Luan van tien si kinh te quoc dan neu (6)

660 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
660
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
36
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Luan van tien si kinh te quoc dan neu (6)

  1. 1. LêI C¶M ¥N T«i xin ch©n th nh c¶m ¬n c¸c thÇy gi¸o c« gi¸o Khoa Ng©nh ng - T i chÝnh, ViÖn Sau §¹i häc Tr−êng §¹i häc Kinh tÕQuèc d©n H Néi ® nhiÖt t×nh gióp ®ì t«i ho n th nh luËn ¸n. T«i xin c¶m ¬n c¸c c¬ quan, c¸c ®¬n vÞ liªn quan ® gióp ®ìphèi hîp trong qu¸ tr×nh nghiªn cøu ®Ó t«i ho n th nh luËn ¸n. H Néi, ng y 20 th¸ng 08 n¨m 2009 T¸c gi¶ luËn ¸n §µm Hång Ph−¬ng
  2. 2. Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan to n bé néi dung luËn ¸n n y l c«ng tr×nhnghiªn cøu cña riªng t«i. C¸c sè liÖu, t− liÖu ®−îc sö dông trongluËn ¸n cã nguån gèc râ r ng, trung thùc. Cho ®Õn thêi ®iÓm n yto n bé néi dung luËn ¸n ch−a ®−îc c«ng bè trong bÊt cø c«ngtr×nh nghiªn cøu t−¬ng tù n o kh¸c. H Néi, ng y 20 th¸ng 08 n¨m 2009 Nghiªn cøu sinh §µm Hång Ph−¬ng
  3. 3. môc lôcTrang phô b×alêi c¶m ¬nlêi cam ®oanMôc lôcdanh môc ch÷ viÕt t¾tdanh môc s¬ ®å, b¶ng biÓuTrang phô b×aLêi më ®Çu ..................................................................................................... 1Ch−¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña Ng©n hµng th−¬ng m¹i ....................................... 11 1.1 Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®èi víi ng©n h ng th−¬ng m¹i ................ 11 1.1.1 Kh¸i niÖm v ®Æc tr−ng vÒ héi nhËp t i chÝnh quèc tÕ............. 11 1.1.2 Thêi c¬ v th¸ch thøc ®èi víi ho¹t ®éng cña ng©n h ng th−¬ng m¹i trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ ........................... 16 1.2 Kh¸i qu¸t vÒ ho¹t ®éng cña ng©n h ng th−¬ng m¹i........................ 18 1.2.1 Kh¸i niÖm ng©n h ng th−¬ng m¹i .................................................. 18 1.2.2 C¸c ho¹t ®éng c¬ b¶n .................................................................... 18 1.3 N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña ng©n h ng th−¬ng m¹i ............... 29 1.3.1 Quan niÖm vÒ vèn v hiÖu qu¶ sö dông vèn .................................. 29 1.3.2 Sù cÇn thiÕt n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña Ng©n h ng th−¬ng m¹i...................................................................................... 32 1.3.3 C¸c tiªu chÝ ph¶n ¶nh v ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn ............. 32 1.3.4 C¸c nh©n tè ¶nh h−ëng tíi hiÖu qu¶ sö dông vèn .......................... 45 1.4 B i häc kinh nghiÖm vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña mét sè ng©n h ng th−¬ng m¹i trªn thÕ giíi cã thÓ ¸p dông v o ViÖt Nam trong qu¸ tr×nh héi nhËp .................................................. 53 1.4.1 Kinh nghiÖm vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña mét sè Ng©n h ng th−¬ng m¹i trªn thÕ giíi cã thÓ ¸p dông v o ViÖt Nam............ 53 1.4.2. Mét sè kinh nghiÖm vÒ qu¶n lý ng©n h ng cña c¸c Ng©n h ng th−¬ng m¹i mét sè n−íc cã thÓ vËn dông cho c¸c Ng©n h ng th−¬ng m¹i ViÖt Nam...................................................................... 56 1.4.3 B i häc kinh nghiÖm ®èi víi ViÖt Nam khi héi nhËp quèc tÕ .. 58
  4. 4. Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c ng©n hµng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa bµn Hµ néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ giai ®o¹n 2002 - 2008 ........................................................................ 60 2.1 TiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ cña hÖ thèng ng©n h ng ViÖt nam ..... 60 2.1.1 Quan ®iÓm cña hÖ thèng ng©n h ng ViÖt Nam héi nhËp v ph¸t triÓn bÒn v÷ng................................................................................. 60 2.1.2 Thêi c¬ v th¸ch thøc ®èi víi ho¹t ®éng cña ng©n h ng th−¬ng m¹i ViÖt Nam trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ ............................ 63 2.1.3 Ho¹t ®éng ng©n h ng trong ®iÒu kiÖn héi nhËp quèc tÕ ............... 67 2.1.4 C¬ chÕ chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ v Ng©n h ng Nh n−íc ViÖt Nam ®èi víi Ng©n h ng th−¬ng m¹i ...................................... 68 2.2 Qu¸ tr×nh h×nh th nh v ph¸t triÓn c¸c Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn ................................................................................................. 72 2.2.1 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Nh H Néi ................................ 72 2.2.2 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Kü Th−¬ng ViÖt Nam ................. 72 2.2.3 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn c¸c Doanh NghiÖp Ngo i quèc Doanh ViÖt Nam ............................................................................ 73 2.2.4 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Qu©n §éi..................................... 73 2.2.5 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Quèc TÕ ViÖt Nam...................... 75 2.2.6 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn §«ng Nam ¸............................... 75 2.2.7 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn H ng H¶i ViÖt Nam .................... 76 2.2.8 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn DÇu KhÝ To n CÇu ..................... 77 2.2.9 Tæng quan vÒ sù ph¸t triÓn 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi ........................................................................ 77 2.3 Thùc tr¹ng hiÖu qu¶ sö dông vèn cña 08 ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n ........................................................................... 85 2.3.1 C¸c ho¹t ®éng c¬ b¶n tõ n¨m 2002 - 2008 ................................... 85 2.3.2 Ph©n tÝch v ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng.................................... 102
  5. 5. Ch−¬ng 3: gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c ng©n hµng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa bµn Hµ Néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ ...................... 137 3.1 §Þnh h−íng, chiÕn l−îc héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña hÖ thèng ng©n h ng ViÖt Nam ......................................................................... 137 3.1.1 ChiÕn l−îc héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ cña Ng©n h ng Nh n−íc ViÖt Nam ...................................................................................... 137 3.1.2 ChiÕn l−îc héi nhËp cña c¸c ng©n h ng th−¬ng m¹i ViÖt Nam... 138 3.1.3 Ph¸t triÓn ng nh Ng©n h ng ViÖt Nam ®Õn n¨m 2010 v ®Þnh h−íng ®Õn n¨m 2020.................................................................... 138 3.1.4 §Þnh h−íng ho¹t ®éng cña hÖ thèng ng©n h ng th−¬ng m¹i ViÖt Nam trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ .................................................. 143 3.2 Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i ®Þa b n TP H Néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ ....................................................................................... 146 3.2.1. Nhãm gi¶i ph¸p nh»m ®¶m b¶o m«i tr−êng ho¹t ®éng an to n, hiÖu qu¶ cho c¸c Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi...... 146 3.2.2. Nhãm gi¶i ph¸p néi t¹i tõ phÝa c¸c Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i ®Þa b n Th nh phè H Néi......................................................... 148 3.2.3. Nhãm gi¶i ph¸p hç trî ................................................................ 177 3.3 Mét sè kiÕn nghÞ ................................................................................ 179 3.3.1 §èi víi ChÝnh phñ ........................................................................ 179 3.3.2 §èi víi c¸c Bé ng nh ................................................................... 179 3.3.3 §èi víi Ng©n h ng Nh n−íc ViÖt Nam...................................... 179KÕt luËn ..................................................................................................... 187Danh môc c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu cã liªn quan cña t¸cgi¶ ® c«ng bèTµi liÖu tham kh¶o
  6. 6. Danh môc ký hiÖu c¸c ch÷ viÕt t¾tB§H Ban ®iÒu h nhBKS Ban kiÓm so¸tCN Chi nh¸nhCNH C«ng nghiÖp ho¸CSTC ChÝnh s¸ch t i chÝnhCSTT ChÝnh s¸ch tiÒn tÖCTCP C«ng ty cæ phÇnCBCNV C¸n bé c«ng nh©n viªnDN Doanh nghiÖpDNNN Doanh nghiÖp nh n−ícECB Ng©n h ng Trung −¬ng Ch©u ¢uFED Côc dù tr÷ liªn bang MüG§ Gi¸m ®ècGDCK Giao dÞch chøng kho¸nGDP Thu nhËp quèc d©nGPBank Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn DÇu KhÝ To n CÇuH§H HiÖn ®¹i ho¸H§QT Héi ®ång qu¶n trÞHBB Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Nh H NéiKSNB KiÓm so¸t néi béKT - XH Kinh tÕ - x héiKTNB KiÓm to¸n néi béKTNQD Kinh tÕ ngo i quèc doanh
  7. 7. KTr KiÓm traL i suÊt L i suÊtLibor L i suÊt thÞ tr−êng Ng©n h ng LondonMB Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Qu©n §éiMSB Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn H ng H¶i ViÖt NamNH§T & PT Ng©n h ng §Çu t− v ph¸t triÓn ViÖt NamNH Ng©n h ngNHCSXH Ng©n h ng chÝnh s¸ch x héiNHCT Ng©n h ng C«ng th−¬ng ViÖt NamNHNN Ng©n h ng Nh n−ícNHNO&PTNT Ng©n h ng n«ng nghiÖp v ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt NamNHNT Ng©n h ng Ngo¹i th−¬ng ViÖt NamNHTM Ng©n h ng th−¬ng m¹iNHTMCP Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇnNHTMNN Ng©n h ng th−¬ng m¹i nh n−ícNHTW Ng©n h ng trung −¬ngNIC C¸c n−íc c«ng nghiÖp míi ph¸t triÓn Ch©u ¸NQH Nî qu¸ h¹nPGD Phßng giao dÞchPG§ Phã gi¸m ®ècPTG§ Phã tæng gi¸m ®ècQ§ QuyÕt ®ÞnhRRH§ Rñi ro ho¹t ®éngSeAbank Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn §«ng Nam ¸SIBOR Singapore InterBank offer Rates-L i suÊt thÞ tr−êng liªn ng©n
  8. 8. h ng SingaporeTCB Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Kü Th−¬ng ViÖt NamTCKT Tæ chøc kinh tÕTCTD Tæ chøc tÝn dôngTD TÝn dôngTG§ Tæng gi¸m ®ècTP Th nh phèTP.HCM Th nh phè Hå ChÝ MinhTP. HN Th nh phè H NéiTS§B T i s¶n ®¶m b¶oTT1 ThÞ tr−êng métTT2 ThÞ tr−êng haiTTLNH ThÞ tr−êng liªn ng©n h ngTTS Tæng t i s¶nTTS Cã bq Tæng t i s¶n Cã b×nh qu©nUSD §« la MüV§L Vèn ®iÒu lÖVIB Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Quèc TÕ ViÖt NamVND §ång ViÖt NamVND §ång ViÖt NamVPB Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn C¸c Doanh NghiÖp Ngo i Quèc Doanh ViÖt NamVTC Vèn tù cãWTO Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi
  9. 9. danh môc s¬ ®å, b¶ng biÓu Danh môc s¬ ®åS¬ ®å 2.1: S¬ ®å tæ chøc ho¹t ®éng cña NHTMCP........................................................... 81S¬ ®å 2.2: S¬ ®å tæ chøc cña NHTMCP .......................................................120 Danh môc b¶ngB¶ng 1.1: B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña NHTM A...............................................33B¶ng 1.2: B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh ............................................................34B¶ng 2.1: Sè l−îng NHTMCP trªn ®Þa b n H Néi th nh lËp trong giai ®o¹n 1989 ®Õn 2008 .....................................................................78B¶ng 2.2: So s¸nh sè l−îng së giao dÞch v chi nh¸nh cña 08 NHTMCP t¹i H Néi n¨m 2008 .........................................................................79B¶ng 2.3: DiÔn biÕn t×nh h×nh huy ®éng vèn cña 8 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2002 ®Õn 2008 ..................86B¶ng 2.4: DiÔn biÕn vèn huy ®éng cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi ho¹t ®éng trªn thÞ tr−êng tiÒn tÖ liªn Ng©n h ng tõ n¨m 2002 ®Õn 2008........................................................................................88B¶ng 2.5: DiÔn biÕn doanh sè giao dÞch vèn (VND v ngo¹i tÖ quy VND) cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi trªn thÞ tr−êng tiÒn tÖ liªn NH tõ n¨m 2002 - 2008 ..................................................................88B¶ng 2.6: DiÔn biÕn d− nî cho vay cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2002 - 2008......................................94B¶ng 2.7: DiÔn biÕn tiÒn göi v cho vay trªn thÞ tr−êng 2 cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2002 ®Õn 2008.......................................................................................95B¶ng 2.8: DiÔn biÕn ®Çu t− chøng kho¸n cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi tõ n¨m 2002 ®Õn 2008 .....................................96B¶ng 2.9: Gãp vèn cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi tõ n¨m 2002 ®Õn 2008..................................................................97
