Luan van tien si kinh te quoc dan neu (15)

807 views

Published on

Published in: Education
1 Comment
0 Likes
Statistics
Notes
  • Dịch vụ làm luận văn tốt nghiệp, làm báo cáo thực tập tốt nghiệp, chuyên đề tốt nghiệp, tiểu luận, khóa luận, đề án môn học trung cấp, cao đẳng, tại chức, đại học và cao học (ngành kế toán, ngân hàng, quản trị kinh doanh…) Mọi thông tin về đề tài các bạn vui lòng liên hệ theo địa chỉ SĐT: 0973.764.894 ( Miss. Huyền ) Email: dvluanvan@gmail.com ( Bạn hãy gửi thông tin bài làm, yêu cầu giáo viên qua mail) Chúng tôi nhận làm các chuyên ngành thuộc khối kinh tế, giá cho mỗi bài khoảng từ 100.000 vnđ đến 500.000 vnđ
       Reply 
    Are you sure you want to  Yes  No
    Your message goes here
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
807
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
11
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
1
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Luan van tien si kinh te quoc dan neu (15)

  1. 1. 1 Lêi cam ®oan T«i xin cam ®oan ®©y lµ c«ng tr×nh nghiªn cøu cñariªng t«i. C¸c sè liÖu vµ trÝch dÉn nªu trong luËn ¸n lµ hoµntoµn trung thùc. KÕt qu¶ nghiªn cøu cña luËn ¸n ch−a tõng®−îc ng−êi kh¸c c«ng bè trong bÊt kú c«ng tr×nh nµo. H néi, ng y th¸ng n¨m 2008 T¸c gi¶ LuËn ¸n Ng« Thu H
  2. 2. 2 Môc lôclêi cam ®oan.........................................................................................................................................................................................................1môc lôc ....................................................................................................................................................................................................................2danh môc tõ viÕt t¾t .......................................................................................................................................................................................3danh môc c¸c b¶ng biÓu.................................................................................................................................................................................4Danh môc c¸c h×nh vÏ.....................................................................................................................................................................................5Më ®Çu.......................................................................................................................................................................................................................6CH¦¥NG 1: Lý LUËN CHUNG VÒ §ÇU T¦ n−íc ngoµI vµ chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµi .................12 1.1. kh¸I niÖm, h×nh thøc vµ t¸c ®éng cña ®Çu t− n−íc ngoµI.......................................................................................12 1.1.1. Kh¸i niÖm ®Çu t− n−íc ngo i .................................................................................................................................................................12 1.1.2. C¸c h×nh thøc ®Çu t− n−íc ngo i ............................................................................................................................................................12 1.1.3. T¸c ®éng cña ®Çu t− n−íc ngo i.............................................................................................................................................................17 1.1.4. Lý thuyÕt vÒ ®Çu t− n−íc ngo i: ............................................................................................................................................................22 1.2. chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngoµi ................................................................................................................................29 1.2.1. Kh¸i niÖm chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngo i....................................................................................................................................29 1.2.2. Mét sè lý thuyÕt vÒ chÝnh s¸ch thu hót §TNN ......................................................................................................................................29 1.2.3.. Néi dung chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngo i.....................................................................................................................................35 1.2.4. T¸c ®éng cña chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− ®èi víi ho¹t ®éng §TNN...................................................................................................40 1.3. ¸p dông lý thuyÕt vµo nghiªn cøu chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngoµi cña trung quèc .............41 tiÓu KÕt ch−¬ng I......................................................................................................................................................................................44Ch−¬ng 2. chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµi cña trung quèc - thµnh c«ng vµ h¹n chÕ ...............45 2.1. t×nh h×nh thu hót vèn §TNN cña Trung Quèc trong nh÷ng n¨m qua..................................................................45 2.2. chÝnh s¸ch thu hót vèn §TNN cña trung quèc...............................................................................................................58 2.2.1. Kh¸i qu¸t sù h×nh th nh chÝnh s¸ch thu hót §TNN cña Trung Quèc......................................................................................................58 2.2.2. C¸c chÝnh s¸ch vÒ ®Çu t− n−íc ngo i......................................................................................................................................................62 2.3 BµI häc kinh nghiÖm tõ chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµI cña Trung Quèc ............................105 2.3.1. Kinh nghiÖm th nh c«ng......................................................................................................................................................................105 2.3.2. Nh÷ng b i häc kinh nghiÖm ch−a th nh c«ng ......................................................................................................................................111 TiÓu KÕt ch−¬ng 2 ....................................................................................................................................................................................119ch−¬ng 3: chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµi ë viÖt nam vµ C¸c gi¶I ph¸p vËn dông kinhnghiÖm cña trung quèc nh»m hoµn thiÖn chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµi cñaviÖt nam.....120 3.1. Kh¸I qu¸t qu¸ tr×nh ph¸t triÓn nhËn thøc vµ quan ®iÓm vÒ ®Çu t− n−íc ngoµI cña ViÖt nam.....120 3.2. t×nh h×nh thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµi ë viÖt nam trong thêi gian qua. ..............................................122 3.2.1. §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo i..................................................................................................................................................................122 3.2.2. §Çu t− gi¸n tiÕp n−íc ngo i .................................................................................................................................................................124 3.3. Thùc tr¹ng chÝnh s¸ch thu hót §TNN vµo ViÖt nam trong thêi gian qua....................................................127 3.3.1. ChÝnh s¸ch vÒ ®¶m b¶o ®Çu t− cho c¸c nh §TNN..............................................................................................................................127 3.3.2. ChÝnh s¸ch vÒ c¬ cÊu ®Çu t−.................................................................................................................................................................128 3.3.3. ChÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çu t− v o khu chÕ xuÊt, khu c«ng nghiÖp, khu c«ng nghÖ cao v khu kinh tÕ më.......................................138 3.3.4. C¸c chÝnh s¸ch −u ® i t i chÝnh............................................................................................................................................................139 3.3.5. ChÝnh s¸ch qu¶n lý vèn, tiÒn tÖ v tû gi¸ hèi ®o¸i ................................................................................................................................141 3.3.6. Nhãm chÝnh s¸ch t¸c ®éng ®Õn thu hót FII...........................................................................................................................................143 3.3.7. ChÝnh s¸ch c¶i thiÖn m«i tr−êng ®Çu t− ................................................................................................................................................145 3.3.8. ChÝnh s¸ch ®Êt ®ai................................................................................................................................................................................147 3.3.9. ChÝnh s¸ch lao ®éng.............................................................................................................................................................................148 3.3.10. C¸c quy ®Þnh kh¸c ............................................................................................................................................................................149 3.4. §¸nh gi¸ vÒ chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµi cña ViÖt nam thêi gian qua ...........................150 3.4.1. Nh÷ng th nh c«ng................................................................................................................................................................................150 3.4.2. Nh÷ng tån t¹i, h¹n chÕ cña hÖ thèng chÝnh s¸ch ®Çu t− n−íc ngo i cña ViÖt Nam ...............................................................................151 3.5. Mét sè so s¸nh vÒ thùc hiÖn chÝnh s¸ch thu hót vèn §TNN cña Trung Quèc vµ ViÖt Nam ...................162 3.6. gi¶i ph¸p vËn dông kinh nghiÖm cña trung quèc ®Ó hoµn thiÖn chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµi vµo ViÖt nam ....................................................................................................................................................................166 3.6.1 Nhãm gi¶i ph¸p vÒ ho n thiÖn hÖ thèng ph¸p luËt: thùc hiÖn ho n thiÖn hÖ thèng luËt ph¸p vÒ §TNN mét c¸ch ®ång bé, minh b¹ch v cã lé tr×nh theo ®óng c¸c cam kÕt khi ViÖt Nam gia nhËp WTO trong viÖc thay ®æi, bæ sung c¸c quy ®Þnh liªn quan ®Õn ®Çu t− n−íc ngo i . .........................................................166 3.6.2. Thùc hiÖn chÝnh s¸ch tËp trung ph¸t triÓn h¹ tÇng mét sè vïng, ®Þa ph−¬ng cã lîi thÕ so s¸nh ®Ó thu hót ®Çu t− n−íc ngo i lÊy ® ph¸t triÓn c¸c vïng kh¸c ................................................................................................................................................................................168 3.6.3. Ban h nh c¸c chÝnh s¸ch −u ® i, khuyÕn khÝch v t¹o ®iÒu kiÖn h¹ tÇng tèt nhÊt ®Ó thu hót §TNN v o lÜnh vùc nghiªn cøu v ph¸t triÓn c«ng nghÖ cao........................................................................................................................................................................................169 3.6.4. Ph¸t triÓn thÞ tr−êng chøng kho¸n æn ®Þnh v bÒn v÷ng ®Ó t¹o kªnh thu hót §TNN ®Æc biÖt l ®Çu t− gi¸n tiÕp...................................170 3.5.5. Nhãm gi¶i ph¸p n©ng cao tÝnh c¹nh tranh cña m«i tr−êng ®Çu t− nh»m thu hót m¹nh mÏ §TNN. ......................................................171 3.5.6. Nhãm gi¶i ph¸p vÒ ph¸t triÓn nguån nh©n lùc .....................................................................................................................................177 3.5.7. §iÒu chØnh chÝnh s¸ch ®Êt ®ai t¹o sù hÊp dÉn ®èi víi c¸c nh §TNN...................................................................................................179 TIÓU KÕt ch−¬ng 3 ....................................................................................................................................................................................181KÕt luËn ..............................................................................................................................................................................................................182Danh môc C«ng tr×nh cña t¸c gi¶ .......................................................................................................................................................184Danh môc tµi liÖu tham kh¶o ...............................................................................................................................................................185phô lôc .................................................................................................................................................................................................................194
  3. 3. 3 Danh môc tõ viÕt t¾tBOT/BTO/BT Build - Operate - Transfer /Build - X©y dùng - Kinh doanh - ChuyÓn Transfer – Operate/Build - Transfer giao/X©y dùng - ChuyÓn giao - Kinh doanh/X©y dùng - ChuyÓn giao§TNN §Çu t− n−íc ngo iFDI Foreign direct investment §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo iGDP Gross Domestic Product Tæng s¶n phÈm quèc néiKCN Khu c«ng nghiÖpKCX Khu chÕ xuÊtKCNC Khu c«ng nghÖ caoMNEs Multinational Enterprises C¸c c«ng ty ®a quèc giaMOFTEC Ministry of ForeignTrade and Bé Th−¬ng m¹i v Hîp t¸c kinh tÕ Economic CooperationNDT §ång Nh©n d©n tÖOECD Organization for Economic Co- Tæ chøc hîp t¸c ph¸t triÓn kinh tÕ operation and DevelopmentODA Official Development Aid Hç trî ph¸t triÓn chÝnh thøcTRIMs Trade Related Investment Measure HiÖp ®Þnh vÒ c¸c biÖn ph¸p ®Çu t− liªn quan ®Õn th−¬ng m¹iSAFE Safe Association of Foreign C¬ quan qu¶n lý ngo¹i hèi Trung Quèc ExchangeUNCTAD United Nations Conference on Héi nghÞ cña Liªn hiÖp quèc vÒ Trade and Development th−¬ng m¹i v ph¸t triÓnVAT Value Added Tax ThuÕ gi¸ trÞ gia t¨ngWTO World Trade Organization Tæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi
  4. 4. 4 Danh môc c¸c b¶ng biÓuB¶ng 1.1: Mét sè nh©n tè quyÕt ®Þnh ®Õn h×nh thøc cña ho¹t ®éng kinh doanh quèc tÕ ....................................................................................................... 26B¶ng 2.1: Tæng vèn ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo i vào Trung Quèc (1979 - 2008)........... 45B¶ng 2.2: Sè l−îng c¸c c«ng ty niªm yÕt v cæ phiÕu ph¸t h nh trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n Trung Quèc ®Õn n¨m 2006 .................................................. 50B¶ng 2.3: Kim ng¹ch xuÊt nhËp khÈu cña c¸c doanh nghiÖp FDI 1980 - 2008 ......... 55B¶ng 2.4: Tû träng c¸c quèc gia cã vèn ®Çu t− trùc tiÕp cao nhÊt (1986- 2007)...... 73B¶ng 2.5: So s¸nh c¸c lÜnh vùc ®Çu t− n−íc ngo i ®−îc tham gia tr−íc v sau khi gia nhËp WTO............................................................................................ 79B¶ng 2.6: TiÕn tr×nh vÒ tù do ho¸ lÜnh vùc dÞch vô v møc ®é së h÷u sau khi Trung Quèc gia nhËp WTO....................................................................... 82B¶ng 3.1: H×nh thøc ®Çu t− n−íc ngo i ë ViÖt Nam................................................. 129B¶ng 3.2: Tæng Vèn FDI v o ViÖt Nam ph©n theo h×nh thøc ®Çu t− 1988 - 2008 ... 133B¶ng 3.3: So s¸nh më cöa mét sè lÜnh vùc cña ViÖt Nam khi gia nhËp WTO ......... 135B¶ng 3.4: V n FDI vào Vi t Nam theo lĩnh v c u tư (1988 - 2008).................... 136B¶ng 3.5: So s¸nh c¸c chÝnh s¸ch thu hót §TNN cña Trung Quèc v ViÖt Nam..... 163
  5. 5. 5 Danh môc c¸c h×nh vÏH×nh 1.1: Nh÷ng yÕu tè t¹o nªn rñi ro chÝnh trÞ.........................................................31H×nh 2.1: Vèn FDI v o Trung Quèc tr−íc v sau khi gia nhËp WTO......................48H×nh 2.2: Vèn FII v o Trung quèc (1990 - 2002) .....................................................49H×nh 2.3: Tû lÖ t¨ng tr−ëng cña GDP v vèn FDI tõ 1990 - 2007.............................52H×nh 2.4: Tû träng vèn §TNN trªn tæng t i s¶n cè ®Þnh 1979 - 2004 ......................53H×nh 2.5: Tæng kim ng¹ch XNK cña c¶ n−íc v c¸c doanh nghiÖp n−íc ngo i n¨m 2000 - 2008 .......................................................................................56H×nh 2.6: Tû träng c¸c h×nh thøc §TNN ë Trung Quèc (1979 - 2007).....................70H×nh 2.7: Vèn FDI thùc hiÖn cña c¸c n−íc ®Çu t− lín nhÊt v o Trung Quèc tÝnh ®Õn cuèi n¨m 2007 ....................................................................................72H×nh 2.8: Tû träng vèn FDI thùc hiÖn theo khu vùc 1985 - 2007 ............................78H×nh 2.9: Cæ phiÕu ph¸t h nh ë Trung Quèc giai ®o¹n 1999 - 2003.......................118H×nh 3.1: Vèn ®Çu t− ®¨ng ký v thùc hiÖn (1991 - 2008) .....................................122H×nh 3.2: M−êi ®Þa ph−¬ng cã vèn FDI lín nhÊt (1988 - 2008) .............................124H×nh 3.3: Vèn ®Çu t− gi¸n tiÕp v o ViÖt Nam (2002 - 2007) ..................................126H×nh 3.4: Tû träng vèn FDI v o ViÖt Nam theo h×nh thøc ®Çu t− 1988 - 2008 .........133H×nh 3.5: M−êi n−íc cã vèn ®Çu t− lín nhÊt ë ViÖt Nam (1988 - 2008) ...............137
  6. 6. 6 Më ®Çu 1. TÝnh cÊp thiÕt cña ®Ò t i KÓ tõ khi xuÊt hiÖn c¸ch ®©y h¬n mét thÕ kû, tr¶i qua qu¸ tr×nh ph¸t triÓn®Çy biÕn ®éng v thay ®æi nh−ng ho¹t ®éng ®Çu t− n−íc ngo i (§TNN) vÉnkh«ng ngõng ph¸t triÓn; l−îng vèn ®Çu t− ra n−íc ngo i cña c¸c nh ®Çu t− ng yc ng t¨ng lªn m¹nh mÏ, h×nh thøc ®Çu t− ng y c ng phong phó ®a d¹ng. Cã thÓnãi, trong xu h−íng to n cÇu ho¸ hiÖn nay trªn thÕ giíi, §TNN l mét trongnh÷ng h×nh thøc kinh doanh kh«ng thÓ thiÕu ®−îc cña c¸c quèc gia khi më cöav héi nhËp. §Õn cuèi n¨m 2006, tæng vèn FDI cña c¶ thÕ giíi ®¹t 1.340 tû USDv dù kiÕn sÏ t¨ng lªn 1.600 tû USD v o n¨m 2011. §TNN ® v ®ang mang lîi Ých cho tÊt c¶ c¸c n−íc trªn thÕ giíi, c¶ n−ícnhËn ®Çu t− v n−íc ®i ®Çu t−. Lîi Ých lín nhÊt l viÖc bæ sung v o n¨ng lùc vèntrong n−íc phôc vô ®Çu t− më réng v ph¸t triÓn kinh tÕ, ®ång thêi t¹o ®iÒu kiÖncho c¸c nh ®Çu t− ®a d¹ng ho¸ rñi ro v tèi ®a ho¸ lîi nhuËn. Song song víi c¸clîi Ých trªn, c¸c dßng vèn lu©n chuyÓn cßn gióp qu¸ tr×nh ph©n phèi nguån lùctrë nªn hîp lý h¬n trªn ph¹m vi to n thÕ giíi v gãp phÇn t¨ng tèc ®é ph¸t triÓnkinh tÕ cho c¸c n−íc. ChÝnh phñ cña c¸c n−íc ® v ®ang ph¸t triÓn ®Òu t×m c¸ch thu hót §TNNth«ng qua chÝnh s¸ch tù do ho¸ th−¬ng m¹i v −u ® i ®Çu t− cña m×nh. Nh×nchung, l−îng vèn §TNN thu hót ®−îc phô thuéc v o chÝnh s¸ch v m«i tr−êngcña n−íc nhËn ®Çu t− cïng víi m«i tr−êng quèc tÕ v khu vùc, ®Æc biÖt l c¸c −u® i v khuyÕn khÝch vÒ ®Çu t−. Nh÷ng chÝnh s¸ch liªn quan bao gåm viÖc duy tr×sù æn ®Þnh vÜ m«, c¬ së h¹ tÇng vÒ t i chÝnh v kü thuËt, sù më réng cña th−¬ngm¹i quèc tÕ v minh b¹ch vÒ chÝnh trÞ. Ngo i ra ®Ó thªm hÊp dÉn ®èi víi c¸c nh§TNN, hÇu hÕt chÝnh s¸ch §TNN ®Òu h−íng tíi môc ®Ých b¶o vÖ v n©ng cao lîiÝch cña c¸c nh ®Çu t− Trung Quèc l ®Êt n−íc réng lín víi h¬n 1,3 tû ng−êi, t i nguyªn thiªnnhiªn phong phó v lÞch sö d©n téc rÊt l©u ®êi.
