Luan van tien si kinh te quoc dan neu (23)

673 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
673
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
11
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Luan van tien si kinh te quoc dan neu (23)

  1. 1. M CL C TrangTrang bìa phL i cam ñoanM cl cDanh m c các ch vi t t tDanh m c các bi u, sơ ñ , bi u ñPh n m ñ u 1Chương 1: CƠ S LÝ LU N V CƠ CH QU N LÝ TÀI S N CÔNGTRONG KHU V C HÀNH CHÍNH S NGHI P 91.1. Nh ng v n ñ cơ b n v cơ quan hành chính, ñơn v s nghi pcông l p. 91.1.1. Cơ quan hành chính. 91.1.2. ðơn v s nghi p công l p. 101.1.3. Phân bi t cơ quan hành chính và ñơn v s nghi p công l p. 101.2. Tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p. 111.2.1. Khái ni m tài s n công và tài s n công khu v c hành chính snghi p. 111.2.2. Phân lo i tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p. 141.2.3. Vai trò c a tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p. 191.2.4. ð c ñi m c a tài s n công trong khu v c hành chính snghi p. 231.3. Cơ ch qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trong khu v chành chính s nghi p. 241.3.1. Qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trong khu v c hànhchính s nghi p. 241.3.2. Cơ ch qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trong khu v chành chính s nghi p. 261.3.3. Vai trò c a cơ ch qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trongkhu v c hành chính s nghi p. 331.4. Hi u qu và hi u l c c a cơ ch qu n lý tài s n công trong khuv c hành chính s nghi p. 331.4.1.S c n thi t ph i nâng cao hi u qu và hi u l c c a cơ chqu n lý tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p. 33
  2. 2. 1.4.2. Ch tiêu ñánh giá hi u l c, hi u qu cơ ch qu n lý tài s ncông trong khu v c hành chính s nghi p. 351.4.3. Các nhân t nh hư ng ñ n hi u l c, hi u qu c a cơ chqu n lý tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p. 391.5. Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p m t s nư c trên th gi i và kh năng v n d ng Vi t Nam. 42 1.5.1. Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính snghi p Trung Qu c. 42 1.5.2. Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính snghi p C ng hoà Pháp. 44 1.5.3. Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính snghi p Canaña. 46 1.5.4. Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính snghi p Australia. 48 1.5.5. M t s nh n xét và kh năng v n d ng cho Vi t Nam. 51Chương 2: TH C TR NG CƠ CH QU N LÝ TÀI S NCÔNG TRONG KHU V C HÀNH CHÍNH S NGHI P 62NƯ C TA T NĂM 1995 ð N NĂM 20082.1. Th c tr ng cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hànhchính s nghi p. 622.1.1.Quan ñi m, ch trương qu n lý tài s n công trong khu v chành chính s nghi p. 622.1.2. H th ng các m c tiêu qu n lý tài s n công trong khu v chành chính s nghi p. 652.1.3. Các nguyên t c qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trongkhu v c hành chính s nghi p. 662.1.4. Các công c qu n lý tài s n công trong khu v c hành chínhs nghi p. 702.2. Th c tr ng các nhân t nh hư ng ñ n hi u qu , hi u l c c a cơch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p. 922.2.1. Nhóm các nhân t t h th ng cơ ch qu n lý tài s n côngtrong khu v c hành chính s nghi p. 922.2.2. Nhóm các nhân t t ñ i tư ng qu n lý. 942.3. ðánh giá th c tr ng cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v chành chính s nghi p Vi t Nam. 982.3.1. Nh ng thành t u. 982.3.2. M t s t n t i. 1072.3.3. Nguyên nhân c a nh ng t n t i. 124
  3. 3. Chương 3: GI I PHÁP CH Y U NH M HOÀN THI N CƠ 130CH QU N LÝ TÀI S N CÔNG TRONG KHU V C HÀNHCHÍNH S NGHI P TRONG TH I GIAN T I (2009-2020)3.1. Quan ñi m, yêu c u hoàn thi n cơ ch qu n lý tài s n côngtrong khu v c hành chính s nghi p Vi t Nam. 1323.1.1. Quan ñi m. 1323.1.2. Yêu c u. 1343.2. Nh ng gi i pháp ch y u nh m hoàn thi n cơ ch qu n lý tàis n công trong khu v c hành chính s nghi p trong th i gian t i 135(2009-2020).3.2.1.Ti p t c xây d ng, hoàn thi n các căn c pháp lý và chính 135sách v qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p.3.2.2. Nâng cao hi u l c và hi u qu c a cơ ch qu n lý tài s n côngtrong khu v c hành chính s nghi p. 1523.2.3. Th c hi n thí ñi m l p ngân sách theo k t qu ñ u ra ( trongñó có kinh phí ñ u tư, mua s m tài s n) và tính toán hi u qu khi 160quy t ñ nh ñ u tư, mua s m, giao tài s n công cho các ñơn v snghi p.3.2.4. Tích c c phòng ng a và kiên quy t ñ u tranh ch ng t n ntham nhũng, tham ô, lãng phí trong vi c qu n lý tài s n công trong 167khu v c hành chính s nghi p.3.2.5. Nhà nư c c n nhanh chóng ñưa vào s d ng các thành t ukhoa h c công ngh trong qu n lý tài s n công; thi t l p và ñ ym nh quan h h p tác qu c t trong công tác qu n lý qu n lý tài s n 175công trong khu v c hành chính s nghi p.3.2.6. Ki n toàn b máy cơ quan qu n lý tài s n công và ñ i m i,nâng cao ch t lư ng ñ i ngũ cán b , công ch c qu n lý tài s n 182công.K T LU N 198Danh m c các công trình nghiên c u khoa h c 200Danh m c tài li u tham kh o 201Phi u xin ý ki n 208K t qu ñi u tra 212Ph l c 217
  4. 4. DANH M C CÁC CH VI T T TCh vi t t t N i dung BTC B Tài chính CP Chính ph CQHC Cơ quan hành chính ðVSN ðơn v s nghi p HCSN Hành chính s nghi p NSNN Ngân sách nhà nư c PTðL Phương ti n ñi l i QLCS Qu n lý công s n TSC Tài s n công TSLV Tr s làm vi c TTCP Th tư ng Chính ph UBND U ban nhân dân
  5. 5. DANH M C CÁC BI U, SƠ ð , BI U ðSTT Tên bi u, sơ ñ , bi u ñ Trang 1 Sơ ñ 1.1: Phân lo i tài s n công trong khu v c hành chính 14 s nghi p theo công d ng c a tài s n. 2 Sơ ñ 1.2: Phân lo i tài s n công trong khu v c hành chính 16 s nghi p theo c p qu n lý. 3 Sơ ñ 1.3: Phân lo i tài s n công trong khu v c hành chính 17 s nghi p theo ñ i tư ng s d ng tài s n. 4 Sơ ñ 1.4: N i dung cơ ch qu n lý TSC trong khu v c 27 HCSN. 5 Sơ ñ 1.5: Quan h ch th qu n lý- ñ i tư ng qu n lý- m c 31 tiêu qu n lý. 7 Sơ ñ 2.1: Mô hình t ch c b máy cơ quan qu n lý TSC 71 trong khu v c HCSN Vi t Nam. 8 Sơ ñ 2.2: Mô hình t ch c b máy C c Qu n lý công s n. 74 9 Bi u s 2.1: K t qu ñ u tư xây d ng tr s làm vi c t năm 90 1996-2007.10 Bi u ñ 2.1: Các nhân t nh hư ng ñ n hi u l c, hi u qu 98 cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN.11 Bi u ñ 2.2: Nguyên nhân d n ñ n nh ng h n ch và t n t i 129 c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN.12 Bi u s 3.1: Nh n xét, s p x p t m quan tr ng c a các gi i 196 pháp hoàn thi n cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN.
  6. 6. L I CAM ðOAN Tôi xin cam ñoan b n Lu n án v i ð tài: “ Cơ ch qu n lý tài s n côngtrong khu v c hành chính s nghi p Vi t Nam” là công trình nghiên c uriêng c a tôi. Các s li u, k t qu nêu trong lu n án là trung th c và có ngu ng c rõ ràng, chưa t ng ñư c ai công b trong b t kỳ công trìnhnào khác./. TÁC GI LU N ÁN Nguy n M nh Hùng
  7. 7. 1 PH N M ð U 1. Tính c p thi t c a ñ tài lu n án Tài s n công (TSC) theo Hi n pháp năm 1992 xác ñ nh bao g m: ð t ñai, r ng núi, sông h , ngu n nư c, tài nguyên trong lòng ñ t, ngu n l i vùng bi n, th m l c ñ a và vùng tr i, ph n v n do Nhà nư c ñ u tư vào xí nghi p, công trình thu c các ngành, lĩnh v c kinh t , văn hoá, xã h i, khoa h c, k thu t, ngo i giao, qu c phòng, an ninh cùng các tài s n khác mà pháp lu t quy ñ nh là c a Nhà nư c ñ u thu c s h u toàn dân [51]. TSC có vai trò r t quan tr ng, nó là ngu n tài s n l n ñ m b o môitrư ng cho cu c s ng c a con ngư i; là y u t cơ b n c a quá trình s n xu tvà qu n lý xã h i; là ngu n l c tài chính ti m năng cho ñ u tư phát tri n, ph cv công nghi p hoá, hi n ñ i hoá ñ t nư c. Bác H ñã t ng nói: “TSC là n nt ng, là v n li ng ñ khôi ph c và xây d ng kinh t chung, ñ làm cho dângiàu nư c m nh, ñ nâng cao ñ i s ng nhân dân” [39, tr.79]. Nhà nư c là chs h u c a m i TSC, song Nhà nư c không ph i là ngư i tr c ti p s d ngtoàn b TSC mà TSC ñư c Nhà nư c giao cho các cơ quan, ñơn v thu c bmáy nhà nư c v.v... tr c ti p qu n lý, s d ng. ð th c hi n vai trò ch sh u TSC c a mình, Nhà nư c ph i th c hi n ch c năng qu n lý nhà nư c ñ iv i TSC nh m s d ng, b o t n, phát tri n ngu n TSC ti t ki m, hi u quph c v cho s nghi p phát tri n kinh t - xã h i, b o v môi trư ng, khôngng ng nâng cao ñ i s ng v t ch t, văn hoá và tinh th n c a nhân dân. TSC trong khu v c HCSN là m t b ph n quan tr ng trong toàn bTSC c a ñ t nư c, ñư c Nhà nư c giao cho các CQHC, ðVSN và t ch cchính tr , các t ch c chính tr - xã h i, t ch c xã h i, t ch c xã h i - nghnghi p (sau ñây g i chung là t ch c) tr c ti p qu n lý, s d ng. ð qu n lý
  8. 8. 2TSC trong khu v c HCSN, Nhà nư c ñã ban hành nhi u cơ ch , chính sáchnh m qu n lý, khai thác TSC trong khu v c HCSN có hi u qu , ti t ki m như:Lu t ð t ñai, Lu t th c hành ti t ki m ch ng lãng phí, Lu t qu n lý tài s nnhà nư c, Ngh ñ nh s 14/1998/Nð-CP ngày 6/3/1998 c a CP v qu n lý tàis n nhà nư c v.v. Trong b i c nh ñó, TSC trong khu v c HCSN ñã ñư c khaithác, s d ng góp ph n ñáng k vào công cu c phát tri n kinh t - xã h i c añ t nư c. Song h th ng cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN còn nhi ub t c p, h n ch chưa th c s thích ng v i th c t . ðó là nh ng nguyên nhâncơ b n d n ñ n tình tr ng s d ng TSC trong khu v c HCSN không ñúngm c ñích, gây lãng phí, th t thoát di n ra ph bi n như: ñ u tư xây d ng m i,mua s m tài s n vư t tiêu chu n, ñ nh m c, s d ng tài s n vào m c ñích cánhân... ðây là v n ñ nóng ñư c m i ngư i và các phương ti n thông tin ñ ichúng quan tâm, nh t là trên di n ñàn Qu c h i. Nhà nư c v i vai trò thi t l pkhuôn kh pháp lu t thông qua h th ng các chính sách và h th ng chu nm c lu t pháp s có tác ñ ng quy t ñ nh ñ n vi c qu n lý TSC trong khu v cHCSN hi u qu , ti t ki m. Do v y, vi c ti p t c hoàn thi n cơ ch qu n lýTSC trong khu v c HCSN là m t yêu c u c p bách t o n n móng v ng ch cgi i quy t nh ng v n ñ b c xúc cơ b n hi n nay. Vì v y, NCS ch n ñ tài“Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p Vi tNam” làm ñ tài Lu n án, nghiên c u sinh hy v ng s ñóng góp m t ph nnh vào công vi c chung to l n này. 2. T ng quan v tình hình nghiên c u v cơ ch qu n lý tài s ncông trong khu v c hành chính s nghi p TSC trong khu v c HCSN có vai trò r t quan tr ng do v y luôn là v nñ ñư c xã h i h t s c quan tâm. Cho ñ n nay, ñã có r t nhi u ñ tài nghiênc u v vi c qu n lý TSC trong khu v c HCSN dư i nhi u cách ti p c n khác
  9. 9. 3nhau nên có nhi u nh ng quan ñi m, cách ñánh giá khác nhau. Lu n án trìnhbày m t s k t qu nghiên c u ch y u sau ñây: 2.1. Tình hình nghiên c u Vi t Nam: T năm 1995 ñ n nay, ñã có nhi u tác gi nghiên c u v cơ ch qu n lýTSC trong khu v c HCSN Vi t Nam dư i nhi u khía c nh khác nhau: - Trong ñ tài: “Chi n lư c ñ i m i cơ ch qu n lý TSC giai ño n2001-2010”, 2000, ñ tài nghiên c u khoa h c c p b , Hà N i,[69]. PGS.TSNguy n Văn Xa ñã ñánh giá th c tr ng tình hình qu n lý, s d ng toàn bTSC (trong ñó có TSC trong khu v c HCSN Vi t Nam) t năm 1995 ñ nnăm 2000, t ñó ñ ra nh ng gi i pháp nh m ñ i m i cơ ch qu n lý TSCtrong khu v c HCSN ñ n năm 2010. Tuy v y, do y u t th i gian, h th ngs li u c a ñ tài ñã tr nên l c h u, m t khác trong ñ tài này, vi c nghiênc u cơ ch qu n lý TSC gi a CQHC và ðVSN chưa ñư c tách b ch. - Trong ñ tài: Hoàn thi n cơ ch qu n lý tài s n nhà nư c t i ñơn v snghi p, 2002, ñ tài nghiên c u khoa h c c p b , Hà N i”[49]. TS Ph m ð cPhong ñã t p trung ch y u nghiên c u v cơ ch qu n lý TSC ñ i v i các tàis n ph c v tr c ti p cho ho t ñ ng trong các lĩnh v c giáo d c- ñào t o, khoah c công ngh , y t , văn hoá th thao, là khâu ñ t phá c a công nghi p hoá vàhi n ñ i hoá ñ t nư c. Song, trong công trình này, tác gi cũng chưa quantâm ñánh giá hi u qu , hi u l c c a cơ ch qu n lý TSC t i các ðVSN. - Lu n văn th c s kinh t : + Hai công trình lu n văn th c s kinh t c a Nguy n M nh Hùng vTSC và s d ng TSC Vi t Nam hi n nay, 2005 [44] và tác gi La Văn Th nhv s d ng t i s n công khu v c hành chính s nghi p Vi t nam th c tr ngvà gi i pháp, 2006 [56]. V i h th ng s li u khá phong phú, các tác gi ñãñánh giá tình hình qu n lý TSC trong khu v c HCSN Vi t Nam t năm1995 ñ n năm 2005, t ñó ñ ra nh ng gi i pháp nh m khai thác có hi u qu ,
  10. 10. 4ti t ki m TSC trong khu v c HCSN ñ n năm 2010. Nhưng hi n nay vi cphân c p qu n lý nhà nư c v TSC trong khu v c HCSN nh m c i cách tht c hành chính, phát huy tính t ch , xác ñ nh rõ trách nhi m c a ngư i qu nlý, ngư i tr c ti p s d ng TSC, c a chính quy n các c p trong qu n lý TSCñang ñ t ra như m t v n ñ c p thi t. Tuy nhiên t i các công trình nêu trênchưa nghiên c u sâu v v n ñ này. + Hai công trình lu n văn th c s kinh t c a Nguy n Th Lan Phươngv “ M t s gi i pháp tăng cư ng công tác qu n lý, s d ng tr s làm vi cc a cơ quan hành chính, ñơn v s nghi p Vi t Nam”, 2006 [50] và c aTr n Di u An v “ Qu n lý, s d ng tr s làm vi c c a cơ quan hành chính Vi t Nam”, 2006 [1]. Hai lu n văn ñi sâu phân tích nh ng v n ñ lý lu n cơb n ñ i v i m t lo i tài s n c th trong khu v c HCSN ñó là TSLV và tth c tr ng qu n lý ñã ñ xu t nh ng gi i pháp nh m tăng cư ng công tácqu n lý TSLV trong khu v c HCSN Vi t Nam. M c dù s lư ng công trình nghiên c u ñ c p ñ n vi c qu n lý TSCtrong khu v c HCSN khá nhi u. Các công trình ñã nghiên c u nhi u gócñ , ñ c p ñ n nhi u khía c nh khác nhau v th c tr ng và có nhi u nh nggi i pháp ñư c ñưa ra nh m hoàn thi n cơ ch qu n lý TSC trong khu v cHCSN. Song nhìn chung các công trình nêu trên ñư c nghiên c u trong b ic nh chưa có Lu t qu n lý, s d ng tài s n nhà nư c. T i kỳ h p th ba qu ch i Khoá XII (tháng 6 năm 2008), Qu c h i ñã thông qua Lu t qu n lý, sd ng tài s n nhà nư c, ñây là cơ s pháp lý cao nh t cho vi c qu n lý TSCtrong khu v c HCSN. T ñó ñ n nay, chưa có ñ tài nào ti p t c nghiên c uv TSC trong khu v c HCSN. M t khác, ñ n nay trong lĩnh v c qu n lý kinht chưa có lu n án ti n s nghiên c u v cơ ch qu n lý TSC trong khu v cHCSN. Do v y, vi c ti p t c nghiên c u v TSC trong khu v c HCSN trongb i c nh m i là c n thi t.
