ àðãà òåõíèêèéã á¿ðýí ýçýìøèõ  Õ¿¿õäèéí ñóâèëàë, íºõºí ñýðãýýõèéí ñóâèëàë äåæóð õèéõ¯íýëãýýíèé æèøèã:  Àñóóëò  Ñîðèë  Äàñãàë  Áîäëîãî  Ãàðäàí ¿éëäýë Øàëãàõ àñóóëò:1.Äèîäèíîìî ýì÷èëãýýíèé òîäîðõîéëîëòûã õýëíý ¿¿? 2. Ýì÷èëãýýíä ÿìàð àïïàðàòûã õýðýãëýõ âý? 3 .Íýìýõ öýíýãòýé ýìèéí áîäèñûã ÿìàð òóéëààñ îðóóëàõ âý? 4. Äèñêýí ýëåêðîäûã ÿìàð òîõèîëäîëä õýðýãëýõ âý? 5. Äèîäèíîìî ýì÷èëãýýíèé ã¿éäëèéí õýëáýð¿¿äèéã ÿðèëö.Ñîðèë: / Õàâñðàëò/Àøèãëàõ íîì: 1. Â.Ì Áîãîëþáîâ, Ã.Í Ïîíîìàðåíêî “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” i. Ìîñêâà. 1998 îí /õóóäàñ 97-99/ 2. Ä. Öàãààí “Íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý” ÓÁ.2001 îí /27-29/ 3. Ò.Ë. Ðóäåíêî “Ôèçèîòåðàïèÿ” Ôåíèêñ 2000 îí /81-89/ 4. Å.È Ïàñûíêîâ. “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” Ìîñêâà. 1962 îí /õóóäàñ 54/
  24. 24. Õè÷ýýë ¹ 6Ñýäýâ: Õóâüñàõ öàõèëãààí ã¿éäëèéí Äàðñîíâàí÷ëàõ ýì÷èëãýý..Õè÷ýýëèéí õýëáýð: Îíîë ÄàäëàãàÕè÷ýýëèéí çîðèëãî:Äàðñîíâàí÷ëàõ ýì÷èëãýýíèé îíöëîã, ¿éë÷èëãýý, ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí, àøèãëàõ àïïàðàò,ýì÷èëãýý õèéõ àðãà òåõíèêèéí òàëààð îþóòíóóäàä äîîðõè ìýäëýã, ÷àäâàð õàíäëàãûãîëãîíî.Ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã:  Äàðñîíâàí÷ëàõ ýì÷èëãýýíèé òîäîðõîéëîëò  Äàðñîíâàí÷ëàõ ýì÷èëãýýíèé ¿éë÷èëãýý  Ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí¿¿ä  Ýì÷èëãýý õèéæ áîëîõã¿é òîõèîëäîëóóä  Ýì÷èëãýýíä õýðýãëäýã àïïàðàòóóä  Ýëåêòðîä ò¿¿íèé îíöëîãÝçýìøâýë çîõèõ ÷àäâàð:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Àïïàðàò ýëåêòðîäòîé çºâ õàðüöàõ  Àþóëã¿é àæèëãààíû ä¿ðìèéã áàðèìòëàõ  Øèëýí ýëåêòðîäòîé áîëãîîìæòîé õàðüöàõ  Èñêðà -1 àïïàðàòààð ýì÷èëãýý õèéõ  Àíõàí øàòíû ìàÿãò õºòëºõ  Íýã óäààãèéí áà êóðñ ýì÷èëãýýíèé õóãàöàà, òîîã áàðèìæààëíà.  Ýì÷èëãýýã çààëòûí äàãóó ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýíèé òóíã ýì÷èéí çààëòûí äàãóó çºâ òîõèðóóëíà  Àþóëã¿é àæèëëàãààíû àðãà òåõíèêèéã áàðèìòëàõÝçýìøâýë çîõèõ õàíäëàãà:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷òýé ýåëäýã çºâ õàðüöàõ