  7. 7. 7 Sau khi Trung Quèc thùc hiÖn chÝnh s¸ch c¶i c¸ch v më cöa thu hót§TNN v o cuèi n¨m 1978 víi ph−¬ng ch©m cña nh l nh ®¹o §Æng TiÓu B×nh“kh«ng ph©n biÖt mÌo tr¾ng hay mÌo ®en, miÔn l b¾t ®−îc chuét”, Trung Quèc® rÊt th nh c«ng trong ho¹t ®éng thu hót §TNN. Tõ n¨m 1992 ®Õn nay, Trung Quèc lu«n dÉn ®Çu c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓnv trong danh s¸ch c¸c n−íc ®øng ®Çu trªn thÕ giíi vÒ thu hót §TNN. §Ó cã ®−îcth nh qu¶ ®ã, chÝnh phñ Trung Quèc ® thùc hiÖn chiÕn l−îc tr¶i th¶m ®á ®ãnc¸c nh ®Çu t− b»ng c¸c chÝnh s¸ch v −u ® i ®Çu t− ®Æc biÖt. Tõ sau khi gia nhËpTæ chøc th−¬ng m¹i thÕ giíi (WTO) v o th¸ng 12 n¨m 2001, Trung Quèc tiÕptôc thùc hiÖn nhiÒu chÝnh s¸ch cëi më, t¹o thuËn lîi h¬n n÷a ®èi víi c¸c nh ®Çut− v ® ®¹t ®−îc hiÖu qu¶ cao thÓ hiÖn ë l−îng vèn §TNN t¨ng tr−ëng m¹nh mÏc¶ vÒ sè l−îng v chÊt l−îng. §TNN ®em l¹i tiÒn vèn, kü thuËt, c«ng nghÖ v kü n¨ng qu¶n lý hiÖn ®¹icho Trung Quèc nªn ®−îc coi nh− chiÕc ch×a kho¸ v ng më cöa cho sù ph¸t triÓnkinh tÕ cña ®Êt n−íc. Tuy nhiªn, trªn chÆng ®−êng mß mÉm l m “kinh tÕ thÞtr−êng” bªn c¹nh nh÷ng th nh c«ng ®¹t ®−îc, Trung Quèc kh«ng tr¸nh kháinh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh. §èi víi nh÷ng n−íc cã xuÊt ph¸t ®iÓm thÊp nh− ViÖt Nam, trong qu¸ tr×nh héinhËp, §TNN cã vai trß hÕt søc quan träng trong viÖc gi¶i quyÕt vÊn ®Ò thiÕu vèn, küthuËt, kinh nghiÖm qu¶n lý. V× vËy, viÖc më réng thu hót §TNN ® trë th nh môctiªu c¬ b¶n, l©u d i v l ho¹t ®éng kh«ng thÓ thiÕu ®−îc ®èi víi ViÖt Nam. Víi chÝnh s¸ch më cöa v l m b¹n víi tÊt c¶ c¸c n−íc trªn thÕ giíi kh«ngph©n biÖt chÝnh trÞ, m u da, ho¹t ®éng thu hót §TNN t¹i ViÖt Nam tõ n¨m 1986®Õn nay ® ®¹t ®−îc nh÷ng kÕt qu¶ nhÊt ®Þnh. §TNN ® gãp phÇn thóc ®Èy t¨ngtr−ëng kinh tÕ v gi¶i quyÕt mét sè vÊn ®Ò bøc xóc cña x héi. Tuy nhiªn, so víic¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn trong khu vùc, §TNN v o ViÖt Nam cßn ch−a ®−îc lbao nh− sè l−îng ch−a nhiÒu, quy m« dù ¸n cßn nhá, c«ng nghÖ ®−a v o ch−athùc sù l c«ng nghÖ cao. VÊn ®Ò ®Æt ra l t¹i sao l¹i cã t×nh h×nh nh− vËy? C¸cnguyªn nh©n t¹o ra t×nh tr¹ng ®ã gåm nguyªn nh©n chñ quan v kh¸ch quan nh−:
  8. 8. 8luËt ph¸p, chÝnh s¸ch vÒ §TNN; m«i tr−êng ®Çu t−; sù æn ®Þnh hay bÊt æn vÒ kinhtÕ, chÝnh trÞ, x héi; c¸c yÕu tè thuéc vÒ c¬ së h¹ tÇng; tr×nh ®é cña ®éi ngò lao®éng; nh÷ng vÊn ®Ò thuéc vÒ thñ tôc h nh chÝnh. Trung Quèc l n−íc l¸ng giÒng “nói liÒn nói, s«ng liÒn s«ng” víi ViÖtNam, cã nhiÒu ®iÓm t−¬ng ®ång víi ViÖt Nam vÒ ®Þa lý tù nhiªn, vÒ phong tôc,tËp qu¸n, v¨n ho¸, chÕ ®é chÝnh trÞ, x héi v ®Òu cã lý t−ëng chung l x©y dùng®Êt n−íc tiÕn lªn Chñ nghÜa X héi. V× vËy, nghiªn cøu nh÷ng chÝnh s¸ch thu hótvèn §TNN m Trung Quèc ® v ®ang thùc hiÖn, cïng nh÷ng th nh c«ng v h¹nchÕ cña Trung Quèc trong lÜnh vùc n y cã mét ý nghÜa lý luËn v thùc tiÔn quanträng ®èi víi c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn nãi chung v ViÖt Nam nãi riªng. Tõ ®ã cãthÓ rót ra nh÷ng b i häc kinh nghiÖm quý b¸u v vËn dông mét c¸ch phï hîptrong viÖc tiÕp tôc ho n thiÖn chÝnh s¸ch thu hót vèn §TNN ë ViÖt Nam. ThÝch øng víi yªu cÇu ®ã, t¸c gi¶ lùa chän vÊn ®Ò: “ChÝnh s¸ch thu hótvèn ®Çu t− n−íc ngo i v o Trung Quèc v kh¶ n¨ng vËn dông t¹i ViÖt nam”l m ®Ò t i LuËn ¸n TiÕn sÜ kinh tÕ, chuyªn ng nh Kinh tÕ thÕ giíi v quan hÖkinh tÕ quèc tÕ (Kinh tÕ ®èi ngo¹i).2. T×nh h×nh nghiªn cøu §TNN ®ãng vai trß quan träng trong sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸c quèc gia®Æc biÖt l c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn Do vËy, nã ® trë th nh ®Ò t i nghiªn cøucña nhiÒu nh khoa häc c¸c n−íc. NhËn thøc ®óng tÇm quan träng cña §TNN, chÝnh phñ c¸c quèc gia n ylu«n ®−a ra nh÷ng chÝnh s¸ch, chiÕn l−îc nh»m thu hót dßng vèn §TNN. Trªn thÕ giíi c¸c c«ng tr×nh nghiªn cøu vÒ §TNN ®Æc biÖt l §TNN ëTrung Quèc ® cã mét sè nh−: §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo i v sù ph¸t triÓn kinh tÕ ë Trung Quèc” cñaWu Yarui (1999) ; “§Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo i - nghiªn cøu ë s¸u n−íc” cñaYaingqui v Annie Wei (2004) v mét sè nghiªn cøu kh¸c vÒ §Çu t− trùc tiÕpn−íc ngo i (FDI) ë Trung Quèc cña Tæ chøc hîp t¸c v ph¸t triÓn kinh tÕ cña c¸cn−íc ph¸t triÓn (OECD). Tuy nhiªn, c¸c c«ng tr×nh n y chñ yÕu tËp trung ph©ntÝch v ®¸nh gi¸ vÒ thùc tr¹ng FDI ë Trung Quèc, kh«ng ®i s©u v o ph©n tÝch vÒchÝnh s¸ch §TNN ë Trung Quèc.
  9. 9. 9 ë ViÖt Nam, ® cã mét sè ®Ò t i, LuËn ¸n TiÕn sÜ nghiªn cøu vÒ c¸c khÝac¹nh kh¸c nhau cña FDI ë Trung Quèc v ViÖt Nam nh− “ §Çu t− trùc tiÕp n−ícngo i v o Trung Quèc” - LuËn ¸n TSKT cña TS. NguyÔn Kim B¶o (1996); “Kinh nghiÖm thu hót vèn §TNN ë c¸c n−íc ASEAN v vËn dông v o ViÖt Nam”- LuËn ¸n TSKT cña TS. NguyÔn Huy Th¸m ; Xu h−íng tù do ho¸ ®Çu t− trùctiÕp n−íc ngo i: c¬ héi v th¸ch thøc ®èi víi thu hót ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo iv o ViÖt Nam” - LuËn ¸n TSKT cña TS. NguyÔn ThÞ ViÖt Hoa (2006); §Ò t ikhoa häc cÊp Nh n−íc “ Khu vùc kinh tÕ cã vèn ®Çu t− n−íc ngo i: VÞ trÝ, vaitrß cña nã trong nÒn kinh tÕ thÞ tr−êng ®Þnh h−íng XHCN ë ViÖt Nam” do TS.NguyÔn BÝch §¹t chñ tr× .Ngo i ra cßn cã nhiÒu b i b¸o, t¹p chÝ, ®Ò t i nghiªn cøu khoa häc kh¸c còngnghiªn cøu vÒ FDI cña Trung Quèc v ViÖt Nam. Tuy nhiªn, theo t¸c gi¶ biÕt th×ch−a cã c«ng tr×nh n o nghiªn cøu mét c¸ch ®Çy ®ñ v cã hÖ thèng vÒ c¸c vÊn ®Òm LuËn ¸n dù ®Þnh nghiªn cøu. Nh− vËy, cã thÓ nãi ®©y l LuËn ¸n TiÕn sÜ kinh tÕ ®Çu tiªn nghiªn cøu métc¸ch to n diÖn c¬ së lý luËn vÒ chÝnh s¸ch thu hót vèn §TNN cña Trung Quèc vrót ra nh÷ng b i häc kinh nghiÖm cho ViÖt Nam trong viÖc ho n thiÖn chÝnh s¸chthu hót vèn §TNN.3. Môc ®Ých, ®èi t−îng v ph¹m vi nghiªn cøu Môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn ¸n: nh»m giíi thiÖu mét c¸ch kh¸i qu¸tmét sè lý luËn chñ yÕu vÒ ®Çu t− n−íc ngo i, chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−ícngo i ®Ó l m râ ®éng lùc thùc hiÖn ®Çu t− ra n−íc ngo i v nh÷ng nh©n tè t¸c®éng ®Õn quyÕt ®Þnh lùa chän ®Þa ®iÓm ®Çu t− cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia còngnh− c¸c chÝnh s¸ch v biÖn ph¸p nh»m thu hót ®Çu t− n−íc ngo i cña chÝnh phñc¸c n−íc nhËn ®Çu t−. LuËn ¸n sÏ tr×nh b y nh÷ng th nh tùu vÒ thu hót vèn §TNN m TrungQuèc ®¹t ®−îc do ® v ®ang thùc hiÖn nh÷ng chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch v hÊpdÉn c¸c nh §TNN. Trªn c¬ së ®ã rót ra nh÷ng b i häc th nh c«ng v ch−a th nhc«ng trong thùc hiÖn chÝnh s¸ch thu hót §TNN cña Trung Quèc.
  10. 10. 10 LuËn ¸n ®ång thêi ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ vÒ c¸c chÝnh s¸ch thu hót §TNN ëViÖt Nam, nh÷ng th nh c«ng v h¹n chÕ trong thùc hiÖn chÝnh s¸ch ®ã trong thêigian qua. Trªn c¬ së ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ so s¸nh ®ã, LuËn ¸n sÏ ®−a ra mét sè biÖnph¸p nh»m vËn dông kinh nghiÖm cña Trung Quèc ®Ó tiÕp tôc ho n thiÖn chÝnhs¸ch thu hót vèn §TNN v o ViÖt Nam trong nh÷ng n¨m tíi.§èi t−îng nghiªn cøu: LuËn ¸n tËp trung nghiªn cøu chÝnh s¸ch thu hót vèn®Çu t− n−íc ngo i cña Trung Quèc v ViÖt Nam. Nh÷ng th nh c«ng v h¹n chÕcña c¸c chÝnh s¸ch n y. Tõ ®ã rót ra c¸c kinh nghiÖm th nh c«ng v h¹n chÕ ®ÓViÖt Nam ho n thiÖn hÖ thèng chÝnh s¸ch nh»m t¨ng c−êng thu hót vèn n−ícngo i v o ViÖt Nam.Ph¹m vi nghiªn cøu: - LuËn ¸n nghiªn cøu mét sè chÝnh s¸ch chñ yÕu t¸c ®éng ®Õn ho¹t ®éngthu hót §TNN cña Trung Quèc nh− chÝnh s¸ch vÒ khu vùc ®Çu t−, lÜnh vùc ®Çut−; chÝnh s¸ch −u ® i vÒ t i chÝnh, thuÕ; chÝnh s¸ch ph¸t triÓn thÞ tr−êng vèn, thÞtr−êng chøng kho¸n; chÝnh s¸ch c¶i thiÖn m«i tr−êng, thùc tr¹ng vÒ §TNN v oTrung Quèc v mét sè sè liÖu vÒ §TNN ®Ó minh häa cho c¸c chÝnh s¸ch. Thêigian nghiªn cøu tõ n¨m 1979 ®Õn nay. - Mét sè chÝnh s¸ch thu hót vèn §TNN ë ViÖt Nam v nh÷ng th nh c«ngv h¹n chÕ cña c¸c chÝnh s¸ch n y tõ 1986 ®Õn nay. Trong ®ã c¸c chÝnh s¸ch v sè liÖu vÒ ®Çu t− gi¸n tiÕp ë c¶ Trung Quèc v ViÖtNam, luËn ¸n nghiªn cøu chñ yÕu vÒ ®Çu t− gi¸n tiÕp trªn thÞ tr−êng chøng kho¸n.4. Ph−¬ng ph¸p nghiªn cøu Ph−¬ng ph¸p ®−îc sö dông trong nghiªn cøu l ph−¬ng ph¸p duy vËt biÖnchøng v duy vËt lÞch sö . C¸c ph−¬ng ph¸p cô thÓ nh− ph−¬ng ph¸p ph©n tÝch,tæng hîp, thèng kª v so s¸nh ®èi chiÕu ®−îc sö dông trong LuËn ¸n ®Ó rót ranh÷ng kÕt luËn cã tÝnh quy luËt vÒ c¸c hiÖn t−îng kinh tÕ. 5. §ãng gãp cña luËn ¸n: luËn ¸n sÏ cã nh÷ng ®ãng gãp sau - Gãp phÇn hÖ thèng ho¸ nh÷ng vÊn ®Ò lý luËn vÒ §TNN v chÝnh s¸chthu hót vèn §TNN.