  10. 10. B¶ng 2.10: Tû träng thu nhËp tõ ho¹t ®éng dÞch vô trªn tæng thu nhËp cña c¸c hÖ thèng NH tõ n¨m 2002 ®Õn n¨m 2008............................101B¶ng 2.11: ROA v ROE cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2002 - 2008................................................102B¶ng 2.12: Mét sè chØ tiªu vÒ nh÷ng chuÈn mùc an to n v hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi ........................................................................................103B¶ng 2.13: DiÔn biÕn c¬ cÊu tÝn dông v chÊt l−îng t i s¶n cã sinh lêi cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2002 - 2008..................................................................................104B¶ng 2.14: ROA v ROE cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi n¨m 2007 .................................................................113B¶ng 2.15: Mèi quan hÖ ROA v ROE cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi n¨m 2008 .......................................................114B¶ng 2.16: DiÔn biÕn vèn ®iÒu lÖ cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2002 - 2008....................................124B¶ng 2.17: T×nh h×nh triÓn khai øng dông c«ng nghÖ míi ...........................125B¶ng 3.1: Lé tr×nh ph¸t triÓn m ng l−íi ho¹t ®éng cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2008 - 2020...........................155B¶ng 3.2: C¬ së ®Ò xuÊt c¸c chØ tiªu chuÈn mùc, an to n, hiÖu qu¶ .............162 Danh môc biÓu ®å BiÓu ®å 2.1a: So s¸nh sè l−îng chi nh¸nh cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi n¨m 2008.......................................... 80BiÓu ®å 2.1b: So s¸nh sè l−îng së giao dÞch cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi n¨m 2008......................................... 80 BiÓu ®å 2.1: Sè l−îng chi nh¸nh, së giao dÞch cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi n¨m 2008 ................................. 80BiÓu ®å 2.2: BiÓu ®å t¨ng tr−ëng vèn huy ®éng cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2002 - 2008 ............. 86
  11. 11. BiÓu ®å 2.3: Giao dÞch vèn thÞ tr−êng liªn ng©n h ng cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi tõ n¨m 2002 ®Õn 2008 ................................................................................................... 89 BiÓu ®å 2.4: Tæng t i s¶n cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi tõ n¨m 2002 - 2008................................................................ 91 BiÓu ®å 2.5: Tæng d− nî tÝn dông cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi trªn thÞ tr−êng 1 ............................................................... 92 BiÓu ®å 2.6: T¨ng tr−ëng tÝn dông v huy ®éng vèn cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi tõ n¨m 2002-2008 .................... 98BiÓu ®å 2.7: Tû lÖ nî xÊu/ tæng d− nî b×nh qu©n cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi trong giai ®o¹n 2002 - 2008 .........................................................................................................106 BiÓu ®å 2.8: Tû lÖ nî xÊu/tæng d− nî cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi ®Õn 31/12/2008...................................107BiÓu ®å 2.9: Tû suÊt chi phÝ trªn doanh thu cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi ............................................................108 BiÓu ®å 2.10a: Lîi nhuËn tr−íc thuÕ cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi trong giai ®o¹n 2002-2008 ..............................110 BiÓu ®å 2.10b: ROA, ROE cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi trong giai ®o¹n 2002-2008...............................................110BiÓu ®å 2.10: Lîi nhuËn rßng v tû suÊt lîi nhuËn rßng cña 8 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn giai ®o¹n 2002 - 2008.................................110BiÓu ®å 2.11: T×nh h×nh t¨ng tr−ëng vèn ®iÒu lÖ cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn t¹i H Néi tõ n¨m 2002 - 2008..............................111BiÓu ®å 2.12: C¬ cÊu së h÷u cña Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Qu©n §éi....119BiÓu ®å 2.13: M¹ng l−íi ho¹t ®éng cña 08 Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi ®Õn 31/12/2008 .............................................127
  12. 12. 1 Lêi më ®Çu 1. Lý do chän ®Ò tµi Ng y nay, cïng víi qu¸ tr×nh më cöa cña nÒn kinh tÕ n−íc ta, hÖ thèngt i chÝnh - ng©n h ng ® v ®ang héi nhËp ng y c ng s©u réng v o tiÕn tr×nhph¸t triÓn cña khu vùc v thÕ giíi. Trong qu¸ tr×nh ®ã vÊn ®Ò næi lªn h ng ®Çul n¨ng lùc c¹nh tranh cña hÖ thèng t i chÝnh - ng©n h ng. Nh×n tæng qu¸t,n¨ng lùc c¹nh tranh cña hÖ thèng ng©n h ng ViÖt Nam cßn rÊt thÊp, hÇu hÕtc¸c NHTM ViÖt Nam cã vèn chñ së h÷u nhá, tr×nh ®é qu¶n trÞ ch−a cao... dovËy kÕt qu¶ kinh doanh rÊt h¹n chÕ. Xu thÕ héi nhËp khu vùc v to n cÇu ho¸ kinh tÕ l mét tÊt yÕu kh¸chquan ®èi víi nÒn kinh tÕ ViÖt Nam nãi chung v ®èi víi c¸c NHTM nãi riªng.Cïng víi sù lín m¹nh vÒ vèn v kinh nghiÖm ho¹t ®éng cña c¸c chi nh¸nhng©n h ng n−íc ngo i, viÖc c¸c ng©n h ng n−íc ngo i ®−îc më ng©n h ng con100% vèn n−íc ngo i t¹i ViÖt Nam, sù gia t¨ng nhanh chãng cña c¸c tæ chøcphi ng©n h ng trong n−íc v c¸c ®Þnh chÕ t i chÝnh kh¸c, nh÷ng th¸ch thøc mhÖ thèng NHTM ViÖt Nam ph¶i ®èi mÆt ng y c ng trë nªn khèc liÖt h¬n. V×vËy cã thÓ nãi yªu cÇu cÊp b¸ch ®Æt ra víi c¸c NHTM ViÖt Nam l ph¶i cã c¸cgi¶i ph¸p h÷u hiÖu nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn. C¸c NHTM trªn ®Þa b n H Néi, gåm NHTMNN, NHTMCP v c¸c NHliªn doanh, ®ãng vai trß quan träng ®èi víi ph¸t triÓn kinh tÕ - x héi cña ®Êtn−íc. Trong nhiÒu n¨m tr−íc, NHTMNN chiÕm vÞ trÝ rÊt lín, thùc hiÖn h¬n80% khèi l−îng vèn huy ®éng v cho vay trªn ®Þa b n. Trong thêi kú ®æi míic¬ chÕ kinh tÕ, h ng lo¹t c¸c NHTM cæ phÇn ra ®êi v ph¸t triÓn ® l m phongphó thªm hÖ thèng NH ViÖt Nam. Ngo¹i trõ c¸c ng©n h ng liªn doanh, víi søcm¹nh v−ît tréi vÒ c«ng nghÖ ng©n h ng, kinh nghiÖm qu¶n trÞ, NHTMNN vNHTM cæ phÇn nh×n chung ®Òu ho¹t ®éng ch−a ®¹t hiÖu qu¶ cao. Ho¹t ®éng ng©n h ng l lÜnh vùc ho¹t ®éng kinh doanh nh¹y c¶m v ®Çyrñi ro. HiÖu qu¶ kinh doanh cña NHTM - hiÖu qu¶ sö dông vèn - chÞu ¶nh
  13. 13. 2h−ëng bëi nhiÒu nh©n tè nh− m«i tr−êng ph¸p lý, m«i tr−êng kinh tÕ, h¹ tÇngc«ng nghÖ, tr×nh ®é c¸n bé, bé m¸y qu¶n trÞ ®iÒu h nh . N©ng cao hiÖu qu¶ södông vèn l ®iÒu kiÖn sèng cßn v ph¸t triÓn cña NHTM trong cuéc c¹nhtranh trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ. Yªu cÇu n©ng cao hiÖu qu¶ sö dôngvèn cña c¸c NHTM ViÖt Nam nãi chung v NHTM trªn ®Þa b n H Néi nãiriªng ® v ®ang l vÊn ®Ò kh«ng chØ c¸c nh qu¶n trÞ ng©n h ng, c¸c c¬ quanqu¶n lý Nh n−íc m c¶ c¸c nh nghiªn cøu ®Òu quan t©m. V× vËy NCS ®chän ®Ò t i “N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c ng©n h ng th−¬ngm¹i trªn ®Þa b n H Néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ" cho luËn ¸n tiÕnsü cña m×nh. Trong luËn ¸n n y t¸c gi¶ tËp trung nghiªn cøu hiÖu qu¶ sö dông vèn®−îc ®o b»ng kÕt qu¶ kinh doanh chÝnh, cña 08 NHTMCP cã Trô së chÝnhtrªn ®Þa b n (NHTMCP Nh H Néi, NHCP C¸c Doanh nghiÖp Ngo i QuècDoanh ViÖt Nam, NHCP Kü Th−¬ng ViÖt Nam, NHCP Qu©n §éi, NHCPQuèc TÕ ViÖt Nam, NHCP §«ng Nam ¸, NHCP H ng H¶i ViÖt Nam vNHCP DÇu KhÝ To n CÇu). §©y l nh÷ng NHTM míi ®−îc th nh lËp song cãqu¸ tr×nh ph¸t triÓn nhanh, c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, thÞ phÇn kh«ng ngõng gia t¨ng.Bªn c¹nh ®ã, c¸c NH n y cßn cã nhiÒu h¹n chÕ vÒ qu¶n trÞ rñi ro, l m gi¶mhiÖu qu¶ sö dông vèn. Do vËy, NCS cho r»ng, viÖc tËp trung nghiªn cøu c¸cNHTM cæ phÇn trªn ®Þa b n H néi kh«ng nh÷ng l cÊp thiÕt m cßn l métvÊn ®Ò míi. 2. Tæng quan nghiªn cøu cña ®Ò tµi Tra cøu t¹i kho d÷ liÖu luËn ¸n cña th− viÖn Tr−êng §¹i häc Kinh tÕQuèc d©n H Néi tÝnh ®Õn ®Çu n¨m 2009 cã 10 c«ng tr×nh luËn ¸n TiÕn sÜ vluËn ¸n Th¹c sÜ viÕt vÒ: "N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTM... ”v t−¬ng tù, trong ®ã : 1 - LuËn ¸n: "Gi¶i ph¸p ®a d¹ng c¸c h×nh thøc huy ®éng v sö dông vèncña Ng©n h ng C«ng th−¬ng ViÖt Nam”, cña NCS NguyÔn V¨n Th¹nh -NHCT ViÖt Nam ho n th nh n¨m 2001.
  14. 14. 3 §èi t−îng nghiªn cøu: Nghiªn cøu c¸c h×nh thøc huy ®éng v sö dôngvèn ®Æc tr−ng cña NHTM... Ph¹m vi nghiªn cøu: Nghiªn cøu ho¹t ®éng huy®éng v sö dông vèn t¹i NHCTVN tõ 1995 ®Õn nay. LuËn ¸n ® hÖ thèng ho¸c¸c h×nh thøc huy ®éng v sö dông vèn cña c¸c NHTM trong nÒn kinh tÕ thÞtr−êng. §¸nh gi¸ mèi quan hÖ gi÷a huy ®éng v sö dông vèn víi kÕt qu¶ kinhdoanh cña ng©n h ng. Th«ng qua qu¸ tr×nh ho¹t ®éng kinh doanh c¸c h×nhthøc huy ®éng v sö dông vèn hiÖn nay cña NHCT ®Ó ph©n tÝch nh÷ng mÆt®−îc v nh÷ng mÆt cßn h¹n chÕ. Tuy nhiªn, luËn ¸n n y t¸c gi¶ chØ nghiªn cøulÜnh vùc thuéc vÒ ho¹t ®éng tÝn dông truyÒn thèng, trªn c¬ së ®ã ®−a ra c¸ch×nh thøc huy ®éng v sö dông vèn míi, ®èi t−îng nghiªn cøu l c¸c NHTMNh n−íc ViÖt Nam. LuËn ¸n n y t¸c gi¶ kh«ng nghiªn cøu hiÖu qu¶ sö dôngvèn cña c¸c NHTM trªn ®Þa b n H Néi cña NCS nghiªn cøu. 2- LuËn ¸n: “Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ huy ®éng v sö dông vèn ngo¹itÖ t¹i c¸c NHTM ViÖt Nam” cña NCS Ph¹m ThÞ TuyÕt Mai - NHCTVN ho nth nh n¨m 2001. §èi t−îng v ph¹m vi nghiªn cøu l c¸c vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ lý thuyÕt vthùc tiÔn ho¹t ®éng huy ®éng v sö dông vèn ngo¹i tÖ LuËn ¸n nghiªn cøunh÷ng vÊn ®Ò liªn quan ®Õn ho¹t ®éng huy ®éng v sö dông vèn ngo¹i tÖ cñac¸c NHTM ViÖt Nam ®Æc biÖt l tõ sau n¨m 1990 nh−: luång ngo¹i tÖ dichuyÓn v sö dông qua NHTM chÝnh s¸ch v c¬ chÕ huy ®éng, sö dông, l−uh nh ngo¹i tÖ... LuËn ¸n vÒ c¬ b¶n ® luËn gi¶i v ph©n tÝch hiÖu qu¶ huy ®éngv sö dông vèn ngo¹i tÖ - xÐt tõ yªu cÇu ph¸t triÓn kinh tÕ, c¸c nh©n tè t¸c®éng ®Õn hiÖu qu¶ ®ã th«ng qua viÖc kh¶o s¸t v ®¸nh gi¸ tæng qu¸t hiÖu qu¶huy ®éng v sö dông vèn ngo¹i tÖ cña NHTM ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m gÇn®©y, rót ra nh÷ng th nh qu¶ ® ®¹t ®−îc v nh÷ng mÆt tån t¹i, còng nh− nh÷ngnguyªn nh©n, tõ ®ã ®Ò xuÊt nh÷ng gi¶i ph¸p v kiÕn nghÞ ë tÇm vi m« v vÜm«. Tuy nhiªn, luËn v¨n chØ ph©n tÝch v ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng huy®éng v sö dông vèn ngo¹i tÖ cña c¸c NHTM ViÖt Nam, ®Ò xuÊt v kiÕn nghÞc¸c gi¶i ph¸p gãp phÇn n©ng cao hiÖu qu¶ huy ®éng v sö dông ngo¹i tÖ cñac¸c NHTM ViÖt Nam trong giai ®o¹n hiÖn nay, nghiªn cøu ®iÓm kh¸c thuéc
  15. 15. 4vÒ ho¹t ®éng tÝn dông truyÒn thèng cña NHTM, nh−ng ë khÝa c¹nh réng ®èit−îng v ph¹m vi nghiªn cøu l c¸c NHTM ViÖt Nam v NCS kh«ng nghiªncøu vÒ “n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTM trªn ®Þa b n H Néi”. 3 - LuËn v¨n: “Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ tÝn dông ®èi víi doanhnghiÖp võa v nhá trªn ®Þa b n TP H Néi t¹i NHTMCP Quèc tÕ ViÖt Nam”,cña NguyÔn ThÞ Ngäc Thanh ho n th nh n¨m 2004 (Th¹c sÜ). §èi t−îng v ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn v¨n l hiÖu qu¶ cho vay cñaNHTMCP Quèc tÕ ViÖt Nam ®èi víi DN võa v nhá, tËp trung nghiªn cøu giai®o¹n tõ 2001-2003. LuËn v¨n ® kh¸i qu¸t ho¸ v gãp phÇn l m râ vai trß cñaDN võa v nhá trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng. § ph©n tÝch vai trß tÝn dông cñaNH ®èi víi viÖc hç trî thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña c¸c DN võa v nhá ë n−íc tatrong thêi gian qua. LuËn v¨n n y t¸c gi¶ ® ®Ò xuÊt mét sè gi¶i ph¸p n©ngcao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông ng©n h ng ®èi víi DN võa v nhá, nh−ngnghiªn cøu ë khÝa c¹nh hÑp cña mét ho¹t ®éng nghiÖp vô sö dông vèn t¹i métNHTMCP trªn ®Þa b n, ®èi víi mét ®èi t−îng kh¸ch h ng (DN võa v nhá).Tuy nhiªn, t¸c gi¶ luËn ¸n n y ch−a nghiªn cøu ®−îc lÜnh vùc réng l c¸c gi¶iph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTM trªn ®Þa b n xung quanhchñ ®Ò nghiªn cøu cña NCS . 4 - LuËn ¸n: “Gi¶i ph¸p ph¸t triÓn ho¹t ®éng tÝn dông xuÊt nhËp khÈu t¹iNHTMCP Qu©n §éi” cña NguyÔn Thanh H¶i ho n th nh n¨m 2005 (Th¹c sÜ). §èi t−îng nghiªn cøu: ho¹t ®éng tÝn dông xuÊt nhËp khÈu cña NHTM.Ph¹m vi nghiªn cøu: Nghiªn cøu ho¹t ®éng tÝn dông xuÊt nhËp khÈu cñaNHQ§ trong 3 n¨m 2002-2004 v gi¶i ph¸p ph¸t triÓn tÝn dông XNK ®Õn n¨m2010. LuËn ¸n ® hÖ thèng ho¸ c¸c vÊn ®Ò lý luËn vÒ ho¹t ®éng XNK. LuËngi¶i nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ ®iÒu kiÖn ®Ó ph¸t triÓn tÝn dông ë c¸c NHTM.Ph©n tÝch thùc tr¹ng ho¹t ®éng tÝn dông XNK t¹i NHQ§ trong nh÷ng n¨m gÇn®©y. §−a ra mét sè kiÕn nghÞ v gi¶i ph¸p ph¸t triÓn ho¹t ®éng tÝn dông XNKt¹i NHQ§. Tuy nhiªn, luËn ¸n nghiªn cøu vÒ ph¸t triÓn ho¹t ®éng tÝn dôngxuÊt nhËp khÈu XNK ë khÝa c¹nh hÑp, t¸c gi¶ nghiªn cøu nÐt riªng “gi¶i ph¸pph¸t triÓn” ho¹t ®éng tÝn dông XNK còng l mét ho¹t ®éng sö dông vèn b»ng