  11. 11. 5 2.2.Tình hình nghiên c u nư c ngoài: Trong th i gian qua ñã có nhi u tác gi nghiên c u v cơ ch qu n lýTSC trong khu v c HCSN như: - Trong cu n "Economic Analysis of Property Rights" (SecondEdition), 1997, Cambridge University Press [70]; Barzel Y ñã t p trungnghiên c u, phân tích các quy n kinh t c a tài s n như quy n chi m h u, sd ng, quy n ñ nh ño t (bán, t ng, cho, th a k ) tài s n; nghiên c u cách màngư i ta s d ng tài s n sao cho có th t i ña hoá l i ích kinh t . - Conway Francisand, Charles Undelan, George Peteson, OlgaKaganova và James Mckellar trong cu n “Managing Government PropertyAssets: International Experiences”, 2006, The Urban Institute Press,Washington DC [71] ñã t p trung nghiên c u ñánh giá cơ ch qu n lý TSCtrong khu v c HCSN t m vĩ mô m t s nư c trên th gi i như Úc, Pháp,Canada, Th y s , M , NewZealan, Trung Qu c ... K t qu c a các công trìnhnghiên c u ñó là: ñã ñánh giá ñư c nh ng t n t i trong cơ ch qu n lý TSCtrong khu v c HCSN các nư c nêu trên trư c khi c i cách. T ng k t ñư cnh ng k t qu khi ti n hành vi c hoàn thi n cơ ch qu n lý TSC trong khuv c HCSN. Ch ra nh ng thách th c và nh ng v n ñ c n ti p t c nghiên c uñ hoàn thi n cơ ch qu n lý TSC trong th i gian t i ñó là: (i) m i quan hgi a c i cách k toán và c i cách cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN.(ii) m c ñ phân chia gi a quy n s h u và quy n qu n lý TSC trong khu v cHCSN. (iii) h th ng thông tin qu n lý TSC trong khu v c HCSN. - Trong công trình “Integrating Public Property in the Realm of FiscalTransparency and Anti-corruption Efforts” 2008. pp 209-222. Finding theMoney: Public Accountability and Service Efficiency through FiscalTransparency. Budapest: Local Government and Public Service ReformInitiative Open Society Institute [72]; Olga Kaganova ñã nghiên c u v m i
  12. 12. 6quan h gi a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN v i các n l c minhb ch hoá chính sách tài khoá và ch ng tham nhũng c a CP. Lu n án ñã k th a, v n d ng nh ng n i dung trên ñây ñ phân tích,ñánh giá cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN Vi t Nam. 3. M c ñích nghiên c u c a Lu n án - M c ñích nghiên c u c a Lu n án là: góp ph n làm rõ nh ng v n ñlý lu n cơ b n v cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN. Trên cơ s ñó,ñánh giá th c tr ng cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN nư c ta tnăm 1995 ñ n năm 2008; ñ xu t nh ng gi i pháp nh m hoàn thi n cơ chqu n lý TSC trong khu v c HCSN Vi t Nam trong th i gian t i(2009-2020). - Ý nghĩa nghiên c u c a lu n án là: góp ph n hoàn thi n lý lu n vTSC trong khu v c HCSN và nâng cao hi u qu cơ ch qu n lý TSC trongkhu v c HCSN Vi t Nam. Nh ng k t qu nghiên c u ñ t ñư c có th là tàili u tham kh o cho các nhà qu n lý, nhà ho ch ñ nh chính sách c a Cơ quanqu n lý TSC. 4. ð i tư ng và ph m vi nghiên c u c a lu n án - ð i tư ng nghiên c u c a Lu n án là: cơ ch qu n lý nhà nư c ñ iv i TSC trong khu v c HCSN t khâu hình thành, s d ng ñ n khâu k t thúc. - Ph m vi nghiên c u c a Lu n án: TSC trong khu v c HCSN có ph mvi r t r ng, bao g m nhi u lo i tài s n khác nhau. Tuy nhiên, th c t qu n lýhi n nay chưa tách bi t ñư c s li u v tài s n gi a các CQHC, ðVSN. Dov y, ph m vi nghiên c u c a lu n án t p trung vào toàn b TSC c a cácCQHC và ðVSN bao g m: TSLV, PTðL và các tài s n khác. - Gi i h n v th i gian: t năm 1995 (th i ñi m thành l p C c Qu n lýcông s n- B Tài chính) ñ n năm 2008.
  13. 13. 7 5. Phương pháp nghiên c u: - Phương pháp nghiên c u: phân tích, t ng h p, nghiên c u so sánh,phương pháp th c ch ng nghiên c u tình hu ng c th . - Ngu n s li u s d ng bao g m: các s li u th c p t các báo cáo,k t qu công b c a m t s cu c ñi u tra, t ng ki m kê tài s n trên c nư c,s li u nghiên c u, ñi u tra c a CP, B Tài chính, B K ho ch và ð u tư, BTài nguyên và Môi trư ng, k t qu ñi u tra xã h i h c c a nghiên c u sinh. 6. Nh ng ñóng góp m i c a Lu n án: Lu n án ñã có nh ng ñóng gópchính sau ñây: M t là, Lu n án ñã h th ng hóa cơ s lý lu n v TSC trong khu v cHCSN; lu n gi i khái ni m TSC trong khu v c HCSN v i tư cách là ñ itư ng nghiên c u cơ b n xuyên su t trong toàn b lu n án. Hai là, Lu n án ñưa ra khái ni m và phân tích nh ng n i dung cơ b nc a cơ ch qu n lý nhà nư c ñ i v i TSC trong khu v c HCSN. ðưa ra cácch tiêu ñánh giá hi u l c, hi u qu cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN. Ba là, Lu n án trình bày cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSNm t s nư c trên th gi i như: Trung Qu c, Pháp, Canaña, Australia và nêulên b n n i dung ñ v n d ng vào vi c hoàn thi n cơ ch qu n lý TSC trongkhu v c HCSN Vi t Nam. B n là, ðánh giá th c tr ng v cơ ch qu n lý nhà nư c ñ i v i TSCtrong khu v c HCSN nư c ta t năm 1995 ñ n năm 2008, ñ c bi t là t saukhi có Lu t qu n lý, s d ng tài s n nhà nư c; t ñó ñánh giá nh ng k t quñã ñ t ñư c c n phát huy, nh ng t n t i c n kh c ph c và nguyên nhânc a nó. Năm là, Phân tích ñánh giá th c tr ng các nhân t nh hư ng ñ n hi ul c và hi u qu c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN.
  14. 14. 8 Sáu là, ð xu t nh ng quan ñi m, yêu c u và các gi i pháp ch y unh m hoàn thi n cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN Vi t Nam trongth i gian t i (2009-2020). Trong ñó các gi i pháp m i là: (i)Nâng cao hi ul c và hi u qu c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN; (ii) Th c hi nthí ñi m l p ngân sách theo k t qu ñ u ra (trong ñó có kinh phí ñ u tư, muas m tài s n) và tính toán hi u qu khi quy t ñ nh ñ u tư, mua s m, giao TSCcho các ðVSN; (iii) Tích c c phòng ng a và kiên quy t ñ u tranh ch ng tn n tham nhũng, tham ô, lãng phí trong vi c qu n lý TSC trong khu v cHCSN. Các gi i pháp ñ xu t ñư c d a trên nh ng lu n c khoa h c và th cti n cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN Vi t Nam và ti p thu nh ngkinh nghi m c a các nư c trên th gi i trong quá trình hoàn thi n cơ ch qu nlý TSC trong khu v c HCSN. 7. B c c c a Lu n án: Ngoài ph n m ñ u, k t lu n, các ph l c,b ng bi u, danh m c tài li u tham kh o, Lu n án ñư c chia thành 3 Chương: - Chương 1: Cơ s lý lu n v cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v chành chính s nghi p. - Chương 2: Th c tr ng cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hànhchính s nghi p nư c ta t năm 1995 ñ n năm 2008. - Chương 3: Gi i pháp ch y u hoàn hi n cơ ch qu n lý tài s n côngtrong khu v c hành chính s nghi p trong th i gian t i (2009-2020).