  11. 11. 11 - Ph©n tÝch, ®¸nh gi¸ thùc tr¹ng chÝnh s¸ch thu hót vèn §TNN cñaTrung Quèc v rót ra b i häc, nh»m giíi thiÖu kinh nghiÖm thu hót vèn §TNN ëTrung Quèc ®Ó ®ãng gãp v o sù lùa chän b−íc ®i ng¾n nhÊt cho chÝnh s¸ch thuhót vèn §TNN cña ViÖt Nam. - KiÕn nghÞ mét sè gi¶i ph¸p nh»m tiÕp tôc ho n thiÖn chÝnh s¸ch thuhót vèn §TNN ë ViÖt Nam.6. KÕt cÊu cña LuËn ¸n Ngo i phÇn më ®Çu, kÕt luËn, môc lôc v danh môc t i liÖu tham kh¶o,phô lôc; LuËn ¸n ®−îc tr×nh b y trong 3 ch−¬ng: Ch−¬ng 1: Lý luËn chung vÒ ®Çu t− n−íc ngo i v chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngo i. Ch−¬ng 2: ChÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngo i cña Trung Quèc, th nh c«ng - h¹n chÕ. Ch−¬ng 3: ChÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngo i ë ViÖt Nam v c¸c gi¶i ph¸p vËn dông kinh nghiÖm cña Trung Quèc nh»m ho n thiÖn chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngo i cñaViÖt Nam.
  12. 12. 12 CH¦¥NG 1Lý LUËN CHUNG VÒ §ÇU T¦ n−íc ngoµI vµ chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngoµi1.1. kh¸I niÖm, h×nh thøc vµ t¸c ®éng cña ®Çu t− n−íc ngoµI1.1.1. Kh¸i niÖm ®Çu t− n−íc ngo i Quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ xuÊt hiÖn tõ khi con ng−êi thùc hiÖn h nh vi trao ®æih ng ho¸ gi÷a c¸c quèc gia. §Çu t− n−íc ngo i (§TNN) l mét ho¹t ®éng kinh kÕ®èi ngo¹i ra ®êi muén h¬n c¸c ho¹t ®éng kinh tÕ ®èi ngo¹i kh¸c. Tuy nhiªn, tõ khixuÊt hiÖn lÇn ®Çu tiªn trªn thÕ giíi v o kho¶ng cuèi thÕ kû XIX ®Õn nay, ho¹t ®éng§TNN ® cã nhiÒu biÕn ®æi s©u s¾c. Xu h−íng chung l ng y c ng t¨ng lªn c¶ vÒsè l−îng, quy m«, h×nh thøc, thÞ tr−êng, lÜnh vùc ®Çu t− v thÓ hiÖn vÞ trÝ, vai trßng y c ng to lín trong c¸c quan hÖ kinh tÕ quèc tÕ. Cã thÓ hiÓu: §TNN l mét qu¸ tr×nh di chuyÓn vèn tõ quèc gia n y sang quèc gia kh¸cnh»m nh÷ng môc ®Ých, môc tiªu nhÊt ®Þnh. Vèn ë ®©y ph¶i ®−îc hiÓu theo nghÜa réng v môc ®Ých, môc tiªu ®Çu t− lkh¸ ®a d¹ng. Vèn §TNN cã thÓ ®−îc biÓu hiÖn d−íi nhiÒu h×nh thøc kh¸c nhaunh− b»ng c¸c lo¹i tiÒn mÆt, ®Êt ®ai, thiÕt bÞ, c¸c s¸ng chÕ, ph¸t minh, bÝ quyÕtc«ng nghÖ, nh n hiÖu h ng ho¸. Môc ®Ých chñ yÕu cña ho¹t ®éng §TNN l c¸cnh ®Çu t− thu ®−îc lîi Ých vÒ kinh tÕ. Ngo i ra, lîi Ých vÒ chÝnh trÞ, v¨n ho¸ - xhéi còng ®−îc tÝnh ®Õn trong nhiÒu dù ¸n ®Çu t−. Theo ®Þnh nghÜa trong LuËt §Çu t− cña ViÖt Nam: §TNN l viÖc nh ®Çut− n−íc ngo i ®−a v o ViÖt Nam vèn b»ng tiÒn v c¸c t i s¶n hîp ph¸p kh¸c ®ÓtiÕn h nh ho¹t ®éng ®Çu t− (Môc12 - §iÒu 3 - LuËt ®Çu t− ng y 29-11-2005).1.1.2. C¸c h×nh thøc ®Çu t− n−íc ngo i §TNN ®−îc thùc hiÖn bëi c¸c lo¹i h×nh ®Çu t− chñ yÕu l : ®Çu t− trùc tiÕpv ®Çu t− gi¸n tiÕp.
  13. 13. 131.1.2.1. §Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo i (FDI) FDI l h×nh thøc ®Çu t− ®−îc hiÓu trªn nhiÒu gi¸c ®é kh¸c nhau: - XÐt vÒ ®Þa lý: Quü tiÒn tÒ quèc tÕ (IMF) ® ®−a ra ®Þnh nghÜa vÒ FDI lh×nh thøc ®Çu t− ®em l¹i lîi Ých l©u d i cho mét doanh nghiÖp khi thùc hiÖn ho¹t®éng s¶n xuÊt, kinh doanh t¹i mét ®Êt n−íc kh¸c . - XÐt trªn khÝa c¹nh vÒ quyÒn së h÷u: FDI l lo¹i h×nh ®Çu t− n−ícngo i m quyÒn sö dông g¾n liÒn víi quyÒn së h÷u t i s¶n ®Çu t−. §Ó nhËn biÕtmét ho¹t ®éng ®Çu t− cô thÓ cã ph¶i l FDI hay kh«ng? mçi n−íc ®Òu ®−a ra tiªuchuÈn x¸c ®Þnh riªng. VÝ dô: phßng Th−¬ng M¹i cña Mü x¸c ®Þnh: nÕu mét nh®Çu t− Mü n¾m gi÷ Ýt nhÊt l 10% cæ phiÕu ghi danh hoÆc t i s¶n t−¬ng ®−¬ngcña mét c«ng ty n−íc ngo i th× ®−îc x¸c nhËn ®ã l FDI [86]. - XÐt trªn khÝa c¹nh l−u chuyÓn t i s¶n: FDI l sù di chuyÓn vèn ®Çu t−tõ n−íc ®Çu t− sang n−íc nhËn ®Çu t−. Trong tr−êng hîp n y th× c¸c ho¹t ®éng®Çu t− ë n−íc ngo i ®−îc coi l ®Çu t− trùc tiÕp khi (1) c«ng ty trùc tiÕp sù qu¶nlý t i s¶n, cæ phiÕu; (2) phÇn vèn ®Çu t− ®ã l mét phÇn t i s¶n cña c«ng ty thùchiÖn ®Çu t− ë n−íc nhËn ®Çu t−. - XÐt vÒ ph¹m vi ho¹t ®éng: FDI ®−îc thùc hiÖn chñ yÕu d−íi d¹ng c¸cc«ng ty con hoÆc c¸c c«ng ty liªn doanh trùc thuéc c¸c c«ng ty ®a quèc gia. Do®ã, FDI cã thÓ ®−îc ®Þnh nghÜa l sù më réng ph¹m vi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinhdoanh cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia trªn ph¹m vi quèc tÕ. Sù më réng ®ã bao gåmsù chuyÓn giao vèn, c«ng nghÖ, c¸c kü n¨ng s¶n xuÊt v bÝ quyÕt qu¶n lý tíin−íc tiÕp nhËn ®Çu t− ®Ó thùc hiÖn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh theo kÕ ho¹chcña dù ¸n ®Çu t−. §Æc ®iÓm cña ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo i: - FDI l h×nh thøc chñ yÕu trong §TNN: xÐt vÒ xu thÕ v hiÖu qu¶ th×FDI thÓ hiÖn râ h¬n sù chuyÓn biÕn vÒ chÊt l−îng trong nÒn kinh tÕ thÕ giíi, g¾nliÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt trùc tiÕp, tham gia v o sù ph©n c«ng lao ®éng quèc tÕtheo chiÒu s©u v t¹o th nh c¬ së cña sù ho¹t ®éng cña c¸c c«ng ty xuyªn quècgia v c¸c doanh nghiÖp quèc tÕ.
  14. 14. 14 - FDI l h×nh thøc ®Çu t− b»ng vèn cña t− nh©n do c¸c chñ ®Çu t− tùquyÕt ®Þnh ®Çu t−, quyÕt ®Þnh s¶n xuÊt kinh doanh v tù chÞu tr¸ch nhiÖm vÒ lçl i. H×nh thøc n y mang tÝnh kh¶ thi v hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. - §©y l h×nh thøc chuyÓn giao lín vÒ vèn, kü n¨ng qu¶n lý v c«ngnghÖ. Th«ng qua FDI, n−íc chñ nh cã thÓ tiÕp nhËn ®−îc c«ng nghÖ, kü thuËttiªn tiÕn, häc hái kinh nghiÖm qu¶n lý cña c¸c n−íc ph¸t triÓn. C¸c h×nh thøc FDI chñ yÕu Theo tiªu chÝ tõ phÝa nh ®Çu t− v n−íc nhËn ®Çu t−: - Trªn gi¸c ®é cña nh ®Çu t− cã thÓ chia FDI th nh 3 lo¹i: • §Çu t− theo chiÒu réng: l h×nh thøc ®Çu t− nh»m më réng s¶n xuÊt c¸cs¶n phÈm t−¬ng tù víi s¶n phÈm ® ®−îc s¶n xuÊt trong n−íc cña nh ®Çu t−. C¸cnh ®Çu t− sö dông h×nh thøc ®Çu t− n y ®Ó x©y dùng c¸c nh m¸y s¶n xuÊtnh»m cung cÊp s¶n phÈm cho thÞ tr−êng n−íc nhËn ®Çu t−. • §Çu t− theo chiÒu s©u: l h×nh thøc ®Çu t− nh»m sö dông c¸c nguånnguyªn vËt liÖu th« ®Ó s¶n xuÊt s¶n phÈm cung cÊp cho c¶ thÞ tr−êng n−íc nhËn®Çu t− v n−íc ®Çu t−. • §Çu t− theo c¶ chiÒu réng v chiÒu s©u. - Trªn gi¸c ®é cña n−íc nhËn ®Çu t−, FDI cã thÓ ph©n chia nh− sau: • §Çu t− thay thÕ nhËp khÈu: lo¹i h×nh ®Çu t− n y nh»m s¶n xuÊt c¸c lo¹ih ng ho¸ m n−íc nhËn ®Çu t− th−êng ph¶i nhËp khÈu v chÞu ¶nh h−ëng cñadung l−îng thÞ tr−êng n−íc nhËn ®Çu t−. • §Çu t− phôc vô xuÊt khÈu: h×nh thøc ®Çu t− n y chñ yÕu l sö dông c¸clo¹i nguyªn vËt liÖu th« s¶n xuÊt s¶n phÈm ®Ó xuÊt khÈu sang n−íc cña c¸c nh®Çu t− v c¸c n−íc kh¸c. XÐt trªn tiªu chÝ vèn gãp v qu¶n lý ho¹t ®éng, FDI trªn thÕ giíi hiÖnnay ®−îc thùc hiÖn d−íi 3 h×nh thøc ®Çu t− chñ yÕu: - H×nh thøc liªn doanh: H×nh thøc n y doanh nghiÖp ®−îc h×nh th nh dosù gãp vèn cña c¸c bªn thuéc c¶ n−íc ®Çu t− v n−íc nhËn ®Çu t−. Doanh nghiÖpliªn doanh ®−îc th nh lËp cã t− c¸ch ph¸p nh©n trong ph¹m vi luËt ph¸p cña n−íc
  15. 15. 15chñ nh . C¸c bªn cïng gãp vèn, cïng qu¶n lý ®iÒu h nh, cïng ph©n chia lîinhuËn v cïng chÞu rñi ro. Sö dông h×nh thøc ®Çu t− n y phÝa n−íc nhËn ®Çu t− sÏ thu hót ®−îc c«ng nghÖmíi, häc tËp ®−îc kinh nghiÖm qu¶n lý, cã c¬ héi x©m nhËp thÞ tr−êng quèc tÕ. PhÝachñ ®Çu t− sÏ thuËn lîi trong viÖc ®Çu t− x©y dùng c¬ së h¹ tÇng, thuËn lîi trong viÖctiÕp thu v¨n ho¸, phong tôc, tËp qu¸n cña n−íc së t¹i v qu¶n lý lao ®éng. - Hîp t¸c kinh doanh trªn c¬ së hîp ®ång: L h×nh thøc phÝa n−íc ®Çu t−v n−íc nhËn ®Çu t− sÏ tiÕn h nh ký hîp ®ång hîp t¸c kinh doanh nh− hîp t¸cs¶n xuÊt ph©n chia lîi nhuËn, ph©n chia s¶n phÈm. Trong h×nh thøc ®Çu t− n y,nh ®Çu t− n−íc ngo i cã thÓ l ng−êi cung cÊp phÇn lín hoÆc to n bé vèn ®Çu t−.PhÝa n−íc nhËn ®Çu t− sÏ tham gia ®ãng gãp vÒ ®Êt ®ai, nh x−ëng hiÖn cã hoÆccòng cã thÓ tham gia gãp mét phÇn vèn. - H×nh thøc doanh nghiÖp 100% vèn n−íc ngo i: L h×nh thøc chñ ®Çut− n−íc ngo i cã thÓ th nh lËp, trùc tiÕp qu¶n lý v ®iÒu h nh c«ng ty víi vèn ®Çut− l 100% cña chñ ®Çu t−. Trong h×nh thøc n y, n−íc nhËn ®Çu t− cho phÐp nh®Çu t− n−íc ngo i thuª ®Êt, thuª nh©n c«ng, ® o t¹o c¸n bé qu¶n lý, kü thuËt vtay nghÒ cho c«ng nh©n, to n quyÒn ®iÒu h nh xÝ nghiÖp, tù do kinh doanh trongkhu«n khæ ph¸p luËt cña n−íc nhËn ®Çu t−. ë mçi n−íc nhËn §TNN, ®Çu t− trùc tiÕp ®−îc thÓ hiÖn d−íi nhiÒu h×nhthøc kh¸c nhau tuú thuéc khu«n khæ ph¸p lý cña n−íc ®ã, tuú thuéc lÜnh vùc ®Çut− v môc tiªu cña chñ ®Çu t−. Ngo i c¸c h×nh thøc nªu trªn, c¸c n−íc cßn cho phÐp ®a d¹ng ho¸ c¸cph−¬ng thøc ®Çu t− nh−: - Ph−¬ng thøc Hîp ®ång x©y dùng - kinh doanh - chuyÓn giao (BOT),Hîp ®ång x©y dùng - chuyÓn giao (BT): Nh÷ng h×nh thøc n y th−êng ®−îc södông ®èi víi c¸c dù ¸n x©y dùng c¬ së h¹ tÇng nh− ®−êng x¸, cÇu cèng, c«ngtr×nh c«ng céng. - H×nh thøc hîp t¸c ph¸t triÓn: L h×nh thøc hîp t¸c gi÷a chñ ®Çu t−n−íc ngo i víi n−íc nhËn ®Çu t− nh»m cïng khai th¸c, s¶n xuÊt mét sè s¶n phÈm