  16. 16. 5ngo¹i tÖ t¹i mét NHTMCP, nh−ng t¸c gi¶ chØ nghiªn cøu gi¶i ph¸p ph¸t triÓn,kh«ng nghiªn cøu v ®−a ra gi¶i ph¸p hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTMtrªn ®Þa b n nh− cña NCS ® nghiªn cøu. 5 - LuËn ¸n: “N©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông t¹i Ng©n h ng XuÊtnhËp khÈu ViÖt Nam” cña NCS Vò Ho i Nam ho n th nh n¨m 2006. Môc ®Ých nghiªn cøu cña LuËn v¨n: Nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬b¶n vÒ ho¹t ®éng tÝn dông v hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông cña NHTM. Ph©ntÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng vÒ hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông t¹i ng©n h ng Ng©nh ng XuÊt nhËp khÈu ViÖt Nam trong thêi gian qua v ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸pn©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông t¹i Ng©n h ng XuÊt nhËp khÈu ViÖtNam. LuËn ¸n ® ®−a ra c¸c gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông,h¹n chÕ c¸c rñi ro nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ kinh doanh. Tuy nhiªn, t¸c gi¶nghiªn cøu vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông, sè liÖu v thùc tr¹ng ëgiai ®o¹n míi b¾t ®Çu héi nhËp, t¸c gi¶ nghiªn cøu ë khÝa c¹nh hÑp cña métho¹t ®éng nghiÖp vô t¹i mét NHTM, ch−a nghiªn cøu mét c¸ch ®Çy ®ñ n©ngcao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTM trªn ®Þa b n H Néi nh− ®Ò t i NCSnghiªn cøu. 6 - LuËn ¸n: “Ho n thiÖn c¬ chÕ ho¹t ®éng ng©n h ng khi ViÖt Nam gianhËp tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi”, cña NCS Lª ThÞ Hång Lan - NHNN ViÖtNam ho n th nh n¨m 2006. Môc ®Ých nghiªn cøu: Nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ c¬ chÕ ho¹t®éng cña ng©n h ng theo yªu cÇu cña WTO; Ph©n tÝch ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng c¬chÕ ho¹t ®éng cña hÖ thèng NH ViÖt Nam tõ n¨m 1998 ®Õn 2005; §Ò xuÊtgi¶i ph¸p ho n thiÖn c¬ chÕ ho¹t ®éng cña ng©n h ng ViÖt Nam, khi ViÖt Namgia nhËp WTO. Ph¹m vi nghiªn cøu: Nghiªn cøu c¸c quy ®Þnh vÒ c¬ chÕ ho¹t®éng cña ng©n h ng theo WTO, ®¸nh gi¸ c¬ chÕ ho¹t ®éng hiÖn h nh cñang©n h ng ViÖt Nam. Dù b¸o c¬ chÕ ho¹t ®éng v kh¶ n¨ng dÞch chuyÓn thÞphÇn cña c¸c NHTM khi ViÖt Nam gia nhËp WTO. §ång thêi tham kh¶o kinhnghiÖm cña c¸c n−íc vÒ chÝnh s¸ch, gi¶i ph¸p ® v ®ang ¸p dông tr−íc, trongv sau khi héi nhËp t i chÝnh theo yªu cÇu cña WTO, xem xÐt t×nh h×nh cô thÓ
  17. 17. 6ë ViÖt Nam vÒ kh¶ n¨ng vËn dông c¸c kinh nghiÖm. Thêi gian nghiªn cøu chñyÕu tõ n¨m 1998 ®Õn 2005. LuËn ¸n ® ®−a ra c¸c chÝnh s¸ch v gi¶i ph¸pnh»m ho n thiÖn c¬ chÕ ho¹t ®éng cho hÖ thèng NH ho¹t ®éng t¹i ViÖt Namtrong qu¸ tr×nh héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ m träng t©m l viÖc thùc hiÖn c¸ccam kÕt cña GATS. Tuy nhiªn, luËn ¸n cña NCS Lª ThÞ Hång Lan nghiªn cøuvÒ lÜnh vùc c¬ chÕ ho¹t ®éng ng©n h ng, cã ®iÓm míi so víi c¸c ®Ò t i kh¸c,mÆt kh¸c cña luËn ¸n l chän thêi ®iÓm "khi ViÖt Nam gia nhËp tæ chøcth−¬ng m¹i thÕ giíi”. 7- LuËn ¸n: "Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c NHTM Nhn−íc ViÖt Nam hiÖn nay”, cña NCS Ph¹m ThÞ BÝch L−¬ng - Chi nh¸nhNHNNo v PT Nam H Néi ho n th nh n¨m 2007. §èi t−îng nghiªn cøu l nghiªn cøu hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cñac¸c NHTM. Ph¹m vi nghiªn cøu: tËp trung nghiªn cøu hiÖu qu¶ ho¹t ®éng huy®éng vèn, ho¹t ®éng cho vay, ®Çu t− v c¸c ho¹t ®éng kinh doanh dÞch vôkh¸c cña 4 NHTMNN lín nhÊt ë ViÖt Nam bao gåm: Ng©n h ng N«ng nghiÖpv ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam, Ng©n h ng C«ng th−¬ng VN, Ng©n h ngNgo¹i Th−¬ng VN, Ng©n h ng §Çu t− v PT VN (thêi gian tõ 2000-2005).LuËn ¸n ® l m râ nh÷ng vÊn ®Ò vÒ ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTM, kh¸iniÖm hiÖu qu¶ ho¹t ®éng kinh doanh cña NHTM tËp trung chñ yÕu trªnph−¬ng diÖn lîi nhuËn v c¸c chØ tiªu vÒ lîi nhuËn cña c¸c NHTM. Trªn c¬ sëkh¸i qu¸t vÒ hÖ thèng NH ViÖt Nam, t¸c gi¶ nhÊn m¹nh vai trß chñ lùc, chñ®¹o cña c¸c NHTMNN. Tuy nhiªn, luËn ¸n n y t¸c gi¶ chØ nghiªn cøu vÒ n©ngcao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng cña c¸c NHTMNN ViÖt Nam, ®èi t−îng nghiªn cøu lc¸c NHTMNN ViÖt Nam. T¸c gi¶ luËn ¸n n y kh«ng nghiªn cøu vÒ n©ng caohiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTM trªn ®Þa b n H Néi . 8 - LuËn ¸n "C¬ cÊu l¹i c¸c NHTM Nh n−íc ViÖt Nam trong giai ®o¹nhiÖn nay”, cña NCS Cao ThÞ ý Nhi - §¹i häc Kinh tÕ quèc d©n ho n th nhn¨m 2007. Môc ®Ých nghiªn cøu: Ph©n tÝch nh»m chØ ra nh÷ng h¹n chÕ trong c¬ cÊucña NHTMNN, ph©n tÝch v ph¸t hiÖn nh÷ng bÊt cËp trong c¬ cÊu l¹i cña c¸cNHTMNN ViÖt Nam trong giai ®o¹n 2000-2005. Dù b¸o triÓn väng vÒ c¬ cÊu
  18. 18. 7l¹i c¸c NHTMNN ViÖt Nam trong giai ®o¹n tíi. Ph¹m vi nghiªn cøu: Nghiªncøu t×nh h×nh c¬ cÊu l¹i cña c¸c NHTMNN dùa trªn c¸c néi dung: c¬ cÊu l¹it i chÝnh, c¬ cÊu l¹i tæ chøc v ho¹t ®éng, c¬ cÊu l¹i nh©n lùc v n©ng cÊpc«ng nghÖ. LuËn ¸n ® hÖ thèng ho¸ ®−îc nh÷ng vÊn ®Ò mang tÝnh lý luËn vÒc¬ cÊu v c¬ cÊu l¹i cña NHTM. Rót ra b i häc kinh nghiÖm trong qu¸ tr×nhc¬ cÊu l¹i c¸c NHTMNN cña thÕ giíi ®Ó cã thÓ vËn dông v o ViÖt Nam. TõviÖc nghiªn cøu c¬ cÊu NHTMNN v qu¸ tr×nh c¬ cÊu l¹i c¸c NHTMNN ®®¸nh gi¸ ®óng thùc tr¹ng còng nh− ph¸t hiÖn ra nh÷ng nguyªn nh©n dÉn ®Õnc¬ cÊu l¹i c¸c NHTMNN kÐm hiÖu qu¶ trong giai ®o¹n 2000- 2005. Tuynhiªn, t¸c gi¶ luËn ¸n ® nghiªn cøu ®−îc ®iÓm míi, chØ x©y dùng ®−îc c¸c®Þnh h−íng v ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p h÷u hiÖu nh»m c¬ cÊu l¹i c¸c NHTMNNViÖt Nam ®Õn n¨m 2010, kh«ng nghiªn cøu vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèncña c¸c NHTM trªn ®Þa b n H Néi nh− ®Ò t i NCS nghiªn cøu. 9 - LuËn ¸n: “N©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông ®èi víi c¸c DoanhnghiÖp võa v nhá t¹i ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn Ngo i Quèc Doanh ViÖtNam” cña NCS NguyÔn Tiªn Phong ho n th nh n¨m 2008. LuËn ¸n ® hÖ thèng ho¸ c¸c vÊn ®Ò lý luËn vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t®éng tÝn dông, ®èi víi c¸c Doanh nghiÖp võa v nhá t¹i NHTM; ph©n tÝchthùc tr¹ng hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông ®èi víi c¸c Doanh nghiÖp võa v nhát¹i NHTMCP Ngo i quèc Doanh ViÖt Nam; LuËn ¸n ® ®Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸pn©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dung ®èi víi c¸c Doanh nghiÖp võa v nhá t¹iNHTMCP Ngo i Quèc Doanh ViÖt Nam. Tuy nhiªn, luËn ¸n cña NCS NguyÔnTiªn Phong nghiªn cøu n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng tÝn dông... , ë khÝa c¹nhhÑp cña mét ho¹t ®éng sö dông vèn ®èi víi 01 NHTMCP, ®èi t−îng nghiªncøu l NHTMCP Ngo i Quèc Doanh ViÖt Nam, kh«ng nghiªn cøu ph¹m viréng “hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTMCP trªn ®Þa b n H Néi” nh− ®Òt i cña NCS nghiªn cøu.
  19. 19. 8 10 - LuËn ¸n: "N©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng thanh to¸n quèc tÕ cña c¸cNHTM ViÖt Nam” cña NCS Lª ThÞ ph−¬ng Liªn - Ng©n h ng Ngo¹i th−¬ngViÖt Nam ho n th nh n¨m 2009. §èi t−îng nghiªn cøu: Nghiªn cøu hiÖu qu¶ ho¹t ®éng thanh to¸n quèc tÕcña c¸c NHTM. Ph¹m vi nghiªn cøu: LuËn ¸n tËp trung nghiªn cøu nh÷ng vÊn ®Òliªn quan cña bèn NHTM lín nhÊt ë ViÖt Nam l : NH §Çu t− v ph¸t triÓn ViÖtNam, NH Ngo¹i Th−¬ng ViÖt Nam, NH C«ng th−¬ng ViÖt Nam, NH N«ngnghiÖp v ph¸t triÓn n«ng th«n ViÖt Nam. Thêi gian nghiªn cøu n¨m 2001-2007.LuËn ¸n ® hÖ thèng ho¸, gãp phÇn l m râ thªm nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ lÜnh vùcho¹t ®éng quèc tÕ cña NHTM l thanh to¸n quèc tÕ. LuËn ¸n ® chØ ra ®−îc c¸cNHTMNN ph¶i chó träng tíi viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ ho¹t ®éng thanh to¸n quèctÕ cña NH m×nh, t¹o c¬ héi thuËn lîi cho viÖc vËn dông v o thùc tiÔn cña c¸cNHTMVN v gãp phÇn bæ sung c¬ së lý luËn trong ho¹t ®éng nghiªn cøu hiÖnt¹i ë c¸c NHTMVN”. Tuy nhiªn, luËn ¸n chØ nghiªn cøu “N©ng cao hiÖu qu¶ho¹t ®éng thanh to¸n quèc tÕ cña c¸c NHTM ViÖt Nam” ë khÝa c¹nh hÑp métnghiÖp vô cña NHTM, m ®èi t−îng l c¸c NHTM ViÖt Nam. T¸c gi¶ luËn ¸nkh«ng nghiªn cøu lÜnh vùc réng “hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTM trªn ®Þab n H Néi” nh− NCS nghiªn cøu. Bëi vËy NCS cho r»ng c«ng tr×nh ®Ò t i luËn¸n ®−îc lùa chän nãi trªn ch−a cã ai nghiªn cøu. VÊn ®Ò n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn nãi chung, n©ng cao hiÖu qu¶ södông vèn cña c¸c ng©n h ng th−¬ng m¹i nãi riªng ®−îc nhiÒu ng−êi quan t©m,® ®Ò cËp kh¸ nhiÒu trong c¸c v¨n kiÖn cña §¶ng, c¸c t¹p chÝ chuyªn ng nhkinh tÕ, t i chÝnh… Song ch−a ®ñ v cÇn cã nhiÒu c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒn©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTM mét c¸ch to n diÖn, hÖ thèngv chuyªn s©u h¬n míi ®¸p øng ®−îc yªu cÇu thùc tiÔn. HÇu nh− cã rÊt Ýt c«ng tr×nh khoa häc, luËn ¸n viÕt vÒ n©ng cao hiÖu qu¶sö dông vèn cña c¸c ng©n h ng th−¬ng m¹i trªn ®Þa b n H Néi, ®Æc biÖt cñac¸c NHTMCP trªn ®Þa b n cã nhiÒu nÐt riªng biÖt. V× vËy, nghiªn cøu sinh cho r»ng c«ng tr×nh luËn ¸n ®−îc lùa chän nãitrªn kh«ng trïng tªn víi bÊt kú ®Ò t i luËn ¸n n o ® ®−îc c«ng bè.
  20. 20. 9 3. Môc tiªu nghiªn cøu cña luËn ¸n - HÖ thèng hãa nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ södông vèn cña c¸c ng©n h ng th−¬ng m¹i trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ. - Ph©n tÝch thùc tr¹ng n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña 08 ng©n h ngth−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi trong giai ®o¹n 2002 - 2008 - §Ò xuÊt c¸c gi¶i ph¸p v kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèncña c¸c NHTMCP trªn ®Þa b n H Néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ. 4. §èi t−îng vµ ph¹m vi nghiªn cøu cña luËn ¸n - §èi t−îng nghiªn cøu: HiÖu qu¶ sö dông vèn cña NHTM - Ph¹m vi nghiªn cøu: 08 NHTMCP cã Trô së chÝnh trªn ®Þa b n H Néi,NHTMCP Nh H Néi, NHCP C¸c Doanh nghiÖp Ngo i Quèc Doanh ViÖtNam, NHCP Kü Th−¬ng ViÖt Nam, NHCP Qu©n §éi, NHCP Quèc TÕ ViÖtNam tõ n¨m 2002 - 2008, NHCP §«ng Nam ¸, NHCP H ng H¶i ViÖt Nam tõn¨m 2005- 2008, NHCP DÇu KhÝ To n CÇu tõ n¨m 2006 - 2008 5. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu Dùa trªn ph−¬ng ph¸p luËn cña duy vËt biÖn chøng v duy vËt lÞch sö,luËn ¸n sö dông ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu chñ yÕu l ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch,hÖ thèng ho¸, tæng hîp thèng kª, ph−¬ng ph¸p so s¸nh, ph−¬ng ph¸p m« h×nhho¸ v ph−¬ng ph¸p ®iÒu tra kh¶o s¸t. Ngo i ra, luËn ¸n sÏ sö dông c¸c b¶ngbiÓu, s¬ ®å, m« h×nh, biÓu ®å ®Ó minh ho¹, tõ c¸c sè liÖu, t− liÖu thùc tÕ, dùatrªn lý luËn nghiÖp vô ng©n h ng g¾n víi thùc tiÔn cña ViÖt Nam ®Ó l m s©us¾c thªm c¸c luËn ®iÓm cña ®Ò t i. 6. Nh÷ng ®ãng gãp cña luËn ¸n LuËn ¸n ® hÖ thèng hãa nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn c¬ b¶n vÒ n©ng cao hiÖuqu¶ sö dông vèn cña NHTM trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ. L luËn ¸n tiÕn sü ®Çu tiÖn ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng hiÖu qu¶ södông vèn cña 08 NHTMCP trªn ®Þa b n H Néi giai ®o¹n 2002-2008, tõ ®ãrót ra nh÷ng th nh c«ng, h¹n chÕ v nguyªn nh©n cña h¹n chÕ trong n©ng caohiÖu qu¶ sö dông vèn cña 08 NHTMCP trªn ®Þa b n H néi. LuËn ¸n ® ®Ò xuÊt hÖ gi¶i ph¸p v kiÕn nghÞ nh»m n©ng cao hiÖu qu¶ södông vèn cña c¸c NHTMCP trªn ®Þa b n H néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ.
