REPUBLIKA MAKEDONIJA
                NACIONALNA STRATEGIJA ZA MLADI

Preambula

Vrz osnova na
      Temelnite vrednosti na...
2
       Brojot na mladite lica vo dr`avnite organi i edinicite na lokaklnata samouprava i
       prtstavni~kite tela na l...
3
2. MISIJA, OP[TI CELI NA STRATEGIJATA

Nacionalnata strategija za mladi na Republika Makedonija se stremi kon podobruvaw...
4
   CELNI INTERVENCII

   Socijalna integracija na mladite preku i vo obrazovniot process

Celi:

   1. Gradewe na aktivn...
5

   3. Aktivno vklu~uvawe na mladite, mladinskite i studentskite zdru`enija na gra|ani
      vo razvojot, implementacija...
6

   1. Obuka na arkovodnata, stru~nata i nastavni~kat struktura soglasno reformite vo
      obrazovanieto i vo kontekst ...
7

Strategii:

   1. Programa za sistematska i kontinuirana obuka i kreditirawe preku privilegiraniot
      sektor na mlad...
8
     5. Programa za mladinsko informirawe vo sferata na vrabotuvaweto, pazarot na
        rabotna sila;
     6. Odr`liva...
9
   -   Aktiven pridones na mladite vo nivnata li~na psiho-fizi~ka izgradba i za{tita na
       `ivotnata sredina;
   -  ...
10
   -   Razvivawe seriozen, {irok pogled i razbirawe na svetot, sopstvenoto op{testvo i
       razli~nite kulturni vredn...
11
       Osamostojuvawe, razvivawe na ~ustvo za aktivno samostojno kreirawe na svojata
       finansiska nezavisnost;
   ...
12
     3. Formirawe na mre`a na lokalni i nacionalni kancelarii za sovetuvawe nkoi treba
        da ponudat pomo{ za site...
13
     2. Programa za edukacija na mladite za li~noto zdravje i higiena, seksualno i
         reproduktivno zdravje, prev...
14
     5. U~estvo na mladite vo rabotata na dr`avnite organi i tela.

Strategii:

     1. Programa za {iroko zapoznavawe ...
15
   3. Programa za pristap do informacii za aktivnostite na, otvorenost i
      transparentnost na dr`avnite i lokalnite...
16
10. LOKALNA MLADINSKA RABOTA

10.1. DOLGORO^NA CEL
Aktivna participacija na mladite vo politi~kiot, socijalniot, ekonom...
17
   11. Poddr{ka, izgradba, rekonstrukcija i gri`a za lokalnata sporttska infrastruktura
       so poseben akcent na bes...
18
Lokalni mladinski koordinativni pretstavni~ki tela

11.5 So cel koordinacija, me|usebna sorabotka i fokusirawe na finan...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Nacionalna Strategija Za Mladi Na Rm

4,184 views

Published on

National Youth Strategy for Republic of Macedonia

Published in: News & Politics
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
4,184
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
13
Actions
Shares
0
Downloads
33
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Nacionalna Strategija Za Mladi Na Rm