  16. 16. 16liªn quan ®Õn nguån t i nguyªn thiªn nhiªn nh− hîp t¸c vÒ khai th¸c dÇu khÝ.§Æc ®iÓm cña h×nh thøc hîp t¸c n y l c¸c dù ¸n hîp t¸c th−êng cã ®é rñi ro cao,vèn ®Çu t− lín v lîi nhuËn cao. Mçi h×nh thøc FDI ®Òu cã mÆt m¹nh v mÆt h¹n chÕ tuú theo t×nh h×nhthùc tÕ cña nh ®Çu t− v n−íc nhËn ®Çu t−. V× vËy, ng−êi ta ® ®a d¹ng hãa c¸ch×nh thøc ®Çu t−, nh»m ®ång thêi gi¶i quyÕt nhiÒu vÊn ®Ò cña môc tiªu hîp t¸c®Çu t− nh−: kÕt hîp lîi Ých cña bªn ®Çu t− v bªn nhËn ®Çu t−. §Æc biÖt víi bªnnhËn ®Çu t−, cÇn kÕt hîp thùc hiÖn môc tiªu thu hót vèn víi ®iÒu chØnh c¬ cÊu®Çu t− phï hîp víi c¬ cÊu chung cña nÒn kinh tÕ v quy ho¹ch ph¸t triÓn tõngng nh, tõng ®Þa ph−¬ng còng nh− c¶ n−íc.1.1.2.2. §Çu t− gi¸n tiÕp n−íc ngo i §Çu t− gi¸n tiÕp n−íc ngo i (Foireign Indirect Investment): L h×nh thøc®Çu t− m quyÒn së h÷u t¸ch rêi quyÒn sö dông ®èi víi mét t i s¶n ®Çu t−. §Çu t− gi¸n tiÕp n−íc ngo i (FII) gåm: ®Çu t− d−íi h×nh thøc mua cæ phÇn,cæ phiÕu, tr¸i phiÕu v c¸c giÊy tê cã gi¸ kh¸c trùc tiÕp trªn thÞ tr−êng chøng kho¸nhoÆc th«ng qua c¸c ®Þnh chÕ t i chÝnh trung gian nh− quü ®Çu t− chøng kho¸n. §Æc ®iÓm cña ®Çu t− gi¸n tiÕp - Ng−êi ®Çu t− kh«ng trùc tiÕp tham gia v o viÖc tæ chøc ®iÒu h nh dù¸n ®Çu t−. Bªn tiÕp nhËn ®Çu t− cã quyÒn chñ ®éng ho n to n trong kinh doanh.Nh ®Çu t− chØ quan t©m ®Õn lîi tøc hoÆc sù an to n cña nh÷ng chøng kho¸n mhä ®Çu t− v o. - §Çu t− gi¸n tiÕp cã tÝnh thanh kho¶n cao. Nãi c¸ch kh¸c l c¸c nh ®Çut− cã thÓ dÔ d ng b¸n l¹i nh÷ng chøng kho¸n cña m×nh së h÷u ®Ó ®Çu t− v o n¬ikh¸c víi tû suÊt lîi tøc cao h¬n. - §Çu t− gi¸n tiÕp mang tÝnh chÊt ng¾n h¹n. - §Çu t− gi¸n tiÕp cßn cã ®Æc tÝnh bÊt æn ®Þnh v dÔ bÞ ®¶o ng−îc ®ÆcbiÖt trªn thÞ tr−êng t i chÝnh. TÝnh bÊt æn ®Þnh thÓ hiÖn ë viÖc ®Çu t− gi¸n tiÕpcung cÊp nh÷ng c¬ héi kinh doanh víi lîi nhuËn cao nªn sÏ thu hót c¸c nh ®Çut− khiÕn cho thÞ tr−êng t i chÝnh néi ®Þa ho¹t ®éng hiÖu qu¶ h¬n. Tuy vËy, nÕu
  17. 17. 17®iÒu n y x¶y ra th−êng xuyªn v quy m« ng y c ng lín th× sÏ cã t¸c ®éng tiªucùc tíi hÖ thèng t i chÝnh v nÒn kinh tÕ. - Sè l−îng cæ phÇn c¸c nh ®Çu t− n−íc ngo i ®−îc mua bÞ khèng chÕ ëmøc ®é nhÊt ®Þnh tuú theo quy ®Þnh trong luËt ®Çu t− cña tõng n−íc. Th«ng th−êng sècæ phÇn n y chiÕm kho¶ng 10% ®Õn 49% vèn ®iÒu lÖ cña doanh nghiÖp. - Nh ®Çu t− thu lîi nhuËn qua cæ tøc cña cæ phiÕu, l i suÊt tr¸i phiÕu v c¸c chøng kho¸n nî kh¸c. - C¸c nh ®Çu t− gi¸n tiÕp n−íc ngo i cã thÓ l thÓ nh©n hoÆc c¸c tæ chøc nh−c«ng ty b¶o hiÓm, c¸c quü h−u trÝ, c¸c quü dù phßng b¶o hiÓm, c¸c quü t−¬ng hç. C¸c h×nh thøc ®Çu t− gi¸n tiÕp - C¸c nh ®Çu t− mua cæ phÇn do c¸c c«ng ty hoÆc c¸c tæ chøc t i chÝnhcña n−íc nhËn ®Çu t− ph¸t h nh trªn thÞ tr−êng néi ®Þa b»ng ®ång b¶n tÖ hoÆctrªn thÞ tr−êng quèc tÕ b»ng c¸c ®ång ngo¹i tÖ m¹nh nh− §« la Mü, Euro, Yªn. - C¸c nh ®Çu t− mua tr¸i phiÕu hoÆc c¸c chøng kho¸n nî kh¸c do chÝnhphñ hoÆc c¸c c«ng ty cña n−íc nhËn ®Çu t− ph¸t h nh trªn thÞ tr−êng néi ®Þa b»ng®ång b¶n tÖ hoÆc trªn thÞ tr−êng quèc tÕ b»ng c¸c ®ång ngo¹i tÖ m¹nh nh− §« laMü, Euro, Yªn.1.1.3. T¸c ®éng cña ®Çu t− n−íc ngo i Còng nh− bÊt kú mét hiÖn t−îng kinh tÕ n o trong qu¸ tr×nh vËn ®éng vph¸t triÓn, ®Çu t− n−íc ngo i g©y ra nh÷ng ¶nh h−ëng nhÊt ®Þnh ®Õn nÒn kinh tÕthÕ giíi nãi chung còng nh− nh÷ng n−íc tham gia v o ®Çu t− gåm n−íc ®Çu t− vn−íc nhËn ®Çu t−. ViÖc xem xÐt, ®¸nh gi¸ møc ®é ¶nh h−ëng cña nã sÏ gióp choc¸c n−íc ®Æc biÖt l c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn trong vai trß cña n−íc tiÕp nhËn ®Çut− hiÓu râ h¬n b¶n chÊt cña hiÖn t−îng n y v t×m ra c¸c biÖn ph¸p h÷u hiÖunh»m khai th¸c mÆt tÝch cùc, h¹n chÕ nh÷ng ¶nh h−ëng tiªu cùc cã thÓ x¶ytrong qu¸ tr×nh ph¸t triÓn kinh tÕ.1.1.3.1. T¸c ®éng cña ®Çu t− trùc tiÕp n−íc ngo i T¸c ®éng ®èi víi n−íc nhËn ®Çu t−: gåm cã t¸c ®éng tÝch cùc v tiªu cùc T¸c ®éng tÝch cùc : - TiÕp nhËn FDI sÏ ®em l¹i cho n−íc nhËn ®Çu t− mét nguån vèn lín chosù ph¸t triÓn kinh tÕ, ®Æc biÖt l ®èi víi nh÷ng n−íc cã sù h¹n chÕ vÒ nguån vèn
  18. 18. 18trong n−íc v c¸c c¬ héi t¨ng thªm vèn trªn thÞ tr−êng quèc tÕ m n−íc nhËn ®Çut− kh«ng ph¶i lo g¸nh nÆng c«ng nî. H¬n n÷a, FDI cã kh¶ n¨ng thu hót nguånvèn trong n−íc v o c¸c dù ¸n ®Çu t−. - FDI ®i kÌm víi nh©n tè tÝch cùc vÒ chuyÓn giao bÝ quyÕt c«ng nghÖ, kü thuËt hiÖn ®¹i. Sù chuyÓn giao ®ã trùc tiÕp l m t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng b»ngc¸ch n©ng cao hiÖu qu¶ sö dông c¸c nguån lùc. Cô thÓ, khi c¸c c«ng ty ®a quècgia chuyÓn giao c«ng nghÖ v t i s¶n v« h×nh cho c¸c c«ng ty ®Þa ph−¬ng mc«ng ty cã quan hÖ kinh doanh. B»ng c¸ch n y sÏ gióp cho c¸c c«ng ty ®Þaph−¬ng cã ®iÒu kiÖn vÒ m¸y mãc thiÕt bÞ hiÖn ®¹i ®Ó t¨ng n¨ng suÊt lao ®éng.Bªn c¹nh ®ã, viÖc chuyÓn giao c«ng nghÖ còng cã ¶nh h−ëng mét c¸ch gi¸n tiÕp®Õn n¨ng suÊt lao ®éng cña tÊt c¶ c¸c c«ng ty trong mét khu vùc kinh tÕ v× khic¸c c«ng ty ®a quèc gia th©m nhËp v o khu vùc kinh tÕ ®ã sÏ t¹o nªn m«i tr−êngc¹nh tranh m¹nh mÏ gi÷a c¸c c«ng ty trong néi bé khu vùc. - Th«ng qua viÖc t¹o “lîi Ých bªn ngo i” dßng vèn FDI còng gi¸n tiÕp gãpphÇn n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng. ThÓ hiÖn ë viÖc khi c¸c c«ng ty ®a quèc giathuª m−ín nh©n c«ng t¹i ®Þa ph−¬ng ® t¹o c¬ héi cho nh÷ng c«ng nh©n n yn©ng cao ®−îc kü n¨ng v tri thøc cña hä, Trong tr−êng hîp hä kh«ng cßn l mviÖc trong c¸c c«ng ty n y, hä cã thÓ l m viÖc mét c¸ch hiÖu qu¶ ë c¸c n¬ikh¸c víi vèn kü n¨ng v tiÕn thøc ® ®−îc ® o t¹o v tÝch luü. - §èi víi bÊt cø mét doanh nghiÖp n o, yÕu tè vÒ kü n¨ng qu¶n lý ®Òu cãvai trß quan träng ®èi víi to n bé ho¹t ®éng cña doanh nghiÖp, v ®©y còng l méttrong nh÷ng t i s¶n quan träng nhÊt m mét c«ng ty cã thÓ chuyÓn giao cho c¸cc«ng ty kh¸c. Th«ng qua ho¹t ®éng FDI, c¸c n−íc tiÕp nhËn ®Çu t− sÏ tiÕp nhËn®−îc kü n¨ng, ph−¬ng ph¸p qu¶n lý tiªn tiÕn cña c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia. - Lîi Ých ®¹t ®−îc cña c¸c n−íc nhËn ®Çu t− tõ c¸c ho¹t ®éng nghiªn cøuph¸t triÓn, thËm chÝ cßn lín h¬n rÊt nhiÒu so víi viÖc di chuyÓn vèn. Do ®ã,nhiÒu quèc gia tiÕp nhËn ®Çu t− khuyÕn khÝch c¸c c«ng ty n−íc ngo i th nh lËpc¸c chi nh¸nh nghiªn cøu v ph¸t triÓn ë n−íc hä.
  19. 19. 19 - C¸c c«ng ty thuéc c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn khã hoÆc Ýt cã c¬ héi th©mnhËp v o thÞ tr−êng quèc tÕ. Ho¹t ®éng ®Çu t− n−íc ngo i v o c¸c n−íc ®angph¸t triÓn sÏ gióp cho c¸c c«ng ty ®Þa ph−¬ng tiÕp cËn víi thÞ tr−êng thÕ giíith«ng qua liªn doanh v m¹ng l−íi thÞ tr−êng réng lín cña hä. Cã thÓ nãi ®©y lmét c¸ch thøc nhanh v cã hiÖu qu¶ nhÊt gióp c¸c c«ng ty ®ã ®Õn víi thÞ tr−êngn−íc ngo i v thùc hiÖn kinh doanh quèc tÕ. - FDI cßn ®−îc sö dông mét c¸ch cã hiÖu qu¶ trong viÖc h×nh th nh c¬cÊu ng nh, khu vùc. C¸c n−íc nhËn ®Çu t− ® x©y dùng v giíi thiÖu c¸c dù ¸ngäi ®Çu t−, ®−a ra c¸c −u ® i vÒ ®Çu t− ®Ó khuyÕn khÝch c¸c c«ng ty n−íc ngo i®Çu t− v o nh÷ng vïng v nh÷ng ng nh m hä muèn ph¸t triÓn. §ång thêi t¹o®iÒu kiÖn tõng b−íc khai th¸c hiÖu qu¶ nguån t i nguyªn ®Êt n−íc, chuyÓn ®æic¬ cÊu kinh tÕ theo h−íng tÝch cùc, thóc ®Èy nÒn kinh tÕ h−íng ngo¹i v héi nhËpv o sù ph©n c«ng lao ®éng v hîp t¸c quèc tÕ. - FDI cßn t¹o c«ng ¨n viÖc l m, gi¶m bít l−îng ng−êi thÊt nghiÖp th«ngqua viÖc trùc tiÕp t¹o ra viÖc l m cho ng−êi lao ®éng cña c«ng ty v gi¸n tiÕp t¹ora viÖc l m cho nh÷ng ng−êi lao ®éng kh¸c T¸c ®éng tiªu cùc - Dßng vèn FDI v o c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn cã thÓ cã t¸c ®éng l mgi¶m tû lÖ tiÕt kiÖm v ®Çu t− néi ®Þa. T¸c ®éng n y xuÊt ph¸t tõ quyÒn lùc thÞtr−êng cña c¸c c«ng ty n−íc ngo i v kh¶ n¨ng cña c¸c c«ng ty n y trong viÖc södông quyÒn lùc ®ã nh»m thu lîi nhuËn cao v chuyÓn ra n−íc ngo i. B»ng c¸cph−¬ng ph¸p c¹nh tranh kh¸c nhau, c¸c c«ng ty xuyªn quèc gia cã thÓ l m ph¸s¶n c¸c doanh nghiÖp trong n−íc nh»m chiÕm lÜnh thÞ tr−êng. - Víi ho¹t ®éng chuyÓn giao c«ng nghÖ, c¸c c«ng ty n−íc ngo i cã thÓtrî gióp cho sù ph¸t triÓn kinh tÕ cña n−íc nhËn ®Çu t−, nh−ng còng l m chon−íc ®ã phô thuéc v o sù vËn ®éng cña dßng c«ng nghÖ cña n−íc ngo i. Bªnc¹nh ®ã, c«ng nghÖ ®−îc chuyÓn giao cho c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn cã thÓ lnh÷ng c«ng nghÖ kh«ng phï hîp, ® l¹c hËu v thuéc c¸c ng nh g©y « nhiÔmm«i tr−êng.
  20. 20. 20 - FDI v o c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn th−êng cã xu h−íng l m t¨ng sù ph¸ttriÓn vèn ® kh«ng ®ång ®Òu gi÷a c¸c ng nh, c¸c vïng v c¸c khu vùc kinh tÕ;l m t¨ng kho¶ng c¸ch gi u nghÌo trong x héi; g©y ra nh÷ng thay ®æi trong lèisèng, nÕp nghÜ cña ng−êi d©n n−íc nhËn ®Çu t− v gãp phÇn l m “ch¶y m¸u chÊtx¸m“ do viÖc thu hót c¸c nh khoa häc cña n−íc nhËn ®Çu t− v o c¸c trung t©mnghiªn cøu cña c¸c c«ng ty n−íc ngo i. Nh÷ng t¸c ®éng tÝch cùc v tiªu cùc m ®Çu t− n−íc ngo i mang l¹i chon−íc nhËn ®Çu t− còng l vÊn ®Ò g©y nhiÒu tranh c i. XÐt trªn gãc ®é lý thuyÕtthuÇn tuý khã cã thÓ kh¼ng ®Þnh ®−îc lo¹i t¸c ®éng n o chiÕm −u thÕ m tuúthuéc v o sù thay ®æi cña t×nh h×nh kinh tÕ cña thÕ giíi, khu vùc, còng nh− cñatõng n−íc. NÕu nh− v o nh÷ng n¨m cña thËp kû 70, nhiÒu n−íc ®ang ph¸t triÓncho r»ng c¸c t¸c ®éng tiªu cùc cña FDI m¹nh h¬n c¸c t¸c ®éng tÝch cùc cña nã.Nh−ng hiÖn nay, qua lîi Ých kinh tÕ m FDI ®em l¹i cho c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn® cho thÊy c¸c t¸c ®éng tÝch cùc cña FDI ®ang ®ãng vai trß chñ ®¹o trong ph¸ttriÓn kinh tÕ ë c¸c n−íc n y. T¸c ®éng cña FDI tíi b¶n th©n n−íc chñ ®Çu t− FDI kh«ng chØ ¶nh h−ëng tíi n−íc nhËn ®Çu t−, m ®èi víi b¶n th©n n−íc chñ®Çu t− ho¹t ®éng n y còng cã nh÷ng ¶nh h−ëng tÝch cùc v tiªu cùc nhÊt ®Þnh. - FDI gãp phÇn l m t¨ng tæng s¶n phÈm quèc d©n cña n−íc thùc hiÖn®Çu t−, b»ng sù ®ãng gãp cña c¸c kho¶n lîi nhuËn do ®Çu t− ë n−íc ngo i chuyÓnvÒ. Nã gãp phÇn v o viÖc: më réng th−¬ng m¹i, ®Æc biÖt l xuÊt v nhËp khÈutrong nh÷ng ng nh cã ý nghÜa quan träng ®èi víi nÒn kinh tÕ, viÖc l m, thóc ®ÈylÜnh vùc nghiªn cøu v triÓn khai c«ng nghÖ míi cña n−íc chñ ®Çu t−. Mét c¸chtæng qu¸t cã thÓ thÊy FDI l ph−¬ng tiÖn kh«ng nh÷ng ®Ó kÝch thÝch sù ph¸ttriÓn kinh tÕ m cßn ®Ó phôc vô cho c¸c môc tiªu kh¸c cña n−íc chñ ®Çu t−. - Tuy nh÷ng ¶nh h−ëng tiªu cùc cña dßng vèn FDI ®èi víi c¸c n−íc chñ®Çu t− ch−a ®−îc kh¼ng ®Þnh mét c¸ch ch¾c ch¾n, nh−ng nh÷ng t¸c ®éng ®èivíi viÖc l m v thu nhËp cña ng−êi lao ®éng trong n−íc, viÖc suy gi¶m dßng vèntiÕt kiÖm trong d i h¹n, còng nh− viÖc mÊt ®i tÝnh c¹nh tranh cña h ng ho¸ s¶nxuÊt cña c¸c n−íc ®Çu t− trªn thÞ tr−êng quèc tÕ còng l nh÷ng vÊn ®Ò cÇn ®−îcxem xÐt hiÖn nay.