  21. 21. 10 KÕt qu¶ nghiªn cøu cña luËn ¸n sÏ l m t i liÖu rÊt bæ Ých cho c¸c nh qu¶ntrÞ NHTM, ®Æc biÖt l NHTM cæ phÇn, c¸c c¬ quan qu¶n lý Nh n−íc trong viÖcx©y dùng v thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn trong tiÕntr×nh héi nhËp quèc tÕ. §ång thêi luËn ¸n l t i liÖu tham kh¶o cho viÖc gi¶ngd¹y, nghiªn cøu cña c¸c m«n häc chuyªn ng nh ng©n h ng th−¬ng m¹i ë c¸ctr−êng ®¹i häc, cao ®¼ng. 7. Bè côc cña luËn ¸n - Tªn ®Ò t i: “N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c NHTM trªn ®Þab n H Néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ”. - KÕt cÊu cña luËn ¸n: ngo i phÇn môc lôc, danh môc c¸c ký hiÖu, c¸cch÷ viÕt t¾t, c¸c b¶ng biÓu sè liÖu, biÓu ®å, s¬ ®å, m« h×nh, phô lôc, danh môct i liÖu tham kh¶o, më ®Çu v néi dung chÝnh cña luËn ¸n ®−îc tr×nh b y trong189 trang, gåm 3 ch−¬ng: Ch−¬ng 1: Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña ng©n h ng th−¬ng m¹i Ch−¬ng 2: Thùc tr¹ng n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ giai ®o¹n 2002 - 2008 Ch−¬ng 3: Gi¶i ph¸p n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña c¸c ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn trªn ®Þa b n H Néi trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ
  22. 22. 11 Ch−¬ng 1 Nh÷ng vÊn ®Ò c¬ b¶n vÒ n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña Ng©n hµng th−¬ng m¹i 1.1 Héi nhËp kinh tÕ quèc tÕ ®èi víi NG©N HµNG TH−¬NG M¹I 1.1.1 Kh¸i niÖm v ®Æc tr−ng vÒ héi nhËp t i chÝnh quèc tÕ. 1.1.1.1. Héi nhËp quèc tÕ. Héi nhËp quèc tÕ l qu¸ tr×nh chñ ®éng g¾n kÕt nÒn kinh tÕ v thÞ tr−êngcña tõng n−íc víi kinh tÕ khu vùc v v thÕ giíi, th«ng qua c¸c nç lùc tù doho¸ v më cöa trªn c¸c cÊp ®é ®¬n ph−¬ng, song ph−¬ng v ®a ph−¬ng. Héi nhËp quèc tÕ cã nhiÒu khÝa c¹nh. VÒ mÆt chÝnh s¸ch nh»m khuyÕnkhÝch héi nhËp quèc tÕ, c¸c h nh ®éng th−êng l më cöa kh¶ n¨ng tiÕp cËn thÞtr−êng, ®èi xö quèc gia, v ®¶m b¶o m«i tr−êng chÝnh s¸ch trong n−íc hç trî choc¹nh tranh. Møc ®é héi nhËp quèc tÕ ®¹t ®−îc trªn thùc tÕ tuú thuéc v o sù ph¶nhåi cña c¸c ng©n h ng n−íc ngo i v c¸c ng©n h ng trong n−íc ®èi víi c¸c c¬héi do sù thay ®æi chÝnh s¸ch t¹o ra. Do ®ã, c¸c biÖn ph¸p héi nhËp quèc tÕ tronglÜnh vùc ng©n h ng - tuú thuéc v o vÊn ®Ò ®ang nghiªn cøu - cã thÓ gåm: - §¸nh gi¸ c¸c r o c¶n ®èi víi sù tham gia hoÆc “®é më cöa” (kh¶ n¨ngchèng ®ì); - Møc ®é kh¸c biÖt vÒ gi¸ t i s¶n t i chÝnh v dÞch vô ë c¸c n−íc (l i suÊtthÞ tr−êng sÏ ph¶n ¸nh sù kh¸c biÖt vÒ rñi ro gi÷a c¸c n−íc); - Møc ®é t−¬ng tù gi÷a c¸c chuÈn mùc v c¸c nguyªn t¾c quy ®Þnh ho¹t®éng cña c¸c ng©n h ng ë c¸c n−íc kh¸c nhau; - Møc ®é c¹nh tranh trong khu vùc ng©n h ng, trong khi c¸c biÖn ph¸pkh¸c nh− chªnh lÖch gi÷a l i suÊt tiÒn göi v cho vay v c¸c tû lÖ vÒ møc ®étËp trung ®−îc sö dông kh«ng ph¶i lóc n o còng ®¸ng tin cËy; - ThÞ phÇn cho vay cña c¸c ng©n h ng n−íc ngo i; - Møc ®é cña c¸c luång vèn quèc tÕ (v thanh to¸n dÞch vô, kÓ c¶ chuyÓnlîi nhuËn vÒ n−íc).
  23. 23. 12 BiÖn ph¸p cuèi cïng cã thÓ t¹o ra Ên t−îng kh«ng ®óng vÒ vÊn ®Ò héi nhËpcña hÖ thèng t i chÝnh v× biÖn ph¸p n y ®o l−êng c¸c luång vèn chø kh«ng ph¶imøc ®é c¹nh tranh. CÇn ph©n biÖt l tù do ho¸ t i kho¶n vèn, më cöa th−¬ng m¹itrong lÜnh vùc dÞch vô ng©n h ng víi c¶i c¸ch hÖ thèng ng©n h ng trong n−íc.Cuéc khñng ho¶ng t i chÝnh ch©u ¸ mét phÇn l do tù do ho¸ t i kho¶n vèn (®ÆcbiÖt l cho phÐp c¸c luång nî ng¾n h¹n) cïng víi m«i tr−êng chÝnh s¸ch trongn−íc ® cho phÐp c¸c ng©n h ng cho vay trªn c¸c nÒn t¶ng kh«ng thÝch hîp. Møc®é më cöa cho c¸c ng©n h ng n−íc ngo i tham gia v viÖc ng−êi c− tró trongn−íc tiÕp cËn dÞch vô ng©n h ng ë thÞ tr−êng n−íc ngo i l kh¸c nhau v kh«ng®ãng bÊt kú vai trß ®¸ng kÓ n o trong viÖc dÉn ®Õn khñng ho¶ng t i chÝnh. Cã thÓsù hiÖn diÖn cña nh÷ng ng©n h ng n y nh»m ®¸p øng nhu cÇu ® gióp gi¶m thiÓuc¸c t¸c ®éng v× ho¹t ®éng cho vay cña c¸c ng©n h ng n−íc ngo i ® ®−îc minhchøng l æn ®Þnh h¬n chø kh«ng ph¶i l bÊt æn h¬n. C¸c con ®−êng dÉn ®Õn héi nhËp quèc tÕ: C¸c quèc gia ®i trªn con ®−êng héi nhËp kh¸c nhau. Tr−íc chiÕn tranhthÕ giíi lÇn thø I, hÖ thèng t i chÝnh to n cÇu cã møc ®é héi nhËp cao phÇn línl do chÕ ®é b¶n vÞ v ng v hÖ thèng “®Õ chÕ”. Trong giai ®o¹n sau chiÕntranh, hÖ thèng ng©n h ng ®−îc nhiÒu n−íc cho l c¬ chÕ cèt yÕu ®Ó ®¹t ®−îcmôc tiªu chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ. Ngo i ra, nhiÒu quèc gia th nh lËp c¸cng©n h ng thuéc së h÷u nh n−íc cã môc tiªu cho vay chÝnh s¸ch. Hoa kú ltr−êng hîp ngo¹i lÖ chÝnh, n−íc n y cã Ýt ng©n h ng (c¶ trong n−íc v n−ícngo i) ho¹t ®éng ng©n h ng trong ph¹m vi l nh thæ cña n−íc n y nh»m ®èiphã víi cuéc khñng ho¶ng ng©n h ng v sù sôp ®æ thÞ tr−êng chøng kho¸nn¨m 1929. ChØ ®Õn gÇn ®©y, hoa kú míi tù do ho¸ hÖ thèng ng©n h ng trongn−íc cña m×nh. ViÖc ®Èy m¹nh sù ph¸t triÓn cña c¸c dÞch vô t i chÝnh thay thÕ(tøc thÞ tr−êng vèn) ® cung cÊp vèn v c¸c dÞch vô kh¸c cÇn thiÕt cho métnÒn kinh tÕ ®ang t¨ng tr−ëng. MÆc dï mçi n−íc cã ®Æc thï riªng, kinh nghiÖmcña c¸c n−íc kh¸c nhau, tuy nhiªn sÏ thuéc c¸c nhãm gÇn t−¬ng tù.
  24. 24. 13 1.1.1.2.Héi nhËp t i chÝnh Tù do ho¸ t i chÝnh l qu¸ tr×nh ®Ó cho c¬ chÕ t i chÝnh ph¸t triÓn tù dotheo nh÷ng nguyªn t¾c cña thÞ tr−êng. Tù do ho¸ t i chÝnh trong bèi c¶nh héinhËp cßn cã nghÜa l më cöa thÞ tr−êng vèn trong n−íc nh»m tranh thñ c¬héi tõ viÖc khai th¸c c¸c dßng vèn quèc tÕ. XÐt ë gãc ®é më cña thÞ tr−êngtrong qu¸ tr×nh héi nhËp, tù do ho¸ t i chÝnh ë tÇm møc quèc tÕ chÝnh l héinhËp t i chÝnh. §¸nh gi¸ møc ®é héi nhËp t i chÝnh Héi nhËp t i chÝnh ® mang l¹i nhiÒu lîi Ých to lín cho c¸c n−íc nãi riªngv nÒn kinh tÕ to n cÇu nãi chung. Nh÷ng th nh qu¶ m c¸c n−íc ®ang ph¸ttriÓn nhËn ®−îc tõ héi nhËp t i chÝnh rÊt ®¸ng khÝch lÖ. VÊn ®Ò ®Çu tiªn cÇnl m râ l l m thÕ n o ®Ó ®o l−êng møc ®é héi nhËp t i chÝnh cña mét quècgia. Ng©n h ng thÕ giíi (WB) ® tõng sö dông nhiÒu th−íc ®o ®Ó x©y dùng chØsè tæng qu¸t cña héi nhËp. WB ® tÝnh to¸n chØ sè cho thêi kú 1985 - 1987 v1992 - 1994 ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é héi nhËp t i chÝnh ë mét sè quèc gia gi÷athËp niªn 1980. TiÕp cËn rñi ro. Th−íc ®o n y xem xÐt c¸ch tiÕp cËn cña quèc gia ®Õnc¸c thÞ tr−êng t i chÝnh quèc tÕ. TiÕp cËn dßng vèn t− nh©n. Th−íc ®o n y ®¸nh gi¸ kh¶ n¨ng cña quèc giathu hót c¸c nguån t i trî t− nh©n bªn trong quèc gia b»ng c¸ch xem xÐt tû sègi÷a dßng vèn t− nh©n so víi GDP. TiÕp cËn møc ®é ®a d¹ng ho¸ dßng vèn. Th−íc ®o n y xem xÐt møc ®é®a d¹ng ho¸ nguån t i trî cña tõng n−íc dùa trªn kÕt cÊu cña dßng vèn, bëi lÏkÕt cÊu c¸c dßng vèn kh¸c nhau cã nh÷ng hiÖu øng kh¸c nhau tù do ho¸ t ichÝnh: FDI mang l¹i nh÷ng lîi Ých cho c¸c nh tiÕp nhËn trong n−íc v ®Õnl−ît nã nh÷ng chñ thÓ tiÕp nhËn FDI cã kh¶ n¨ng tiÕp cËn c¸c nh ®Çu t− vèncæ phÇn quèc tÕ ®Ó thu hót nguån vèn t i trî cho c¸c dù ¸n ®Çu t− t¨ng tr−ëng.Gi÷a FDI v FPI cã mèi quan hÖ t−¬ng quan víi nhau rÊt lín.
  25. 25. 14 Xo¸ bá c¸c h¹n chÕ v ng lai trªn t i kho¶n v ng lai v t i kho¶n vèn.C¸c chuyªn gia kinh tÕ thuéc WB cßn ®−a ra mét tiªu chuÈn n÷a ®Ó ®¸nh gi¸møc ®é héi nhËp. §ã l viÖc xo¸ bá c¸c giíi h¹n trªn t i kho¶n v ng lai, t ikho¶n vèn v viÖc ¸p dông chÕ ®é ®a tû gi¸ (nghÜa l ¸p dông nhiÒu c¬ chÕ tûgi¸ cho c¸c giao dÞch trªn t i kho¶n v ng lai v ¸p dông tû gi¸ chÝnh thøc choc¸c giao dÞch trªn t i kho¶n vèn). Lîi Ých tõ héi nhËp t i chÝnh Héi nhËp t i chÝnh cã thÓ mang l¹i nhiÒu lîi Ých ®¸ng kÓ th«ng qua viÖcthóc ®Èy t¨ng tr−ëng; gióp cho c¸c nh ®Çu t− cã kh¶ n¨ng tù b¶n th©n phßngchèng víi nh÷ng rñi ro kinh doanh v rñi ro t i chÝnh; gi¶i quyÕt ®−îc b i to¸nnan gi¶i gi÷a tiÕt kiÖm v ®Çu t−; t¹o ® cho sù ph¸t triÓn cña thÞ tr−êng vèn;t¹o ®éng lùc ®Ó cho c¸c quèc gia qu¶n lý kinh tÕ vÜ m« tèt h¬n v cuèi cïngl m gi¶m tÝnh bÊt æn. Héi nhËp t i chÝnh còng thóc ®Èy t¨ng tr−ëng, ®Æc biÖt l ®Çu t− t¨ngtr−ëng v o lÜnh vùc c¬ së h¹ tÇng cã thêi h¹n thu håi vèn cao v rñi ro lín. §Æc tr−ng c¬ b¶n cña héi nhËp t i chÝnh quèc tÕ: - Héi nhËp t i chÝnh quèc tÕ l m gia t¨ng c¸c luång vèn lu©n chuyÓn gi÷ac¸c thÞ tr−êng t i chÝnh ®ång thêi ph©n bæ mét c¸ch hiÖu qu¶ c¸c nguån vèntrªn thÞ tr−êng vèn néi ®Þa. - Héi nhËp t i chÝnh quèc tÕ sÏ thóc ®Èy c¶i c¸ch thÓ chÕ, n©ng cao tÝnhkû luËt v sù minh b¹ch ®èi víi c¸c chÝnh s¸ch cña ChÝnh phñ. - Héi nhËp t i chÝnh quèc tÕ khiÕn cho hÖ thèng t i chÝnh cña c¸c nÒnkinh tÕ, c¸c khu vùc kinh tÕ trë nªn ®ång nhÊt h¬n v phô thuéc v o nhaunhiÒu h¬n, ®Æc biÖt trong c¸c lÜnh vùc th−¬ng m¹i, chÝnh s¸ch t i kho¸, chÝnhs¸ch tiÒn tÖ. - Qu¸ tr×nh to n cÇu ho¸ l m ra ®êi v cñng cè m¹ng l−íi ho¹t ®éng cñac¸c tæ chøc quèc tÕ trong mäi lÜnh vùc.
  26. 26. 15 - Qu¸ tr×nh to n cÇu ho¸ kinh tÕ còng ®Æt ra nh÷ng th¸ch thøc lín nh−khñng ho¶ng t i chÝnh tiÒn tÖ, sù sôt gi¶m th−¬ng m¹i to n cÇu, viÖc h×nhth nh c¸c bong bãng t i chÝnh. Héi nhËp nh×n chung míi diÔn ra gÇn ®©y, phÇn lín l do yªu cÇu ph¶ic¶i c¸ch l¹i hÖ thèng ng©n h ng ® bÞ tæn thÊt nghiªm träng. Tr−íc cuéckhñng ho¶ng ch©u ¸ phÇn lín c¸c n−íc §«ng nam ¸ ® tù do ho¸ t i kho¶nvèn nh−ng chØ cho phÐp sù tham gia h¹n chÕ cña c¸c n−íc ngo i, ®Æc biÖt l vÒhiÖn diÖn th−¬ng m¹i. Indonesia l tr−êng hîp ngo¹i lÖ, n−íc n y cho phÐphiÖn diÖn cña nhiÒu ng©n h ng n−íc ngo i, mÆc dï c¸c ng©n h ng n y chØchiÕm thÞ phÇn nhá trong c¸c ho¹t ®éng cña khu vùc ng©n h ng. § ®¹t ®−îcnh÷ng tiÕn bé v÷ng ch¾c trong qu¸ tr×nh dì bá c¸c h¹n chÕ trong hÖ thèngng©n h ng nh− trÇn v s n l i suÊt v khu«n khæ qu¶n lý ph¶n ¸nh phÇn línc¸c chuÈn mùc quèc tÕ. Qu¸ tr×nh thùc hiÖn c¸c qui ®Þnh n y ® gÆp mét sèkhã kh¨n, nh− Ýt khi tu©n thñ giíi h¹n tÝn dông, kÕ to¸n rñi ro yÕu kÐm, v mèiquan hÖ phøc t¹p gi÷a c¸c ng©n h ng v c¸c chñ së h÷u. Mèi quan hÖ chÆt chÏgi÷a chÝnh phñ v chñ c¸c ng©n h ng ® ngô ý r»ng chÝnh phñ sÏ l ng−êi chovay cuèi cïng, ®iÒu ®ã ® l m gi¶m ®¸ng kÓ rñi ro thua lç cho c¸c chñ ng©nh ng v khuyÕn khÝch c¸c h nh vi m¹o hiÓm. Th¸i lan, Indonesia v H n quèc l nh÷ng n−íc bÞ ¶nh h−ëng nÆng nÒnhÊt trong cuéc khñng ho¶ng ch©u ¸, tuy nhiªn Malaysia v Philippiness còngbÞ ¶nh h−ëng. T¸c ®éng ®èi víi c¸c n−íc ASEAN kh¸c chñ yÕu l t¸c ®éngthø cÊp do sù sôt gi¶m nghiªm träng c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ë c¸c n−íc bÞ ¶nhh−ëng nÆng nÒ nhÊt. Singapore v Anh ®−îc b¶o vÖ nhê sù l nh m¹nh cña hÖthèng t i chÝnh, trong khi v o thêi gian ®ã Cambodia, L o, ViÖt Nam vTrung Quèc cã Ýt nguån vèn ng¾n h¹n v do ®ã Ýt chÞu ¶nh h−ëng bëi viÖc rótvèn. Cuéc khñng ho¶ng kh«ng ph¶i l hËu qu¶ cña qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕtrong hÖ thèng ng©n h ng, m l sù thÊt b¹i cña c¸c n−íc bÞ khñng ho¶ngtrong qu¸ tr×nh héi nhËp quèc tÕ v tiÕn tíi c¸c chuÈn mùc quèc tÕ cao h¬n khimë cöa t i kho¶n vèn.