  1. 1. REPUBLIKA MAKEDONIJA NACIONALNA STRATEGIJA ZA MLADI Preambula Vrz osnova na Temelnite vrednosti na Ustavot na Republika makedonija; Univerzalnata deklaracija za ~ovekovite prasva i fundamentalnite slobodi, Me|unarodniot pakt za gra|anski i politi~ki prava, Me|unarodniot pakt za ekonomski, socijalni i kulturni prava, Evropskata konvencija za za{titan a ~ovekovite osnovni slobodi i prava, Evropskata socijalna povelba, Evropskata kulturna konvencija, politikata na OON, Evropskata Unija i Sovetot na Evropa vo domenot na na mladite, naglasuvaj}i pritoa deka Republika Makedonija se stremi kon jaknewe na vrskite i integracija so ovie procesi i dokumenti doneseni na : Svetskata Konferencija na ministrite za mladi i svetskiot mladinski forum vo Portugalija 1998, Evropskite konferencii i ministry za mldi vo 1990, 1995 i 1998 godina i Evropskata konvencija za mladinsko informirawe; Zavr{nata deklaracija na Svetskata konferenciaj na ministrite za mladi pri Sistemot na OON i soglasno Akcionata programa za mladi po 2000 godina; Preporakite na Evropskata konvencija za u~estvo na mladite vo lokalniot i regionalniot `ivot; Belata kniga za Evropska mladinska politika na Evropskata komisija; Evropskiot maldinski pakt; Zaklu~ocite od Lisabonskiot samit na Evropskata unija 2001 godina, kako i Deklaracijata za za{tita na pravata na deteto usvoena od strana na Sobranieto na Republika Makedonija 27.10.2004 godina, vo koja e zacrtano: So cel da se obezbedi maksimalna za{tita na deteto i nadminuvawe na se poprisutnite devijantni pojavi. Sobranieto smeta deka e neophodno da se donese nacionalna strategija za mladite, a trgnuvaj}i pritoa od principite na: Solidarnost i ramnopravnost; Dostoinstvo i ednakvi odnosi kon, i me|u site gra|ani; Gradewe na sopstveniot lik vrz osnovnite prava na sloboda, pravda i po~ituvawe na razli~nosta, Pritoa naglasuvaj}i deka Mladite pretstavuvaat posebna socijalna kategorija, koja e osnova na idniot razvitok na op{testvoto; Mladinskata strategija e nepobitno vrzana za ~ove~kata dimenzija na Evropskite integracii i pretstavuva osnova za gradewe na konceptot na aktiven gra|anin, ne potcenuvaj}i ja svesta na mladite kako akteri na eden miroqubiv, praveden i ednakov svet; Individuata ima centralno mesto vo site op{testveni procesi i institucii, Imaj}i gi predvid: Procentot na mladite vo vkupnata populacija na Republika Makedonija; Osnovnata politika, brojot i zna~eweto na edukativnite institucii vo dr`avnite univerziteti:
  2. 2. 2 Brojot na mladite lica vo dr`avnite organi i edinicite na lokaklnata samouprava i prtstavni~kite tela na lokalno i nacionalno nivo; Postoeweto, funkcioniraweto i domenot na deluvawe na dr`avnite organi za mldinski par{awa; Asocijativniot `ivot na mldite, nivnata `elba za zdru`uvawe, `elba da se u~estvuva vo aktivnostite na mladinskite zadru`enija, bez ogled na toa dali se ~lenovi na istite, ili ne; brojot, strukturata i funkcioniraweto na mladinskite zdru`enija na lokalno i nacionalno nivo, kontinuitetot na nivnoto rabotewe; Zainteresiranosta i odnosot na javnosta kon postoeweto i rabotata na mladinskite zdru`enija; Vklu~enosta na vladiniot i nevladiniot sektor vo me|unarodnite mladinski inicijativi. Pozdravuvaj}i ja pritoa presudnata uloga na mladite i mladinskite zdru`enija na gra|ani vo kreiraweto na ovaa Strategija, Vladata na Republika Makedonija, ja usvojuva NACIONALNATA STRATEGIJA ZA MLADI NA REPUBLIKA MEKEDONIJA Mladite lu|e se sposobni da prevzemaat odgovornost za sopstveniot `ivot i da re{avaat za site par{awa koi gi zasegaat, na site nivoa. Razvojot i jаkneweto na civilnoto op{testvo, volonterskite i op{testvenite zdru`enija se neophoden ~ekor vo promocijata na odgovorno gra|anstvo i garancija za demokratijata. Na ovaa sposobnost treba da i se dozvoli vistinskata izrazna forma, vo koja mldinskite zdru`enija, kako i aktivnostite koi tie gi prevzemaat ja imaat centralnata uloga. 