  21. 21. 21 Ho¹t ®éng FDI cã t¸c ®éng nhÊt ®Þnh ®Õn c¶ n−íc nhËn ®Çu t− còng nh−b¶n th©n n−íc ®Çu t−. Nh÷ng t¸c ®éng n y mang c¶ tÝnh tÝch cùc lÉn tiªu cùc, do®ã mçi n−íc ph¶i xem xÐt mét c¸ch thËn träng khi tham gia v o ho¹t ®ång ®Çu t−trùc tiÕp n−íc ngo i. Riªng víi c¸c n−íc tiÕp nhËn ®Çu t− cÇn ph¶i nghiªn cøut×nh h×nh thùc tÕ cña n−íc m×nh ®Ó cã nh÷ng ®èi s¸ch phï hîp nh»m thu ®−îcnhiÒu Ých lîi tõ viÖc tham gia v o ho¹t ®éng FDI v gi¶m møc tèi ®a nh÷ng t¸c®éng tiªu cùc do ho¹t ®éng n y mang l¹i cho nÒn kinh tÕ - x héi cña ®Êt n−íc.1.1.3.2. T¸c ®éng cña ®Çu t− gi¸n tiÕp T¸c ®éng tÝch cùc: - §Çu t− gi¸n tiÕp t¹o ®iÒu kiÖn thóc ®Èy thÞ tr−êng vèn ph¸t triÓn theochiÒu s©u, t¨ng l−îng vèn ®Çu t− gióp doanh nghiÖp më réng v ph¸t triÓn ho¹t®éng s¶n xuÊt kinh doanh v ng©n h ng qu¶n lý ®−îc rñi ro t i chÝnh. - §Çu t− gi¸n tiÕp l m t¨ng kh¶ n¨ng thanh to¸n v hiÖu suÊt cña thÞtr−êng vèn néi ®Þa, thóc ®Èy c¸c nh ®Çu t− tiÕn h nh c¸c ho¹t ®éngg nghiªn cøuthÞ tr−êng míi, do ®ã cã thÓ l m cho nÒn kinh tÕ t¨ng hiÖu qu¶ sö dông vèn vtèc ®é ph¸t triÓn kinh tÕ. - §Çu t− gi¸n tiÕp t¹o ®iÒu kiÖn æn ®Þnh tiªu dïng th«ng qua më réng thÞtr−êng c¸c c«ng cô t i chÝnh néi ®Þa, gióp cho c¸c ®èi t−îng ho¹t ®éng trong nÒnkinh tÕ x©y dùng kÕ ho¹ch tiªu dïng hîp lý. - §Çu t− gi¸n tiÕp gióp c¶i thiÖn kü n¨ng kinh doanh cña khu vùc t i chÝnh. T¸c ®éng tiªu cùc: - Do ®Æc tÝnh thÞ tr−êng v kh¶ n¨ng thanh to¸n cao, ®Çu t− gi¸n tiÕp cãxu h−íng kÐm æn ®Þnh h¬n so víi c¸c h×nh thøc ®Çu t− kh¸c. - NÕu qu¶n lý kh«ng hiÖu qu¶ sÏ g©y ra t×nh tr¹ng mÊt æn ®Þnh cña hÖthèng t i chÝnh, l m gi¸n ®o¹n ho¹t ®éng cña thÞ tr−êng vèn néi ®Þa v c¸c khãkh¨n kinh tÕ kh¸c. - T¹o sù bÊt æn ®Þnh trªn thÞ tr−êng t i chÝnh v ngo¹i hèi dÉn ®Õn t×nhtr¹ng nî nÇn chång chÊt cña n−íc nhËn ®Çu t−. - Sù gia t¨ng m¹nh mÏ cña dßng vèn ®Çu t− gi¸n tiÕp sÏ l m cho nÒn kinhtÕ dÔ r¬i v o t×nh tr¹ng ph¸t triÓn qu¸ nãng víi nh÷ng ®Æc tr−ng c¬ b¶n l tû gi¸hèi ®o¸i hoÆc l¹m ph¸t gia t¨ng [110, tr.125,].
  22. 22. 221.1.4. Lý thuyÕt vÒ ®Çu t− n−íc ngo i Trong mÊy thËp kû qua, lý thuyÕt §TNN l mét trong nh÷ng vÊn ®Ò trungt©m cña nghiªn cøu ®Çu t− quèc tÕ. Víi c¸c ph−¬ng ph¸p tiÕp cËn v môc tiªunghiªn cøu kh¸c nhau, c¸c häc gi¶ ® ®−a ra nhiÒu m« h×nh v quan ®iÓm lýthuyÕt vÒ nguyªn nh©n h×nh th nh v ¶nh h−ëng cña ®Çu t− n−íc ngo i ®Õn nÒnkinh tÕ thÕ giíi, trong ®ã ®Æc biÖt l c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn. §¸p øng môc ®Ých nghiªn cøu cña luËn ¸n, mét sè lý thuyÕt kinh tÕ vÒ ®Çut− n−íc ngo i ®−îc tr×nh b y d−íi ®©y sÏ l nh÷ng c«ng cô gióp ph©n tÝch nh÷ng®éng lùc thóc ®Èy c¸c tæ chøc còng nh− c¸c nh ®Çu t− c¸ nh©n muèn ®Çu t− ran−íc ngo i d−íi c¶ hai h×nh thøc ®Çu t− trùc tiÕp v ®Çu t− gi¸n tiÕp v lý do vÒsù lùa chän ®Þa ®iÓm ®Çu t− cña c¸c nh §TNN.1.1.4.1. Lý thuyÕt Lùa chän lîi thÕ Lý thuyÕt n y do John H. Dunning, gi¸o s− tr−êng ®¹i häc Reading ë Anhph¸t triÓn v ho n thiÖn trªn c¬ së lý thuyÕt vÒ tæ chøc ngành nghÒ cña StephenHymer. Néi dung cña lý thuyÕt ®−îc t¸c gi¶ tr×nh b y lÇn ®Çu tiªn ë Héi nghÞchuyªn ®Ò cña gi¶i th−ëng Nobel vÒ “V trÝ cña ho¹t ®éng kinh tÕ quèc tÕ” t¹iStockholm, Thuþ §iÓn n¨m 1976. Lý thuyÕt lùa chän lîi thÕ ®−a ra ba yÕu tè l lîi thÕ vÒ së h÷u(ownership) hay l néi lùc cña mét doanh nghiÖp, lîi thÕ vÒ vÞ trÝ ( location) -®©y l yÕu tè quyÕt ®inh ®Þa ®iÓm s¶n xuÊt v lîi thÕ vÒ g¾n kÕt néi bé(internalization) cña doanh nghiÖp ®Ó tr¶ lêi cho ba c©u hái "t¹i sao MNEs muèn®Çu t− ra n−íc ngo i, ®Þa ®iÓm n o ®−îc MNEs lùa chän ®Çu t− v MNEs thùchiÖn ®Çu t− nh− thÕ n o?” [67, tr. 110].Lîi thÕ së h÷u(O)- Quy m« cña doanh nghiÖp- Nh n hiÖu vÒ c«ng nghÖ v th−¬ng m¹i- HÖ thèng tæ chøc v qu¶n lý- N¨ng lùc tham gia cung øng- N¨ng lùc tiÕp cËn thÞ tr−êng v bÝ quyÕt c«ng nghÖ
  23. 23. 23- C¸c c¬ héi vÒ tham gia thÞ tr−êng quèc tÕ nh− ®a d¹ng ho¸ rñi roLîi thÕ vÒ vÞ trÝ (L)- §Çu v o v thÞ tr−êng- Gi¸ lao ®éng, chi phÝ nguyªn vËt liÖu v chi phÝ vËn chuyÓn gi÷a c¸c n−íc- Th¸i ®é v chÝnh s¸ch cña chÝnh phñ n−íc nhËn ®Çu t−- C¬ së h¹ tÇng vÒ th−¬ng m¹i v luËt ph¸p- Ng«n ng÷, v¨n ho¸ v tËp qu¸nLîi thÕ g¾n kÕt néi bé (I)- Gi¶m chi phÝ trong nghiªn cøu, ® m ph¸n v kiÓm so¸t chi phÝ- Tr¸nh ®−îc c¸c chi phÝ liªn quan ®Õn luËt b¶n quyÒn- Tr¸nh ®−îc quy ®Þnh vÒ c¸c lo¹i gi¸- Gi÷ quyÒn kiÓm so¸t ®èi víi t i s¶n v b¶o vÖ s¶n phÈm cña doanh nghiÖp- Tr¸nh ®−îc h ng r o thuÕ quan Lý thuyÕt Lùa chän lîi thÕ ®−a ra nh÷ng lý gi¶i c¬ b¶n vÒ ®éng lùc thóc ®Èyho¹t ®éng §TNN. Lý thuyÕt n y l c¬ së gióp cho c¸c c«ng ty ®−a ra nh÷ng quyÕt®Þnh ®Çu t− v ®Þa ®iÓm ®Çu t− phï hîp víi n¨ng lùc kinh doanh cña c«ng ty.1.1.4.2. Lý luËn vÒ ®éng lùc thóc ®Èy §TNN Lý thuyÕt vÒ ®éng c¬ ®Çu t− ra n−íc ngo i ®−îc x©y dùng v ph¸t triÓn bëirÊt nhiÒu nh kinh tÕ häc nh− Hymer, Kindleger, Heckscher, Ohlin, Casson, Vernonv Dunning. Trªn c¬ së c¸c kÕt qu¶ nghiªn cøu, Dunning ® tæng kÕt th nh bèn®éng lùc thóc ®Èy ho¹t ®éng §TNN. §ã l : “sù t×m kiÕm t i nguyªn, t×m kiÕm thÞtr−êng, t×m kiÕm nguån lùc v t×m kiÕm t i s¶n chiÕn l−îc” [66, tr.92]. T×m kiÕm t i nguyªn: Môc ®Ých cña c¸c nh ®Çu t− thùc hiÖn §TNN l muèn t×m kiÕm c¸c nguånt i nguyªn phôc vô s¶n xuÊt, kinh doanh víi chi phÝ rÎ h¬n so víi trong n−íc ®Ó thu®−îc lîi nhuËn lín h¬n còng nh− n©ng cao kh¶ n¨ng c¹nh tranh trªn thÞ tr−êng ®angcung cÊp s¶n phÈm v thÞ tr−êng míi trong t−¬ng lai. Cã ba lo¹i t i nguyªn th−êng®−îc c¸c nh ®Çu t− t×m kiÕm khi ®Çu t− v o mét n−íc n o ®ã gåm:
  24. 24. 24 - Thø nhÊt, t i nguyªn thiªn nhiªn nh− l kho¸ng s¶n, nguyªn vËt liÖuth«, s¶n phÈm n«ng nghiÖp v nh÷ng t i nguyªn cã h¹n. ViÖc sö dông c¸c t inguyªn n y sÏ gióp cho c¸c nh ®Çu t− gi¶m tèi thiÓu chi phÝ s¶n xuÊt ®ång thêi®¶m b¶o nguån cung cÊp nguyªn vËt liÖu cho s¶n xuÊt. - Thø hai, MNEs t×m kiÕm c¸c nguån cung cÊp dåi d o víi gi¸ rÎ còngnh− nguån lao ®éng l nh nghÒ v kh«ng l nh nghÒ. C¸c nh ®Çu t− th−êngchuyÓn nh m¸y tõ c¸c n−íc cã chi phÝ lao ®éng cao sang nh÷ng n−íc cã chi phÝlao ®éng thÊp. - Thø ba, nguån t i nguyªn ®−îc c¸c nh ®Çu t− t×m kiÕm l n¨ng lùc vÒ küthuËt, qu¶n lý doanh nghiÖp, chuyªn gia marketing hoÆc kü n¨ng tæ chøc qu¶n lý. T×m kiÕm thÞ tr−êng: T×m kiÕm, më réng thÞ tr−êng v tËn dông c¸c ®iÒu kiÖn tù do vÒ th−¬ngm¹i v thuÕ quan l ®éng lùc phæ biÕn thóc ®Èy c¸c c«ng ty thùc hiÖn ®Çu t− ran−íc ngo i. ë c¸c thÞ tr−êng míi næi, víi nh÷ng kh¸ch h ng l ng−êi cã thÓ mua®−îc nh÷ng s¶n phÈm chÊt l−îng cao, ®ang ng y c ng ph¸t triÓn v hÊp dÉn c¸cnh ®Çu t− tõ n−íc ngo i. ViÖc t×m kiÕm thÞ tr−êng ®Ó ®Çu t− gåm c¶ nh÷ng thÞ tr−êng ® cã h ngho¸ cña doanh nghiÖp v nh÷ng thÞ tr−êng míi. Ngo i ra, dung l−îng thÞ tr−êngtiÒm n¨ng v xu h−íng ph¸t triÓn t−¬ng lai cña thÞ tr−êng còng l mét lý do thóc®Èy c¸c c«ng ty thùc hiÖn ®Çu t−. Trung Quèc víi thÞ tr−êng tiÒm n¨ng h¬n 1,3 tûd©n lu«n hÊp dÉn c¸c nh ®Çu t−. T×m kiÕm c¸c nguån lùc: §éng lùc vÒ t×m kiÕm nguån lùc ®−îc dùa trªn cÊu tróc cña c¸c nguånt i nguyªn ® cã hoÆc kÕt qu¶ cña viÖc t×m kiÕm thÞ tr−êng ®Çu t−. Môc ®Ýcht×m kiÕm nguån lùc cña MNEs l tËn dông c¸c lîi thÕ c¸c nguån lùc ® cã nh−v¨n ho¸, hÖ thèng kinh tÕ, chÝnh trÞ v thÞ tr−êng ë mét sè khu vùc ®Ó tËptrung s¶n xuÊt nh»m cung cÊp s¶n phÈm cho nhiÒu thÞ tr−êng kh¸c. Nguån lùcgåm hai lo¹i:
  25. 25. 25 - Thø nhÊt l viÖc tËn dông nh÷ng lîi thÕ kh¸c nhau ® cã s½n v c¸c t is¶n truyÒn thèng ë c¸c n−íc. Sù ®Çu t− cña MNEs ë c¸c n−íc ph¸t triÓn v n−íc®ang ph¸t triÓn l sù ®Çu t− vÒ tiÒn vèn, c«ng nghÖ v th«ng tin l m gia t¨ng gi¸trÞ cña c¸c ho¹t ®éng ®Çu t− v sau ®ã l lao ®éng v t i nguyªn thiªn thiªn. - Thø hai, t×m kiÕm nguån lùc cßn ®−îc thùc hiÖn ë c¸c n−íc t−¬ng tù vÒhÖ thèng kinh tÕ v møc thu nhËp, ®ång thêi còng tËn dông nh÷ng thuËn lîi cña quim« nÒn kinh tÕ v sù kh¸c nhau vÒ thÞ hiÕu tiªu dïng cïng kh¶ n¨ng cung cÊp. §Ó viÖc t×m kiÕm nguån lùc ®−îc thùc hiÖn, c¸c thÞ tr−êng ®a biªn cÇn®−îc më v ph¸t triÓn. VÒ thùc tÕ, t×m kiÕm nguån lùc d−êng nh− l sù c¹nhtranh cña c¸c c«ng ty to n cÇu vÒ yÕu tè c¬ b¶n cña s¶n phÈm ®−îc ®−a ra thÞtr−êng v kh¶ n¨ng ®a d¹ng hãa s¶n phÈm cña c«ng ty còng nh− kh¶ n¨ng khaith¸c lîi nhuËn trong s¶n xuÊt ë mét sè n−íc. T×m kiÕm t i s¶n chiÕn l−îc: L h×nh thøc xuÊt hiÖn ë giai ®o¹n cao cña to n cÇu ho¸. Thùc hiÖn ®Çu t−víi môc ®Ých n y, c¸c c«ng ty t×m kiÕm kh¶ n¨ng nghiªn cøu v ph¸t triÓn. C¸cc«ng ty cã thÓ sö dông t i s¶n cña c¸c c«ng ty n−íc ngo i ®Ó thóc ®Èy môc tiªuchiÕn l−îc d i h¹n ®Æc biÖt l cho viÖc duy tr× v ®Èy m¹nh kh¶ n¨ng c¹nh tranhquèc tÕ. Sù t×m kiÕm n y gióp kh¸m ph¸ nh÷ng lîi thÕ ®Æc biÖt hoÆc lîi thÕ vÒmarketing. H¬n thÕ n÷a, chiÕn l−îc v sù hîp lý ho¸ trong ®Çu t− ra n−íc ngo isÏ gióp c¸c doanh nghiÖp tõng b−íc c¬ cÊu l¹i t i s¶n nh»m ®¸p øng môc tiªukinh doanh. ChiÕn l−îc n y nh»m cñng cè v n©ng cao søc m¹nh cña chiÕn l−îcc¹nh tranh l©u d i. Tãm l¹i, qua c¸c ph©n tÝch trªn, chóng ta thÊy r»ng lý thuyÕt Lùa chänlîi thÕ ®−a ra c¸c lý luËn c¬ b¶n vÒ c¸c ®éng lùc thóc ®Èy c¸c doanh nghiÖp§TNN v Bèn ®éng lùc t×m kiÕm cña ho¹t ®éng §TNN cña c¸c doanh nghiÖp®Òu nh»m môc ®Ých cuèi cïng l më réng thÞ tr−êng, gi¶m chi phÝ, n©ng caokh¶ n¨ng c¹nh tranh ®Ó tèi ®a ho¸ lîi nhuËn trong s¶n xuÊt kinh doanh. Mèiquan hÖ gi÷a c¸c ®éng lùc chÝnh cña nh ®Çu t− v thuyÕt Lùa chän lîi thÕ®−îc tãm t¾t l¹i nh− sau:
  26. 26. 26 B¶ng 1.1: Mét sè nh©n tè quyÕt ®Þnh ®Õn h×nh thøc cña ho¹t ®éng kinh doanh quèc tÕ H×nh thøc Lîi thÕ vÒ t i s¶n Lîi thÕ vÞ trÝ Lîi thÕ g¾n kÕt kinh doanh së h÷u néi bé quèc tÕT×m kiÕm t i Vèn b»ng tiÒn, c«ng Së h÷u vÒ t i nguyªn §¶m b¶o sù æn ®Þnhnguyªn thiªn nghÖ, ph−¬ng tiÖn thiªn nhiªn v c¬ së cña c¸c nh cungnhiªn th©m nhËp thÞ h¹ tÇng, hÖ thèng cÊp víi gi¸ c¶ hîp tr−êng, t i s¶n bæ thuÕ v c¸c chÝnh lý; kiÓm so¸t c¸c thÞ sung. s¸ch khuyÕn khÝch tr−êng.T×m kiÕm thÞ Vèn b»ng tiÒn, c«ng Nguyªn liÖu th«, Mong muèn gi¶mtr−êng nghÖ, th«ng tin, kü lao ®éng, dung chi phÝ vÒ giao dÞch n¨ng tæ chøc v qu¶n l−îng thÞ tr−êng, v th«ng tin, b¶o vÖ lý, nghiªn cøu ph¸t chÝnh s¸ch cña quyÒn t¸c gi¶. triÓn v kh¶ n¨ng chÝnh phñ vÒ kh¸c, tû lÖ c¸c nÒn khuyÕn khÝch ®Çu kinh tÕ t− n−íc ngo i.T×m kiÕm Ph−¬ng tiÖn th©m Sù tËp trung v o L m gia t¨ng lîi Ýchnguån lùc nhËp thÞ tr−êng, qui s¶n phÈm ®Æc tõ qu¶n lý th−êng m« nÒn kinh tÕ, ph©n biÖt, chi phÝ lao xuyªn cña nÒn kinh bè ®Þa lý v nguån ®éng thËp v tÕ v kÕt hîp vÒ lùc quèc tÕ cho ®Çu nh÷ng khuyÕnchiÒu s©u còng nh− v o khÝch vÒ s¶n xuÊt ®a d¹ng ho¸ vÒ cña chÝnh phñ chiÒu réng cña n−íc nhËn ®Çu t− nh÷ng nÒn kinh thÕT×m kiÕm t i BÊt kÓ lo¹i n o trong BÊt kÓ lo¹i n o Sù qu¶n lý th−êngs¶n chiÕn l−îc ba lo¹i trªn ®−a ra c¬ trong ba lo¹i trªnxuyªn cña c¸c nÒn héi cho viÖc hîp lùc ®−a ra c«ng nghÖ, kinh tÕ, t¨ng c−êng c¸c lo¹i t i s¶n thÞ tr−êng v c¸c c¹nh tranh hoÆc lîi t i s¶n kh¸c m thÕ chiÕn l−îc, gi¶m c«ng ty cã thiÓu hoÆc ph©n t¸n rñi ro. Nguån: Dunning, Multinational enterprise and global economy (1993).