  27. 27. 16 1.1.2 Thêi c¬ v th¸ch thøc ®èi víi ho¹t ®éng cña ng©n h ng th−¬ngm¹i trong tiÕn tr×nh héi nhËp quèc tÕ 1.1.2.1. Thêi c¬ Héi nhËp quèc tÕ trong lÜnh vùc ng©n h ng t¹o ®éng lùc thóc ®Èy c«ngcuéc ®æi míi v c¶i c¸ch ng©n h ng cña quèc gia. Héi nhËp vÒ ng©n h ng sÏgióp c¸c ng©n h ng trong n−íc häc hái ®−îc nhiÒu kinh nghiÖm v n©ng caotr×nh ®é c«ng nghÖ. Héi nhËp quèc tÕ v ng©n h ng l c¬ së v tiÒn ®Ò quanträng cho viÖc më cöa héi nhËp quèc tÕ vÒ th−¬ng m¹i v dÞch vô, ®Çu t− vc¸c lo¹i h×nh dÞch vô kh¸c. Héi nhËp quèc tÕ vÒ ng©n h ng t¹o c¬ héi cho c¸c nh ho¹ch ®Þnh chÝnhs¸ch cÊp cao cña ng©n h ng ®−îc gÆp gì v trao ®æi víi c¸c ®èi t¸c quèc tÕ vÒc¸c vÊn ®Ò t i chÝnh tiÒn tÖ, diÔn biÕn kinh tÕ, c¸c chiÕn l−îc hîp t¸c vÜ m«qua ®ã n©ng cao vÞ thÕ quèc tÕ cña ng©n h ng trong c¸c giao dÞch t i chÝnhquèc tÕ. - Héi nhËp quèc tÕ t¹o ®iÒu kiÖn cho c¸c NH cã c¬ héi më réng thÞtr−êng, häc hái kinh nghiÖm qu¶n lý ®iÒu h nh, kÕ thõa c¸c c«ng nghÖ hiÖn®¹i cña ng©n h ng lín trªn thÕ giíi. - Héi nhËp quèc tÕ, hÖ thèng NH cã trao ®æi, hîp t¸c quèc tÕ vÒ c¸c vÊn®Ò t i chÝnh tiÒn tÖ, tham gia v o c¸c diÔn ® n kinh tÕ, chia sÎ th«ng tin cÇnthiÕt m hÖ thèng NH c¸c n−íc cã thÓ khai th¸c, tËn dông triÖt ®Ó c¬ héi kinhdoanh, hoÆc cã nh÷ng biÖn ph¸p ®èi phã kÞp thêi víi nh÷ng biÕn ®éng xÊu ¶nhh−ëng tíi ho¹t ®éng NH. - C¸c n−íc cã c¬ héi, t¨ng c−êng, ph¸t triÓn hÖ thèng t i chÝnh NH. HéinhËp th nh c«ng, tr×nh ®é cña hÖ thèng NH c¸c n−íc sÏ ®−îc n©ng lªn méttÇm cao míi. BiÓu hiÖn l c¸c nghiÖp vô cña NH ®−îc chuyªn m«n ho¸ cao,tÝnh chuyªn nghiÖp trong phong c¸ch l m viÖc, c ng ®−îc ®Þnh h×nh râ nÐt. - Héi nhËp kinh tÕ gióp c¸c NH l m quen víi c¸c “có sèc” cña thÞ tr−êngt i chÝnh, tiÒn tÖ quèc tÕ còng nh− cña nÒn kinh tÕ to n cÇu nãi chung. Qua ®ã
  28. 28. 17gióp cho hÖ thèng NH n©ng cao n¨ng lùc, b¶n lÜnh, v÷ng v ng trong xu thÕ héinhËp ng y c ng s©u réng. H nh tr×nh víi nh÷ng c¬ héi hÖ thèng NH còng ph¶i®èi mÆt víi nh÷ng th¸ch thøc rÊt gay g¾t. 1.1.2.3. Th¸ch thøc - Më cöa thÞ tr−êng trong lÜnh vùc dÞch vô ng©n h ng l chÊp nhËn c¬ chÕc¹nh tranh khèc liÖt, chÊp nhËn tham gia v o luËt ch¬i chung b×nh ®¼ng ¸pdông cho tÊt c¶ c¸c n−íc. C¸c NHTM sÏ ph¶i ®èi mÆt víi nhiÒu lo¹i rñi ro víimøc ®é lín h¬n. - Khi héi nhËp mét s©n ch¬i b×nh ®¼ng, tÝnh c¹nh tranh cao, víi nh÷ngluËt ch¬i theo th«ng lÖ quèc tÕ sÏ ®−îc h×nh th nh. Khi ®ã ®ßi hái NHNN ph¶ithÓ hiÖn ®−îc ®óng nghÜa vai trß cña mét NHTW, khi ®ã l vai trß æn ®Þnhkinh tÕ vÜ m«, æn ®Þnh gi¸ trÞ ®ång tiÒn, k×m chÕ l¹m ph¸t..., thùc sù mang®óng nghÜa v tÇm quan träng. - C¶i thiÖn m«i tr−êng ph¸p lý, ph¶i c¶i thiÖn ®−îc hÖ thèng luËt ph¸p chophï hîp víi th«ng lÖ quèc tÕ, ®¸p øng yªu cÇu cña héi nhËp, tiÕn tíi m«itr−êng luËt ph¸p v æn ®Þnh. - Héi nhËp tøc l gi¶m thiÓu tiÕn tíi xo¸ bá ho n to n c¸c r o c¶n, c¸ch ng r o b¶o vÖ, ®iÒu n y sÏ l m cho hÖ thèng NH c¸c n−íc ph¶i ®−¬ng ®Çuvíi nh÷ng “có sèc” cña hÖ thèng kinh tÕ to n cÇu, ®Æt hÖ thèng NH mçi n−ícv o kh¶ n¨ng dÔ bÞ tæn th−¬ng h¬n tõ nh÷ng biÕn ®éng tõ bªn ngo i. - Th¸ch thøc ®èi víi c¸c NH cã tiÒm lùc t i chÝnh yÕu, n¨ng lùc c¹nhtranh thÊp m biÓu hiÖn râ nhÊt l vèn tù cã thÊp, s¶n phÈm dÞch vô cßn nghÌon n…, víi s©n ch¬i b×nh ®¼ng. §iÒu ®ã ® ®Æt c¸c NH v o cuéc c¹nh tranhkh«ng c©n søc víi c¸c NH cã tiÒm lùc t i chÝnh m¹nh, s¶n phÈm dÞch vô ®ad¹ng hiÖn ®¹i m phÇn lín c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn vÉn cßn míi l¹ nh−;Factoring, nghiÖp vô ho¸n ®æi ngo¹i tÖ, ho¸n ®æi gi¸ c¶, ho¸n ®æi l i suÊt,… tõc¸c n−íc ph¸t triÓn trªn thÕ giíi.
  29. 29. 18 - Mét sè n−íc ®ang ph¸t triÓn, xuÊt ph¸t ®iÓm v tr×nh ®é ph¸t triÓn cñanÒn kinh tÕ nãi chung v hÖ thèng NH nãi riªng cßn thÊp, ®ã l sù yÕu kÐm vÒc«ng nghÖ, tæ chøc, tr×nh ®é qu¶n lý so víi c¸c n−íc tiªn tiÕn trªn thÕ giíi. TiÕntr×nh héi nhËp quèc tÕ sÏ ph¶i më cöa lÜnh vùc t i chÝnh NH, ®iÒu ®ã cã nghÜa lph¶i chÊp nhËn c¹nh tranh b×nh ®¼ng víi c¸c NH n−íc ngo i m¹nh h¬n. 1.2 Kh¸i qu¸t vÒ ho¹t ®éng cña Ng©n hµng th−¬ng m¹i 1.2.1 Kh¸i niÖm ng©n h ng th−¬ng m¹i Ng©n h ng th−¬ng m¹i l mét lo¹i h×nh tæ chøc t i chÝnh cung cÊp métdanh môc c¸c dÞch vô t i chÝnh ®a d¹ng nhÊt - ®Æc biÖt l tÝn dông, tiÕt kiÖmv dÞch vô thanh to¸n v thùc hiÖn nhiÒu chøc n¨ng t i chÝnh nhÊt so víi bÊtkú mét tæ chøc kinh doanh n o trong nÒn kinh tÕ. NHTM l tæ chøc kinh doanh tiÒn tÖ cã vai trß quan träng ®èi víi ho¹t ®éngcña nÒn kinh tÕ. C¸c ho¹t ®éng ng©n h ng ®−îc h×nh th nh trªn c¬ së sù ph¸ttriÓn cña nÒn s¶n xuÊt h ng ho¸ v t¹o ra c¸c tiÖn Ých phôc vô trë l¹i nÒn kinh tÕ.§iÒu n y còng cã nghÜa l c¬ së kh¸ch quan cña sù h×nh th nh c¸c ho¹t ®éng cñang©n h ng l nh÷ng nhu cÇu cña nÒn kinh tÕ. NÒn kinh tÕ c ng ph¸t triÓn, nhucÇu sö dông c¸c ho¹t ®éng v tiÖn Ých cña ng©n h ng c ng ®a d¹ng. 1.2.2 C¸c ho¹t ®éng c¬ b¶n Ng©n h ng th−¬ng m¹i thùc hiÖn c¸c ho¹t ®éng c¬ b¶n sau: Huy ®éngvèn, sö dông vèn v ho¹t ®éng kh¸c. 1.2.2.1 Huy ®éng vèn §©y l ho¹t ®éng khëi ®Çu t¹o ®iÒu kiÖn cho sù ho¹t ®éng cña ng©n h ng.Sau khi æn ®Þnh, c¸c ho¹t ®éng xen lÉn nhau suèt trong qu¸ tr×nh ho¹t ®éng. - Huy ®éng vèn chñ së h÷u §Ó th nh lËp mét ng©n h ng th−¬ng m¹i, tr−íc hÕt ph¶i cã ®ñ vèn së h÷utheo møc quy ®Þnh cña nh n−íc (Ng©n h ng trung −¬ng). Vèn chñ së h÷u cña mçi ng©n h ng ®−îc h×nh th nh do tÝnh chÊt së h÷ucña ng©n h ng quyÕt ®Þnh. NÕu l Ng©n h ng th−¬ng m¹i cæ phÇn, vèn chñ së
  30. 30. 19h÷u do sù ®ãng gãp cña c¸c cæ ®«ng d−íi mäi h×nh thøc ph¸t h nh cæ phiÕu.NÕu l ng©n h ng liªn doanh th× vèn chñ së h÷u l vèn ®ãng gãp cæ phÇn cñac¸c ng©n h ng tham gia liªn doanh,… NHTM lu«n t×m c¸c biÖn ph¸p t¨ng vèn chñ së h÷u nh− huy ®éng thªmvèn tõ c¸c cæ ®«ng, lîi nhuËn bæ sung....XÐt vÒ ®Æc ®iÓm, nguån vèn chñ së h÷uchiÕm tû lÖ nhá trong nguån vèn, th«ng th−êng kho¶ng 10% tæng sè vèn. TuychiÕm tØ träng nhá trong kÕt cÊu tæng nguån vèn, nh−ng nã gi÷ vÞ trÝ quan trängv× nã l vèn khëi ®Çu cho uy tÝn cña ng©n h ng ®èi víi kh¸ch h ng. ViÖc sö dôngnguån vèn n y chñ yÕu ®Ó x©y trô së, mua s¾m c¸c ph−¬ng tiÖn ho¹t ®éng. - NhËn tiÒn göi v vay c¸c lo¹i NHTM nhËn tiÒn göi kh«ng kú h¹n, cã kú h¹n, tiÒn göi tiÕt kiÖm, ñy th¸c...cña mäi doanh nghiÖp, c¸ nh©n v tæ chøc. Khi cÇn tiÒn, NHTM vay NHTW,c¸c ng©n h ng kh¸c, v vay trªn thÞ tr−êng b»ng c¸ch ph¸t h nh c¸c giÊy nî.TiÒn göi kh«ng kú h¹n cã ý nghÜa quan träng ®èi víi c¸c ho¹t ®éng kinh doanhcña c¸c tæ chøc tÝn dông do l i suÊt thÊp. TiÒn tiÕt kiÖm cã ph¹m vi réng còngl nguån vèn quan träng cã tÝnh æn ®Þnh cao ®èi víi tæ chøc tÝn dông. NHTM gia t¨ng c¸c kho¶n nî (tiÒn göi v vay) ®Æc biÖt l tiÒn göi b»ngc¸ch ®a d¹ng hãa c¸c h×nh thøc huy ®éng v gia t¨ng c¸c tiÖn Ých trªn mçi s¶nphÈm. C«ng nghÖ thanh to¸n ng y c ng hiÖn ®¹i gióp cho kh¸ch h ng tiÕtkiÖm chi phÝ thanh to¸n, ®¶m b¶o nhanh, nhiÒu h¬n, chÝnh x¸c, thuËn tiÖn, anto n h¬n. NHTM huy ®éng tiÕt kiÖm d−íi nhiÒu h×nh thøc nh− néi tÖ, ngo¹i tÖ,¸p dông nhiÒu kú h¹n v h×nh thøc tr¶ l i linh ho¹t, khuyÕn m¹i hÊp dÉn. C¸cchi nh¸nh v phßng giao dÞch, ATM, c¸c ®iÓm chÊp nhËn thÎ POS, dÞch vông©n h ng ®iÖn tö... ®−îc gia t¨ng kh«ng ngõng. Víi c¸c biÖn ph¸p n y, ng©nh ng th−¬ng m¹i ® tËp trung ®−îc nguån vèn chñ yÕu v rÊt quan träng trongho¹t ®éng kinh doanh cña m×nh. Theo xu h−íng ph¸t triÓn, nguån vèn huy ®éng tõ c¸c nguån tiÒn göi ng yc ng chiÕm tû lÖ träng lín v gia t¨ng theo nhÞp ®é ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ.