  15. 15. 9 CHƯƠNG 1 CƠ S LÝ LU N V CƠ CHÊ QU N LÝ TÀI S N CÔNG TRONG KHU V C HÀNH CHÍNH S NGHI P 1.1. NH NG V N ð CƠ B N V CƠ QUAN HÀNH CHÍNH, ðƠN VS NGHI P CÔNG L P 1.1.1. Cơ quan hành chính Cơ quan hành chính (CQHC) nhà nư c là: "m t lo i cơ quan nhà nư cth c hi n quy n hành pháp bao g m ch c năng l p quy và ch c năng hànhchính". [46,13]. H th ng các CQHC bao g m: - Cơ quan l p pháp: Qu c h i là cơ quan ñ i bi u cao nh t c a nhândân, cơ quan quy n l c nhà nư c cao nh t, cơ quan duy nh t có quy n l phi n và l p pháp. Qu c h i quy t ñ nh nh ng chính sách cơ b n v ñ i n i,ñ i ngo i; nhi m v phát tri n kinh t xã h i, qu c phòng, an ninh; nh ngnguyên t c ch y u v t ch c và ho t ñ ng c a b máy nhà nư c, v quan hxã h i và ho t ñ ng c a công dân. Qu c h i th c hi n quy n giám sát t i caoñ i v i toàn b ho t ñ ng c a Nhà nư c. Các cơ quan c a Qu c h i g m: yban thư ng v qu c h i; H i ñ ng dân t c và các y ban c a Qu c h i. H iñ ng nhân dân ñư c quy ñ nh là cơ quan quy n l c ñ a phương không cóquy n l p pháp. - Cơ quan tư pháp: là các cơ quan có quy n phán xét tính h p hi n, h ppháp c a các quy t ñ nh pháp lu t và s phán quy t v hành vi ph m t i,tranh ch p dân s , kinh t , lao ñ ng, hành chính. H th ng cơ quan tư phápg m các cơ quan thu c Tòa án nhân dân và Vi n ki m sát nhân dân. - Cơ quan hành pháp: ñó là các cơ quan th c hi n quy n hành pháp c anhà nư c, qu n lý chung hay t ng m t công tác, có nhi m v ch p hành pháplu t và ch ñ o th c hi n ch trương, k ho ch c a nhà nư c. H th ng các cơquan hành pháp bao g m: các cơ quan th c hi n quy n hành pháp trungương như Chính ph , B , ngành...; cơ quan th c hi n quy n hành pháp ña
  16. 16. 10phương là UBND các c p và các CQHC giúp vi c có ch c năng qu n lý nhànư c ñ a phương nh m b o ñ m s th ng nh t qu n lý c a ngành ho c lĩnhv c công tác t trung ương ñ n cơ s ( như cơ quan tài chính, giáo d c, y t ,tài nguyên - môi trư ng, xây d ng...). Các cơ quan chuyên môn ch u s chñ o và qu n lý c a UBND ñ ng c p, ñ ng th i ch u s ch ñ o v nghi p vc a cơ quan chuyên môn c p trên. 1.1.2. ðơn v s nghi p công l p - ðơn v s nghi p công l p (ðVSN) là: "ñơn v do Nhà nư c thành l pñ ho t ñ ng công l p th c hi n cung c p các d ch v xã h i công c ng và cácd ch v nh m duy trì s ho t ñ ng bình thư ng c a các ngành kinh t qu cdân"[12,330]. - Các ðVSN ho t ñ ng trong các lĩnh v c như: giáo d c ñào t o, y t ,văn hoá, thông tin, th d c th thao, nông lâm ngư nghi p, thu l i và cácðVSN kinh t khác. Theo quy ñ nh t i Lu t qu n lý, s d ng tài s n nhànư c, các ðVSN g m 2 lo i: ðVSN công l p t ch tài chính và ðVSN côngl p chưa ch tài chính. Theo quan ñi m c a NCS thì: + ðVSN t ch tài chính là ñơn v có ngu n thu s nghi p bù ñ p toànb chi phí ho t ñ ng thư ng xuyên, NSNN không ph i c p kinh phí ho t ñ ngthư ng xuyên cho ñơn v . + ðVSN công l p chưa ch tài chính là ñơn v có ngu n thu ho c khôngcó ngu n s nghi p chưa t trang tr i toàn b chi phí ho t ñ ng thư ngxuyên, NSNN c p m t ph n ho c toàn b chi phí ho t ñ ng thư ng xuyên choñơn v . 1.1.3. Phân bi t cơ quan hành chính và ñơn v s nghi p công l p Hi n nay, trư c yêu c u ñòi h i khách quan c a công tác qu n lý thìcác ðVSN công l p ñã ñư c tách ra kh i CQHC nhà nư c vì hai lo i t ch cnày có s khác nhau cơ b n ñó là:
  17. 17. 11 - V ch c năng nhi m v : CQHC nhà nư c th c hi n ch c năng qu nlý nhà nư c còn ðVSN th c hi n nhi m v cung c p các d ch v công mangl i l i ích chung có tính b n v ng trong các lĩnh v c như: giáo d c ñào t o, yt , văn hóa, xã h i, th d c th thao... - V kinh phí ho t ñ ng: CQHC nhà nư c ñư c Nhà nư c ñ m b o100% kinh phí ho t ñ ng; còn ðVSN: kinh phí ho t ñ ng do ñơn v t ñ mb o toàn b , NSNN c p m t ph n ho c toàn b . 1.2. TÀI S N CÔNG TRONG KHU V C HÀNH CHÍNH S NGHI P 1.2.1. Khái ni m tài s n công và tài s n công trong khu v c hànhchính s nghi p B t c m t qu c gia nào mu n t n t i và phát tri n ñ u ph i d a vàom t trong các ngu n n i l c c a mình là tài s n qu c gia. ðó là t t c nh ngtài s n do các th h trư c ñ l i ho c do con ngư i ñương th i sáng t o ra vàcác tài s n do thiên nhiên ban t ng cho con ngư i. Trong ph m vi m t ñ tnư c, tài s n qu c gia có th thu c s h u riêng c a t ng thành viên ho cnhóm thành viên trong c ng ñ ng qu c gia ho c thu c s h u nhà nư c g ilà TSC. - TSC là tài s n thu c s h u công c ng hay còn g i là tài s n thu c sh u toàn dân các nư c Xã h i ch nghĩa. T i các nư c Xã h i ch nghĩa,Nhà nư c ñ i di n quy n l i cho toàn dân nên là ngư i ñ i di n s h u ñ iv i toàn b nh ng tài s n thu c s h u toàn dân. Do ñó khái ni m TSC và tàis n nhà nư c là ñ ng nh t. Trong khuôn kh gi i h n, Lu n án ch t p trungnghiên c u TSC dư i d ng v t ch t. Vi t Nam, theo ði u 17 Hi n pháp năm 1992, TSC bao g m : ð t ñai, r ng, núi, sông, h , ngu n nư c, tài nguyên trong lòng ñ t, ngu n l i vùng bi n, th m l c ñ a và vùng tr i, ph n v n do Nhà
  18. 18. 12 nư c ñ u tư vào xí nghi p, công trình thu c các ngành, lĩnh v c kinh t , văn hoá, xã h i, khoa h c, k thu t, ngo i giao, qu c phòng, an ninh cùng các tài s n khác mà pháp lu t quy ñ nh là c a Nhà nư c ñ u thu c s h u toàn dân [51]. - Theo ði u 200 B lu t Dân s năm 2005: Tài s n thu c hình th c s h u nhà nư c bao g m ñ t ñai r ng t nhiên, r ng tr ng có ngu n v n t ngân sách nhà nư c, núi sông h , ngu n nư c, tài nguyên trong lòng ñ t, ngu n l i t nhiên vùng bi n, th m l c ñ a và vùng tr i, ph n v n và tài s n do nhà nư c ñ u tư vào doanh nghi p, công trình thu c các ngành và lĩnh v c kinh t , văn hoá xã h i, khoa h c, k thu t, ngo i giao, qu c phòng, an ninh cùng các tài s n khác do pháp lu t quy ñ nh [52]. - Theo ði u 3 Lu t th c hành, ti t ki m ch ng lãng phí thì: Tài s n nhà nư c là tài s n hình thành t ngân sách nhà nư c ho c có ngu n g c t ngân sách nhà nư c, thu c s h u, qu n lý c a Nhà nư c, bao g m nhà, công trình công c ng, công trình ki n trúc và tài s n khác thu c s h u nhà nư c; tài s n t ngu n vi n tr , tài tr , ñóng góp c a t ch c, cá nhân trong nư c và ngoài nư c cho Nhà nư c [54]. - Theo giáo trình t ch c và nhân s hành chính nhà nư c thì : Công s n g m t t c các tài s n (ñ ng s n và b t ñ ng s n) thu c s h u toàn dân do Nhà nư c th ng nh t qu n lý ñ s d ng vào m c ñích ph c v l i ích c a Nhà nư c, l i ích c a toàn dân [46,204]. T nh ng cách hi u nêu trên, theo quan ñi m c a NCS thì: TSC lành ng tài s n ñư c ñ u tư, mua s m t ngu n NSNN ho c có ngu n g c tNSNN; tài s n ñư c các t ch c, cá nhân trong và ngoài nư c tài tr , ñóng
  19. 19. 13góp, hi n, t ng, cho Nhà nư c; tài s n ñư c xác l p quy n s h u nhà nư ctheo quy ñ nh c a pháp lu t; tài s n c a các chương trình, d án k t thúcchuy n giao cho Nhà nư c; ñ t ñai, tài nguyên trong lòng ñ t, r ng t nhiên,r ng tr ng có ngu n v n t NSNN, núi, sông h , ngu n nư c, ngu n l i tnhiên vùng bi n, th m l c ñ a và vùng tr i; tài s n k t c u h t ng ph c vl i ích công c ng, l i ích qu c gia mà pháp lu t quy ñ nh là c a Nhà nư c;ph n v n và tài s n do Nhà nư c ñ u tư vào doanh nghi p ho c ñ u tư ranư c ngoài ñư c Nhà nư c giao cho t ch c, cá nhân tr c ti p qu n lý, sd ng theo ch ñ qu n lý chung c a Nhà nư c và ch u s ki m tra giám sátc a Nhà nư c trong quá trình qu n lý, s d ng tài s n. TSC trong khu v c HCSN là m t b ph n TSC mà Nhà nư c ñã giaocho các CQHC, ðVSN và các t ch c qu n lý, s d ng ph c v cho ho tñ ng c a t ng cơ quan, ñơn v theo ch c năng nhi m v ñư c giao. Do có vtrí ñ c bi t quan tr ng, nên TSC trong khu v c HCSN không ng ng ñư c Nhànư c duy trì, c ng c , ñ u tư phát tri n c v s lư ng, ch ng lo i và m c ñhi n ñ i. V i nh ng n i dung ñã trình bày trên ñây, có th kh ng ñ nh: TSCtrong khu v c HCSN là nh ng tài s n ñư c ñ u tư, mua s m t ngu n NSNNho c có ngu n g c NSNN; tài s n ñư c các t ch c, cá nhân trong và ngoàinư c tài tr , ñóng góp, hi n, t ng, cho Nhà nư c; tài s n ñư c xác l p quy ns h u nhà nư c theo quy ñ nh c a pháp lu t; tài s n c a các chương trình, dán k t thúc chuy n giao cho Nhà nư c mà Nhà nư c giao cho t ng CQHC,ðVSN và các t ch c tr c ti p qu n lý, s d ng ñ ph c v ho t ñ ng c at ng cơ quan, ñơn v , t ch c theo ch c năng, nhi m v ñã ñư c Nhànư c giao. Như v y, TSC trong khu v c HCSN là m t lo i hàng hoá do cácCQHC, ðVSN và các t ch c qu n lý; t o ra d ch v công ph c v nhân dân,ñáp ng cho các nhi m v công; qu n lý theo cơ ch công (quy ñ nh b i Hi n
  20. 20. 14pháp, Lu t và các văn b n dư i Lu t) và theo quan ñi m ñ o ñ c công (phi l inhu n, bình ñ ng, n ñ nh, hi u qu ). TSC trong khu v c HCSN r t phongphú, ña d ng, có lo i xác ñ nh ñư c giá tr , có lo i vô giá, ña s là tài s n h uhình; cũng có lo i là tài s n vô hình. 1.2.2. Phân lo i tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p ð nh n bi t và có các bi n pháp qu n lý có hi u qu , TSC trong khuv c HCSN ñư c phân lo i theo các tiêu th c như sau: 1.2.2.1. Phân lo i theo công d ng c a tài s n Theo cách phân lo i này, TSC trong khu v c HCSN ñư c th hi n quasơ ñ 1.1. TSC trong khu v c HCSN Tr s làm vi c Phương ti n ñi l i Máy móc, thi t b và các tài s n khác Sơ ñ 1.1: Phân lo i tài s n công trong khu v c HCSN theo công d ng c a tài s n Theo sơ ñ nêu trên thì: a) TSLV bao g m: - Khuôn viên ñ t: là t ng di n tích ñ t do CQHC, ðVSN và các t ch ctr c ti p qu n lý, s d ng ñư c Nhà nư c giao; nh n chuy n như ng ho c do
  21. 21. 15ti p qu n t ch ñ cũ ñư c xác l p s h u Nhà nư c theo quy ñ nh c apháp lu t. - Nhà công s : là nhà c a, v t ki n trúc và công trình xây d ng khácg n li n v i ñ t thu c khuôn viên TSLV. Nhà công s bao g m: công s c aCQHC trung ương và ñ a phương, công s ph c v công (b nh vi n, trư ngh c, nhà thi ñ u, phòng thí nghi m…), cơ quan nghiên c u, báo chí, phátthanh truy n hình c a Nhà nư c... Nhà công s bao g m các b ph n: b ph nlàm vi c, b ph n công c ng và k thu t, b ph n ph tr và ph c v . V tki n trúc g m: gi ng khoan, gi ng ñào, sân chơi, h th ng c p thoát nư c... b) Phương ti n ñi l i bao g m: - Xe ô tô g m: xe t 16 ch ng i tr xu ng; xe ch khách; xe ô tô t i;xe ô tô chuyên dùng như: xe c u thương, xe c u ho , xe ch ti n, xe phòngch ng d ch, xe phòng ch ng l t bão, xe h ñê ... - Xe máy. - Tàu xu ng, ca nô. c) Máy móc, thi t b và các tài s n khác bao g m: - Máy móc, thi t b là toàn b các lo i máy móc, thi t b trang b chocán b , công ch c ñ làm vi c và ph c v ho t ñ ng c a CQHC, ðVSN như:máy móc chuyên dùng, thi t b công tác, thi t b truy n d n, dây truy n côngngh , nh ng máy móc ñơn l ... - Thi t b , d ng c qu n lý là nh ng thi t b , d ng c dùng trog công tácqu n lý ho t ñ ng c a CQHC, ðVSN như: máy vi tính, thi t b ñi n t , thi tb , d ng c ño lư ng, ki m tra ch t lư ng, máy hút m, hút b i... - Các lo i tài s n khác như: tranh nh, tác ph m ngh thu t, vư n câylâu năm, súc v t nuôi ñ thí nghi m ho c nhân gi ng (vư n cà phê, vư n chè,vư n cao su, vư n cây ăn qu và ñàn gia súc các lo i) ...
  22. 22. 16 1.2.2.2. Phân lo i theo c p qu n lý Theo cách phân lo i này, TSC trong khu v c HCSN th hi n qua sơ ñ 1.2. TSC trong khu v c HCSNTài s n công do Tài s n công do Tài s n công do Tài s n công do CP qu n lý UBND c p T nh UBND c p huy n UBND c p xã qu n lý qu n lý qu n lý Sơ ñ 1.2: Phân lo i tài s n công trong khu v c HCSN theo c p qu n lý Theo sơ ñ trên TSC trong khu v c HCSN g m: - TSC do CP qu n lý bao g m: TSC do các B , cơ quan ngang B , cơ quan thu c CP, cơ quan khác trung ương qu n lý. - TSC do UBND c p t nh, thành ph tr c thu c Trung ương qu n lý (g i chung là UBND c p t nh): bao g m TSC do các CQHC, ðVSN và các t ch c thu c c p t nh qu n lý. - TSC do UBND c p qu n, huy n, th xã, thành ph tr c thu c t nh qu n lý (g i chung là UBND c p huy n): bao g m TSC do các CQHC, ðVSN và các t ch c thu c c p huy n qu n lý. - TSC do UBND c p xã, phư ng, th tr n qu n lý (g i chung là UBND c p xã) bao g m : TSC do các CQHC, ðVSN và các t ch c thu c c p xã qu n lý.