  27. 27. 271.1.4.3. Lý thuyÕt di chuyÓn vèn quèc tÕ Lý thuyÕt n y chñ yÕu dùa trªn c¬ së ph©n tÝch m« h×nh Heckcher OhlinSamuelson (HOS) ®Ó ®−a ra c¸c nhËn ®Þnh vÒ nguyªn nh©n cña di chuyÓn vèn lcã sù chªnh lÖch vÒ tû suÊt lîi nhuËn so s¸nh gi÷a c¸c n−íc, v sù di chuyÓn ®ãt¹o ra s¶n l−îng cho nÒn kinh tÕ thÕ giíi v c¸c n−íc tham gia ®Çu t−. M« h×nhHOS ®−îc x©y dùng dùa trªn gi¶ ®Þnh: Hai n−íc tham gia trao ®æi h ng ho¸ hoÆc®Çu t− (n−íc I v n−íc II), hai yÕu tè s¶n xuÊt (lao ®éng-L v vèn-K), hai h ngho¸ (X v Y) tr×nh ®é kü thuËt s¶n xuÊt, thÞ hiÕu v hiÖu qu¶ kinh tÕ theo quy m«ë hai n−íc nh− nhau, kh«ng cã chi phÝ vËn t¶i, can thiÖp cña chÝnh phñ, thÞtr−êng hai n−íc l ho n h¶o v kh«ng cã sù di chuyÓn c¸c yÕu tè s¶n xuÊt gi÷ac¸c n−íc. Víi nh÷ng gi¶ ®Þnh n y, m« h×nh HOS ph©n tÝch tû lÖ chi phÝ cña c¸cyÕu tè s¶n xuÊt ë hai n−íc I v II. M« h×nh n y ®−îc Helpman v Sibert sö dông ®Ó ph©n tÝch c¬ së h×nhth nh ®Çu t− n−íc ngo i. Theo gi¶ ®Þnh cña c¸c t¸c gi¶ th× n¨ng suÊt cËn biªncña vèn cã sù kh¸c nhau gi÷a c¸c n−íc v theo quy m« kinh tÕ. Th«ng th−êng,n¨ng suÊt cËn biªn cña vèn thÊp ë n−íc d− thõa vèn v cao ë n−íc khan hiÕm vèn®Çu t−. T×nh tr¹ng n y dÉn ®Õn xuÊt hiÖn di chuyÓn dßng vèn tõ n¬i d− thõa ®Õnn¬i khan hiÕm nh»m tèi ®a ho¸ lîi nhuËn. Cïng c¸c quan ®iÓm trªn, A Mac Dougall ® gi¶i thÝch hiÖn t−îng ®Çu t−quèc tÕ tõ ph©n tÝch so s¸nh gi÷a chi phÝ v lîi Ých cña viÖc di chuyÓn vèn quèctÕ. T¸c gi¶ cho r»ng, chªnh lÖch vÒ n¨ng suÊt cËn biªn cña vèn gi÷a c¸c n−íc lnguyªn nh©n dÉn ®Õn l−u chuyÓn vèn quèc tÕ. Quan ®iÓm n y ®−îc M. Kemp ph¸t triÓn th nh m« h×nh Mac Dougall –Kemp. Theo ®ã, nh÷ng n−íc ph¸t triÓn (d− thõa vèn) cã n¨ng suÊt cËn biªncña vèn thÊp (Marginal productivity of capital) h¬n n¨ng suÊt cËn biªn cñavèn ë c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn. V× thÕ xuÊt hiÖn dßng l−u chuyÓn vèn gi÷a hainhãm n−íc n y. Lý thuyÕt n y cã ý nghÜa quan träng ®èi víi sù ph¸t triÓn cña c¸c lý luËnnh− lý thuyÕt vÒ danh môc ®Çu t−, lý thuyÕt vÒ thÞ tr−êng vèn.
  28. 28. 281.1.4.4. Lý thuyÕt danh môc ®Çu t− (Porfolio theory) Bªn c¹nh c¸c lý thuyÕt vÒ FDI, ho¹t ®éng ®Çu t− gi¸n tiÕp còng ®−îc nhiÒunh kinh tÕ häc nghiªn cøu. Lý thuyÕt danh môc ®Çu t− víi viÖc sö dông m« h×nh ®Þnh l−îng ® lý gi¶imôc ®Ých cña ho¹t ®éng ®Çu t− n y l ng−êi ®Çu t− sÏ lùa chän c¸c lo¹i h×nh ®Çut− gi¸n tiÕp ë n−íc ngo i cã thÓ ®em l¹i lîi nhuËn cao v ®ång thêi chÊp nhËnmét møc rñi ro nhÊt ®Þnh so víi ®Çu t− trong n−íc. Lý luËn n y ra ®êi l cuéc c¸ch m¹ng trong qu¶n lý tiÒn tÖ, qu¶n lý chÊtl−îng ®Çu t− v kh¶ n¨ng thu håi tiÒn tÖ. Tr−íc khi lý thuyÕt vÒ danh môc ®Çu t−gi¸n tiÕp ra ®êi, nhiÒu nh ®Çu t− th−êng nãi vÒ kh¶ n¨ng thu lîi còng nh− rñi rocña ®ång tiÒn hä bá ra ®Çu t− nh−ng kh«ng cã c«ng cô tÝnh to¸n chÝnh x¸c. LýthuyÕt n y b»ng viÖc sö dông mét sè c«ng thøc v m« h×nh tÝnh to¸n ® gióp chong−êi ®Çu t− tÝnh to¸n ®−îc mét c¸ch t−¬ng ®èi chi tiÕt vÒ lîi nhuËn m m×nh sÏthu ®−îc khi bá ra mét kho¶n tiÒn ®Çu t− v o c¸c cæ phiÕu v c¸c chøng kho¸n nîkh¸c sau mét thêi gian nhÊt ®Þnh. Cô thÓ h¬n ®èi víi danh môc ®Çu t− chøng kho¸n, nh kinh tÕ häc ® ®o¹tgi¶i th−ëng Nobel, Harry Markowitz ® ®−a ra Lý thuyÕt danh môc ®Çu t− hiÖn®¹i (Moder Porfolio theory) v o n¨m 1950. Theo lý thuyÕt n y, c¸c nh ®Çu t− cãthÓ tèi thiÓu hãa rñi ro thÞ tr−êng cho mét møc tû suÊt sinh lêi kú väng b»ng viÖcx©y dùng mét danh môc ®Çu t− phong phó v ®a d¹ng khi ®Çu t− chøng kho¸n.Lý thuyÕt danh môc ®Çu t− hiÖn ®¹i ®−a ra ph−¬ng ch©m gi¶m thiÓu rñi ro ®ã l‘®õng bá tÊt c¶ trøng v o mét giá’. Lý thuyÕt n y còng thiÕt lËp nªn kh¸i niÖm‘®−êng biªn hiÖu qu¶’. Mét danh môc ®Çu t− hiÖu qu¶ sÏ cã møc tû suÊt sinh lêikú väng cho s½n v møc rñi ro l thÊp nhÊt. Rñi ro cao h¬n sÏ ®i kÌm víi møcsinh lêi cao h¬n. §Ó x©y dùng mét danh môc ®Çu t− thÝch hîp víi lý thuyÕt danh môc ®Çut− hiÖn ®¹i, c¸c nh ®Çu t− ph¶i tÝnh to¸n ®−îc rñi ro/tû suÊt sinh lêi cña mçi t is¶n. Lý thuyÕt danh môc ®Çu t− hiÖn ®¹i gióp cho c¸c nh ®Çu t− mét ph−¬ngph¸p ®Çu t− cã kû luËt v hiÖu qu¶. V× vËy ng y nay, lý thuyÕt n y vÉn ®−îc södông réng r i.
  29. 29. 291.2. chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngoµi1.2.1. Kh¸i niÖm chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngo i ChÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngo i l mét bé phËn cña chÝnh s¸ch ®Çut− n−íc ngo i v n»m trong trong c¸c chÝnh s¸ch ph¸t triÓn kinh tÕ x héi cñamét quèc gia. ChÝnh s¸ch thu hót §TNN gåm mét hÖ thèng c¸c chÝnh s¸ch, c«ng cô vbiÖn ph¸p m Nh n−íc ¸p dông t¸c ®éng v o ho¹t ®éng ®Çu t− nh»m thu hótdßng vèn ®Çu t− tõ n−íc ngo i trong mét thêi kú nhÊt ®Þnh. Chøc n¨ng: - KÝch thÝch dßng vèn ®Çu t− v o trong n−íc. - §iÒu chØnh mèi quan hÖ gi÷a c¸c h×nh thøc ®Çu t−, gi÷a c¸c ng nh vvïng trong viÖc thu hót §TNN.1.2.2. Mét sè lý thuyÕt vÒ chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngo i Lý thuyÕt vÒ chÝnh s¸ch thu hót §TNN l nh÷ng lý thuyÕt nªu lªn c¸c yÕutè vÒ hÖ thèng chÝnh trÞ, luËt ph¸p v chÝnh s¸ch cña c¸c n−íc tiÕp nhËn ®Çu t−¶nh h−ëng ®Õn quyÕt ®Þnh ®Çu t− cña c¸c nh §TNN. §ã còng l sù lý gi¶i vÒ sùlùa chän ®Çu t− ë n−íc n y m kh«ng ®Çu t− ë n−íc kh¸c cña c¸c nh ®Çu t−. Theo Vernon, chi phÝ lao ®éng, −u ® i vÒ thuÕ ®ãng vai trß quan trängtrong lý thuyÕt vÒ lùa chän ®Þa ®iÓm ®Çu t−. §iÒu n y lý gi¶i t¹i sao c¸c c«ng tycon cña c¸c c«ng ty n−íc ngo i nhiÒu khi lùa chän ®Çu t− t¹i c¸c n−íc hoÆc khuvùc ch−a ph¸t triÓn th«ng qua nh÷ng ®iÒu kiÖn −u ® i m chÝnh phñ c¸c n−íc ®ã®−a ra cho c¸c nh ®Çu t− n−íc ngo i. Tæ chøc hîp t¸c v ph¸t triÓn kinh tÕ (OECD) ® nªu ra mét sè yÕu tè liªn quan ®Õn quyÕt ®Þnh ®Çu t− v o mét n−íc cô thÓ n o ®ã cña c¸c nh§TNN nh−: - Dung l−îng hiÖn t¹i v t−¬ng lai cña thÞ tr−êng. - Chi phÝ nh©n c«ng v tr×nh ®é lao ®éng. - Sù æn ®Þnh vÒ chÝnh trÞ.
  30. 30. 30 - ChÝnh s¸ch cña chÝnh phñ v sù minh b¹ch cña hÖ thèng luËt ph¸p. - §é s½n s ng ®¸p øng vÒ c¬ së h¹ tÇng cho ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinhdoanh víi quy m« lín.1.2.2.1. Lý luËn vÒ rñi ro chÝnh trÞ Nh nghiªn cøu kinh tÕ Green ® ®Þnh nghÜa rñi ro chÝnh trÞ l nh÷ng h nh®éng kh«ng ch¾c ch¾n, râ r ng víi yÕu tè kh«ng dù kiÕn tr−íc v kh«ng mongmuèn cña chÝnh phñ hoÆc c¸c tæ chøc kh¸c g©y ra tæn h¹i cho ho¹t ®éng cña c¸cnh ®Çu t− nh−: Sù can thiÖp cña chÝnh phñ v o ho¹t ®éng cña c¸c doanh nghiÖp th«ng quanh÷ng ®¹o luËt ®Æc biÖt hoÆc chÝnh s¸ch cña chÝnh phñ ®èi c¸c nh ®Çu t− n−ícngo i nh−: sù sung c«ng t i s¶n m kh«ng cã ®Ò bï tho¶ ®¸ng, sù can thiÖp cñachÝnh phñ ®Õn nh÷ng ho¹t ®éng cô thÓ cña doanh nghiÖp, sù cÊm ®o¸n trong viÖcthanh to¸n tiÒn tÖ v sù ph©n biÖt ®èi xö trong chÝnh s¸ch thuÕ hoÆc c¸c ®ßi hái®éc ®o¸n kh¸c ®èi víi c¸c doanh nghiÖp [73, tr.58]. Nh÷ng n¨m tr−íc ®©y nguy c¬ vÒ viÖc bÞ chÝnh phñ n−íc nhËn ®Çu t− t−íc®o¹t quyÒn së h÷u ® t¸c ®éng m¹nh ®Õn c¸c nh ®Çu t−. §Õn gÇn ®©y, thay thÕcho viÖc th¼ng thõng t−íc ®o¹t t i s¶n, l nh÷ng chÝnh s¸ch nh»m k×m h m ho¹t®éng cña doanh nghiÖp nh−: viÖc h¹n chÕ hoÆc ®¸nh thuÕ cao ®èi víi ho¹t ®éngchuyÓn lîi nhuËn vÒ n−íc, h¹n chÕ nguån ngo¹i tÖ trong thanh to¸n hoÆc c¸cchÝnh s¸ch ph©n biÖt ®èi xö cña n−íc nhËn ®Çu t−. Do vËy, c¸c nh §TNN lu«ncè g¾ng nhËn râ ®−îc c¸c rñi ro tiÒm t ng do n−íc nhËn ®Çu t− mang l¹i. Nh×n réng h¬n, “rñi ro vÒ chÝnh trÞ cßn bao gåm c¶ c¸c yÕu tè vÒ kinh tÕ,x héi v m«i tr−êng kinh doanh”[99, tr.43]. §èi víi nhiÒu c«ng ty, ®éng lùctr¸nh c¸c rñi ro lín h¬n viÖc ®¹t ®−îc lîi nhuËn tèi ®a. V× vËy, ph©n tÝch rñi ro vÒchÝnh trÞ trë th nh mét phÇn cña kÕ ho¹ch chiÕn l−îc trong qu¸ tr×nh qu¶n lý cñac¸c MNE. Tuy nhiªn, rñi ro chÝnh trÞ sÏ gi¶m trong nh÷ng nÒn kinh tÕ n¬i mchÝnh phñ thùc hiÖn ®æi míi theo ®Þnh h−íng thÞ tr−êng v thùc sù t¹o ra nh÷ngthay ®æi trong hÖ thèng luËt ph¸p v thuÕ. Rñi ro vÒ chÝnh trÞ thùc sù l mét trong nh÷ng yÕu tè quan träng ¶nhh−ëng ®Õn thu hót §TNN.