  25. 25.  Ýì÷èëãýýíä ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èéã áýëòãýæ ñýòãýëç¿éí òààòàé îð÷èíã á¿ðä¿¿ëíý  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷òýé õàëàìæ àíõààðàë òàâèíà  ¯éëäë¿¿äèéã íÿìáàé öýãöòýé ã¿éöýòãýíý  Ýì÷èëãýýíèé õóãàöààã íàðèéí áàðèìòëàíà  Ýì÷èëãýýíèé îð÷èíã öýâýð, ýìõ öýãöòýé áàéëãàõÀãóóëãà /òåçèñ/Äàðñîíâàëèçàö ýì÷èëãýý ãýæ õóâüñàõ ã¿éäëèéí, ñóë áàãàèìïóëüñíèé ºíäºð õ¿÷äëèéí äóíä çýðãèéí äàâòàìæòàé ã¿éäëýýð áèåèéí òîäîðõîé íýãõýñýã ãàçðûã ýì÷ëýõ ýì÷èëãýýã õýëíý. Ýíý ýì÷èëãýý íü àïïàðàòûí ýëåêòðîä õ¿íèé áèåõî¸ðûí õîîðîíä öàõèëãààí öýíýã ¿¿ñ÷, òýð öýíýãýýð õ¿íèé áèåä ¿éë÷ë¿¿ëæ ýì÷ëýõýì÷èëãýý þì. Ãýõäýý øóóä ãàíö öýíýãò ¿éë÷ëýõã¿é, õàðèí / - / öýíýã ¿¿ñ÷ òýð íüýëåêòðîäûí îð÷íû àãààðûí õ¿÷èëòºðºã÷èéí îçîí áîëãîí, òýð îçîí íü ò¿ðãýí õóãàöààíäçàäàð÷ öýâýð øèíýõýí õ¿÷èëòºðºã÷¿¿äèéã áèé áîëãîæ, àðüñ ñàëñòààð íýâ÷¿¿ëýíõýñýã ãàçàðò áà óëìààð öààø áèå ìàõáîäîä õ¿÷èëòºðºã÷èéí õýìæýýã èõýñãýæ öóñàíäîêñåãìîãëîáèíûã èõýñãýæ ¿éë÷èëäýã. ̺í çàõûí ìýäðýëèéí ìýäýðõ¿éí òºãñãºë¿¿äýýä ¿éë÷èëæ ñýðýõ ÷àíàðûãèäâýõæ¿¿ëæ, áè÷èë ýðãýëòèéã ñàéæðóóëàí, áîãèíî õóãàöààíä öóñíû ñóäàñûãíàðèéñãààä áóöààæ ºðãºñãºæ ãºëãºð áóë÷èíãèéí òîíóñûã áàãàñãàäàã. Ýíý ã¿éäëèéãàðüñíû áà ñàëñòûí ìýäýðõ¿éí òºãñãºë¿¿äèéã öî÷ðîîõ áà ºâ÷èíã íàìäààõ, ¿ðýâñýë,áàãàñãàõ, çàãàòíààû ýñðýã ¿éë÷ë¿¿ëæ õýðýãëýíý.Õè÷ýýëèéí àãóóëãà: 1. Ýì÷èëãýýíèéçààëò 2. Ýñðýã çààëò 3.Àïïàðàò òîíîã òºõººðºìæèéã ñóäëàõ Ýì÷èëãýýíèé ãîë ¿éë÷èãýý íü õýñýã ãàçðûí ºâ÷èí íàìäààõ, ñóäàñ ºðãºñãºõ, òýæýýëíýìýãä¿¿ëýõ, ¿ðýâñëèéí áà çàãàòíààíû ýñðýã ìºí íÿí óñòãàõ ãýõ ìýò ¿éë÷èëãýýòýé.Õýðýãëýõ çààëòóóä:Íåâðàëãèé, íåéðîìèîçèò, îñòîõîíäðîç, ìýäýðõ¿éí ìýäðýìæ áóóðñàí áà á¿ð ñóëàðñàí,âåãàòàòèâ ìýäðýëèéí ñóëüäàà, íîéðã¿éäý, ñóäàñíû ãàðàëòàé õ¿÷òýé ºâäºëò¿¿ä,íåâðîç, äîîä ìº÷íèé âåíèéí ñóäàñíû ºðãºñë¿¿ä, øóëóóí ãýäýñíèé ¿ðýâñýë áà âåíèéíñóäàñíû ºðãºñãºë, ãåìîððîé, àðüñíû çàãàòíàà, ýêçåì, ìýäðýëèéí ãàðàëòàé àðüñíû¿ðýâñë¿¿ä, ¿ñ óíàõ, ýäãýðýõã¿é øàðõ, ýìýãòýé÷¿¿äèéí ºâ÷í¿¿ä, òàðõè íóãàñíû ãýìòýëáà öóñ õàðâàëòûí äàðààõ ¿ëäýö ýìãýã¿¿ä, ø¿ä, áóéëíû áà àìíû õºíäèéí ºâ÷í¿¿ä çýðýãáîëíî.