1. OP[TI ODREDBI Soglasno dosega{nata istoriska, socijalna, politi~ka i eti~ka praktika na makedonskoto op{testvo, a vo otsustvao na me|unarodno priznata definicija, pod terminot mladi vo republika Makedonija se podrazbira posebna socio-eti~ka ketegorija na naselenie na vozrast od 15 do 24 godini, koja e osobeno ranliva na socio-ekonomskite promeni vo po{testvoto, i koja pretsavuva osnoven resurs za razvoj, nosej}i ja kriti~nata misla i poriv za promeni i iden napredok na op{testvoto. Imaj}i gi predvid posledicite od socio-ekonomskata kriza vo Republika Makedonija, koja go onevozmo`uva procesot na razvoj na edna aktivna i odgovorna individua (prolongirano vreme na edukacija, nemo`nost da se najde rabota, nemo`nost da se zasnova semejstvo, ekonomska za visnost od roditelite ili nemawe na ekonomska i ottuka li~na nezavisnot), sekoja seriozna akcija ili programa za mladi treba da gi zeme predvid i licata od 24 do 30 godini, so cel ubla`uvawe ili otstranuvawe na pre~kite koi stojat pred nivniot razvoj kako individui i odgovorni gra|ani na makedonskoto op{testvo. Vremetraeweto na implementacijata na ovaa Strategija }e bide vo period od 10 godini od denot na nejzinoto donesuvawe. Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  3. 3. 3 2. MISIJA, OP[TI CELI NA STRATEGIJATA Nacionalnata strategija za mladi na Republika Makedonija se stremi kon podobruvawe na op{tata polo`ba i zadovoluvawe na potrebite i interesite na mladite vo zemjata. Osbeno va`en del od strate{kite opredelbi na strategijata pretstavuva priznavaweto na ulogata na mladite vo razvojot na Republika Makedonija, kako pozitivna dvi`e~ka sila i promotor na novite vrednosti na op{testvoto i dr`avata. Celi na strategijata: Priznavawe na vredostite na mlаdite kako glaven ~ove~ki potencijal na makedonskoto op{testvo koj kontribuira kon negoviot kulturen, ekonomski i politi~ki razvitok; Priznavawe i razbirawe na potrebite na mladite i naso~uvawe na op{testvenite resursi kon zadovoluvawe na istite; Integracija na mladite vo centarot na politi~kiot, socijalniot, ekonomskiot i kulturniot `ivot na Republika Makedonija i nivno priznavawe kako vitalen element za idninata na op{testvoto; Podgotvuvawe na mladite za ostvaruvawe na sopstvenite celi i celite na sopstvenata dr`ava vo edno kompetetitivno opkru`uvawe; Afirmacija na mladite kako pozitivna sila za obnova i razvoj na op{testvoto; Asistencija na mladite vo nadminuvawe na neizbe`nite te{kotii vo periodot na adolescencijata; Jaknewe na moralnite i duhovnite vrednosti na mldite; Po~ituvawe na pravata i slobodite na mladite kako integralen del na korpusot na ~ovekovi porava i slobodi, kako temelna vrednost na makedonskoto op{testvo; Osnovni stolbovi na mladinskata politika na Republika Makedonija treba da bidat: ednakov i sloboden pristap do, i za site, transparentnost i participacija. Mladinskata dimenzija mora da se zeme predvid pri inicijalnoto formulirawe na site aktivnosti koi go definiraat idniot politi~ki, op{testven i socijalen razvoj na Republika Makedonija, vklu~uvaj}i ja i ovaa strategija za mladi. Ottuka, Nacionalnata strategija za maldi na Republika Makedonija gi definira slednite prioriteti za dejstvuvawe na dr`avnite institucii i mladinski zdru`enija na gra|ani: 1. Socijalen razvoj i socijalna integracija na mladite preku kvalitetno formalno i neformalno obrazoavnie; 2. Ekonomski razvoj na mladite preku mladinsko pretpriema{tvo; 3. Podobruvawe na kvalitetot na `iveewe na mladite lu|e; 4. Aktivno u~estvo na mladite lu|e vo javniot `ivot i vo procesite na donesuvawe na odluki na nacionalno i lokalno nivo. 3. OBRAZOVANIE REFERENCI: 1. Zaklu~ocite na Lisabonskiot samit na EU, 2001; 2. Nacionalna programa za razvoj na obrazovanieto vo Republika Makedonija 2005-2015; 3. Strategija za EU integracii; 4. Nacionalna strategija za razvoj na informati~koto op{testvo. DOLGORO^NA CEL Socijalen razvoj i socijalna integracija na mldite preku kvalitetno formalno i neformalno obarzovanie. Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  4. 4. 