  23. 23. 17 1.2.2.3. Phân lo i theo ñ i tư ng s d ng tài s n TSC trong khu v c HCSNTSC dùng cho TSC dùng cho TSC dùng cho TSC mà nhàho t ñ ng c a ho t ñ ng c a ho t ñ ng c a nư c chưa giao các CQHC các ðVSN các t ch c cho ai s d ng Sơ ñ 1.3: Phân lo i tài s n công trong khu v c HCSN theo ñ i tư ng s d ng tài s n Theo sơ ñ trên thì, TSC trong khu v c HCSN chia thành: M t là, TSC dùng cho ho t ñ ng c a các CQHC nhà nư c g m: TSLV, nhà công v ; PTðL; máy móc, thi t b và các tài s n khác tr c ti p ph c v ho t ñ ng c a CQHC nhà nư c. Là cơ quan công quy n nên các CQHC nhà nư c ñư c NSNN ñ m b o toàn b kinh phí ho t ñ ng (g m c kinh phí mua s m, s a ch a tài s n). V nguyên t c, các cơ quan CQHC ñư c bình ñ ng s d ng tài s n phù h p v i ch c năng nhi m v ñư c giao. Vi c qu n lý tài s n ph i tuân th theo ch ñ , chính sách qu n lý chung c a Nhà nư c như: tiêu chu n, ñ nh m c s d ng tài s n, ch ñ báo cáo, mua s m, bán thanh lý tài s n... ñ ng th i ph i ch u s ki m tra, giám sát c a Nhà nư c trong su t quá trình s d ng. Nhà nư c qu n lý toàn di n ñ i v i tài s n do CQHC nhà nư c s d ng, t t c các khâu theo vòng ñ i t n t i c a tài s n g m: ñ u tư, mua s m; b trí s d ng, m c ñích s d ng, báo cáo th ng kê, ki m kê, chuy n ñ i
  24. 24. 18công năng, thanh lý tài s n... V ngu n kinh phí mua s m: ch có m t ngu nduy nh t ñó là NSNN. Trong quá trình s d ng, giá tr hao mòn c a nh ng tàis n này ñư c xem là y u t chi phí tiêu dùng công. Hai là, TSC dùng cho ho t ñ ng c a các ðVSN là nh ng tài s n mànhà nư c giao cho các ðVSN tr c ti p s d ng ñ th c hi n các m c tiêu snghi p ph c v phát tri n kinh t - xã h i c a ñ t nư c. Lo i này g m: ñ t,nhà, công trình xây d ng và v t ki n trúc thu c cơ s ho t ñ ng c a ðVSNnhư: trư ng h c, b nh vi n, nhà văn hóa, phòng thí nghi m, tr m tr i nghiênc u...; PTðL; máy móc chuyên dùng, thi t b công tác, dây truy n côngngh ... Vi t Nam hi n nay, có 2 lo i hình ðVSN là: ðVSN công l p t chtài chính và ðVSN công l p chưa t ch tài chính. TSC t i các ðVSN ph nl n là tài s n chuyên dùng, s d ng mang tính ñ c thù t ng ngành, t ng lĩnhv c ho t ñ ng. Theo ch ñ hi n hành, kinh phí ñ u tư mua s m tài s n c aðVSN có th có nhi u ngu n khác nhau như: ngu n NSNN, ngu n thu snghi p ho c các ngu n huy ñ ng khác do ðVSN tr c ti p huy ñ ng và ch utrách nhi m trư c pháp lu t. Do ñó, các ðVSN có quy n t ch cao hơn cácCQHC nhà nư c trong vi c qu n lý, s d ng tài s n, nh t là nh ng tài s n màñơn v mua s m b ng ngu n kinh phí không thu c NSNN. Bên c nh ñó, theoch trương ñ y m nh xã h i hoá các lĩnh v c s nghi p, nhà nư c ñã áp d ngth c hi n cơ ch khoán chi cho các ðVSN. ðơn v ñư c quy n t quy t ñ nhvà t ch u trách nhi m v vi c: ñ u tư mua s m, s d ng, khai thác tài s n,thanh lý tài s n ph c v ñ i m i dây truy n công ngh c a ñơn v theo nhuc u ho t ñ ng c a mình. Trong quá trình s d ng, giá tr c a tài s n gi m d n.Ph n giá tr gi m d n ñó ñư c xem là y u t chi phí ñ t o ra các s n ph md ch v công, m t y u t c u thành nên giá thành s n ph m d ch v ñó. Ba là, TSC dùng cho ho t ñ ng c a t ch c chính tr , các t ch c chínhtr - xã h i, t ch c xã h i, t ch c xã h i - ngh nghi p ph c v cho ho t
  25. 25. 19ñ ng c a t ch c, bao g m: TSLV, PTðL, máy móc, thi t b và nh ng tài s nkhác. Nh ng tài s n này có th là toàn b ho c ch là m t ph n trong t ng stài s n mà t ch c ñang qu n lý, s d ng. B n là, TSC mà Nhà nư c chưa giao cho ai s d ng, g m: tài s n dtr nhà nư c, tài s n mà nhà nư c thu h i t các cơ quan, ñơn v do vi ph mch ñ qu n lý do nhà nư c quy ñ nh. Pháp lu t hi n hành giao cho cơ quantài chính nhà nư c các c p t m th i qu n lý. 1.2.2.4. Phân lo i theo ñ c ñi m, tính ch t, ho t ñ ng c a tài s n Theo cách phân lo i này TSC trong khu v c HCSN bao g m: - Tài s n h u hình là “nh ng cái có th dùng giác quan nh n bi t ñư cho c dùng ñơn v cân ño ñong ñ m ñư c” [68]. - Tài s n vô hình là “nh ng tài s n th hi n ra b ng nh ng l i ích kinht . Chúng không có c u t o v t ch t mà t o ra nh ng quy n và nh ng ưu thñ i v i ngư i s h u và thư ng sinh ra thu nh p cho ngư i s h u chúng”[67,5]. Tài s n vô hình bao g m: Giá tr quy n s d ng ñ t, b ng phát minhsáng ch , b n quy n tác gi , ki u dáng công nghi p, ph n m m máy tính… 1.2.2.5. Phân lo i theo ñ c ñi m hao mòn c a tài s n Theo cách phân lo i này TSC trong khu v c HCSN bao g m: - Tài s n hao mòn: là tài s n khi qua s d ng b hao mòn qua th i giannhư: máy móc thi t b , PTðL. - Tài s n không b hao mòn: là tài s n khi qua s d ng mà cơ b n v ngi ñư c hình d ng ban ñ u như: ñ t ñai, cây lâu năm... 1.2.3. Vai trò c a tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p TSC trong khu v c HCSN là m t b ph n c a tài s n qu c gia, là ti ml c phát tri n ñ t nư c như Bác H kính yêu c a chúng ta ñã kh ng ñ nh: “Tài
  26. 26. 20s n công là n n t ng, là v n li ng ñ khôi ph c và xây d ng kinh t chung, ñlàm cho dân giàu, nư c m nh, ñ nâng cao ñ i s ng nhân dân” [39, tr.79]. Vaitrò c a TSC trong khu v c HCSN có th ñư c xem xét dư i nhi u khía c nh:kinh t , chính tr , văn hoá, xã h i, giáo d c... ñây, lu n án ch ñ c p ñ n vaitrò kinh t c a nó. Theo ñó TSC trong khu v c HCSN có nh ng vai trò chy u sau: 1.2.3.1. Tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p là m t bph n n n t ng v t ch t quan tr ng ñ m b o s t n t i và phát tri n c anhà nư c Như ñã trình bày trên, bi u hi n dư i hình thái hi n v t, TSC trongkhu v c HCSN bao g m: TSLV, cơ s s nghi p; PTðL; máy móc, trangthi t b ... ðây chính là n n t ng v t ch t căn b n ñ nhà nư c t n t i, hay nóir ng hơn ñây là môi trư ng và là ñi u ki n ñ m b o s t n vong cho m t chñ xã h i. Th c ti n l ch s phát tri n c a nhân lo i cho th y h u h t các nhànư c b s p ñ khi không còn ki m soát ñư c quy n l c công, trong ñó cóquy n l c v TSC. Thông qua cu c cách m ng xã h i, quy n l c công chuy nd ch sang tay nhà nư c m i. Nhà nư c m i ra ñ i ti p qu n và s d ng ngaytoàn b cơ s v t ch t c a nhà nư c ti n nhi m làm cơ s sinh t n c a mình.Trên n n t ng v t ch t này, Nhà nư c tri n khai các ho t ñ ng thu c ch cnăng c a mình ñ ki m soát, qu n lý kinh t -xã h i c a ñ t nư c. M i ho tñ ng c a các cơ quan nhà nư c t trung ương ñ n cơ s , g n li n v i vi c sd ng TSC trong khu v c HSCN. V i ph m vi r ng l n, phong phú v ch nglo i, ña d ng v công d ng ... TSC trong khu v c HCSN tr c ti p giúp choho t ñ ng c a toàn b b máy nhà nư c th c hi n ñư c trôi ch y liên t c vàthông su t. Công năng c a t ng tài s n liên t c phát huy tác d ng góp ph nlàm nên thành qu ho t ñ ng c a nhà nư c. TSLV chính là nơi hi n di n c achính quy n nhà nư c, nơi làm vi c hàng ngày c a các cơ quan thu c b máy
  27. 27. 21nhà nư c - nơi di n ra các giao d ch c a nhà nư c v i dân chúng, nơi quy nl c c a nhà nư c ñư c th c thi... N u không có TSLV thì nhà nư c không thtri n khai th c hi n ñư c các ho t ñ ng c a mình, theo ñó quy n l c nhànư c cũng không th th c hi n ñư c. M t khác, TSC trong khu v c HCSN lànhân t quan tr ng trong quá trình t ch c th c hi n các ho t ñ ng s nghi pnh m giúp các ðVSN cung c p các s n ph m d ch v công v i ch t lư ngcao cho con ngư i. Nó là ñi u ki n v t ch t ñ ñào t o con ngư i có tri th c,có năng l c khoa h c; ñ th c hi n nghiên c u khoa h c và áp d ng các thànht u khoa h c vào s nghi p phát tri n kinh t - xã h i. Nư c ta là nư c nôngnghi p ti n hành công nghi p hoá hi n ñ i hoá ñ t nư c v i yêu c u ph i rútng n th i gian, ph i có bư c nh y v t v công ngh . T ñó, t i H i nghTrung ương 2 Khoá VIII ð ng ta ñã kh ng ñ nh, chi n lư c phát tri n giáod c ñào t o và khoa h c công ngh là khâu ñ t phá ñ ñ y nhanh công nghi phoá, hi n ñ i hoá ñ t nư c. ð phát tri n các ho t ñ ng này có nhi u y u t ,trong ñó TSC trong ðVSN là ñi u ki n v t ch t quan tr ng ñ ñào t o conngư i có tri th c, có năng l c khoa h c, công ngh và các s n ph m khoa h ccông ngh ph c v cho công nghi p hoá, hi n ñ i hoá. Trong quá trình ho t ñ ng, nhi m v không ng ng c ng c , xây d ngvà phát tri n cơ s v t ch t k thu t ñư c xem là nhi m v s ng còn, có tínhquy lu t ñ i v i m i Nhà nư c. Tiêu chí v m c ñ hi n ñ i, ti n ích, quy môv TSC ñư c coi là nhân t ñánh giá như s c m nh, hi u qu ho t ñ ng c am t nhà nư c. Có th nói r ng, Nhà nư c khó có th hoàn thành nhi m vqu n lý, phát tri n kinh t - xã h i, qu c phòng an ninh ... c a ñ t nư c khi chcó trong tay m t ngu n l c công là cơ s v t ch t nghèo nàn, l c h u. V i ýnghĩa ñó, mu n nâng cao hi u qu ho t ñ ng c a nhà nư c thì bên c nh vi cnâng cao ch t lư ng ñ i ngũ cán b , c i cách t ch c b máy, c i cách th t chành chính, khuôn kh pháp lý.... thì Nhà nư c còn ph i không ng ng ñ u tư
  28. 28. 22phát tri n TSC trong khu v c HCSN c v quy mô, s lư ng và ch t lư ngtheo hư ng ngày càng hi n ñ i, tiên ti n. 1.2.3.2. Tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p là y u tc u thành c a quá trình s n xu t xã h i S phát tri n xã h i, ch y u do 3 y u t : Lao ñ ng, tri th c và qu n lý,trong ñó vai trò qu n lý Nhà nư c ngày m t tăng. B i l , m t m t qu n lý làt ch c lao ñ ng; m t khác, qu n lý là ph i t o ra kh năng phát tri n tri th c.ði u quan tr ng c a qu n lý Nhà nư c là s k t h p tri th c v i lao ñ ng ñhoàn thi n qu n lý hơn n a và thúc ñ y xã h i phát tri n. Vì v y, qu n lý nhànư c bi u hi n trư c h t chính nh ng tác ñ ng có ý th c vào các quá trìnhphá tri n xã h i, vào ý th c con ngư i, bu c m i ngư i ph i suy nghĩ và hànhñ ng theo m t hư ng và các m c tiêu ñã ñ nh. Nhà nư c th c hi n ch c năng kinh t thông qua các ho t ñ ng nh mñ m b o cho quá trình s n xu t xã h i ñư c ti n hành bình thư ng, hư ng quátrình s n xu t xã h i t i nh ng m c tiêu ñã ñ nh trư c. Cùng v i vi c ph ixây d ng, hoàn thi n cơ ch kinh t theo hư ng thúc ñ y, gi i phóng m ingu n l c t p trung cho s n xu t ra c a c i v t ch t ñ ñ t m c tiêu tăngtrư ng kinh t , thì ho t ñ ng c a b máy nhà nư c ph i ñư c ñ i m i, c icách theo hư ng g n nh , hi u l c và hi u qu , thông su t t trung ương ñ ncơ s . V i vai trò là n n t ng v t ch t ñ m b o cho nhà nư c ho t ñ ng, TSCtrong khu v c HCSN gi v trí h t s c quan tr ng. M t m t, TSC trong khuv c HCSN là phương ti n ñ truy n t i thông tin, s lãnh ñ o ñi u hành qu nlý kinh t - xã h i c a nhà nư c, ñ ng th i là công c ñ th c hi n ý trí c anhà nư c trong ki m tra, ki m soát duy trì s n ñ nh và phát tri n kinh t - xãh i c a ñ t nư c theo nh ng m c tiêu ñã ñ nh trư c. M t khác, chúng ta ñ uñã bi t r ng quá trình s n xu t xã h i ch có th di n ra ñư c bình thư ng khi