Õîðèãëîõ çààëòóóä:Õîðòîé, õîðã¿é õàâäàðóóä, ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷íèé õ¿íä õýëáýð¿¿ä, öóñíû äàðàëòèõäýõ ºâ÷èí, öóñ àëäàõ òîõèîëäîëóóä öóñíû ºâ÷èí, áààø óíàëò, àðüñíû ºíãºö ìýäðýìæàëäàãäñàí ¿åä, õºíäèé ýðõòýíä ýëåêòðîä õèéõ ¿åä ºâäºëòòýé ¿åä çýðýãò òóñ òóñõèéõã¿é.Ýì÷èëãýýíä õýðýãëýõ àïïàðàòóóä:Èñêðà – 1, Èñêðà –2, 纺âðèéí Èìïóëüñ – 1, Êîðîíà – ì àæèëëàõ äàâòàìæ íü 50 – 60 ãÊö. Àïïàðàòóóä íü 8 øèðõýã õºíäèé øèëýí ýëåêòðîäóóä áàéíà. Ýíý íü 캺ã õýëáýðèéí,òîì, æèæèã, øóëóóí ãýäýñíèé íàðèéí á¿ä¿¿í, ÷èõíèé, ø¿ä, áóéëíû, ¿òðýýíèé íàðèéíá¿ä¿¿í ãýæ áàéíà.
  26. 26. Ýì÷èëãýýã õèéõäýý ºâ÷òºíã áàéðëóóëñíû äàðàà àïïàðàòàíä ýëåêòðîäóóä áàéíà. Ýíýíü 캺ã õýëáýðèéí, òîì, æèæèã, øóëóóí ãýäýñíèé íàðèéí á¿ä¿¿í ÷èõíèé, ÷èõíèé, ø¿ä,áóéëíû ¿òðýýíèé íàðèéí á¿ä¿¿í ãýæ áàéíà. Ýì÷èëãýýã õèéõäýý ºâ÷òºíã áàéðëóóëñíû äàðàà àïïàðàòàíä ýëåêòðîäûã óãñàð÷áýõëýä, àïïàðàòûã àñààæ ýëåêòðîäîíä á¿äýã ÿãààí ãýðýë ¿¿ñòýë õ¿÷èéã òîõèðóóëæ,ãàðûíõàà àð òàëä øàëãààä ºâ÷òºíää øóóä áèåä íü õ¿ðãýæ òîéðîã áà øóëóóí÷èãëýëýýð àðüñíû ãàäàããóóä ãóëãóóëàõ ìàÿãààð õýðýãëýíý. Õºíäèé ýðõòýíä,Ýëåêòðîäîíäîî âàçåëèí ò¿ðõýýä øóóä øóðãóóëæ õºäºë㺺íã¿é áýõëýæ òàâüæõýðýãëýíý. Øóëóóí ãýäñýíä 6ñì ã¿í, ¿òðýýíä8 – 10 ã¿í òàâèíà. Ýì÷èëãýýã õèéõäýý íýã ãàçàð 3-5 ìèíóò, íèéòäýý 10-15 óäàà ÿíçá¿ðèéí òàëáàéä ºäºð á¿ð õèéíý. Êóðñ ýì÷èëãýý íü 10-15 óäàà 1-2 ñàðûí äàðàà äàòàíýì÷èëãýý õèéæ áîëíî.Äàðñîíâàëèçàöè ýì÷èëãýýíèé àðãóóäÒîëãîéí ¿ñòýé õýñýãò õèéõ äàðñîíâàëèçàöè ýì÷èëãýýíèé àðãà.Òîëãîéí ¿ñòýé õýñýãò äóõíààñ äàãç õ¿ðòýë 纺ëºí ñàìíàõ ìàÿãààð áîãèíî ¿ñòýé áîëíààø öààø õºäºëãºæ ãóëãóóëàí õèéõ áºãºº, õóéõàíä íü õ¿ðãýæ õèéâýë ñàéí áàéäàã.ÿéäëèéí õ¿÷èí ÷àäàë íü áàãà áàéíà. ªäºð á¿ð áà ºí溺ä õèéíý. Êóðñ ýì÷èëãýý íü 20-30 óäàà.