  31. 31. 20 Sau khi sö dông hÕt c¸c nguån vèn, nh−ng ch−a ®¸p øng ®−îc nhu cÇu vayvèn, hoÆc ng©n quü bÞ thiÕu hôt do cã nhiÒu kh¸ch h ng ®Õn rót tiÒn, Ng©n h ngth−¬ng mai ph¶i bï ®¾p nguån vèn bÞ thiÕu hôt b»ng biÖn ph¸p ®i vay. Nguån vèn ®i vay chiÕm tû träng nhá trong kÕt cÊu nguån vèn, nh−ng nãgi÷ vÞ trÝ rÊt quan träng, v× nã ®¶m b¶o thanh kho¶n cho tæ chøc tÝn dông ho¹t®éng kinh doanh mét c¸ch b×nh th−êng. TÊt c¶ nh÷ng nguån vèn huy ®éng: vèn chñ së h÷u, vèn tiÒn göi c¸c lo¹i,vèn vay… Ng©n h ng th−¬ng m¹i ph¶i ho n tr¶ mét kho¶n lîi tøc cho ng−êisë h÷u nã theo nh÷ng cam kÕt ® tho¶ thuËn. 1.2.2.2 Sö dông vèn L ho¹t ®éng sö dông c¸c nguån vèn ® huy ®éng nh»m môc ®Ých sinhlêi. §©y l ho¹t ®éng quan träng nhÊt trong ho¹t ®éng kinh doanh tiÒn tÖ cñang©n h ng th−¬ng m¹i. Ho¹t ®éng n y bao gåm: • ThiÕt lËp ng©n quÜ tiÒn mÆt v tiÒn göi thanh to¸n t¹i Ng©n h ng trung−¬ng v c¸c ®Þnh chÕ t i chÝnh kh¸c Ng©n quÜ cña NHTM th−êng d−îc gäi l dù tr÷ s¬ cÊp. Môc ®Ých cñang©n quÜ l ®¸p øng nhu cÇu rót tiÒn v yªu cÇu vay vèn cña kh¸ch h ng - môc®Ých ®¶m b¶o thanh kho¶n cho NHTM. C¬ cÊu ng©n quÜ (tiÒn mÆt, tiÒn göi..)còng t¹o nªn tÝnh sinh lêi cho ng©n quÜ. Th«ng th−êng th× c¸c ng©n h ng ®Òucè g¾ng gi÷ quy m« cña kho¶n môc n y thÊp nhÊt cã thÓ bëi v× nã ®em lai ÝthoÆc kh«ng ®em l¹i thu nhËp cho NH. Nh− vËy hiÖu qu¶ sö dông ng©n quÜ®−îc thÓ hiÖn th«ng qua chØ tiªu ®¶m b¶o an to n thanh kho¶n cho NHTM • Chøng kho¸n thanh kho¶n NHTM n¾m gi÷ chøng kho¸n thanh kho¶n (chøng kho¸n kh¶ m¹i) ®Ó ®¸pøng nh÷ng yªu cÇu vÒ hç trî thanh kho¶n. Bé phËn n y th−êng ®−îc gäi l dùtr÷ thø cÊp. Dù tr÷ thø cÊp chñ yÕu bao gåm chøng kho¸n chÝnh phñ ng¾n h¹n,giÊy nî ng¾n h¹n cña NHTW v c¸c NHTM kh¸c, c¸c giÊy nî s¸p ®Õn h¹nthanh to¸n Chøng kho¸n thanh kho¶n dÔ d ng chuyÓn ®æi th nh tiÒn mÆt trong
  32. 32. 21thêi gian ng¾n víi rñi ro gÇn nh− b»ng kh«ng. Chøng kho¸n thanh kho¶nmang l¹i thu nhËp cho NHTM (l i v chªnh lÖch gi¸) song kh«ng cao nh− chovay v c¸c kho¶n ®Çu t− kh¸c. V× vËy khi nghiªn cøu hiÖu qu¶ sö dông cñachøng kho¸n thanh kho¶n, nh qu¶n lý NH ®Æt môc tiªu ®¶m b¶o thanh kho¶ntr−íc môc tiªu sinh lîi • Chøng kho¸n ®Çu t− Ngo i chøng kho¸n thanh kho¶n, NHTM n¾m gi÷ l−îng lín chøng kho¸n®Çu t− (tr¸i phiÕu, cæ phiÕu) v× môc tiªu lîi nhuËn v× chóng cã tû lÖ sinh lêicao song rñi ro cao. C¸c chøng kho¸n ®Çu t− cã thÓ ®−îc ghi chÐp trong sæs¸ch cña ng©n h ng theo chi phÝ gèc hoÆc gi¸ trÞ thÞ tr−êng. HÇu hÕt c¸c ng©nh ng ghi nhËn viÖc mua chøng kho¸n theo chi phÝ gèc. TÊt nhiªn, nÕu l i suÊtt¨ng sau khi ng©n h ng mua chøng kho¸n, th× gi¸ trÞ thÞ tr−êng cña chóng sÏnhá h¬n chi phÝ gèc (gi¸ trÞ ghi sæ). Do ®ã, nh÷ng ng©n h ng ph¶n ¸nh gi¸ trÞcña c¸c chøng kho¸n trªn B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n theo chi phÝ gèc th−êng ph¶ikÌm theo môc ghi chó vÒ gi¸ trÞ thÞ tr−êng hiÖn h nh. Ng©n h ng còng n¾mgi÷ mét l−îng nhá c¸c chøng kho¸n trong t i kho¶n giao dÞch. Sè l−îng ®−îcph¶n ¸nh trong t i kho¶n giao dÞch cho biÕt nh÷ng chøng kho¸n ng©n h ng dù®Þnh b¸n theo gi¸ thÞ tr−êng tr−íc khi chóng ®Õn h¹n. HiÖu qu¶ sö dông chøng kho¸n ®Çu t− ®−îc ®o b»ng tû lÖ sinh lêi b×nhqu©n cña chóng sau khi ® trõ ®i dù phßng gi¶m gi¸. • Cho vay Trong c¸c ho¹t ®éng vÒ sö dông vèn, ho¹t ®éng cho vay vèn gi÷ vÞ trÝ ®ÆcbiÖt quan träng bëi lÏ ho¹t ®éng n y tao ra cho NHTM c¸c kho¶n thu nhËpchñ yÕu v chiÕm tû träng lín nhÊt trong tæng thu nhËp. - Ho¹t ®éng cho vay vèn thùc hiÖn trªn c¸c nguyªn t¾c : + Cho vay cã môc ®Ých, cã hiÖu qu¶ kinh tÕ. +TiÒn vay ph¶i ®−îc ho n tr¶ c¶ vèn lÉn l i khi ®Õn h¹n.
  33. 33. 22 Dùa theo c¸c nguyªn t¾c ®ã ng©n h ng th−¬ng m¹i ph¶i t×m mäi biÖnph¸p ®Ó cho vay vèn cã hiÖu qu¶. Ho¹t ®éng cho vay cña tæ chøc tÝn dông cãthÓ ®−îc thùc hiÖn th«ng qua c¸c h×nh thøc sau ®©y: - Cho vay ng¾n h¹n ®èi víi c¸c doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc kinh tÕ: §Æc ®iÓm cña lo¹i cho vay n y, vèn cho vay cña ng©n h ng sÏ tham giah×nh th nh nªn mét phÇn vèn ng¾n h¹n ë c¸c doanh nghiÖp, hay nãi mét c¸chkh¸c trong ho¹t ®éng kinh doanh cña doanh nghiÖp, doanh nghiÖp sö dôngmét phÇn vèn vay cña ng©n h ng ®Ó phôc vô cho ho¹t ®éng kinh doanh d−íic¸c h×nh thøc: + Vay ®Ó tr¶ tiÒn ®Ó nhËp vËt t−, h ng ho¸ nguyªn liÖu… + Vay ®Ó thanh to¸n c¸c kho¶n chi phÝ nh−: tr¶ tiÒn c«ng lao ®éng thuªngo i, tiÒn vËn chuyÓn bèc dì h ng ho¸, nguyªn vËt liÖu… + Vay ®Ó thanh to¸n c¸c kho¶n c«ng nî… ViÖc cho vay cña c¸c ng©n h ng v nhËn tiÒn vay cña c¸c doanh nghiÖp ldùa v o lßng tin cña nhau. V× vËy, tuú thuéc v o mèi quan hÖ s½n cã m viÖccho vay tÝn dông doanh nghiÖp cã sù kh¸c nhau vÒ ®èi t−îng, thñ tôc vph−¬ng thøc ho n tr¶ tiÒn vay. Trong c¸c tr−êng hîp kh¸c ng©n h ng th−¬ng m¹i cã thÓ cho vay nãngmang tÝnh chÊt t¹m thêi ®Ó doanh nghiÖp gi¶i quyÕt nhu cÇu vèn bÞ thiÕu hôtvèn trong thêi gian rÊt ng¾n. §Ó ®−îc vay theo lo¹i n y, ngo i c¸c biÖn ph¸pb¶o ®¶m tiÒn vay doanh nghiÖp ph¶i chÞu l i suÊt cao h¬n. NghiÖp vô cho vay ng¾n h¹n cña ng©n h ng cßn ®−îc thùc hiÖn d−íi h×nhthøc cho thÊu chi t¹m thêi v o kho¶n tiÒn göi v ng lai cña doanh nghiÖp ëng©n h ng th−¬ng m¹i. Cho vay d−íi h×nh thøc "thÊu chi ” t¹m thêi trªn kho¶nv ng lai ® gióp cho c¸c doanh nghiÖp bæ sung kÞp thêi vÒ vèn, kh«ng mÊtthêi gian ph¶i ®Õn ng©n h ng, ®¶m b¶o kÕ ho¹ch kinh doanh. VÒ phÝa ng©nh ng ph¶i ë trong khu«n khæ v ph¹m vi cho phÐp, khi ®Õn h¹n ng©n h ng sÏthu ngay vèn v l i (møc l i thu cao h¬n møc cho vay b×nh th−êng)
  34. 34. 23 - Cho vay trung v d i h¹n ®èi víi doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc kinh tÕ: Ngo i cho vay ng¾n h¹n cña ng©n h ng ®èi víi c¸c doanh nghiÖp, ng©nh ng cßn thùc hiÖn cho vay trung d i h¹n. §Æc ®iÓm cña lo¹i cho vay n y lvèn vay sÏ tham gia cÊu th nh nªn t i s¶n cè ®Þnh cña c¸c doanh nghiÖp ®−îctån t¹i d−íi h×nh thøc hiÖn vËt ®ã l : Phu¬ng tiÖn vËn t¶i, m¸y mãc, nh cöat¨ng thªm nhê cã vèn vay tõ ng©n h ng. Cho ®Õn hiÖn nay, kho¶n môc t i s¶n lín nhÊt trong ng©n h ng vÉn lnh÷ng kho¶n cho vay. §©y l kho¶n môc th−êng chiÕm tõ 70% ®Õn 80% gi¸trÞ tæng t i s¶n cña ng©n h ng. Cã hai sè liÖu vÒ cho vay xuÊt hiÖn trªn B¶ngc©n ®èi kÕ to¸n. Tæng sè cho vay, l tæng d− nî cho vay v d− nî rßng b»ngtæng d− nî trõ dù phßng. C¸c ng©n h ng lËp Quü dù phßng tæn thÊt tÝn dông tõthu nhËp trªn c¬ së kinh nghiÖm vÒ tæn thÊt tÝn dông (dùa trªn ph©n lo¹i nî)®Ó bï ®¾p cho nh÷ng kho¶n vay bÞ kÕt luËn l kh«ng thÓ ®−îc thu håi. T i kho¶n dù phßng tæn thÊt tÝn dông ®−îc tÝch luü dÇn dÇn theo thêi gianth«ng qua ho¹t ®éng trÝch quü tõ thu nhËp h ng n¨m cña ng©n h ng. Nh÷ngkho¶n trÝch quü n y xuÊt hiÖn trªn B¸o c¸o thu nhËp cña ng©n h ng nh− métkho¶n chi phÝ kh«ng b»ng tiÒn ®−îc gäi l Ph©n bæ dù phßng tæn thÊt tÝn dông(Provission for loan losses - PLL). Nh÷ng kho¶n bæ sung cho Dù phßngth−êng ®−îc thùc hiÖn khi quy m« danh môc cho vay cña mét ng©n h ng ph¸ttriÓn, khi bÊt cø kho¶n cho vay n o bÞ xem l ho n to n hay mét phÇn kh«ngthÓ thu håi ®−îc, hay khi tæn thÊt tÝn dông x¶y ra víi mét kho¶n cho vay mng©n h ng ch−a lËp dù phßng. Tæng sè dù tr÷ tèn thÊt tÝn dông t¹i thêi ®iÓmlËp B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n cña ng©n h ng ®−îc khÊu trõ khái tæng sè cho vay ®Óx¸c ®Þnh kho¶n môc cho vay rßng - mét th−íc ®o gi¸ trÞ cña d− nî cho vay. Mét kho¶n môc kh¸c ®−îc khÊu trõ khái tæng sè cho vay ®Ó t¹o ra sè chovay rßng l thu nhËp l i tr¶ tr−íc. Kho¶n môc n y bao gåm l i tõ nh÷ng kho¶ncho vay m kh¸ch h ng ® nhËn nh−ng ch−a thùc sù l thu nhËp l i theoph−¬ng ph¸p kÕ to¸n hiÖn h nh cña ng©n h ng. Trong sæ s¸ch s¸ch kÕ to¸n
  35. 35. 24ng©n h ng cßn cã mét kho¶n môc cho vay n÷a l nî qu¸ h¹n. §©y l nh÷ngkho¶n tÝn dông kh«ng cßn tÝch luü thu nhËp l i cho ng©n h ng hoÆc ® ph¶i c¬cÊu l¹i pho phï hîp víi ®iÒu kiÖn thay ®æi cña kh¸ch h ng. Theo quy ®ÞnhhiÖn h nh, mét kho¶n cho vay ®−îc coi l nî qu¸ h¹n khi bÊt kú kho¶n tr¶ nîtiÒn vay theo kÕ ho¹ch n o qu¸ h¹n tõ 90 ng y trë lªn. Khi mét kho¶n cho vay®−îc ph©n lo¹i l nî qu¸ h¹n th× tÊt c¶ c¸c kho¶n tiÒn l i tÝch luü trong sæ s¸chkÕ to¸n cña ng©n h ng nh−ng trªn thùc tÕ ch−a ®−îc thanh to¸n sÏ ®−îc khÊutrõ khái thu nhËp tõ cho vay. Ng©n h ng kh«ng ®−îc ghi chÐp thu nhËp l i tõkho¶n cho vay n y cho ®Õn khi mét kho¶n thanh to¸n b»ng tiÒn mÆt thùc sù®−îc thùc hiÖn. HiÖu qu¶ ho¹t ®éng cho vay ®−îc ®o b»ng thu nhËp rßng m ho¹t ®éngn y mang l¹i. Thu nhËp rßng tõ ho¹t ®éng cho vay = doanh thu tõ ho¹t ®éngcho vay - chi phÝ tr¶ l i cho nguån vèn ®Ó cho vay - dù phßng tæn thÊt tÝn dôngv c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c. • Th−¬ng phiÕu chÊp nhËn thanh to¸n. Mét h×nh thøc cÊp tÝn dông kh¸c m nh÷ng ng©n h ng lín th−êng södông l t i trî th−¬ng phiÕu chÊp nhËn thanh to¸n. Sè vèn liªn quan sÏ xuÊthiÖn trªn mét kho¶n môc t i s¶n tªn l th−¬ng phiÕu chÊp nhËn thanh to¸n,th−êng ®Ó gióp kh¸ch h ng thanh to¸n cho nh÷ng h ng hãa nhËp tõ n−ícngo i. Trong tr−êng hîp n y, ng©n h ng ®ång ý ph¸t h nh mét th−¬ng phiÕuchÊp nhËn thanh to¸n (tøc l mét th− tÝn dông ® ®−îc ký nhËn), cho phÐp métbªn thø ba (ch¼ng h¹n ng−êi xuÊt khÈu h ng hãa n−íc ngo i) ký ph¸t lÖnh yªucÇu tr¶ tiÒn ®èi víi ng©n h ng theo mét l−îng tiÒn cô thÓ t¹i mét ng y x¸c®Þnh trong t−¬ng lai. Kh¸ch h ng yªu cÇu th−¬ng phiÕu chÊp nhËn thanh to¸nph¶i thanh to¸n ®Çy ®ñ cho ng©n h ng tr−íc ng y quy ®Þnh. §Õn ng y m nh¹n, ng©n h ng ph¸t h nh sÏ thanh to¸n cho ng−êi hiÖn ®ang n¾m gi÷ th−¬ngphiÕu ®Çy ®ñ sè tiÒn theo mÖnh gi¸ ®−îc in trªn lÖnh yªu cÇu tr¶ tiÒn.