  29. 29. 23có s qu n lý thư ng xuyên, liên t c c a nhà nư c. Trong xu th toàn c u hoákinh t hi n nay thì tác ñ ng c a ho t ñ ng qu n lý nhà nư c ñ i v i quá trìnhs n xu t xã h i c a m t qu c gia càng l n hơn bao gi h t. Th c ti n choth y, khi ho t ñ ng qu n lý nhà nư c kém hi u qu , ñ c bi t nh ng nư cx y ra m t n ñ nh v chính tr thì ngay l p t c n n kinh t rơi vào suy thoái,th m chí kh ng ho ng. V i ý nghĩa ñó, có th kh ng ñ nh: TSC trong khu v cHCSN là y u t c u thành c a quá trình s n xu t xã h i. 1.2.4. ð c ñi m c a tài s n công trong khu v c hành chínhs nghi p TSC trong khu v c HCSN có nh ng ñ c ñi m ch y u, ñó là: - Quy n s h u và quy n s d ng TSC trong khu v c HCSN có s táchr i, nghĩa là quy n s h u tài s n thu c v Nhà nư c, còn quy n s d ngñư c th c hi n b i t ng CQHC, ðVSN và các t ch c. - V m c ñích s d ng: TSC trong khu v c HCSN ñư c s d ng ph cv ho t ñ ng c a các CQHC, ðVSN và các t ch c ph c v l i ích chung c añ t nư c, c a nhân dân. - V ch ñ qu n lý: Nhà nư c là ch th qu n lý TSC trong khu v cHCSN, t m vĩ mô TSC ñư c qu n lý th ng nh t theo pháp lu t c a nhànư c, t m vi mô TSC ñư c Nhà nư c giao cho các CQHC, ðVSN và các tch c qu n lý, s d ng theo quy ñ nh, ch ñ c a Nhà nư c. CQHC, ðVSN vàcác t ch c ñư c giao nhi m v tr c ti p qu n lý, s d ng TSC l i khôngph i là ngư i có quy n s h u tài s n; do ñó n u không qu n lý ch t ch d nñ n vi c s d ng TSC lãng phí, th t thoát. - TSC trong khu v c HCSN r t ña d ng và phong phú, ñư c phân br ng trên ph m vi c nư c; m i lo i tài s n có tính năng, công d ng khácnhau và ñư c s d ng vào các m c ñích khác nhau, ñư c ñánh giá hi u qutheo nh ng tiêu th c khác nhau; TSC nhi u v s lư ng, l n v giá tr và m i
  30. 30. 24lo i tài s n l i có giá tr s d ng khác nhau, th i h n s d ng khácnhau…TSC có lo i không có kh năng tái t o ñư c ph i b o t n ñ phát tri n;do ñó vi c qu n lý ñ i v i m i lo i tài s n cũng có nh ng ñ c ñi mkhác nhau. - Giá tr c a TSC trong khu v c HCSN gi m d n trong quá trình sd ng; ph n giá tr gi m d n ñó ñư c xem là y u t chi phí tiêu dùng công(ñ i v i các CQHC); ñư c xem là y u t chi phí ñ t o ra các s n ph m d chv công (ñ i v i các ðVSN). 1.3. CƠ CH QU N LÝ NHÀ NƯ C ð I V I TÀI S N CÔNG TRONGKHU V C HÀNH CHÍNH S NGHI P 1.3.1. Qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trong khu v c hànhchính s nghi p 1.3.1.1. Khái ni m Theo Olga Kaganova and James Mckellar thì : “Qu n lý nhà nư c ñ iv i TSC có th ñư c ñ nh nghĩa là quá trình ñưa ra quy t ñ nh và th c hi nliên quan ñ n vi c mua, s d ng và thanh lý tài s n”[71,2]. Xu t phát t vai trò, ch c năng c a Nhà nư c và ñ c ñi m c a TSC,theo quan ñi m c a NCS thì: qu n lý nhà nư c ñ i v i TSC trong khu v cHCSN là s tác ñ ng có t ch c và b ng pháp quy n c a b máy nhà nư cñ i v i TSC trong khu v c HCSN nh m ñ m b o TSC ñư c ñ u tư xây d ngm i, mua s m, qu n lý, s d ng, x lý m t cách hi u qu , ti t ki m. 1.3.1.2. N i dung qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trong khuv c hành chính s nghi p N i dung qu n lý TSC trong khu v c HCSN là th c hi n qu n lý quátrình hình thành; khai thác, s d ng và quá trình k t thúc tài s n. N i dung cth như sau:
  31. 31. 25 a) Qu n lý quá trình hình thành TSC trong khu v c HCSN - Khi cơ quan ñư c thành l p, cùng v i quy ñ nh v ch c năng, nhi mv , t ch c b máy, biên ch cán b công ch c; cơ quan ñư c c p m t s tàis n g m: TSLV, PTðL và các tài s n khác...Bên c nh tài s n ñư c c p, cơquan ñư c ñ u tư xây d ng m i, mua s m tài s n t ngu n NSNN ho c cácngu n khác ñư c phép s d ng theo quy ñ nh c a pháp lu t. Quá trình nàyg m hai giai ño n: quy t ñ nh ch trương và th c hi n ñ u tư, mua s m TSC.Sau khi có ch trương; vi c ñ u tư, mua s m tài s n ñư c th c hi n theo quyñ nh v qu n lý ñ u tư xây d ng cơ b n và quy ñ nh v mua s m TSC doTTCP quy ñ nh. Toàn b tài s n này ñư c qu n lý theo quy ch do cơ quanxây d ng trên cơ s ch ñ c a Nhà nư c quy ñ nh và ñ c thù ho t ñ ng c acơ quan. - B sung tài s n: hàng năm căn c vào nhi m v ñư c giao ñơn v l pk ho ch b sung tài s n; vi c b sung tài s n hàng năm ñư c th c hi n nhưsau: Mua s m t ngu n NSNN ho c các ngu n khác ñư c phép s d ng theoquy ñ nh c a pháp lu t; ti p nh n tài s n t cơ quan, ñơn v ho c cá nhân khácho c thu h i t các d án ñã k t thúc. b) Qu n lý quá trình khai thác, s d ng TSC trong khu v c HCSN ðây là khâu có ý nghĩa quan tr ng trong vi c phát huy h t vai trò c aTSC. Qu n lý khâu này là th c hi n qu n lý TSC theo m c ñích, ch ñ , tiêuchu n, ñ nh m c; qu n lý quá trình thu h i, ñi u chuy n, bán tài s n t ñơn vnày sang ñơn v khác; qu n lý vi c b o dư ng, c i t o, s a ch a, nâng c p tàis n nh m duy trì ho t ñ ng c a TSC, ñ m b o cho vi c s d ng TSC có hi uqu , ti t ki m, ñáp ng ñư c nhu c u công tác c a các CQHC, ðVSN; n idung khâu này t p trung vào m t s v n ñ sau: (i) giao tài s n cho các ñơnv , cá nhân ch u trách nhi m tr c ti p qu n lý, s d ng. (ii) xây d ng và ban
  32. 32. 26hành n i quy, quy ch qu n lý TSC. (iii) m s sách k toán theo dõi tìnhhình bi n ñ ng c a TSC.(iv) th c hi n ch ñ kê khai, ñăng ký, báo cáo, ki mkê ñ t xu t và ñ nh kỳ TSC theo quy ñ nh c a pháp lu t. (v) ki m tra, thanhtra, giám sát quá trình qu n lý, s d ng TSC. (vi) b o dư ng, s a ch a TSCtheo yêu c u k thu t và ñ c ñi m s d ng. (vii) ñi u chuy n, bán, chuy n ñ is h u TSC. c) Qu n lý quá trình k t thúc s d ng TSC trong khu v c HCSN TSC trong khu v c HCSN ñưa vào s d ng sau m t th i gian nh t ñ nhñ u có quá trình k t thúc ñ thay th b ng tài s n khác (tr ñ t ñai và m t scông trình có tính ch t tài s n lâu b n khác). Khi TSC h t th i gian s d ng,ñã hao mòn h t ho c hư h ng không còn s d ng ñư c thì ph i ñư c ti nhành thanh lý ñ thu h i ph n giá tr có th thu h i ñư c cho NSNN và ñ ngth i ñó cũng là căn c ñ chu n b ñ u tư, mua s m tài s n m i. 1.3.2. Cơ ch qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trong khu v chành chính s nghi p 1.3.2.1. Khái ni m Cơ ch qu n lý kinh t là phương th c mà Nhà nư c s d ng ñ tácñ ng vào n n kinh t , ñ nh hư ng n n kinh t v n ñ ng theo các m c tiêu ñãxác ñ nh. Cơ ch qu n lý kinh t do ch th qu n lý, thông qua h th ng tch c, b máy qu n lý ñ ra ñư c quy ch hoá theo quy trình ban hành các vănb n qu n lý và s d ng nó ñ tác ñ ng vào ñ i tư ng qu n lý là cơ c u kinht , cũng t c là n n s n xu t xã h i, do ñó nó mang tính ch quan nhưng ñòih i ph i phù h p v i các ñi u ki n khách quan c th . T nh ng phân tích trên ñây v khái ni m, b n ch t cơ ch , cơ chqu n lý kinh t ; khái ni m, b n ch t c a TSC trong khu v c HCSN, theo NCScơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN là m t b ph n c a cơ ch qu n lý
  33. 33. 27 kinh t bao g m h th ng các quan ñi m, yêu c u v qu n lý; là s v n d ng nh ng ñòi h i c a các quy lu t khách quan c a s phát tri n kinh t xã h i nh m ñưa ra m c tiêu, nguyên t c, cách th c t ch c và nh ng ñi u ki n ñ m b o ñ th c hi n qu n lý TSC trong khu v c HCSN ti t ki m, hi u qu . 1.3.2.2. N i dung c a cơ ch qu n lý nhà nư c ñ i v i tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p T các khái ni m và quan ñi m ñư c phân tích trên ñây, theo NCS n i dung cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN th hi n qua sơ ñ 1.4: N I DUNG CƠ CH QU N LÝ TSC TRONG KHU V C HCSNQuan ñi m, ch Các m c tiêu Các nguyên t c Các công ctrương qu n lý Qu n lý TSC qu n lý TSC qu n lý TSCTSC trong khu trong khu v c trong khu v c trong khu v c v c HCSN HCSN HCSN HCSN Sơ ñ 1.4: N i dung cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN Trong sơ ñ 1.4 cho th y, n i dung cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN bao g m: a) Quan ñi m, ch trương qu n lý TSC trong khu v c HCSN: Theo t ñi n ti ng vi t thì:
  34. 34. 28 Quan ñi m là: “ ñi m xu t phát quy ñ nh phương hư ng suy nghĩ, cácxem xét và hi u các hi n tư ng, các v n ñ ”[68]. Ch trương là: “ ý ñ nh, quy t ñ nh v phương hư ng hành ñ ng- thư ngnói v công vi c chung”[68]. T khái ni m cơ b n nên trên theo NCS thì quan ñi m, ch trương qu nlý TSC trong khu v c HCSN là nh ng tư tư ng ch ñ o, các phương hư nghành ñ ng xuyên su t quá trình qu n lý trong khu v c HCSN t vi c xác ñ nhm c tiêu và l a ch n các gi i pháp trên cơ s huy ñ ng, s d ng t i ưu cácngu n l c và l i th phát tri n ñ ñ t ñư c m c tiêu xác ñ nh. b) H th ng các m c tiêu qu n lý TSC trong khu v c HCSN: cũng nhưcác ho t ñ ng khác, qu n lý nhà nư c ñ i v i TSC trong khu v c HCSN kh iñ u v i vi c xác ñ nh m c tiêu. ðó chính là tr ng thái mong ñ i, c n có c aNhà nư c trong vi c qu n lý TSC trong khu v c HCSN. Các m c tiêu ch raphương hư ng, yêu c u v s lư ng, ch t lư ng cho các ho t ñ ng qu n lýnhà nư c ñ i v i TSC trong khu v c HCSN nh m gi i quy t nh ng v n ñnhư: ngu n l c ñ u tư mua s m TSC t NSNN có h n, song nhu c u s d ngTSC c a các CQHC, ðVSN l i r t l n... Nh ng m c tiêu này ph i th hi nm t cách t p trung nh ng bi n ñ i v ch t và lư ng c a vi c qu n lý TSCtrong khu v c HCSN. Trong h th ng m c tiêu có m c tiêu l n (m c tiêut ng th ), m c tiêu nh (m c tiêu b ph n); m c tiêu trung gian, m c tiêucu i cùng, m c tiêu ñ nh tính và m c tiêu ñ nh lư ng... Do ñó, vi c ch n ñúngh th ng m c tiêu là v n ñ quan tr ng trong qu n lý nhà nư c ñ i v i TSCtrong khu v c HCSN. c) Các nguyên t c, chu n m c qu n lý nhà nư c ñ i v i TSC trong khuv c HCSN: Các nguyên t c, chu n m c qu n lý nhà nư c ñ i v i TSC trong khuv c HCSN là các quy t c ch ñ o, nh ng tiêu chu n hành vi mà các cơ quan
  35. 35. 29qu n lý TSC và các CQHC, ðVSN tr c ti p qu n lý tài s n ph i tuân theotrong quá trình qu n lý TSC trong khu v c HCSN. Các nguyên t c, chu nm c qu n lý nhà nư c ñ i v i TSC trong khu v c HCSN do con ngư i ñ t ranhưng không ph i do s suy nghĩ ch quan mà ph i tuân th các ñòi h ikhách quan; do v y, các nguyên t c, chu n m c qu n lý ph i phù h p v im c tiêu qu n lý, ph i ph n ánh ñúng các tính ch t và quan h qu n lý và ph iñ m b o tính h th ng, tính nh t quán và ph i ñư c ñ m b o b ng pháp lu t. Xu t phát t 6 nguyên t c t ch c và ho t ñ ng chung c a m i Nhànư c: (i) Ưu tiên chính tr - nh m b o v và phát tri n quy n l c chính tr vàNhà nư c, l i ích c a các th l c n m gi quy n l c nhà nư c trong xã h i.(ii) Huy ñ ng ñư c s tham gia c a ñông ñ o nhân dân vào công vi c qu n lýc a Nhà nư c. (iii) T p trung dân ch .(iv) Pháp ch xã h i. (v) Ti t ki m,hi u qu . (vi) K t h p qu n lý ngành và lãnh th . Qu n lý nhà nư c ñ i v iTSC trong khu v c HCSN c n có các nguyên t c cơ b n sau: - Nguyên t c ti t ki m, hi u qu : ñòi h i vi c qu n lý TSC trong khuv c HCSN ph i ti n hành ñ t k t qu mong mu n v i m c chi phí và t n th th p lý nh t trong ph m vi có th . Ti t ki m, hi u qu ph i ñ t ñư c s th ngnh t c a 2 yêu c u: + Kinh t : ñòi h i vi c ñ u tư, mua s m tài s n ñ u vào cho các CQHC,ðVSN ph i có ch t lư ng, v i m c giá th p nh t và ñư c cung ng k p th inh t. + Hi u qu : ñòi h i s lư ng và ch t lư ng thu ñư c c a vi c qu n lýTSC trong khu v c HCSN ph i l n nh t trong kh năng có th so v i chi phívà t n th t b ra. - Nguyên t c pháp ch xã h i: ñòi h i t ch c qu n lý TSC trong khuv c HCSN ph i d a trên cơ s Hi n pháp và pháp lu t c a Nhà nư c.