Í¿äíèé çîâõèíû õýñýãò õèéõ äàðñîíâàëèçàöè ýì÷èëãýýíèé àðãà. ªâ÷òºíã àëü áîëîõ òóõòàé áàéðëàëààð áàéðëóóëæ òîëãîéã õºäºë㺺íã¿é áîëãîîäöèëèíäð þìóó êîíóñ ýëåêòðîäîîð í¿äèéã àíèóëæ çîâõèíû ýðãýí òîéðîíä íü àðüñàíä íüõ¿ðãýæ áàãà òóíãààð 1 ìèíóò õèéãýýä äàðàà íü òóíã ààæèì èõýñãýæ íèéòäýý 5 ìèíóòõèéíý. ªäºð á¿ð ºí溺ä õèéõ áºãººä êóðñ ýì÷èëãýý íü 15 óäàà.Í¿¿ðíèé õýñýãò õèéõ äàðñîíâàëèçàöè ýì÷èëãýýíèé àðãà. ̺ºã õýëáýðèéí ýëåêòðîäûã í¿¿ðíèé õýñýãò õ¿ðãýæ äóãóéðóóëàí òîéðóóëàõõºäºëãººíººð äóõíààñ õàìàð ðóó óðóóë, ýð¿¿ ð¿¿ áà ºí溺ä 5-10 ìèíóòààð áàãà, äóíä,èõ òóíãààð ºâ÷íèé áàéäàëä òîõèðóóëàí õèéíý. Êóðñ ýì÷èëãýý íü 15- 30 óäàà. Õÿðçàíãèéí õýñýãò õèéõ äàðñîíâàëèçàöè ýì÷èëãýýíèé àðãà. ªâ÷òºíã òîõèðîìæòîé áàéðëàëààð áàéðëóóëæ, 캺ãºí ýëåêòðîäîîð äóíä áà èõòóíãààð ºäºð á¿ð áà ºí溺ä 5 ìèíóòààð õèéíý. Êóðñ ýì÷èëãýý íü 15-20 óäàà.Áèå äààëòàíä ºãºõ äààëãàâàð:  Ðåôåðàò áè÷èõ  Íîì, õýâëýë óíøèæ òîâ÷ëîë õèéõ  Àïïàðàòûí çóðàã çóðàõ  Ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýã ãàðäàí õèéõ àðãà òåõíèêèéã á¿ðýí ýçýìøèõ  Õ¿¿õäèéí ñóâèëàë, íºõºí ñýðãýýõèéí ñóâèëàë äåæóð õèéõ¯íýëãýýíèé æèøèã:  Àñóóëò  Ñîðèë  Äàñãàë  Áîäëîãî  Ãàðäàí ¿éëäýëØàëãàõ àñóóëò: 1. Äàðñîíâàí÷ëàõ ýì÷èëãýý ãýæ þó âý?
  27. 27. 2. Ýì÷èëãýýíä ÿìàð àïïàðàòûã õýðýãëýõ âý? 3. ¯éë÷èëãýýíèé ãîë ìåõàíèçì ãýæ þó âý? 4. Ýëåêòðîäûã òºðë¿¿äèéã íýðëý. 5. Ýì÷ëýõ ºâ÷íèé òàëààð ÿðèëö.Ñîðèë: / Õàâñðàëò/Àøèãëàõ íîì: 9. Â.Ì Áîãîëþáîâ, Ã.Í Ïîíîìàðåíêî “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” i. Ìîñêâà. 1998 îí /õóóäàñ 120-133/ 10. Ä. Öàãààí “Íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý” ÓÁ.2001 îí /32/ 11. Ò.Ë. Ðóäåíêî “Ôèçèîòåðàïèÿ” Ôåíèêñ 2000 îí /134-140/ 12. Å.È Ïàñûíêîâ. “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” Ìîñêâà. 1962 îí /105-109/Õè÷ýýë ¹ 7Ñýäýâ:Çàé òàëáàéí ÓÂ×, ýì÷èëãýýÕè÷ýýëèéí õýëáýð: Îíîë ÄàäëàãàÕè÷ýýëèéí çîðèëãî:ÓÂ×, áè÷èë äîëãèîí ýì÷èëãýýíèé îíöëîã, ¿éë÷èëãýý, ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí, àøèãëàõàïïàðàò, ýì÷èëãýý õèéõ àðãà òåõíèêèéí òàëààð îþóòíóóäàä äîîðõè ìýäëýã, ÷àäâàðõàíäëàãûã îëãîíî.Ýçýìøâýë çîõèõ ìýäëýã:  ÓÂ× ýì÷èëãýýíèé òîäîðõîéëîëò  Áè÷èë äîëãèîí ýì÷èëãýýíèé òîäîðõîéëîëò