  36. 36. 25 • C¸c t i s¶n néi b¶ng kh¸c Mét bé phËn trong t i s¶n cña ng©n h ng l gi¸ trÞ cßn l¹i (®−îc ®iÒuchØnh theo khÊu hao) cña thiÕt bÞ v tßa nh ng©n h ng, nh÷ng kho¶n ®Çu t−t¹i c¸c c«ng ty con, tiÒn b¶o hiÓm tr¶ tr−íc v nh÷ng kho¶n môc t i s¶n t−¬ng®èi kh«ng quan träng kh¸c. • C¸c kho¶n môc ngo i B¶ng c©n ®èi kÕ to¸n - Hîp ®ång b¶o l nh tÝn dông, trong ®ã ng©n h ng cam kÕt ®¶m b¶o viÖcho n tr¶ kho¶n vay cña kh¸ch h ng cho mét bªn thø ba. - Hîp ®ång trao ®æi l i suÊt, trong ®ã ng©n h ng cam kÕt trao ®æi c¸ckho¶n thanh to¸n l i cña c¸c chøng kho¸n nî víi mét bªn kh¸c. - Hîp ®ång t i chÝnh t−¬ng lai v hîp ®ång quyÒn chän l i suÊt, trong ®ãng©n h ng ®ång ý giao hay nhËn nh÷ng chøng kho¸n tõ mét bªn kh¸c t¹i métmøc gi¸ ®−îc b¶o ®¶m. - Hîp ®ång cam kÕt cho vay, trong ®ã ng©n h ng cam kÕt cho vay tèi ®atíi mét sè vèn nhÊt ®Þnh tr−íc khi hîp ®ång hÕt hiÖu lùc. - Hîp ®ång vÒ tû gi¸ hèi ®o¸i, trong ®ã ng©n h ng ®ång ý giao hay nhËnmét l−îng ngo¹i tÖ nhÊt ®Þnh. Nh÷ng giao dÞch ngo i B¶ng cÇn ®èi kÕ to¸n mang l¹i thu nhËp cao g¾nvíi rñi ro cao. MÆc dï NHTM kh«ng trùc tiÕp sö dông vèn cho c¸c ho¹t ®éngn y song thu nhËp v tæn thÊt cña ho¹t ®éng n y lu«n ®−îc h¹ch to¸n v o b¶nc©n ®èi cña NHTM. 1.2.2.3 Ho¹t ®éng kh¸c - Thanh to¸n (trong n−íc v quèc tÕ) + Thanh to¸n quèc tÕ: VÒ b¶n chÊt thanh to¸n quèc tÕ l quan hÖ thanh to¸n gi÷a ng−êi chi tr¶ ën−íc n y víi ng−êi thô h−ëng ë n−íc kh¸c th«ng qua trung gian thanh to¸ncña ng©n h ng ë c¸c n−íc phôc vô ng−êi chi tr¶ v ng−êi thô h−ëng.
  37. 37. 26 Thanh to¸n quèc tÕ bao gåm: Thanh to¸n mËu dÞch v thanh to¸n phi mËudÞch. Thanh to¸n mËu dÞch ph¸t sinh trªn c¬ së thanh to¸n tiÒn h ng ho¸ dÞchvô xuÊt nhËp khÈu. Thanh to¸n phi mËu dÞch ph¸t sinh trªn c¬ së c¸c kho¶nchuyÓn giao vèn ®Çu t−, chuyÓn giao thu nhËp, chuyÓn giao lîi nhuËn… XÐt ë gãc ®é quan hÖ thanh to¸n gi÷a c¸c ng©n h ng, c¸c ng©n h ng cãthÓ thùc hiÖn thanh to¸n qua t i kho¶n tiÒn göi më t¹i c¸c ng©n h ng ®¹i lý.C¸c ng©n h ng cã nhiÒu quan hÖ tiÒn göi víi nhiÒu ng©n h ng ®¹i lý th× kh¶n¨ng phôc vô trong thanh to¸n quèc tÕ c ng t¨ng lªn. Tuy nhiªn khi më t ikho¶n ë nhiÒu ng©n h ng th× vèn bÞ ph©n t¸n, còng nh− t¨ng rñi ro víi ®èi t¸c.V× vËy khi tham gia v o nghiÖp vô thanh to¸n quèc tÕ, c¸c ng©n h ng th−êngmë t i kho¶n tiÒn göi v thanh to¸n t¹i c¸c ®¹i lý lín, cã uy tÝn t¹i c¸c thÞtr−êng cã nhiÒu giao dÞch, quan hÖ kinh tÕ. C¸c ng©n h ng cã nhiÒu chi nh¸nhcòng sÏ tËp trung thanh to¸n qua mét hoÆc mét sè ®Çu mèi t¹i TW hoÆc t¹i c¸cchi nh¸nh lín ®Ó n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn. + Thanh to¸n trong n−íc: • SÐc • Thanh to¸n chuyÓn tiÒn néi ®Þa • Uû nhiÖm thu • ThÎ tÝn dông • EFTPOS (chuyÓn tiÒn ®iÖn tö t¹i ®iÓm b¸n h ng) v thÎ ghi nî • Hèi phiÕu ng©n h ng • ChuyÓn tiÒn qua ®iÖn tho¹i v m¹ng vi tÝnh. Thanh to¸n néi ®Þa b»ng sÐc: SÐc ®−îc hÇu hÕt mäi ng−êi biÕt ®Õn v lph−¬ng ph¸p thanh to¸n thuËn tiÖn, mÆc dï chóng kh«ng ph¶i l tiÒn tÖ chÝnhthøc v c¸c chñ nî cã thÓ tõ chèi chÊp nhËn chóng. Thanh to¸n chuyÓn tiÒn néi ®Þa: Thanh to¸n chuyÓn tiÒn, cho phÐp métng−êi, dï anh ta cã hay kh«ng cã t i kho¶n t¹i ng©n h ng, cã thÓ tr¶ tiÒn v ot i kho¶n cña mét ng−êi kh¸c.
  38. 38. 27 Thanh to¸n néi ®Þa b»ng uû nhiÖm thu: Uû nhiÖm chi l ph−¬ng ph¸pthuËn tiÖn ®Ó thanh to¸n c¸c kho¶n cè ®Þnh ®Þnh kú. Uû nhiÖm thu còng ®−îcsö dông ®Ó thanh to¸n ®Þnh kú nh−ng kh¸c uû nhiÖm chi ë hai ®iÓm. Thø nhÊt,chóng cã thÓ sö dông ®Ó thanh to¸n c¸c trÞ gi¸ cè ®Þnh hay kh¸c nhau v /hoÆckhi thêi gian thanh to¸n ®Þnh kú kh¸c nhau. Thø hai, ng−êi thô h−ëng l ng−êichuÈn bÞ giao dÞch thanh to¸n qua m¸y tÝnh b»ng c¸ch ghi nî v o t i kho¶ncña ng−êi ph¶i thanh to¸n qua m¸y tÝnh b»ng c¸ch ghi nî v o t i kho¶n cñang−êi thanh to¸n v chuyÓn qua hÖ thèng BACS. §iÒu n y ng−îc víi uûnhiÖm chi ë chç ng©n h ng cña ng−êi thô h−ëng v chuyÓn qua hÖ thèngBACS víi hÖ thèng uû nhiÖm thu cã c¸c biÖn ph¸p ®¶m b¶o ®Ó tr¸nh sö dônghÖ thèng bÊt th−êng: - ChØ cã c¸c tæ chøc ®−îc ng©n h ng cho phÐp míi ®−îc thùc hiÖn c¸chthanh to¸n n y; - Uû nhiÖm thu ph¶i ®−îc thùc hiÖn nghiªm ngÆt theo c¸c ®iÒu kiÖnh−íng dÉn do kh¸ch h ng uû nhiÖm; - Khi kh¸ch h ng chØ thÞ thanh to¸n nhiÒu kho¶n kh¸c nhau (uû nhiÖmthu c¸c trÞ gi¸ kh¸c nhau - VADD), bé phËn liªn quan ph¶i th«ng b¸o chokh¸ch h ng tr−íc vÒ trÞ gi¸ v ng y thanh to¸n; - Mçi tæ chøc tham gia hÖ thèng ph¶i ®¶m b¶o víi ng©n h ng trongtr−êng hîp cã nhÇm lÉn th× ng©n h ng sÏ truy ®ßi kh¸ch h ng nÕu sÏ ghi nîv o t i kho¶n cña kh¸ch h ng kh«ng theo ®óng h−íng dÉn. Thanh to¸n néi ®Þa b»ng thÎ tÝn dông: thÎ tÝn dông do c¸c ng©n h ng, héitiÕt kiÖm nh ë, c¸c tËp ®o n b¸n lÎ hay c¸c tæ chøc ph¸t h nh. ThÎ n y giópcho viÖc mua h ng ho¸ v c¸c dÞch vô tr¶ tiÒn sau. Mçi ng−êi cã thÓ ®−îc cÊpmét h¹n møc tÝn dông theo t i kho¶n thÎ tÝn dông cña anh ta, c¸c t i kho¶nn y ho n to n t¸ch khái t i kho¶n th«ng th−êng cña NH v chØ d nh cho c¸cthÎ do ng©n h ng ph¸t h nh; thÎ tÝn dông ®−îc më t¹i phßng thÎ tÝn dông cñaNH. ViÖc thanh to¸n h ng ho¸ v dÞch vô ®−îc thùc hiÖn t¹i nh÷ng n¬i cã m¸y
  39. 39. 28®Æc biÖt ®Ó lËp c¸c ho¸ ®¬n ghi c¸c giao dÞch b¸n h ng v t¹i c¸c ®iÓm b¸n lÎcã c¸c ký hiÖu cña lo¹i thÎ tÝn dông m chóng chÊp nhËn. Thanh to¸n néi ®Þa b»ng EFTPOS v thÎ ghi nî: ChuyÓn tiÒn ®iÖn tö t¹i®iÓm b¸n h ng EFTPOS l mét b−íc tiÕn tíi “x héi phi tiÒn mÆt”, khi ®ãkh«ng cÇn ph¶i mang theo mét l−îng tiÒn lín m chØ cÇn mét Ýt tiÒn lÎ. HÖthèng n y cho phÐp c¸c cöa h ng b¸n lÎ ghi Nî v o t i kho¶n ng©n h ng hayt i kho¶n thÎ tÝn dïng cña ng−êi mua t¹i ®iÓm b¸n h ng, ®ång thêi ghi Cã v ot i kho¶n cña nh b¸n lÎ. ThÎ ®−îc dïng trong hÖ thèng EFTPOS l thÎ ghi nî, thÎ tÝn dông hayc¸c lo¹i thÎ kh¸c ®−îc chÊp nhËn nh− thÎ cña héi tiÕt kiÖm nh ë, cña mét hÖthèng siªu thÞ. Th«ng th−êng chøc n¨ng cña thÎ ghi nî l sù kÕt hîp gi÷a sÐcv thÎ rót tiÒn tù ®éng TAM. Thanh to¸n néi ®Þa b ng hèi phiÕu ng©n h ng: Hèi phiÕu ng©n h ng lc«ng cô thanh to¸n, t−¬ng tù nh− sÐc, ®−îc mét ng©n h ng chi nh¸nh ký ph¸ttheo yªu cÇu cña kh¸ch h ng ®Ó thùc hiÖn mét kho¶n thanh to¸n ®−îc ®¶mb¶o, tøc l nã ®−îc sö dông trong tr−êng hîp ng−êi thô h−ëng yªu cÇu ®¶mb¶o ch¾c ch¾n sÐc sÏ ®−îc thanh to¸n khi xuÊt tr×nh. Hèi phiÕu ng©n h ng lph−¬ng tiÖn thanh to¸n h÷u hiÖu sau tiÒn mÆt v× nã gióp tr¸nh ph¶i mang métl−îng tiÒn lín ®i thanh to¸n. Thanh to¸n néi ®Þa b»ng chuyÓn tiÒn qua ®iÖn tho¹i v m¸y tÝnh: ChuyÓn tiÒngÊp ®−îc thùc hiÖn trong ph¹m vi hÖ thèng NH qua ®iÖn tho¹i hay m¸y vi tÝnh. C¶hai tr−êng hîp n y cho phÐp chuyÓn tiÒn cïng ng y; ChuyÓn tiÒn b»ng ®iÖn tho¹iph¶i ®−îc kiÓm tra b»ng mËt khÈu hay m sè v th«ng th−êng ®−îc chuyÓn quahéi së chÝnh cña NH cã liªn quan. BÊt kÓ ph−¬ng thøc n o ®−îc ¸p dông th× tiÒnph¶i ®−îc thanh to¸n bï trõ v ng−êi nhËn cã thÓ rót tiÒn ngay lËp tøc. - Kinh doanh ngo¹i tÖ, kinh doanh chøng kho¸n + Kinh doanh ngo¹i tÖ: l mét trong nh÷ng nghiÖp vô quan träng cñang©n h ng th−¬ng m¹i bëi v× th«ng qua nghiÖp vô n y, mét mÆt t¹o ra lîi
  40. 40. 29nhuËn cho NHTM, mÆt kh¸c ®Ó c¸c NHTM gãp phÇn ®iÒu ho cung cÇu trªnthÞ tr−êng, æn ®Þnh, tû gi¸ thùc hiÖn chÝnh s¸ch qu¶n lý ngo¹i hèi cña Nhn−íc, tõ ®ã t¸c ®éng tÝch cùc ®Õn ho¹t ®éng xuÊt, nhËp còng nh− c¸c ho¹t®éng kh¸c trong nÒn kinh tÕ. C¸c h×nh thøc kinh doanh ngo¹i tÖ cña NHTM: Mua b¸n ngo¹i tÖ, Muab¸n trao ngay (Spot), Mua b¸n theo hîp ®ång kú h¹n, NghiÖp vô ho¸n ®æi kÐp... + Kinh doanh chøng kho¸n, bao gåm: chøng kho¸n vèn v chøng kho¸n nî. Chøng kho¸n kinh doanh ®−îc h¹ch to¸n theo gi¸ thùc tÕ mua chøngkho¸n (gi¸ gèc), bao gåm gi¸ mua céng (+) c¸c chi phÝ mua (nÕu cã). Chøng kho¸n vèn l lo¹i chøng kho¸n m tæ chøc ph¸t h nh kh«ng ph¶ichÞu nh÷ng cam kÕt mang tÝnh r ng buéc vÒ thêi h¹n thanh to¸n, sè tiÒn gèc,l i suÊt... ®èi víi ng−êi n¾m gi÷ chøng kho¸n. - DÞch vô uû th¸c: Nh÷ng dÞch vô uû th¸c nh− thùc hiÖn ph©n chia t i s¶ntheo di chóc hoÆc theo sù uû th¸c cña mét c¸ nh©n n o ®ã tr−íc khi qua ®êi;ng©n h ng thùc hiÖn qu¶n lý tiÒn h−u trÝ v ph©n chia lîi tøc; thùc hiÖn c¸cnghiÖp vô cã liªn quan ®Õn viÖc mua b¸n tr¸i phiÕu, cæ phiÕu. - B¶o qu¶n an to n vËt cã gi¸: §©y l dÞch vô l©u ®êi nhÊt ®−îc NHTMthùc hiÖn. Theo ®ã NHTM ph¶i cã kho t ng kiªn cè, kÐt s¾t ®Ò b¶o qu¶n anto n t i s¶n v c¸c giÊy tê cã gi¸ cho kh¸ch h ng. - DÞch vô kinh kû: §ã l viÖc mua v b¸n c¸c chøng kho¸n cho kh¸ch h ng.MÆc dï quyÒn h¹n trong dÞch vô t i chÝnh cña c¸c ng©n h ng ®−îc n©ng lªn nh−ngkh«ng ®−îc v−ît qu¸ giíi h¹n c¸c ho¹t ®éng b¶o h nh hoÆc cung øng c¸c dÞch vônghiªn cøu, ®Çu t− vèn th«ng th−êng, kÕt hîp víi c¸c ho¹t ®éng m«i giíi. 1.3 N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña ng©n hµng th−¬ng m¹i 1.3.1 Quan niÖm vÒ vèn v hiÖu qu¶ sö dông vèn Ph¹m trï hiÖu qu¶ v hiÖu qu¶ sö dông vèn ®−îc sö dông kh¸ phæ biÕntrong ®êi sèng x héi. Tuy vËy, trªn ph−¬ng diÖn lý luËn v thùc tiÔn vÉn cßnnhiÒu quan niÖm, ý kiÕn kh¸c nhau vÒ vÊn ®Ò n y.