  36. 36. 30 - Nguyên t c công khai, minh b ch: ñây là yêu c u chính ñáng c a dânchúng và các cơ quan qu n lý TSC ñòi h i cho bi t các CQHC, ðVSN và cáct ch c ñ u tư mua s m TSC như th nào? Hi u qu s d ng ra sao? Ai làngư i ch u trách nhi m v nh ng v n ñ ñó? - Nguyên t c t p trung dân ch (phân c p qu n lý) : ñòi h i s phân c pph i ñ m b o m i quan h bi n ch ng gi a các ch th tham gia vào vi cqu n lý TSC trong khu v c HCSN theo ñó: CP th ng nh t qu n lý nhà nư cv TSC trong khu v c HCSN (thông qua lu t pháp, chi n lư c và các công cñi u ti t vĩ mô khác). S d ng phát huy ñư c tính ch ñ ng, sáng t o, t ch utrách nhi m c a các B , ngành, UBND các c p, các CQHC, ðVSN và các tch c trong vi c qu n lý TSC (thông qua các hình th c u quy n và traoquy n). d) Các công c qu n lý TSC trong khu v c HCSN ð ñ t ñư c các m c tiêu qu n lý, ch th qu n lý ph i t ch c, ph ih p, khích l , ñ ng viên, d n d t, ñ nh hư ng ho t ñ ng c a ñ i tư ng qu nlý vào m c tiêu ñã ñư c xác ñ nh trư c thông qua vi c s d ng h th ng cáccông c qu n lý.“Công c qu n lý là nh ng phương ti n, nh ng gi i pháp c ach th qu n lý nh m ñ nh hư ng, d n d t, khích l , ñi u hoà, ph i h p ho tñ ng c a con ngư i và c ng ñ ng ngư i trong vi c ñ t ñư c m c tiêu qu n lýñ ra” [45;20]. Gi a ch th qu n lý, ñ i tư ng qu n lý và m c tiêu c n ñ t ñư c cóm i quan h ch t ch th hi n qua sơ ñ 1.5. ð i tư ng qu n lý TSC trong khu v c HCSN ña d ng, phong phú, nênñ ñ t ñư c m c tiêu qu n lý ñòi h i Nhà nư c ph i có h th ng các công cqu n lý thích h p g m:
  37. 37. 31 Nhà nư c Xác ñ nh (Ch s h u TSC) M c tiêu qu n lý TSC trong khu v c HCSN Th c hi n Sơ ñ 1.5: Quan h ch th qu n lý- ñ i tư ng qu n lý- m c tiêu qu n lý d1) Công c t ch c - hành chính: - Các hình th c t ch c, b máy và ñ i ngũ cán b , công ch c qu n lýTSC trong khu v c HCSN: t ch c b máy qu n lý TSC trong khu v c HCSNñ u th c hi n theo mô hình phân c p qu n lý hành chính nhà nư c t trungương ñ n ñ a phương: + Nhà nư c (trung ương) là ch th qu n lý nhà nư c ñ i v i vi c qu nlý TSC trong khu v c HCSN, là cơ quan ñ i di n quy n s h u, có tráchnhi m cao nh t ñ i v i vi c qu n lý TSC trong khu v c HCSN. + Các cơ quan ch c năng qu n lý nhà nư c TSC ñ i v i trong khu v cHCSN bao g m: (i) Các B ngành ch u trách nhi m qu n lý nhà nư c ñ i v i TSC trongkhu v c HCSN theo u quy n c a CP như: BTC, B K ho ch và ð u tư, BXây d ng. (ii) Các B , ngành khác trung ương và UBND các c p ch u tráchnhi m qu n lý TSC trong khu v c HCSN thu c ph m vi qu n lý.
  38. 38. 32 (iii) Các CQHC, ðVSN tr c ti p qu n lý, s d ng TSC trong khu v cHCSN. - H th ng chính sách qu n lý g m: + H th ng các văn b n quy ph m pháp lu t, chính sách, ch ñ , qu n lýTSC trong khu v c HCSN. + H th ng v tiêu chu n, ñ nh m c: (i) ð i v i TSLV: tiêu chu n, ñ nh m c s d ng TSLV, tiêu chu n ñ nhm c ñ u tư xây d ng (su t ñ u tư xây d ng), ñ nh m c b o dư ng, c i t o,s a ch a, ñ nh m c thuê TSLV. (ii) ð i v i PTðL: tiêu chu n, ñ nh m c s d ng xe ô tô, xe máy công;ñ nh m c b o dư ng, s a ch a, ñ nh m c thuê PTðL... (iii) ð i v i các lo i tài s n khác: tiêu chu n, ñ nh m c s d ng trangthi t b làm vi c; ñi n tho i c ñ nh, ñi n tho i di ñ ng... d2) Công c kinh t : g m h th ng quy ho ch và các ñòn b y kinh tnhư ngân sách, ñ u tư, ñ nh giá v.v... d3) Công c thông tin, tuyên truy n, giáo d c: là h th ng thông tin vTSC trong khu v c HCSN, h th ng ñào t o t p hu n cho các cán b côngch c làm công tác qu n lý TSC; h th ng thông tuy n truy n cho các ñ itư ng tr c ti p qu n lý, s d ng TSC trong khu v c HCSN. d4) Công c ñ c thù theo t ng lĩnh v c: công c k thu t, nghi p v ñ ctrưng cho lĩnh v c qu n lý: ví d như qu n lý TSLV g m: ño ñ c, l p b n ññ a chính, quy ho ch thi t k , tiêu chu n xây d ng... d5) Công c khác: thanh tra, ki m tra, giám sát vi c th c hi n ch ñqu n lý TSC và h th ng các ch tài x lý vi ph m ch ñ qu n lý TSC trongkhu v c HCSN.
  39. 39. 33 1.3.3. Vai trò c a cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hànhchính s nghi p Cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN gi vai trò quan tr ng, làchìa khoá ñ d n ñ n thành công c a vi c qu n lý TSC trong khu v cHCSN vì: Th nh t, do cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN bao g m hth ng các quan ñi m, m c tiêu, nguyên t c, cách th c t ch c và nh ng ñi uki n ñ m b o ñ th c hi n qu n lý TSC trong khu v c HCSN ti t ki m, hi uqu nên vai trò hàng ñ u c a cơ ch là ñ nh hư ng, hư ng d n, ch d n hànhvi và t o khuôn kh cho vi c t ch c qu n lý TSC c a các cơ quan, ñơn v .Vi c quy t ñ nh mua s m, ñ u tư cái gì, ñâu; vi c quy t ñ nh ñi u chuy n,bán, thanh lý tài s n gì.... ñ u ph i căn c vào nhu c u th c t và các quy ñ nhc a Nhà nư c trung ương và ñ a phương. Ngoài ra cơ ch còn có tác d nghư ng d n trong m i quan h qua l i gi a các cơ quan v i nhau, gi a conngư i v i nhau thông qua trình t , th t c th m quy n, cách th c th c hi ncông vi c ñó như th nào. Th hai, Cơ ch có tác d ng như nh ng căn c , cơ s chu n m c ñqu n lý TSC trong khu v c HCSN. Vi c phân bi t hành vi ñúng- sai, t t -x u,hi u qu - không hi u qu ñ u ph i căn c vào nh ng giá tr , chu n m c;nh ng quy ñ nh c a cơ ch . Th ba, Cơ ch qu n lý có vai trò làm gi m tính b t ñ nh b ng cáchcung c p thông tin c n thi t và thi t l p m t cơ ch n ñ nh cho m i quan hqua l i gi a các cơ quan, ñơn v trong b máy qu n lý nhà nư c. 1.4. HI U L C VÀ HI U QU C A CƠ CH QU N LÝ TÀI S N CÔNGTRONG KHU V C HÀNH CHÍNH S NGHI P 1.4.1. S c n thi t ph i nâng cao hi u l c, hi u qu c a cơ ch qu nlý tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p
  40. 40. 34 - Vi c nâng cao hi u l c, hi u qu cơ ch qu n lý TSC trong khu v cHCSN là c n thi t do m t s nguyên nhân sau: Th nh t, TSC trong khu v c HCSN là tài s n v t ch t, c a c i c a ñ tnư c, c a nhân dân ph n ánh s c m nh kinh t c a ñ t nư c, là ti n ñ , là y ut v t ch t ñ nhà nư c t ch c th c hi n các m c tiêu kinh t xã h i ñ ra.ð i v i m t qu c gia, TSC trong khu v c HCSN có kh i lư ng l n nhưngkhông ph i là vô h n do ñó vi c qu n lý t t ñ t o l p, khai thác s d ng TSChi u qu là ñòi h i khách quan trong quá trình xây d ng và phát tri n ñ tnư c. ðó là nhi m v quan tr ng c a Nhà nư c m i qu c gia. Th hai, Nâng cao hi u l c, hi u qu cũng có nghĩa là hư ng ho t ñ ngs d ng TSC phù h p v i chi n lư c phát tri n kinh t - xã h i c a ñ t nư c. Vi c s d ng, khai thác TSC trong khu v c HCSN có tác d ng kíchthích quá trình phát tri n kinh t xã h i, tác ñ ng l n ñ n s phát tri n c am t qu c gia. Vi c buông l ng qu n lý TSC trong khu v c HCSN ho c năngl c qu n lý y u kém d n ñ n lãng phí, th t thoát làm suy gi m ngu n n i l cc a ñ t nư c. Do ñó, vi c nâng cao hi u l c, hi u qu cơ ch qu n lý TSCtrong khu v c HCSN phù h p v i chi n lư c phát tri n kinh t - xã h i c añ t nư c là vi c làm c n thi t. Th ba, TSC trong khu v c HCSN là ph n v n hi n v t trong các cơquan ñư c hình thành ch y u t ngu n chi tiêu công. ðó là ñi u ki n ñ mb o cho các CQHC, ðVSN th c hi n t t ch c năng, nhi m v ñư c giao,ph n ánh trình ñ hi n ñ i hoá c a n n hành chính qu c gia, hi n ñ i hoá ho tñ ng công s . Qu n lý t t TSC trong khu v c HCSN thông qua vi c ñ u tưxây d ng m i, mua s m, qu n lý, s d ng, x lý TSC ch ng th t thoát lãngphí là trách nhi m, là nghĩa v c a m i cán b công ch c trong CQHC,ðVSN và các t ch c.