  28. 28.  ÓÂ× ýì÷èëãýýíèé áèîôèçèêèéí îíöëîãóóä  ÓÂ× ýì÷èëãýýíèé ¿éë÷èëãýý  Ýì÷èëæ áîëîõ ºâ÷èí¿¿ä  Ýì÷èëãýý õèéæ áîëîõã¿é òîõèîëäîëóóä  Ýì÷èëãýýíä õýðýãëäýã àïïàðàò  Ýì÷èëãýýíèé òóíã òîõèðóóëàõÝçýìøâýë çîõèõ ÷àäâàð:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷èéã ýì÷èëãýýíä õ¿ëýýí àâàõ  Àïïàðàò êîíäåíñàòîðûí õàâòãàé, äîçìåòðòýé çºâ õàðüöàõ  Àþóëã¿é àæèëãààíû ä¿ðìèéã áàðèìòëàõ  ÓÂ× - 30, ÓÂ× - 66 àïïàðàòààð ýì÷èëãýý õèéõ  Àþóëã¿é àæèëëàãààíû àðãà òåõíèêèéã áàðèìòëàõ  Àíõàí øàòíû ìàÿãò õºòëºõ  Íýã óäààãèéí áà êóðñ ýì÷èëãýýíèé õóãàöàà, òîîã áàðèìæààëíà.  Ýì÷èëãýýã çààëòûí äàãóó ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýíèé òóíã çºâ òîõèðóóëíàÝçýìøâýë çîõèõ õàíäëàãà:  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷òýé ýåëäýã çºâ õàðüöàõ  Ýì÷èëãýýíä ¿éë÷ë¿¿ëýã÷èéã áýëòãýæ ñýòãýëç¿éí òààòàé îð÷èíã á¿ðä¿¿ëíý  ¯éë÷ë¿¿ëýã÷òýé õàëàìæ àíõààðàë òàâèíà  ¯éëäë¿¿äèéã íÿìáàé öýãöòýé ã¿éöýòãýíý  Ýì÷èëãýýíèé õóãàöààã íàðèéí áàðèìòëàíà  Ýì÷èëãýýíèé îð÷èíã öýâýð, ýìõ öýãöòýé áàéëãàõ  Àïïàðàòûí õîðòîé íºëººë뺺ñ áèåý õàìãààëàõûã ýðìýëçýõÀãóóëãà /òåçèñ/ÓÂ× ýì÷èëãýý íü õýò ºíäºð äàâòàìæòàé õóâüñàõ öàõèëãààí çàéòàëáàéãààð ýì÷èëãýý õèéõ àðãà þì. ÓÂ× ýì÷èëãýý íü 1930 îíä Àâñòðè, Ãåðìàí îðîíäíýâòýð÷ ýõýëñýí. ÓÂ× ýì÷èëãýý íü àíõ ðàäèî òåõíèêò íýâòýðñíèéã íü àíàãààõ óõààíõýðýãëýñýí. Ýíý íü áèîôèçèêèéí õýä õýäýí îíöëîã øèíæ ÷àíàðòàé. 27.12+.0.16ìãö äàâòàìæòàé, 11.05ì äîëãèîíû óðòòàé 40.68+0.02ìãö äàâòàìæòàé, 7.37ì äîëãèîíû óðòòàé õýëáýëçë¿¿äèéã àøèãëàäàã.Àïïàðàòûí ãàðàëòûí ÷àäëààð íü: Áàãà ÷àäëûí (5-30âò) Äóíä ÷àäëûí (30-80âò) Èõ ÷àäëûí (100-350âò) õ¿ðòýë ãýæ àíãèëäàã. 1. Ò¿ëýõ ýþóëòàé ó÷ðààñ êîíäåíñàòîðèéí õàâòãàéã õ¿íèé áèåíýýñ òîäîðõîé çàéíä áàéðëóóëíà. Òýð çàéã íü çàçîð ãýõ áºãººä 0.5-4ñì áàéðëóóëäàã. 2. Õ¿íèé áèåýñ õîëäîõ òóñàì ñàðíèëò, òàðõàëò èõýñäýã. ¯¿ãýýð íü çàçîðûã òîõèðóóëäàã.