  41. 41. 30 TÝnh hiÖu qu¶ HiÖu qu¶ tøc l sö dông mét c¸ch h÷u hiÖu nhÊt c¸c nguån lùc cña nÒnkinh tÕ ®Ó tho¶ m n c¸c nhu cÇu v mong muèn cña mäi ng−êi. Cô thÓ h¬n métnÒn kinh tÕ s¶n xuÊt cã hiÖu qu¶ khi nÒn kinh tÕ ®ã kh«ng thÓ s¶n xuÊt thªmmét mÆt h ng n o ®ã m kh«ng ph¶i gi¶m s¶n xuÊt c¸c mÆt h ng ho¸ kh¸c - tøcl khi nÒn kinh tÕ n»m trªn ®−êng giíi h¹n kh¶ n¨ng s¶n xuÊt. HiÖu qu¶ s¶n xuÊt ®¹t ®−îc khi x héi t¨ng s¶n l−îng mét lo¹i h ng ho¸n y m kh«ng gi¶m bít s¶n l−îng cña c¸c h ng ho¸ kh¸c. NÒn kinh tÕ cã giíih¹n khi nã n»m trªn ®−êng giíi h¹n kh¶ n¨ng s¶n xuÊt. Mét nguyªn nh©n cña t×nh tr¹ng phi hiÖu qu¶ x¶y ra trong c¸c chu kúkinh doanh. Tõ n¨m 1929 tíi 1933, trong thêi kú ®¹i Suy tho¸i, tæng s¶n phÈmthu nhËp quèc d©n ë Mü gi¶m dÇn 25%. §iÒu ®ã x¶y ra kh«ng ph¶i v× PPFchuyÓn dÞch vÞ trÝ cña nã, m chÝnh l do c¸c chÝnh s¸ch t i kho¸, chÝnh s¸chtiÒn tÖ v c¸c nh©n tè kh¸c ® l m gi¶m chi tiªu v ®Èy nÒn kinh tÕ v o phÝatrong cña PPF. Theo §¹i tõ tiÕng ViÖt th× “HiÖu qu¶ l kÕt qu¶ ®Ých thùc”. Kh¸i niÖm n y® ®ång nhÊt ph¹m trï kÕt qu¶ v hiÖu qu¶, sö dông kÕt qu¶ ®Ó ®o hiÖu qu¶. Quan niÖm thø hai: “HiÖu qu¶ nghÜa l kh«ng l ng phÝ”. Quan niÖmn y ®−îc hiÓu l víi cïng mét kÕt qu¶ nh− nhau, ho¹t ®éng n o kh«ng hoÆctèn Ýt chi phÝ h¬n (Ýt l ng phÝ h¬n) th× ®−îc coi l cã hiÖu qu¶/ cã hiÖu qu¶h¬n. Quan niÖm n y so s¸nh kÕt qu¶ víi chi phÝ bá ra v ®Æt môc tiªu t¨nghiÖu qu¶ b»ng tiÕt kiÖm chi phÝ. Quan niÖm thø ba: “hiÖu qu¶ l mét chØ tiªu ph¶n ¸nh møc ®é thu l¹i®−îc kÕt qu¶ nh»m ®¹t mét môc ®Ých n o ®ã t−¬ng øng víi mét ®¬n vÞ nguånlùc ph¶i bá ra trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn mét ho¹t ®éng nhÊt ®Þnh”. Trong c¸chtiÕp cËn n y, khi nãi ®Õn hiÖu qu¶ cña mét ho¹t ®éng n o ®ã, ng−êi ta g¾n nãvíi môc ®Ých nhÊt ®Þnh. B¶n th©n ph¹m trï “kÕt qu¶ thu l¹i” ® chøa ®ùng c¶“môc tiªu” cÇn ph¶i ®¹t ®−îc. C¸c ho¹t ®éng kh«ng cã môc tiªu tr−íc hÕt
  42. 42. 31kh«ng thÓ ®−a ra ®Ó tÝnh hiÖu qu¶. HiÖu qu¶ lu«n g¾n víi môc tiªu nhÊt ®Þnh,kh«ng cã hiÖu qu¶ chung. C¸c ho¹t ®éng cã thÓ cña ChÝnh phñ, doanh nghiÖp, c¸c tæ chøc ®o n thÓhé gia ®×nh v c¸ nh©n. Mçi lo¹i ho¹t ®éng ®Òu cã thÓ xÐt trªn c¸c khÝa c¹nhnh− x héi, chÝnh trÞ, kinh tÕ, vÜ m« hoÆc vi m«. V× vËy hiÖu qu¶ còng cã thÓ®−îc xem xÐt trªn nhiÒu khÝa c¹nh nh− hiÖu qu¶ m«i tr−êng, hiÖu qu¶ t ichÝnh, hiÖu qu¶ sö dông c¸c nguån lùc (vèn, t i nguyªn, con ng−êi...)...hiÖuqu¶ tr−íc m¾t (ng¾n h¹n) v hiÖu qu¶ l©u d i (trung v d i h¹n) HiÖu qu¶ sö dông vèn (HQSDV) cña doanh nghiÖp (hay cña NHTM)còng n»m trong quan niÖm vÒ hiÖu qu¶ nãi chung. Tuy nhiªn HQSDV cñaNHTM ®−îc xem xÐt trªn khÝa c¹nh hÑp - hiÖu qu¶ t i chÝnh - ph¶n ¶nh mèit−¬ng quan gi÷a kÕt qu¶ t i chÝnh víi vèn m NHTM bá ra. Qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh cña ng©n h ng ®ßi hái ph¶i cã vèn øng tr−íc.KÕt qu¶ cuèi cïng l lîi nhuËn rßng (lîi nhuËn sau thuÕ) v møc ®é an to n cñang©n h ng. Trong d i h¹n, møc ®é an to n cña ng©n h ng còng ®−îc ph¶n ¶nhth«ng qua lîi nhuËn rßng (trÝch dù phßng tæn thÊt). V× vËy, tû lÖ cña lîi nhuËnrßng v vèn ph¶n ¶nh chung nhÊt, râ nhÊt hiÖu qu¶ sö dông vèn cña NHTM. Tõ viÖc ph©n tÝch trªn, t¸c gi¶ cho r»ng: “HiÖu qu¶ sö dông vèn cñaNHTM ®−îc ph¶n ¶nh qua chØ tiªu lîi nhuËn m NH thu ®−îc trªn vèn bára, ph¶n ¸nh tr×nh ®é sö dông c¸c nguån lùc, kh¶ n¨ng qu¶n trÞ ®iÒu h nh,kiÓm so¸t, n¨ng lùc t i chÝnh, cña ng©n h ng th−¬ng m¹i trong qu¸ tr×nhho¹t ®éng”. Sö dông vèn cã hiÖu qu¶ v ®¹t hiÖu qu¶ cao l yªu cÇu, l th¸ch thøc ®èivíi NHTM ®Ó tån t¹i v th¾ng lîi trong c¹nh tranh. N¨ng lùc kinh doanh kÐmthÓ hiÖn ë hiÖu qu¶ thÊp v ng−îc l¹i. §Ó ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ cao, trung b×nhhay thÊp c¸c NHTM th−êng sö dông nhiÒu ph−¬ng ph¸p, trong ®ã cã ph−¬ngph¸p so s¸nh víi møc trung b×nh tiªn tiÕn
  43. 43. 32 1.3.2 Sù cÇn thiÕt n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn cña Ng©n h ngth−¬ng m¹i Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng viÖc n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn lu«n ®iliÒn víi c¹nh tranh l mét quy luËt kh¸ch quan cña nÒn s¶n suÊt h ng ho¸, lmét néi dung trong c¬ chÕ vËn ®éng cña thÞ tr−êng. KÕt qu¶ c¹nh tranh sÏ lmét sè doanh nghiÖp nãi chung, mét sè NHTM nãi riªng bÞ thua cuéc v bÞg¹t ra khái thÞ tr−êng, trong khi doanh nghiÖp kh¸c (NHTM kh¸c) vÉn tån t¹iv ph¸t triÓn h¬n n÷a. Còng chÝnh nhê sù c¹nh tranh m hiÖu qu¶ sö dông vènkh«ng ngõng ®−îc n©ng cao. Trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng, c¹nh tranh còngnh− hiÖu qu¶ sö dông vèn diÔn ra ë mäi lóc, mäi n¬i, trë th nh mét quy luËtquan träng thóc ®Èy sù ph¸t triÓn cña nÒn kinh tÕ. N©ng cao hiÖu qu¶ sö dông vèn trong NHTM thùc chÊt l t×m mäi biÖn ph¸p®Ó gia t¨ng lîi nhuËn trªn vèn bá ra. NÕu viÖc n y th nh c«ng, NHTM cã thÓ: - TÝch lòy nhiÒu h¬n. Tõ ®ã vèn chñ së h÷u gia t¨ng, gióp NHTM muathªm m¸y mãc thiÕt bÞ hiÖn ®¹i, c«ng nghÖ míi nh»m n©ng cao h¬n n÷a hiÖusuÊt phôc vô. - Chia cæ tøc nhiÒu h¬n: lîi tøc cæ phÇn gia t¨ng l m gi¸ trÞ thÞ tr−êng cæphiÕu cña NH (gi¸ trÞ NH) t¨ng. - Thu nhËp cña ng−êi lao ®éng t¨ng: TiÒn l−¬ng, th−ëng v c¸c kho¶nphóc lîi cña ng−êi lao ®éng t¨ng l yÕu tè quan träng thóc ®Èy chÊt l−îngphôc vô, h¹n chÕ rñi ro trong NH. - Kh¸ch h ng cña NH - ng−êi göi tiÒn v ng−êi vay tiÒn - còng cã thÓ®−îc h−ëng lîi th«ng qua viÖc NH gia t¨ng qui m« ho¹t ®éng. - Nép thuÕ cho Nh n−íc t¨ng. 1.3.3 C¸c tiªu chÝ ph¶n ¶nh v ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn Nh»m ®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn cña NHTM, khi ph©n tÝch ho¹t®éng ng©n h ng, chóng ta ph©n tÝch mét sè chØ tiªu sinh lêi chñ yÕu cñaNHTM, dÔ d ng nhËn thÊy r»ng chØ tiªu ROE v ROA l hai chØ tiªu ®−îc södông phæ biÕn nhÊt ®Ó ®o hiÖu qu¶ sö dông vèn cña ng©n h ng..
  44. 44. 33 1.3.3.1 C¸c b¸o c¸o t i chÝnh chñ yÕu ®−îc sö dông ®Ó ph©n tÝch v®¸nh gi¸ hiÖu qu¶ sö dông vèn - B¶ng cÊn ®èi kÕ to¸n B¶ng 1.1: B¶n c©n ®èi kÕ to¸n cña NHTM A §V: TriÖu ®ång ChØ tiªu §Çu kú Cuèi kú I T i s¶n (sö dông vèn) 1 TiÒn mÆt t¹i quü, giÊy tê cã gi¸, v ng 2 TiÒn göi t¹i NHNN 3 TiÒn göi t¹i c¸c NH kh¸c 4 Cho vay kh¸ch h ng 5 §Çu t− chøng kho¸n 6 T i s¶n cè ®Þnh 7 T i s¶n kh¸c II Nî v vèn chñ së h÷u (nguån vèn) 1 Vay c¸c tæ chøc t i chÝnh kh¸c 2 Vay ng©n h ng Nh n−íc 3 TiÒn göi cña kh¸ch h ng 4 Vèn uû th¸c 5 nî kh¸c Tæng nî 6 Vèn cæ phÇn 7 Vèn kh¸c 8 ThÆng d− vèn 9 C¸c quü 10 Lîi nhuËn ®Ó l¹i Tæng vèn chñ së h÷u Tæng nî v vèn
  45. 45. 34 B¶ng c©n ®èi t i s¶n gåm hai phÇn: PhÇn t i s¶n v phÇn nguån vèn. C©n ®èit i s¶n th−êng lËp cho cuèi k× (ng y, tuÇn, th¸ng, n¨m). C©n ®èi cã thÓ lËp theogi¸ trÞ sæ s¸ch hoÆc theo gi¸ trÞ thÞ tr−êng, ph¶n ¸nh qui m«, cÊu tróc nguån vènv t i s¶n cña ng©n h ng, v ®Æc biÖt sù biÕn ®éng cña chóng qua c¸c thêi ®iÓm.Bªn c¹nh ®ã ng©n h ng cã thÓ lËp c©n ®èi theo sè trung b×nh. Gi¸ trÞ rßng cñang©n h ng l chªnh lÖch gi¸ trÞ t i s¶n trõ (-) gi¸ trÞ cña c¸c kho¶n nî. Khi gi¸ trÞthÞ tr−êng cña t i s¶n gi¶m, vèn chñ së h÷u còng gi¶m theo. Dùa trªn b¶ng c©n ®èi, nh qu¶n lÝ cã thÓ ph©n tÝch sù thay ®æi vÒ qui m«,cÊu tróc cña tõng nhãm t i s¶n v nguån, tèc ®é t»ng tr−ëng v mèi liªn hÖgi÷a c¸c kho¶n môc. B¶ng 1.2: B¸o c¸o kÕt qu¶ kinh doanh §V: TriÖu ®ång STT ChØ tiªu Gi¸ trÞ 1 Thu nhËp tõ l i v c¸c kho¶n cã tÝnh chÊt l i 2 Chi phÝ tr¶ l i v cã tÝnh chÊt l i 3 Thu nhËp l i rßng (1-2) 5 Thu nhËp tõ phÝ v hoa hång 6 Chi phÝ tr¶ phÝ v hoa hång 7 Thu nhËp rßng tõ phÝ v hoa hang (5- 6) 8 Thu nhËp rßng tõ kinh doanh ngo¹i tÖ 9 Thu nhËp ®Çu t− rßng (Investment income - net) 10 Thu nhËp kh¸c 11 Tæng thu (3 + 7 + 8 + 9 + 10) 12 L−¬ng v cã tÝnh chÊt l−¬ng 13 Dù phßng tæn thÊt 14 KhÊu hao t i s¶n cè ®Þnh 15 Chi phÝ qu¶n lý chung 16 Céng chi phÝ kh¸c v dù phßng tæn thÊt (12+ 13 + 14 + 15) 17 Lîi nhuËn tr−íc thuÕ ( 11 - 16) 18 ThuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ( 17 x thuÕ suÊt) 19 Lîi nhuËn sau thuÕ (17 - 18)
  46. 46. 35 B¸o c¸o thu nhËp trong k× ph¶n ¸nh c¸c kho¶n thu chi diÔn ra trong k×.Thu nhËp cña ng©n h ng gåm thu l i v thu kh¸c. Thu l i tõ c¸c t i s¶n sinh l inh− thu l i tiÒn göi, thu l i cho vay, thu l i chøng kho¸n... Thu kh¸c bao gåmc¸c kho¶n thu ngo i l i nh− thu phÝ, chªnh lÖch gi¸,... Chi phÝ cña ng©n h ng gåm chi phÝ tr¶ l i v chi phÝ kh¸c. Ng©n h ngph¶i tr¶ l i cho c¸c kho¶n tiÒn göi, tiÒn vay.. v c¸c kho¶n chi phÝ kh¸c nh−tiÒn l−¬ng, tiÒn thuª,.. Chªnh lÖch thu chi tõ l i = doanh thu l i - Chi phÝ tr¶ l i Chªnh lÖch thu chi kh¸c = doanh thu kh¸c - Chi phÝ kh¸c (bao gåm trÝchdù phßng) Thu nhËp rßng tr−íc thuÕ = doanh thu l i - Chi phÝ tr¶ l i + doanh thukh¸c - Chi phÝ kh¸c Thu nhËp rßng sau thuÕ = Thu nhËp rßng tr−íc thuÕ - ThuÕ thu nhËp B¸o c¸o thu nhËp ph¶n ¸nh tËp trung nhÊt kÕt qu¶ kinh doanh. 1.3.3.2 Ph©n lo¹i vèn trong Ng©n h ng th−¬ng m¹i Khi ph©n tÝch hiÖu qu¶ sö dông vèn, cÇn hiÓu râ c¸c lo¹i vèn trong NHTM. Cã rÊt nhiÒu c¸ch ®o l−êng v ph©n lo¹i vèn. Vèn cã thÓ ®o theo gi¸ trÞthÞ tr−êng, gi¸ trÞ ghi sæ, kÕt hîp gi¸ trÞ thÞ tr−êng v ghi sæ, gi¸ trÞ hiÖn t¹i... Trong NHTM, vèn cã thÓ ®−îc ph©n lo¹i nh− sau - Vèn chñ së h÷u v vèn nî : ph©n lo¹i theo nguån h×nh th nh - Ng©n quÜ, tÝn dông (cho vay ng¾n h¹n, trung v d i h¹n), ®Çu t− (®Çu t−v o tr¸i phiÕu, cæ phiÕu, gãp vèn), TSC§: ph©n lo¹i theo sö dông vèn. Nh− vËy, cã hai ®¹i l−îng vèn m NHTM th−êng sö dông ®Ó ®o hiÖu qu¶kinh doanh (sö dông vèn) ®ã l tæng vèn (tæng t i s¶n) v vèn chñ së h÷u • Vèn chñ së h÷u Vèn chñ së h÷u tÝnh theo gi¸ trÞ ghi sæ gåm tõ môc 6 ®Õn môc 10 (b¶ng 1) Vèn chñ së h÷u tÝnh theo gi¸ trÞ thÞ tr−êng (thÞ gi¸ t i s¶n rßng - marketnet worth) = thÞ gi¸ cña tæng t i s¶n - thÞ gi¸ cña nî

×