  31. 31. 31 Nh÷ng yÕu tè mang tÝnh rñi ro vÒ chÝnh trÞ ¶nh h−ëng ®Õn §TNN ®−îc Stevens (2000) tãm t¾t nh− sau: Sù kiÓm so¸t ngo¹i hèi v h¹n chÕ l−îng lîi nhuËn chuyÓn vÒ c«ng ty mÑ; sù mÊt gi¸ cña tiÒn tÖ do sö dông hÖ thèng tû gi¸ cè ®Þnh; nh÷ng h nh ®éng ®Æc biÖt cña chÝnh phñ ¶nh h−ëng ®Õn §TNN; thêi gian mét chÝnh phñ cÇm quyÒn; Ph¸p chÕ kh«ng phï hîp; khñng ho¶ng nî [103, tr.4] . Mét nghiªn cøu gÇn ®©y vÒ sù lùa chän ®Çu t− cña 140 c«ng ty ho¹t ®éng ë nhiÒu n−íc ®ang ph¸t triÓn do Wallace thùc hiÖn ® ®−a ra kÕt qu¶ l chÝnh s¸ch thuÕ ®ãng vai trß quan träng trong quyÕt ®Þnh lùa chän ®Þa ®iÓm ®Çu t−. §ång thêi, b còng kh¼ng ®Þnh “rñi ro chÝnh trÞ còng l yÕu tè t¸c ®éng ®Õn quyÕt ®Þnh lùa chän ®Þa ®iÓm ®Çu t− cña c¸c c«ng ty” [106, tr.15]. Rñi ro chÝnh trÞ ®èi víi c¸c doanh nghiÖp n−íc ngo i H¹n chÕ chuyÓn vÒ n−íc H¹n chÕ xuÊt khÈu H¹n chÕ chuyÓn tiÒn dÇu má Sù trao ®æi kh«ng t−¬ng xøng trong ®Çu t− Néi MÊt m¸t do Sù t−íc Thay ®æi KiÓm so¸t H¹n chÕchiÕn chiÕn tranh ë ®o¹t vÒ thuÕ gi¸ c¶ néi ®Þa s¶n xuÊt n−íc ngo i Nguån: Dan Haendel, Foreign investment and the management of Political risk 1979. H×nh 1.1: Nh÷ng yÕu tè t¹o nªn rñi ro chÝnh trÞ
  32. 32. 321.2.2.2. Lý luËn vÒ chÝnh s¸ch ®Çu t− n−íc ngo i cña n−íc nhËn ®Çu t− C¸c chÝnh s¸ch cña quèc gia vÒ §TNN bao gåm c¶ chÝnh s¸ch thóc ®Èy vh¹n chÕ §TNN v ®ã l nh÷ng yÕu tè quan träng ®Ó ®¸nh gi¸ møc ®é thu hót§TNN cña mét n−íc. HiÖn t¹i, nhiÒu n−íc ®ang ®−a ra nhiÒu khuyÕn khÝch ®èi víi c¸c nh§TNN khi ®Çu t− v o thÞ tr−êng ®ã. §Ó thu hót §TNN, chÝnh phñ n−íc nhËn ®Çut− cã thÓ ®−a ra c¸c ®iÒu kiÖn sau: - Gi¶m thuÕ: gi¶m tû suÊt thuÕ xuÊt nhËp khÈu, khuyÕn khÝch t¸i ®Çu t−. - ¦u ® i t i chÝnh nh− b¶o l nh c¸c kho¶n vay. - Cung cÊp c¬ së h¹ tÇng nh− nhiªn liÖu, n¨ng l−îng víi gi¸ thÊp. - Thùc hiÖn c¶i tæ, duy tr× sù æn ®Þnh v minh b¹ch trong chÝnh s¸ch ®Ógi¶m thiÕu tÖ n¹n tham nhòng v tr× trÖ ®èi víi §TNN. - §−a ra c¸c ®iÒu kiÖn linh ho¹t vÒ tham gia gãp vèn cña c¸c c«ng ty ®Þa ph−¬ng. Ngo i ra, chÝnh phñ n−íc nhËn ®Çu t− cßn ®−a ra nh÷ng chÝnh s¸ch nh»mh¹n chÕ c¸c nh §TNN nh−: cÊm hoÆc h¹n chÕ §TNN v o mét sè lÜnh vùc ®Çu t−hoÆc mét sè khu vùc, quy ®Þnh yªu cÇu c¸c MNE ph¶i tuyÓn dông mét sè l−îngnhÊt ®Þnh lao ®éng b¶n ®Þa, giíi h¹n chuyÓn lîi nhuËn vÒ n−íc. Theo kÕt qu¶ nghiªn cøu cña m×nh, Agarwa ® kh¼ng ®Þnh nh÷ng ®iÒukiÖn −u ® i cã t¸c ®éng giíi h¹n ®èi víi ho¹t ®éng §TNN, nh−ng c¸c nh ®Çu t−l¹i quan t©m nhiÒu ®Õn nh÷ng rñi ro v c¸c ®iÒu kiÖn bÊt lîi khi ®−a ra quyÕt ®Þnhlùa chän ®Þa ®iÓm ®Çu t−. V× vËy, c¸c ®iÒu kiÖn kh«ng khuyÕn khÝch ®Çu t− cãt¸c ®éng tíi ho¹t ®éng §TNN h¬n l c¸c −u ® i ®Çu t−. §èi víi c¸c n−íc ®ang ph¸t triÓn, c¸c quy ®Þnh liªn quan ®Õn §TNN baogåm nhiÒu chÝnh s¸ch trong nhiÒu lÜnh vùc, trong ®ã chÝnh s¸ch vÒ thuÕ v r o c¶nth−¬ng m¹i l nh÷ng c«ng cô hiÖu qu¶ nhÊt ®Ó kiÓm so¸t v qu¶n lý ho¹t ®éng cñac¸c c«ng ty còng nh− t¸c ®éng khuyÕn khÝch hoÆc h¹n chÕ c¸c nh §TNN. ChÝnh s¸ch thuÕ ThuÕ l yÕu tè quan träng ¶nh h−ëng ®Õn viÖc lùa chän ®Þa ®iÓm ®Çu t−FDI, ®Õn vay m−în, gi¸ c¶, lîi tøc v thanh to¸n b¶n quyÒn [79]. Khi mét MNE
  33. 33. 33quyÕt ®Þnh lùa chän ®Çu t− v o mét n−íc ®Ó më réng thÞ tr−êng th× c«ng ty còngcã thÓ thùc hiÖn theo mét sè c¸ch nh−: - Th nh lËp v¨n phßng ®¹i diÖn ®Ó nghiªn cøu thÞ tr−êng víi tÊt c¶ chøcn¨ng b¸n h ng. - Th nh lËp chi nh¸nh hoÆc c«ng ty con t¹i n−íc ®ã H×nh thøc ®Çu t− m MNE lùa chän sÏ chÞu ¶nh h−ëng g¸nh nÆng thuÕ t¹in−íc ®ã. C¸c nh ®Çu t− th−êng lùa chän nh÷ng n−íc cã møc thuÕ nhÑ nhÊt ®Ó®Çu t−. Cã 3 lo¹i thuÕ ¶nh h−ëng ®Õn §TNN l thuÕ khuyÕn khÝch ®Çu t−, tû suÊtthuÕ ®èi víi doanh thu v thuÕ theo hiÖp −íc. Nh÷ng kho¶n thuÕ khuyÕn khÝch cãthÓ gi¶m bít luång tiÒn mÆt b¾t buéc ®èi víi mét dù ¸n ®Çu t− v dÉn ®Õn sÏ l mt¨ng gi¸ trÞ hiÖn t¹i thuÇn cña dù ¸n. Nh nghiªn cøu kinh tÕ Jun ® ®−a ra c¸ckªnh m qua ®ã chÝnh s¸ch thuÕ t¸c ®éng ®Õn quyÕt ®Þnh cña c¸c MNE nh−: ChÝnh s¸ch thuÕ ®èi víi thu nhËp chuyÓn ra n−íc ngo i, chÝnh s¸ch n y s϶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õn kho¶n lîi nhuËn chuyÓn vÒ n−íc cña c¸c doanh nghiÖpFDI. ChÝnh s¸ch thuÕ ®èi víi thu nhËp t¹i trong n−íc sÏ ¶nh h−ëng trùc tiÕp ®Õnlîi nhuËn thuÇn cña viÖc ®Çu t− trong n−íc v nh÷ng lîi nhuËn liªn quan ®Õ ®Çut− trong n−íc v n−íc ngo i [83]. Slemrod (1989) ® nghiªn cøu ¶nh h−ëng cña chÝnh s¸ch thuÕ cña n−ícnhËn ®Çu t− v n−íc chñ ®Çu t− ®Õn luång FDI v o Mü v ®−a ra kÕt qu¶ nghiªncøu vÒ ¶nh h−ëng tiªu cùc cña chÝnh s¸ch thuÕ ®Õn §TNN ë Mü. Hartman (1985)ph©n biÖt gi÷a sù ph¸t triÓn v ch−a ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp n−íc ngo iv ® kÕt luËn r»ng tû suÊt thuÕ néi ®Þa ®èi víi thu nhËp c¶ doanh nghiÖp n−ícngo i còng nh− l sù tån t¹i cña c¸c lo¹i thuÕ kh¸c kh«ng nªn ®Ó ¶nh h−ëng trùctiÕp ®Õn sù ph¸t triÓn cña c¸c doanh nghiÖp n−íc ngo i. H ng r o th−¬ng m¹i Sù can thiÖp cña chÝnh phñ ®èi víi nÒn kinh tÕ cã thÓ ¶nh h−ëng trùc tiÕptíi luång vèn §TNN. Mét trong nh÷ng c«ng cô m chÝnh phñ dïng ®Ó can thiÖpë c¶ n−íc ® ph¸t triÓn v ®ang ph¸t triÓn ®ã l h ng r o th−¬ng m¹i. NhiÒu nhnghiªn cøu kinh tÕ ® ®−a ra nh÷ng kÕt qu¶ nghiªn cøu vÒ sù ¶nh h−ëng cña h ngr o th−¬ng m¹i cña n−íc nhËn ®Çu t− ®Õn viÖc thu hót §TNN.
  34. 34. 34 Theo Yang (2000), “§TNN cã mèi quan hÖ mËt thiÕt víi møc ®é më cöacña nÒn kinh tÕ v chÞu ¶nh h−ëng lín cña h ng r o th−¬ng m¹i” [106]. §iÒu ®ãcã nghÜa l nÕu nÒn kinh tÕ kh«ng cã nhiÒu sù h¹n chÕ vÒ th−¬ng m¹i quèc tÕ th×cã thÓ thu hót ®−îc thªm nguån vèn §TNN. Th«ng qua kh¶o s¸t MNEs cña Mü, Lall v Siddharthan ® kh¼ng ®Þnh“h ng r o th−¬ng m¹i ®ãng vai trß quan träng trong viÖc thóc ®Èy MNEs cña Müx©y dùng c¸c nh m¸y ë n−íc ngo i” [84]. Hollander còng gãp phÇn kh¼ng ®Þnhgi¶ thuyÕt n y, «ng chØ râ “viÖc thay thÕ xuÊt khÈu b»ng FDI ë c¸c c«ng ty cñaMü ng y c ng nhiÒu khi n−íc nhËn ®Çu t− ®−a ra c¸c h¹n chÕ th−¬ng m¹i ®Óchèng l¹i sù c¹nh tranh cña h ng nhËp khÈu” [80]. Ngo i ra, sù b¶o hé b»ng h ngr o th−¬ng m¹i cña c¸c chÝnh phñ n−íc nhËn ®Çu t− l m bïng næ ho¹t ®éng§TNN v §TNN cã thÓ trë th nh c«ng cô ®Ó ‘th¸o ngßi’ ®èi víi sù ®e do¹ tõnh÷ng ng−êi theo t− t−ëng b¶o hé. Tãm l¹i : Nh÷ng lý luËn nªu trªn ®Òu nhÊn m¹nh v o viÖc tr¶ lêi cho c©u hái: - §éng lùc ®Çu t− ra n−íc ngo i cña c¸c c«ng ty ®a quèc gia? - T¹i sao hä chän ®Çu t− v o mét sè n−íc hoÆc khu vùc cô thÓ? Th«ng qua nhiÒu kÕt qu¶ nghiªn cøu, chóng ta cã thÓ tãm t¾t c¸c c©u tr¶lêi nh− sau: - Ngo i nhu cÇu t×m kiÕm, më réng thÞ tr−êng v c¸c nguån lùc th× sù æn®Þnh vÒ chÝnh trÞ v nh÷ng chÝnh s¸ch −u ® i hoÆc h¹n chÕ thu hót §TNN lnh÷ng yÕu tè quan träng ¶nh h−ëng ®Õn quyÕt ®Þnh lùa chän ®Þa ®iÓm ®Çu t− cñac¸c nh §TNN. Qua c¸c lý luËn trªn chóng ta thÊy r»ng: §Çu t− ë ®©u, b»ng h×nh thøc n otr−íc hÕt ë quyÒn lùa chän cña c¸c nh ®Çu t−; sù lùa chän ®ã ®−îc quy ®Þnh bëikh¶ n¨ng sinh lîi tõ ®ång vèn m hä sÏ bá ra. V× vËy c¸c n−íc muèn tiÕp nhËn§TNN ph¶i t¹o ra nh÷ng ®iÒu kiÖn ®¸p øng môc ®Ých kiÕm lîi nhuËn cña c¸c nh®Çu t−. XÐt cho cïng chÝnh hiÖu qu¶ sö dông vèn sÏ quy ®Þnh kh¶ n¨ng huy ®éngvèn. V× vËy, nÕu n−íc n o t¹o ®−îc m«i tr−êng kinh doanh cã l i cao sÏ thu hót®−îc nhiÒu nguån vèn c¶ bªn trong v bªn ngo i .