  29. 29. 3. Þìûã íýâòëýõ ÷àíàðòàé ó÷ðààñ ýì÷èëãýýã õóóðàé õóâöàñ, áîîëò, ãºëòãºíèé öààíààñ ýì÷èëãýýã õèéæ áîëíî. 4. Öàõèëãààí òàëáàéí íÿãò ñèéðýã íü êîíäåíñàòîðèéí õàâòãàéí áàéðëààëààñ õàìààðíà. 5. ªíäºðë¿¿ëæ áàéðëóóëñàí ¿åä, õàðàëäàà áàéðëàëûí ¿åä õàâòãàéí îéðîëöîî Ò¿ëýõ àþóëààñ ñýðãèéëýõ àðãà áîë õóóðàé äààâóó öààñ ýâõýæ êîíäåíñàòîðèéíäîð íü òàâüæ áîëíî.ÓÂ× ýì÷èëãýýíèé ¿éë÷èëãýý 1. Áàêòåðèîñàòàòèê ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëíý. 2. Õàâàí áóóðóóëíà. 3. Ýì÷èëãýýíèé òàëáàéä ýìèéí ôàãîöèòîçèéã ñàéæðóóëíà. 4. ªâ÷èí íàìäààíà. 5. Ýñèéí äîòîðõè êàëüöèéã íýìýãä¿¿ëæ ¿ðýâñëèéí ýñðýã ¿éë÷èëíý. 6. Õÿëãàñàí ñóäñóóäûã ºðãºñãºæ öóñàí õàíãàìæèéã ñàéæðóóëíà. 7. Áóë÷èíãèéí òîíóñûã ñóëðóóëíà. 8. Õîîë áîëîâñðóóëàõ ýðõòýíèé ø¿¿ðýë ÿëãàðóóëàõ ¿éë àæèëëàãààã íýìýãä¿¿ëíý.Ýì÷èëãýýíèé çààëò: 1. Àðüñ áàé àðüñíû õàëèìûí ºâ÷í¿¿ä — õàòèã, ìóíäàñ, òýæýýë õîìñäëûí øàðõëàà, èäýýò øàðõ, áóãëàà, õýñýã ãàçðûí ò¿ëýãäýë, õºëäºëò, õºõíèé ¿ðýâñýë. 2. Äîòîð ýðõòíèé õóðö õóðöàâòàð ¿ðýâñýëò ºâ÷í¿¿ä — óóøèã, õîäîîä, ýëýã, øýýñ áýëãèéí ºâ÷èí. 3. ßñ áóë÷èíãèéí ñèñòåìèéí ºâ÷í¿¿ä — îñòåîõîíäðîç, ÿñíû õóãàðàë óæèã, îñòåîìèò, ìèîçèò, àðòðèò, ïîëèàðòðèò 4. Ìýäðýëèéí ñèñòåìèéí ºâ÷í¿¿ä — òàðõèíû ¿ðýâñýë, ìåíèíãèòèéí öî÷ìîã áà ñýäðýëèéí ¿å, ãýìòýë áà ¿ðýâñëèéí ãàðàëòàé íåâðàëè, ïîëèíåâðèò, íåâðèò, ðåéíîãèéí ºâ÷èí. 5. Àìüñãàëûí çàìûí ºâ÷èí — íàðìàéí öî÷ìîã áà àðõàã ¿ðýâñýë, óóøèãíû àðõàã öî÷ìîã óæèã ¿ðýâñýë, ñ¿ðüåýãèéí ãàðàëòàé áîëîí ø¿¿äýñò ïëåâðèò¿¿ä, ãóóðñàí õîîëîéí áàãòðàà, óóøèãíû áóãëàà. 6. Ç¿ðõ ñóäàñíû ºâ÷èí. — öóñíû äàðàëò èõäýëèèéí 1,2-ð ¿å, ñóäàñ õàòóóð÷ áèò¿¿ðýõèéí ýõýí ¿å, áºãëºðºõ, ýíäîàðòåðèòûí ¿õæèë. 7. í¿ä, ÷èõ, õàìàð, õîîëîé, ø¿ä àìíû õºíäèéí ¿ðýâñýëò ºâ÷í¿¿ä.