  41. 41. 35 Th tư, Qu n lý TSC trong khu v c HCSN hi u qu , ti t ki m là yêuc u mong mu n c a m i công dân. Vi c qu n lý TSC hi u qu , ti t ki m có ýnghĩa kinh t , chính tr và xã h i to l n. Uy tín c a Nhà nư c, c a cán bcông ch c nhà nư c m t ph n r t l n ñư c ñánh giá thông qua vi c qu n lý,s d ng TSC trong khu v c HCSN. - Hi u l c c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN ph i hư ng t ivà luôn g n v i hi u qu . Trong th c t , không ph i bao gi hi u l c cũng ñili n v i hi u qu , nhi u trư ng h p có hi u l c nhưng không có hi u qu .Trong qu n lý TSC trong khu v c HCSN thư ng x y ra tình hu ng không thtính ñư c hi u qu và không th l y tiêu chu n hi u qu làm m c tiêu t ithư ng. Trong trư ng h p thiên tai, ñ ch h a thì không th tính toán thi t hơnv kinh t là bao nhiêu m i hành ñ ng mà trái l i hi u l c qu n lý ph i ñ t lênhàng ñ u. Trong trư ng h p cơ quan qu n lý Nhà nư c ban hành quy t ñ nhthu h i tài s n c a CQHC,ðVSN do s d ng lãng phí, sai m c ñích thì lúc ñócác quy t ñ nh qu n lý ph i ñư c ch p hành nghiêm túc tuy t ñ i. Trongtrư ng h p khác do quy t ñ nh qu n lý thi u khách quan, khoa h c nhưng v iquy n l c tuy t ñ i ch th qu n lý b t bu c ph i ch p hành. 1.4.2. Ch tiêu ñánh giá hi u l c, hi u qu cơ ch qu n lý tài s ncông trong khu v c hành chính s nghi p ð ñánh giá hi u l c, hi u qu cơ ch qu n lý TSC trong khu v cHCSN, c n thi t ph i xây d ng các ch tiêu. Các ch tiêu là thư c ño ñánh giáhi u qu , hi u l c cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN. Có th nghiênc u ñánh giá hi u l c, hi u qu cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSNthông qua hai nhóm ch tiêu cơ b n: - Các tiêu chí ñánh giá mang tính ñ nh tính: ph n ánh nh ng tiêu chíñánh giá không lư ng hoá ñư c. ðánh giá hi u l c, hi u qu cơ ch qu n lýTSC trong khu v c HCSN d a trên các tiêu chí này ph thu c nhi u vào nh n
  42. 42. 36ñ nh ch quan c a ngư i th c hi n, thư ng là nh ng chuyên gia giàu kinhnghi m. - Các tiêu chí ñánh giá mang tính ñ nh lư ng: là nh ng tiêu chí dùng ñño lư ng v m t s lư ng, tiêu chí này ñư c căn c vào các y u t ñ u vào,ñ u ra, k t qu c a m t lo i tài s n c th . 1.4.2.1. Ch tiêu ñánh giá hi u l c cơ ch qu n lý tài s n công trongkhu v c hành chính s nghi p - Hi u l c c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN: ñòi h i cơ chqu n lý TSC trong khu v c HCSN ph i ñem l i hi u qu nhanh nh t và b nv ng nh t cho b i s hài lòng c a ngư i qu n lý và xã h i nhìn vào. - Khi ñánh giá hi u l c c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSNngư i ta thư ng s d ng các ch tiêu ñ nh tính, ñó là: + Tính uy nghiêm c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN: Nhànư c là ch th qu n lý toàn b TSC trong khu v c HCSN. Kh năng th hi nquy n l c và m c ñ quy n uy ñ t ñư c khi Nhà nư c th c hi n ch c năngqu n lý nhà nư c ñ i v i TSC trong khu v c HCSN ñư c th hi n tính uynghiêm c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN (thông qua các quy tñ nh qu n lý TSC trong khu v c HCSN). Nó th hi n ra s hư ng ng tíchc c, s th a hành tri t ñ c a các t ch c, cá nhân mà quy t ñ nh tác ñ ngñ n, bi u hi n k t qu th c hi n quy t ñ nh ñúng m c tiêu ñ t ra v i slư ng, ch t lư ng và th i gian d ki n mà công s c ti n c a, th i gian b rañ th c hi n quy t ñ nh l i th p nh t ho c là chi phí cho s kh c ph c các sail ch v qu n lý nh nh t t c là hi u qu qu n lý cao nh t. + M c ñ t giác ch p hành cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSNt phía các CQHC, ðVSN, các cán b , công ch c tr c ti p qu n lý, s d ngTSC: khi các CQHC, ðVSN, các cán b , công ch c tr c ti p qu n lý, s d ngTSC t giác ch p hành cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN thông qua
  43. 43. 37các quy t ñ nh qu n lý, ñi u ñó có nghĩa là cơ ch qu n lý TSC trong khu v cHCSN phát huy hi u l c. ði u ñó ch ng t ch t lư ng c a các quy t ñ nhqu n lý TSC trong khu v c HCSN không ch có cơ s khoa h c, có tính hi nth c mà còn phù h p v i l i ích gi a Nhà nư c v i l i ích c a các CQHC,ðVSN, các cán b , công ch c nên có tác d ng kích thích, ñ ng viên cácCQHC, ðVSN, các cán b , công ch c t giác ch p hành và th c hi n nghiêmch nh. 1.4.2.2. Ch tiêu ñánh giá hi u qu cơ ch qu n lý tài s n công trongkhu v c hành chính s nghi p - Hi u qu c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN ñòi h i slư ng và ch t lư ng thu ñư c c a vi c qu n lý TSC trong khu v c HCSNph i l n nh t trong kh năng có th so v i chi phí và t n th t b ra. - Ch tiêu ñánh giá hi u qu cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSNtheo quan ñi m c a NCS ñư c hi u là nh ng quy ñ nh, quy ư c ñư c xâyd ng d a trên cơ s kinh t xã h i và pháp lu t c a Nhà nư c ñ làm cơ sñ i chi u, ñánh giá vi c qu n lý TSC trong khu v c HCSN. ðó là h th ngcác ch tiêu, chu n m c dùng ñ tính toán, xác ñ nh hi u qu s d ng c a tàis n m t cách toàn di n, khách quan. - ðánh giá hi u qu cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN theoquan ñi m c a NCS ñư c hi u là vi c s d ng ch tiêu ñ xác ñ nh hi u ququ n lý TSC trong khu v c HCSN, là phương pháp ti p c n m t cách có hth ng, khách quan m t lo i TSC c th t khâu mua s m, ñ u tư xây d ngm i, qu n lý, s d ng, thanh lý nh m xác ñ nh tính phù h p, hi u qu c aTSC. - M t s tiêu chí ñ nh tính cơ b n khi ñánh giá hi u qu cơ ch qu n lýTSC trong khu v c HCSN:
  44. 44. 38 + Hi u qu kinh t xã h i mà cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSNmang l i. Nh ng l i ích mà n n kinh t - xã h i thu ñư c chính là s ñáp ngc a tài s n ñ i v i vi c th c hi n các m c tiêu chung c a xã h i, c a n n kinht . Nh ng ñáp ng này có th ñư c xem xét mang tính ch t ñ nh tính như ñáp ng các m c tiêu phát tri n kinh t , ph c v vi c th c hi n các ch trương,chính sách c a nhà nư c… ho c ño lư ng b ng các tính toán ñ nh lư ng nhưm c tăng thu NSNN, m c gia tăng s ngư i có vi c làm, s b nh nhân ñư ckhám ch a b nh (ñ i v i các tài s n là TSLV, máy móc thi t b trong cácb nh vi n), s h c sinh ñư c h c t p (ñ i v i các tài s n là TSLV, máy mócthi t b trong các trư ng h c)… + S phù h p c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN so ch cnăng, nhi m v c a ñơn v . Ch tiêu này ñư c làm rõ hơn thông qua vi c làmrõ các câu h i: Chúng ta có c n tài s n này không? T i sao chúng ta l i c nnó? Cách th c s d ng là gì? Khi nào chúng ta c n ñ n tài s n này? Chúng tacó c n nó trong hi n t i và trong tương lai hay không? Bây gi chúng ta c nnó nhưng trong tương lai thì không ph i không? Cách th c s d ng haynh ng cách th c s d ng có “v trí c th ” ph i không? + Tác ñ ng c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN ñ n ch cnăng, nhi m v c a ñơn v . S tác ñ ng này ñư c làm rõ hơn v i các câu h i:cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN có tác ñ ng như th nào ñ n vi cth c hi n ch c năng, nhi m v c a ñơn v ; các tác ñ ng này có tích c ckhông? có d ñoán trư c ñư c không? cơ ch qu n lý TSC trong khu v cHCSN có th mang l i thu nh p cho cơ quan, ñơn v hay không? - Các ch tiêu ñánh giá mang tính ñ nh lư ng, tiêu chí này ch y u ñư cáp d ng ñ i v i TSC c a các ðVSN cung ng d ch v công: + ð u vào là các ngu n l c ñư c s d ng ñ t o ra tài s n và v n hànhtài s n. Các chi phí này bao g m: chi phí ñ u tư, mua s m, chi phí hao mòn
  45. 45. 39(kh u hao) tài s n, chi phí s a ch a tài s n; chi phí qu n lý, khai thác tài s n:ñư c tính b ng t ng các kho n chi phí b máy qu n lý: lương, b o hi m xãh i, b o hi m y t ... và các chi phí khác. Giá tr xã h i c a ñ u vào ñư c tínhb ng chi phí ñ u vào. Tiêu chí ñánh giá k t qu ho t ñ ng là tính kinh t như:vi c mua s m tài s n k p th i, có ch t lư ng t t v i chi phí th p nh t. + ð u ra: chính là các d ch v công ñư c cung ng cho xã h i: slư ng, ch t lư ng, giá thành, tính cung ng k p th i. Tiêu chí ñánh giá k t quho t ñ ng tương ng v i ñ u ra là hi u qu , có nghĩa là gi m thi u tác ñ ngchi phí ñ u vào ñ i v i m t ñơn v ñ u ra (ho c t i ña hóa lư ng ñ u ra tương ng v i t ng chi phí ñ u vào ñã ñư c xác ñ nh). + K t qu là m c ñích ñ t ñư c b ng vi c s d ng tài s n t o ra cácd ch v công và ñ m b o cung ng các d ch v công theo ñúng các m c tiêu,nguyên t c ñã ch n và ch c năng, nhi m v c a ñơn v . Giá tr xã h i c a k tqu ñư c ñánh giá thông qua vi c ph n ng c a ngư i dân trên các phươngti n thông tin ñ i chúng ho c các cu c ñi u tra dư lu n xã h i. Tiêu chí ñánhgiá k t qu ho t ñ ng tương ng v i k t qu là tình hi u l c, t c là t i ña hóacác ñ u ra ñư c t o ra. 1.4.3. Các nhân t nh hư ng ñ n hi u qu , hi u l c c a cơ chqu n lý tài s n công trong khu v c hành chính s nghi p Vi c phân tích các nhân t nh hư ng ñ n hi u qu , hi u l c c a cơ chqu n lý TSC trong khu v c HCSN là v n ñ c n thi t ñ l a ch n nh ngphương th c, cách th c và xác ñ nh các nguyên t c, ñi u ki n v n hành phùh p v i các quy lu t khách quan. Xu t phát t th c t qu n lý TSC trong khuv c HCSN, theo quan ñi m c a NCS, các nhân t nh hư ng ñ n hi u qu vàhi u l c c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN bao g m: a) Nhóm các nhân t t h th ng cơ ch qu n lý TSC trong khu v cHCSN:
  46. 46. 40 - S phù h p c a h th ng văn b n quy ph m pháp lu t, chính sách, chñ , qu n lý TSC trong khu v c HCSN v i th c t : Trong h th ng cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN thì các y u tpháp lu t (h th ng văn b n quy ph m pháp lu t, chính sách, ch ñ , qu n lýTSC trong khu v c HCSN) ph n ánh hi u l c, hi u qu qu n lý thư ng rõ nétnh t. Trong ñi u ki n chuy n cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN t cơch qu n lý t p trung quan liêu bao c p sang qu n lý theo cơ ch th trư ng cós qu n lý c a Nhà nư c theo ñ nh hư ng xã h i ch nghĩa, n u có m t hth ng chính sách, ch ñ , qu n lý TSC trong khu v c HCSN h p lý, sát v ith c ti n s là ti n ñ thu n l i ñ qu n lý TSC trong khu v c HCSN hi uqu , ti t ki m, ñ ng th i h n ch ñ n m c th p nh t hi n tư ng tham ô, thamnhũng, lãng phí, th t thoát TSC ñang x y ra ph bi n trong xã h i. M t khácquá trình qu n lý TSC trong khu v c HCSN thu ñư c hi u qu nhi u hay ítcũng ph n l n ph thu c vào tính h p lý, thông thoáng c a chính sách. Ngư cl i tính không ñ ng b , thi u nh t quán s gây c n tr r t l n ñ n hi u l c vàhi u qu cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN. Vì v y vi c ho ch ñ nhcác chính sách qu n lý TSC trong khu v c HCSN ph i ñư c ti n hành m tcách th n tr ng, k p th i v i ch t lư ng cao ñ so n th o ra các chính sách sátv i th c t , s m ñi vào ñ i s ng xã h i ph c v t t nh t quá trình công nghi phoá, hi n ñ i hoá ñ t nư c. - Năng l c c a cán b công ch c làm công tác qu n lý TSC trong khuv c HCSN: cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN do ñ i ngũ cán b côngch c làm công tác qu n lý TSC ho ch ñ nh và th c thi. Do ñó hi u l c, hi uqu cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN ph thu c vào năng l c c a cánb , công ch c làm công tác qu n lý TSC trong khu v c HCSN trong vi c th chi n ñúng vai trò, ch c năng trong xây d ng, v n hành và ch p hành ñúng cơch qu n lý. Cán b , công ch c làm công tác qu n lý TSC có nh n th c sâu