  35. 35. 35 Nghiªn cøu nh÷ng yÕu tè l ®éng lùc thóc ®Èy còng nh− nh÷ng yÕu tè l mk×m h m v h¹n chÕ c¸c nh ®Çu t− l c«ng viÖc v« cïng quan träng ®èi víi c¸cnh ho¹ch ®Þnh chÝnh s¸ch ë c¸c n−íc nhËn ®Çu t−. Sù hiÓu biÕt s©u s¾c vÒ viÖcnh §TNN cÇn v tr¸nh g× sÏ gióp cho c¸c n−íc nhËn ®Çu t− x©y dùng ®−îc c¸cchÝnh s¸ch thu hót §TNN hiÖu qu¶ nhÊt.1.2.3. Néi dung chÝnh s¸ch thu hót ®Çu t− n−íc ngo i §Ó t¨ng hÊp dÉn víi c¸c nh §TNN, n−íc chñ nh ® sö dông c¸c chÝnhs¸ch kh¸c nhau ®Ó thu hót dßng vèn n y. C¸c chÝnh s¸ch c¬ b¶n th−êng ®−îcnhiÒu n−íc sö dông l : ChÝnh s¸ch ®¶m b¶o ®Çu t−, chÝnh s¸ch khuyÕn khÝch ®Çut− nh− chÝnh s¸ch c¬ cÊu ®Çu t−, chÝnh s¸ch hç trî v −u ® i vÒ t i chÝnh, v métsè chÝnh s¸ch t¸c ®éng gi¸n tiÕp trong thu hót ®Çu t−. Møc ®é th«ng tho¸ng hîp lý v hÊp dÉn cña c¸c chÝnh s¸ch n y cã ¶nhh−ëng trùc tiÕp ®Õn quyÕt ®Þnh ®Çu t− cña c¸c nh §TNN.1.2.3.1. ChÝnh s¸ch ®¶m b¶o ®Çu t− Trong qu¸ tr×nh thu hót §TNN, ®¶m b¶o së h÷u cho c¸c nh §TNN lu«nl vÊn ®Ò ®−îc ®Æt ra h ng ®Çu ®èi víi c¸c n−íc nhËn ®Çu t−. C¸c n−íc nhËn ®Çut− ph¶i cã nh÷ng quy ®Þnh cô thÓ ®Ó ®¶m b¶o quyÒn së h÷u vÒ vèn v t i s¶n ®Çut− cña c¸c nh §TNN, ®¶m b¶o vÒ quyÒn kh«ng t−íc ®o¹t, sung c«ng hay quèch÷u ho¸ ®èi víi t i s¶n hîp ph¸p cña c¸c nh ®Çu t− ®Ó c¸c nh ®Çu t− cã thÓ yªnt©m khi ®Çu t−. §¶m b¶o ®Òn bï trong tr−êng hîp t i s¶n cña nh ®Çu t− bÞ ph¸ huû donh÷ng xung ®ét, khñng bè trong néi bé n−íc ®ã; nh÷ng thiÖt h¹i cña nh ®Çu t−liªn quan ®Õn rñi ro chÝnh trÞ. §Ó thùc hiÖn chÝnh s¸ch n y, c¸c n−íc chñ nh th−êng quy ®Þnh trongnh÷ng v¨n b¶n ph¸p luËt cao nhÊt cña ®Êt n−íc nh− Trung Quèc v ViÖt nam cãquy ®Þnh trong hiÕn ph¸p v thùc hiÖn ký c¸c hiÖp ®Þnh ®¶m b¶o ®Çu t− víi c¸cn−íc ®Çu t−. HiÖp ®Þnh n y bao gåm néi dung c¬ b¶n vÒ kh«ng quèc h÷u ho¸,tÞch thu t i s¶n cña c¸c nh ®Çu t−, båi th−êng ®Çy ®ñ nh÷ng thiÖt h¹i vÒ t i s¶ncña hä trong tr−êng hîp t i s¶n bÞ tr−ng dông v o môc ®Ých c«ng céng, cho phÐp
  36. 36. 36c¸c nh ®Çu t− ®−îc tù do di chuyÓn lîi nhuËn, vèn ®Çu t− v c¸c t i s¶n kh¸c rakhái biªn giíi sau khi l m ®ñ c¸c nghÜa vô t i chÝnh ®èi víi n−íc nhËn ®Çu t−.Tuy nhiªn bªn c¹nh khuynh h−íng tù do ho¸ vÒ ®Çu t−, c¸c n−íc nhËn ®Çu t−th−êng kh«ng muèn c¸c c«ng ty n−íc ngo i së h÷u vèn qu¸ lín so víi ®Çu t−trong n−íc. V× vËy, c¸c n−íc nhËn ®Çu t− ® ®−a ra nh÷ng chÝnh s¸ch quy ®Þnhc¸c møc së h÷u vèn ®èi víi c¸c nh §TNN. C¸c quy ®Þnh vÒ møc gãp vèn tuúthuéc v o quan ®iÓm, môc tiªu cña mçi n−íc v th−êng thay ®æi theo tõng giai®o¹n ph¸t triÓn cña n−íc nhËn vèn ®Çu t−. Môc ®Ých cña chÝnh s¸ch n y nh»m chñ ®éng kiÓm so¸t c¸c ho¹t ®éng cñac¸c nh §TNN, ®iÒu chØnh h i ho gi÷a §TNN v ®Çu t− trong n−íc. ChÝnh s¸chsë h÷u ¶nh h−ëng lín ®Õn viÖc lùa chän h×nh thøc ®Çu t− cña c¸c nh §TNN. §èi víi nhiÒu n−íc, møc së h÷u cña §TNN th−êng bÞ h¹n chÕ trong c¸clÜnh vùc ®Çu t− nh¹y c¶m nh− dÞch vô ng©n h ng, b¶o hiÓm, b−u chÝnh viÔn th«ngv c¸c lÜnh vùc liªn quan ®Õn an ninh quèc phßng. VÝ dô nh− ë H n Quèc møc së h÷u 100% chØ cho phÐp trong mét sètr−êng hîp cô thÓ; Trung Quèc trong thêi gian ®Çu më cöa thu hót §TNN ®kh«ng cho phÐp c¸c nh §TNN ®−îc th nh lËp c«ng ty 100% vèn n−íc ngo i; ëMalaysia, h×nh thøc së h÷u 100% vèn n−íc ngo i chØ ®−îc ¸p dông ®èi víi lÜnhvùc cã xuÊt khÈu trªn 80% s¶n phÈm; Singapore th× kh«ng h¹n chÕ møc ®é sëh÷u cña nh §TNN; ViÖt nam cßn h¹n chÕ h×nh thøc 100% vèn n−íc ngo i trongmét sè lÜnh vùc nh− B−u chÝnh viÔn th«ng, ng©n h ng.1.2.3.2. ChÝnh s¸ch vÒ c¬ cÊu ®Çu t− ChÝnh s¸ch n y gåm cã chÝnh s¸ch vÒ khu vùc ®Çu t− v lÜnh vùc ®Çu t−.Trong chÝnh s¸ch n y cÇn x¸c ®Þnh râ nh÷ng ®Þa b n, nh÷ng ng nh v lÜnh vùcm nh ®Çu t− n−íc ngo i ®−îc tù do ®Çu t−; nh÷ng ng nh, lÜnh vùc ®ßi hái métsè ®iÒu kiÖn nhÊt ®Þnh khi ®Çu t− v nh÷ng ®Þa b n, lÜnh vùc ®−îc khuyÕn khÝch,h¹n chÕ hoÆc cÊm ®Çu t−. ChÝnh s¸ch c¬ cÊu ®Çu t− cÇn ®a d¹ng ho¸ c¸c lo¹i h×nh ®Çu t− v nh÷nglo¹i h×nh ®Çu t− n y cã phï hîp víi c¸c nh §TNN hay kh«ng?
  37. 37. 37 ViÖc quy ®Þnh chÝnh s¸ch, c¬ cÊu ®Çu t− liªn quan mËt thiÕt víi më cöathÞ tr−êng, b¶o hé s¶n xuÊt còng nh− c¸c biÖn ph¸p ®Çu t− liªn quan ®Õn th−¬ngm¹i quèc tÕ (TRIMs).1.2.3.3. ChÝnh s¸ch t i chÝnh v c¸c c«ng cô khuyÕn khÝch t i chÝnh ChÝnh s¸ch t i chÝnh gåm chÝnh s¸ch thuÕ, chÝnh s¸ch hç trî t i chÝnh choc¸c doanh nghiÖp. C¸c khuyÕn khÝch t i chÝnh nh−: −u ® i vÒ tû suÊt thuÕ m c¸c doanhnghiÖp §TNN ph¶i nép cho ng©n s¸ch nh n−íc, thêi gian miÔn thuÕ kÓ tõ khidoanh nghiÖp kinh doanh cã lîi nhuËn. Sau khi chÞu thuÕ n y c¸c doanh nghiÖpcã thÓ ®−îc gi¶m thuÕ trong mét thêi gian n o ®ã. Ngo i ra, chÝnh s¸ch khuyÕnkhÝch vÒ thuÕ cßn bao gåm viÖc thu hÑp ®èi t−îng chÞu thuÕ, cho phÐp khÊu trõc¸c chi phÝ hîp lý trong thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, cho phÐp chuyÓn lç, khÊuhao nhanh. C¸c doanh nghiÖp thuéc ®Þa b n ®Æc biÖt nh− khu chÕ xuÊt (KCX),khu c«ng nghiÖp (KCN), khu c«ng nghÖ cao (KCNC), khu vùc khã kh¨n ®ang®−îc khuyÕn khÝch ®Çu t− ®−îc −u ® i vÒ thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp, thu nhËpc¸ nh©n,... C¸c doanh nghiÖp §TNN ®−îc tr¶ l¹i mét phÇn hoÆc to n bé thuÕ lîitøc ® nép nÕu kho¶n lîi nhuËn ®ã dïng ®Ó t¸i ®Çu t−. §Ó thóc ®Èy s¶n xuÊt,doanh nghiÖp §TNN ®−îc gi¶m hoÆc miÔn thuÕ nhËp khÈu ®èi víi m¸y mãc thiÕtbÞ dïng cho dù ¸n xuÊt khÈu; miÔn thuÕ nhËpkhÈu, miÔn thuÕ thu nhËp doanh nghiÖp ®èi víi c¸c ng nh ®ang ®−îc khuyÕnkhÝch ph¸t triÓn, c¸c dù ¸n nghiªn cøu ph¸t triÓn v ® o t¹o tuyÓn dông lao ®éng. Ngo i ra, chÝnh s¸ch t i chÝnh cßn thÓ hiÖn qua viÖc cho phÐp tiÕp cËn c¸cnguån lùc t i chÝnh nh− quü hç trî ph¸t triÓn, vay tÝn dông −u ® i, hç trî ® o t¹ov chuyÓn giao c«ng nghÖ.1.2.3.4. ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ v vèn liªn quan ®Õn ®Çu t− n−íc ngo i ChÝnh s¸ch tiÒn tÖ gåm: qu¶n lý c¸c c«ng cô ®iÒu h nh tiÒn tÖ nh− tû lÖ dùtr÷ b¾t buéc, l i suÊt v tû gi¸ hèi ®o¸i cña mét quèc gia.
  38. 38. 38 ChÝnh s¸ch tû gi¸ liªn quan ®Õn c¸c giao dÞch ngo¹i hèi hay viÖc ®¶m b¶oc©n ®èi ngo¹i tÖ cho c¸c doanh nghiÖp §TNN hoÆc c¸c dù ¸n quan träng mnguån thu chñ yÕu tõ ®ång tiÒn néi tÖ; viÖc b¶o l nh hoÆc ®¶m b¶o chuyÓn vèn ran−íc ngo i; c¸c quy ®Þnh liªn quan ®Õn viÖc më t i kho¶n ngo¹i tÖ v sö dôngngo¹i tÖ cña c¸c doanh nghiÖp §TNN.1.2.3.5. ChÝnh s¸ch thÞ tr−êng vèn v thÞ tr−êng chøng kho¸n ChÝnh s¸ch n y liªn quan ®Õn viÖc huy ®éng vèn, tham gia gãp vèn cñac¸c doanh nghiÖp §TNN trong qu¸ tr×nh ho¹t ®«ng s¶n xuÊt, kinh doanh; ®¨ngký, ph¸t h nh v niªm yÕt cæ phiÕu cña doanh nghiÖp trªn thÞ tr−êng chøngkho¸n; giao dÞch liªn quan ®Õn c¸c lo¹i chøng kho¸n. ChÝnh s¸ch n y t¸c ®éngtrùc tiÕp ®Õn viÖc thu hót vèn ®Çu t− gi¸n tiÕp n−íc ngo i.1.2.3.6. ChÝnh s¸ch ®Êt ®ai ChÝnh s¸ch n y nh»m x¸c ®Þnh quyÒn cña c¸c nh §TNN trong quan hÖ vÒsë h÷u, sö dông ®Êt ®ai gåm: - Thêi h¹n thuª, gi¸ c¶ thuª ®Êt. - MiÔn gi¶m tiÒn thuª ®Êt. - VÊn ®Ò vÒ gãp vèn b»ng gi¸ trÞ quyÒn sö dông ®Êt. ChÝnh s¸ch ®Êt ®ai cßn liªn quan ®Õn viÖc cho phÐp nh §TNN ®−îc mua,b¸n v së h÷u bÊt ®éng s¶n, kinh doanh bÊt ®éng s¶n ®Õn ®©u nh−: x©y dùng nh®Ó b¸n, cho thuª; ®Çu t− ph¸t triÓn c¸c khu ®« thÞ, khu vui ch¬i, gi¶i trÝ; kinhdoanh c¬ së h¹ tÇng c¸c KCN, KCX, KCNC,... ChÝnh s¸ch ®Êt ®ai ®i liÒn víi c¸cchÝnh s¸ch qu¶n lý kinh doanh c¸c bÊt ®éng s¶n n y.1.2.3.7. ChÝnh s¸ch lao ®éng C¸c doanh nghiÖp §TNN cã ®−îc phÐp tù do tuyÓn dông lao ®éng haykh«ng v ph¶i t«n träng nh÷ng nguyªn t¾c n o trong quan hÖ gi÷a ng−êi lao ®éngv ng−êi ®i thuª lao ®éng. Th«ng th−êng chÝnh s¸ch lao ®éng th−êng quy ®ÞnhviÖc c¸c nh ®Çu t− −u tiªn tuyÓn dông lao ®éng ë n−íc së t¹i, ®Æc biÖt l lao®éng ë ®Þa ph−¬ng ®Æt trô së cña doanh nghiÖp. Nh÷ng quy ®Þnh vÒ viÖc c¸c ®¬nvÞ ®−îc phÐp tuyÓn dông lao ®éng, t− vÊn ®Çu t− cho doanh nghiÖp §TNN. ChØkhi nh÷ng ®¬n vÞ n y kh«ng cung cÊp cho doanh nghiÖp nh÷ng lao ®éng phï hîpvÒ sè l−îng v chÊt l−îng th× doanh nghiÖp míi trùc tiÕp ®øng ra tuyÓn dông.
  39. 39. 39 ChÝnh s¸ch lao ®éng quy ®Þnh nh÷ng ng nh nghÒ cÇn thiÕt sö dông lao®éng n−íc ngo i. C¸c chÝnh s¸ch vÒ viÖc ph¸t triÓn lùc l−îng lao ®éng ®Ó ®¸p øng nhu cÇu vÒ sèl−îng v chÊt l−îng cña c¸c doanh nghiÖp §TNN; quy ®Þnh viÖc thiÕt kÕ c¸c ch−¬ngtr×nh ® o t¹o ®Ó thay thÕ lao ®éng n−íc ngo i b»ng lao ®éng trong n−íc.1.2.3.8. ChÝnh s¸ch vÒ m«i tr−êng ®Çu t− Quy ®Þnh vÒ quyÒn së h÷u trÝ tuÖ Quy ®Þnh n y nh»m ®¶m b¶o quyÒn së h÷u vÒ ph¸t minh, s¸ng chÕ, nh nhiÖu th−¬ng m¹i. C¸c nh §TNN khi ®−a c«ng nghÖ v o c¸c n−íc nhËn ®Çu t− th−êng rÊtquan t©m ®Õn c¸c quy ®Þnh vÒ quyÒn së h÷u, b¶n quyÒn v× ®ã l quyÒn lîi cñac¸c nh ®Çu t−. C¸c vÊn ®Ò liªn quan ®Õn quyÒn së h÷u trÝ tuÖ gåm: n−íc së t¹i cãluËt b¶o hé nh n hiÖu th−¬ng m¹i, quyÒn t¸c gi¶ v s¸ng chÕ kh«ng? Nh÷ng néidung n o ®−îc b¶o vÖ, thêi gian b¶o hé l bao l©u? QuyÒn cña ng−êi chñ së h÷uc«ng nghÖ, ph¸t minh ®−îc quy ®Þnh nh− thÕ n o? Quy ®Þnh vÒ thñ tôc h nh chÝnh ®èi víi c¸c nh §TNN: C¸c quy ®Þnh vÒ thñ tôc h nh chÝnh liªn quan ®Õn c¸c nh ®Çu t− nh− thñtôc xin cÊp giÊy chøng nhËn ®Çu t−; c¸c quy ®Þnh vÒ qu¶n lý ®èi víi ho¹t ®éngcña c¸c nh §TNN tr−íc v sau khi ®−îc cÊp giÊy phÐp.1.2.3.9. C¸c biÖn ph¸p khuyÕn khÝch ®Çu t− kh¸c C¸c chÝnh s¸ch cña chÝnh phñ hç trî b»ng c¸c c«ng cô phi thuÕ quan liªnquan trong xuÊt nhËp khÈu. C¸c chÝnh s¸ch vÒ −u ® i phi t i chÝnh nh− −u ® i trong sö dông c¬ së h¹tÇng, dÞch vô x héi, v.v. Tãm l¹i, chÝnh s¸ch thu hót vèn ®Çu t− n−íc ngo i cã nh÷ng chÝnh s¸ch sau:

×