Õîðèãëîõ çààëò:  Ôèçèê ýì÷èëãýýíèé åðºíõèé çààëò  Õîðò õàâäàð, äàðàëò áàãàñàõ ºâ÷èí, öóñíû ñèñòåìèéí ºâ÷èí, ç¿ðõíèé áàõ, ç¿ðõíèé èøåìè, ýõíèé ¿åäýý áàéãàà òàðõèíû ñóäàñíû ãýìòýë, 3 ñàðòàéãààñ õîéø æèðýìñýí, íîéð áóë÷èðõàéí ºâ÷èí, ÷èõðèéí øèæèí, öóñíû ýðãýëòèéí äóòìàãøëûí ¿å.Áàãàæ òºõººðºìæ: ÓÂ×-30, ÓÂ×-66, Ýêðàí-1
  30. 30. Ýì÷èëãýý õèéõ àðãà òåõíèê: Ýì÷èëãýý õèéõ êîíäåíñàòîðèéí õàâòãàé òîì, æèæèã îëîí ÿíç áàéäàã. Äîçûãäîçìåòðýýð òîõèðóóëæ á¿äýã ãýðýë àñ÷ áàéãààã áàãà äîç áà ñóë äîç ãýíý. Ìàø ºíäºðàñ÷ áàéãààã èõ äîç ãýíý. ÓÂ× õóãàöàà íü áàãà íàñíû õ¿¿õäýä 3-5 ìèíóò /íÿðàé/, ñóðãóóëèéí íàñíû õ¿¿õäýä5-8 ìèíóò, íàñàíä õ¿ðýã÷äýä 10-15 ìèíóò.Êóðñ ýì÷èëãýýíèé òîî ºâ÷íèé áàéäëààñ õàìààð÷ õóðöàâòàð õóðö ºâ÷èí 4-6 óäàà,ºðõàã ºðâ÷èíä 8-12 óäàà, äàâòàí ýì÷èëãýýã 2-3 ñàðûí äàðàà õèéíý.Áèå äààëòàíä ºãºõ äààëãàâàð:  Ðåôåðàò áè÷èõ  Íîì, õýâëýë óíøèæ òîâ÷ëîë õèéõ  Àïïàðàòûí çóðàã çóðàõ  Ñóðãàëò ñóðòàë÷èëãàà ÿâóóëàõ  Ýì÷èëãýýã ãàðäàí õèéõ àðãà òåõíèêèéã á¿ðýí ýçýìøèõ  Õ¿¿õäèéí ñóâèëàë, íºõºí ñýðãýýõèéí ñóâèëàë äåæóð õèéõ¯íýëãýýíèé æèøèã:  Àñóóëò  Ñîðèë  Äàñãàë  Áîäëîãî  Ãàðäàí ¿éëäýëØàëãàõ àñóóëò: 1. ÓÂ× ýì÷èëãýý ãýæ þó âý? 2. Ýì÷èëãýýíä ÿìàð àïïàðàòûã õýðýãëýõ âý? 3. ÓÂ×, ÑÌÄ, ÄÌÄ ýì÷èëãýý ÿìàð ÿëãààòàé âý? 4. ÓÂ× ýì÷èëãýý ÿìàð ÿìàð äîçòîé âý? ßàæ òîõèðóóëàõ âý? 5. Ýì÷ëýõ ºâ÷íèé òàëààð ÿðèëö.Ñîðèë: / Õàâñðàëò/Àøèãëàõ íîì: 1. Â.Ì Áîãîëþáîâ, Ã.Í Ïîíîìàðåíêî “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” i. Ìîñêâà. 1998 îí /õóóäàñ 168-172, 139- 146/ 2. Ä. Öàãààí “Íºõºí ñýðãýýõ ýì÷èëãýý” ÓÁ.2001 îí /33-39/ 3. Ò.Ë. Ðóäåíêî “Ôèçèîòåðàïèÿ” Ôåíèêñ 2000 îí /147-151, 170-177/ 4. Å.È Ïàñûíêîâ. “Îáùàÿ ôèçèîòåðàïèÿ” Ìîñêâà. 1962 îí /63-104/

×