  47. 47. 41s c v vai trò, t m quan tr ng c a TSC trong khu v c HCSN, có trình ñchuyên môn ch c, có ph m ch t ñ o ñ c t t (có tâm và có t m) s giúp choquá trình qu n lý TSC trong khu v c HCSN thu ñư c hi u qu . b) Nhóm các nhân t t ñ i tư ng qu n lý ð i tư ng c a h th ng qu n lý TSC trong khu v c HCSN ñó là cácCQHC, ðVSN và các cán b công ch c tr c ti p qu n lý, s d ng tài s n.ðây là m t h th ng c c kỳ ph c t p v i trình ñ , năng l c, ph m ch t, nhuc u và cách ng x khác nhau và do ñó các ph n ng v i các quy t ñ nh qu nlý TSC trong khu v c HCSN cũng r t khác nhau. Trình ñ dân trí, trình ñvăn hoá, hi u bi t pháp lu t c a cán b , công ch c tr c ti p qu n lý, s d ngtài s n cũng quy t ñ nh t i hành vi ng x ñ i v i các quy t ñ nh qu n lý.N u ý th c tuân th pháp lu t và chính sách c a cán b công ch c tr c ti pqu n lý, s d ng tài s n ñư c nâng cao thì s góp ph n nâng cao hi u l c vàhi u qu cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN. Tuy nhiên, trình ñ vănhoá theo nghĩa r ng nh t là văn hoá pháp lu t không ph i t nhiên mà có; nób t ngu n t truy n th ng dân t c, s ph n ñ u rèn luy n c a m i ngư i vàkhông th thi u s thuy t ph c, giáo d c qu n lý c a h th ng chính tr trongñó có nhà nư c. c) Nhóm các nhân t khách quan n m ngoài hai nhóm nhân t nêutrên: ñó là nh ng y u t b t thư ng như thiên tai, ñ nh h a ho c các nhân tqu c t ... Trong th c t , n n kinh t luôn luôn bi n ñ ng và ch u tác ñ ng c a r tnhi u các nhân t khác quan n m ngoài ý mu n c a ch th qu n lý. Trongñi u ki n thiên tai thì vi c ch ng ñ v i thiên nhiên là trên h t, còn vi c tuânth pháp lu t, ch p hành cơ ch chính sách c a Nhà nư c có th không ñư cquan tâm nhi u và như v y hi u l c c a cơ ch qu n lý có nguy cơ b suy
  48. 48. 42gi m. Trư ng h p có chi n tranh ho c b t n v chính tr ñ u nh hư ng tiêuc c ñ n hi u l c và hi u qu c a cơ ch qu n lý. Trong quá trình h i nh p qu c t , toàn c u hoá, qu c t hoá thì hi ul c, hi u qu c a cơ ch qu n lý TSC trong khu v c HCSN trên cơ s cơ chcũ s gi m, th m chí m t hi u l c. N u không mu n ñi u ñó thì chúng ta bu cph i c i t l i h th ng lu t pháp, chính sách cho phù h p v i thông l qu ct . Như v y ñi u ki n h i nh p kinh t qu c t có nh hư ng r t l n ñ n hi ul c và hi u qu c a cơ ch qu n lý c v tư duy, nh n th c và th c ti n v nhành cơ ch . 1.5. CƠ CH QU N LÝ TÀI S N CÔNG TRONG KHU V C HÀNHCHÍNH S NGHI P M TS NƯ C TRÊN TH GI I VÀ KH NĂNG V ND NG VI T NAM 1.5.1. Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính snghi p Trung Qu c 1.5.1.1. Các m c tiêu ch y u qu n lý tài s n công trong khu v chành chính s nghi p CP Trung qu c ñã xác ñ nh c th m c tiêu ch y u c a vi c qu n lýTSC trong khu v c HCSN là: xây d ng và hoàn thi n các cơ ch , chính sáchqu n lý TSC trong khu v c HCSN nh m xác ñ nh rõ quan h v quy n s h uvà quy n s d ng tài s n, ñ m b o TSC trong khu v c HCSN ñư c s d ngti t ki m và có hi u qu . 1.5.1.2. Các chu n m c, nguyên t c qu n lý tài s n công trong khuv c hành chính s nghi p Nhà nư c Trung qu c qu n lý m i TSC trong khu v c HCSN, giv ng nguyên t c tách bi t gi a quy n s h u v i quy n s d ng, th c hi nch ñ qu n lý theo nguyên t c Nhà nư c n m quy n s h u th ng nh t,
  49. 49. 43chính quy n giám sát, qu n lý theo t ng c p và ñơn v ñư c quy n chi m h uvà s d ng tài s n này. 1.5.1.3. Các công c qu n lý tài s n công trong khu v c hành chínhs nghi p 1. T ch c b máy qu n lý TSC trong khu v c HCSN: ð qu n lý TSCtrong khu v c HCSN năm 2003, CP Trung Qu c ñã thành l p B Qu n lý tàis n qu c gia. Các nhi m v cơ b n c a B là: (i) ð i di n ch s h u TSC thu c s h u c a CP Trung Qu c. (ii) Ngăn ch n m i trư ng h p hư hao, t n th t m t mát tài s n b ngcác bi n pháp theo quy ñ nh c a pháp lu t. (iii) Xây d ng trình Qu c V vi n ban hành lu t và các chính sách chñ dư i lu t; tr c ti p ban hành các ch ñ , văn b n hư ng d n các v n ñliên quan ñ n TSC trong khu v c HCSN. 2. H th ng chính sách qu n lý: CP Trung Qu c ñã ban hành h th ngcác quy ñ nh v qu n TSC lý trong khu v c HCSN g m: - Quy ñ nh v tiêu chu n, ñ nh m c s d ng tài s n: + ð i v i TSLV: quy ñ nh di n tích s d ng làm vi c cho t ng ch cdanh: B trư ng, Th trư ng, C c trư ng...trong t ng s di n tích TSLV c acác cơ quan có kho ng 40% là di n tích ph tr g m: nhà v sinh, nhà ăn... + ð i v i xe ô tô: Ch c danh B trư ng, Ch t ch t nh ñư c trang b01 xe ôtô thư ng xuyên ph c v công tác có phân kh i xilanh 3.0, giá mua t iña là 45 v n nhân dân t (tương ñương 900 tri u ñ ng VND)… C p v thu cB : 10-15 ngư i ñư c trang b 01 xe có phân kh i xilanh < 2.0, giá mua t i ñalà 25 v n nhân dân t (tương ñương 500 tri u ñ ng VND). + Quy ñ nh v qu n lý tài s n: trong quá trình qu n lý, các ñơn v tr cti p s d ng TSC ph i th c hi n ch ñ ñăng ký v i B Qu n lý tài s n qu cgia. CP ñã xác ñ nh rõ gi i h n quy n h n, trách nhi m c a ñơn v trong vi c
  50. 50. 44qu n lý bao g m: quy n mua s m, x lý, ñánh giá, trách nhi m th ng kê báocáo v i cơ quan qu n lý tài s n. Vi c s d ng tài s n ph i tuân th theo tiêuchu n, ñ nh m c và các ch ñ do Nhà nư c quy ñ nh. Trong ñó, m t ñi mñáng lưu ý là cơ ch qu n lý tài s n c a các ðVSN ñư c m r ng hơn so v icác CQHC. C th là các ðVSN có th ñư c phép chuy n m t b ph n tài s nsang s d ng ñ kinh doanh, v i ñi u ki n các ñơn v này ph i ñ m b o hoànthành nhi m v Nhà nư c giao. Cơ quan qu n lý TSC các c p th c hi n giámsát, ki m tra hi u qu kinh t c a công vi c này. Xác nh n vi c phân chia gi anhà nư c v i ñơn v v thu nh p c a vi c s d ng tài s n chuy n sang tài s nkinh doanh. Còn các CQHC không có quy n này. 1.5.2. Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính snghi p C ng hoà Pháp 1.5.2.1. Các m c tiêu qu n lý tài s n công trong khu v c hành chínhs nghi p CP Pháp ñã xác ñ nh các m c tiêu qu n lý TSC trong khu v c HCSNñó là: (i) Nâng cao hi u qu c a vi c qu n lý TSC trong khu v c HCSN. (ii)Theo dõi, n m b t ñư c toàn b s TSC hi n có trong c nư c (c v slư ng, ch t lư ng và giá tr ). (iii) T i ưu hoá chi phí ho t ñ ng và qu n lýTSC. (iv) Xác ñ nh và cơ c u ch c năng, nhi m v c a nh ng "ch s h u"khác nhau trong vi c qu n lý TSC trong khu v c HCSN. (v) Giao quy n qu nlý g n v i trách nhi m cho các b , cơ quan, ñơn v trong vi c s d ng ngu nTSC c a h d a vào m t s ñánh giá hi u qu ñơn gi n. 1.5.2.2. Các chu n m c, nguyên t c qu n lý tài s n công trong khuv c hành chính s nghi p Qu n lý TSC trong khu v c HCSN c ng hoà Pháp ñư c th c hi ntrên nguyên t c m i B , ñ a phương ch u trách nhi m qu n lý TSC c a B
  51. 51. 45mình. Nguyên t c này cho phép phân c p m nh hơn trong vi c ra quy t ñ nhvà trao trách nhi m qu n lý tài s n cho các B , ñ a phương. 1.5.2.3. Các công c qu n lý tài s n công trong khu v c hành chínhs nghi p 1. T ch c b máy qu n lý TSC trong khu v c HCSN: vi c qu n lý TSCtrong khu v c HCSN ñư c giao nhi m v cho các cơ quan sau: - B Kinh t , Tài chính và Công nghi p: ch u trách nhi m chung vqu n lý và ñ nh giá trong khu v c HCSN. Các ch c năng chính g m: (i) ð nhhư ng chính sách, phát tri n các hư ng d n v TSC, trình c p có th m quy nban hành văn b n quy ph m pháp lu t v qu n lý TSC trong khu v c HCSN;(ii) Xác nh n các giao d ch liên quan ñ n TSC có giá tr l n hơn 75.000 USDdo các CQHC công th c hi n; (iii) Bán, chuy n như ng tài s n. - Toà Hành chính: là cơ quan xét x t t c nh ng v n ñ pháp lu t cóliên quan ñ n TSC. 2. H th ng chính sách qu n lý: ð qu n lý TSC trong khu v c HCSN,CP Pháp ñã ban hành Lu t công s n. Theo quy ñ nh này, TSC trong khu v cHCSN ñư c qu n lý b i m t h th ng pháp lu t và th ch ñ c bi t nh m m cñích b o v tài s n kh i b chia c t, xâm ph m và thi t h i. Lu t cũng c mm i hình th c s d ng TSC ngoài quy n s d ng thông thư ng mà không cógi y phép h p l . ð i v i nh ng tài s n không c n thi t ho c s d ng khônghi u qu thì ñư c ñem bán, chuy n như ng. Cơ quan qu n lý TSC là ngư iñ i di n duy nh t c a Nhà nư c có quy n ti n hành chuy n như ng hay chothuê các tài s n này cũng như nh p qu các ngu n thu t ngu n tài s n này.Ngoài ra, ñ qu n lý TSC trong khu v c HCSN có hi u qu , Pháp s d ngb ng t ng h p TSC (TGPE). ðây là b ng t ng h p ñăng ký danh m c cácTSLV c a Nhà nư c, k c các công s t qu n có tính ch t hành chính c achính quy n trung ương n m quy n s h u hay s d ng. B ng t ng h p này
  52. 52. 46ph c v vi c n m và theo dõi tình hình qu n lý, s d ng bi n ñ ng tăng gi mv b t ñ ng s n c a Nhà nư c ñ làm cơ s cho vi c ho ch ñ nh chính sáchñ t ñai, quy ho ch lãnh th và ph c v các d ch v công c ng. B ng t ng h pTSC ñư c s h tr c a chương trình ph n m m tin h c do cơ quan qu n lýcông s n thi t l p và c p nh t theo các trình t quy ñ nh. 1.5.3. Cơ ch qu n lý tài s n công trong khu v c hành chính snghi p Canaña 1.5.3.1. Các m c tiêu qu n lý tài s n công trong khu v c hành chínhs nghi p Năm 1993, U ban tài chính qu c gia ñã thông qua chính sách qu n lýtài s n c a CP theo ñó m c tiêu qu n lý tài s n ph i nh m t i ña hoá l i thkinh t trong dài h n c a CP. 1.5.3.2. Các chu n m c nguyên t c qu n lý tài s n công trong khuv c hành chính s nghi p Th nh t, Công khai, minh b ch và công b ng: theo ñó t t c các giaod ch liên quan t i l i ích thu ñư c, quy n s h u, qu n lý và b trí tài s nthu c liên bang qu n lý ph i ñư c th c hi n m t cách công khai, minh b chvà công b ng. Th hai, Vi c qu n lý TSC trong khu v c HCSN ph i ñư c phân công,phân c p và u quy n rõ ràng. Th ba, TSC trong khu v c HCSN ph i ñư c qu n lý, s d ng ñúngm c ñích không ñư c cho thuê, như ng bán, trao ñ i. 1.5.3.3. Các công c qu n lý tài s n công trong khu v c hành chínhs nghi p 1. T ch c b máy qu n lý TSC trong khu v c HCSN: CP Canañath ng nh t qu n lý TSC trong khu v c HCSN. Song, CP không giao cho các
  53. 53. 47CQHC, ðVSN tr c ti p qu n lý tài s n mà CP thành l p ñơn v chuyên qu nlý tài s n là: - Công ty qu n lý ñ t ñai, b t ñ ng s n Canaña: là doanh nghi p nhànư c tr c thu c CP Canaña. Công ty này ho t ñ ng theo phương th c t chv tài chính và ñư c ñi u hành b i Ban giám ñ c (T ng giám ñ c là do H iñ ng B trư ng ch ñ nh), có c ñông duy nh t là CP. Ch c năng ch y u c acông ty là: Bán b t ñ ng s n là nhà, ñ t; Cho thuê nhà ñ t; Thúc ñ y giá trm i t o ra ho c trư c khi bán; Qu n lý tài s n; Giám sát và ñ ng viên thu tàis n; ð nh giá tài s n trư c khi bán. - Trung tâm qu n lý thi t b v n t i ñ qu n lý xe ô tô c a các cơ quanCP và th c hi n cho các cơ quan CP thuê theo h p ñ ng kinh t . 2. H th ng chính sách qu n lý: - Trư c năm 1995, CP Canaña giao TSC trong khu v c HCSN chocác B , ngành, CQHC, ðVSN tr c ti p qu n lý, s d ng. T năm 1995, CPCanaña th c hi n ñ i m i công tác qu n lý TSC trong khu v c HCSN theonguyên t c: CP không giao cho các CQHC, ðVSN tr c ti p qu n lý tài s nmà CP thành l p ñơn v chuyên qu n lý tài s n ñ cho các B , ngành, CQHC,ðVSN thuê s d ng. Các B , ngành, CQHC, ðVSN ch ñư c thuê tài s n(TSLV, PTðL) theo tiêu chu n, ñ nh m c ho c theo yêu c u, nhi m v ñư cgiao và ph i s d ng tài s n theo ñúng m c ñích. Quan h này ñư c th c hi ntheo h p ñ ng thuê tài s n. Khi các cơ quan có s thay ñ i v nhu c u sd ng di n tích làm vi c, PTðL ho c không còn nhu c u s d ng s ký l i h pñ ng thuê s d ng cho phù h p v i nhu c u, tiêu chu n, ñ nh m c ho c ch md t h p ñ ng thuê. Vi c ñ u tư, mua s m ñ i v i tài s n là máy móc, trang thi t b phươngti n làm vi c trong các cơ quan do b ph n chuyên trách mua s m tài s n th c

×