4 CELNI INTERVENCII Socijalna integracija na mladite preku i vo obrazovniot process Celi: 1. Gradewe na aktivni, demokratski orientirani i odgovorni gra|ani na Republika Makedonija; 2. Promocija na etika na mirot, tolerancija i so`ivot me|u mladite; 3. Eliminacija na segregacijata na mladite od razli~no socio-kulturno poteklo vo u~ili{tata; 4. Promocija na neformalnoto obrazovanie vo u~ili{tata. Strategii; 1. Voveduvawe na kontinuirana i standardizirana edukacija za mladite, od osnovnoto do krajot na srednoto obrazoavnie, ednakva za gimnaziite i stru~nite u~ili{ta, so poseben osvrt na gra|anskite prava, slobodi i odgovornosti; 2. Otvorawe na u~ili{tata za gra|anskite programi na Zdra`enijata na gra|ani; 3. Voveduvawe na programa za interkulturna edukacija na u~enicite i studentite, koja }e opfati: - voveduvawe integrativni, ekstrakurikularni aktivnosti vo etni~ki me{anite u~ili{ta; - me|u-u~ili{ni razmeni na u~enici i vzaemni poseti vo ramkite na von{kolskite aktivnosti na u~ili{tata so poseben akcent na me|uetni~kata sorabotka, opfatot na ruralnite sredini i polovata ednakvost na u~esnicite; - me|u-u~ili{ni sportski aktivnosti i natprevari na me|u-op{tinsko i dr`avno nivo so poseben akcent na me|uetni~kat sorabotka, opfatot na ruralnite sredini i polovata ednakvost na u~esnicite. 4. Voveduvawe na volonterska praksa (rabota), kako del od redovnata nastava vo u~ili{tata; 5. Programa za poddr{ka i stimulirawe na stru~noto usovr{uvaw i promocija na talentiranite mladi, preku stipendirawe i studentsko smestuvawe i standard, mo`nost za promocija i prakti~na rabota za vreme na studiite, izbor za prodol`uvaw na studiite vo zemjata i vo stranstvo i nivno brzo vrabotuvawe na soodvetni rabotni mesta; 6. Organizirawe na op{testveniot `ivot, kulturni, sportski i socijalni aktivnosti vo u~eni~kite i studentskite domovi. Aktivno u~estvo na mladite vo kreiraweto na obrazovniot proces Celi: 1. Involvirawe na u~enicite i studentite vo procesot na donesuvawe na odluki; 2. Sorabotka so u~eni~kite i studentskite zdru`enija na gra|ani. Strategii: 1. Zgolemuvawe na brojot na pretstavnicite na u~enicite i studentite vo u~ili{nite soveti, konsekventno vo fakultetskite i univerzitetskite soveti i senati; 2. Redovno informirawe na u~enicite i studentite za tekovnoto rabotewe na nivnata obrazovna ustanova i za oip{tite obrazovni procesi, peku konsultativni sredbi i drugi formi na vzaemen dijalog i informirawe; Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  5. 5. 5 3. Aktivno vklu~uvawe na mladite, mladinskite i studentskite zdru`enija na gra|ani vo razvojot, implementacijata i evaluacijata na Zakonite za u~eni~ki i studentski standard; 4. Vklu~uvawe na ednakva osnova, na sredno{kolskite i studentskite asocijacii vo kreiraweto na lokalnata i dr`avnata obrazovna politika; 5. Finansiska poddr{ka za proektno rabotewe na sredno{kolskite i studentskite asocijacii. 3.3.3. Promovirawe ednakvi mo`nosti za obrazovanie na mldite so cel pottiknuvawe na nivniot li~en i individualen razvitok Celi: 1. Celosna horizontalna i vertikalna proodnost na obrazovniot sistem; 2. Koristewe na novite tehnologii so pristap do, i koristewe na najnovi informacii; 3. Obezbeduvawe na ednakvi uslovi za obrazovanie bez ogled na materijalnot status, pol, etni~koto poteklo i mesto na `iveewe; 4. Reforma na obrazovniot proces za licata so posebni potrebi i nivna celosna integracija vo istiot. Strategii: 1. Izrabotka na informativen i sovetodaven sistem sostaven od profesionalen kadar, mladi volonteri i informativni materijali, koj }e ja olewsni odlukatana mladite za izbor na povisokiot stepen na obrazovanie; 2. Voveduvawe mehanizmi za opfat, sovetuvawe i poddr{ka na deca i mladi koi voop{to ne vlegle vo procesot na obrazovanie; 3. Programi za povtorno vra}awe vo u~ili{tata, doobuka ili prekvalifikacija na onie mladi koi istite gi napu{tile poradi prblemi na adaptacija, odnesuvawe, bolesti na zavisnost, rana bremenost, religiozni i socijalni pri~ini, so po~ituvawe na razlikite i celosna senzitivnost kon potrebite, interesite i tradiciite kaj oddelni zaednici vo Republika Makedonija; 4. Programa za poddr{ka preku peer edukacija i peer volonteri nas u~enici koi se spre~eni da posetuvaat u~ili{te poradi podolgoro~no otsustvo od zdravstveni pri~ini; 5. Infrastrukturni zafati za otstranuvawe na arhitektonskite i prostornite barieri so cel ednakov pristap kon mladite so posebni potrebi; 6. Revidirawe na kriterioumite za smestuvawe vo u~eni~kite i studentskite domovi, so poseben akcent na mladite od ruralnite stredini, socijalno zagrozeni semejstva i mladi od etni~kite zaednici; 7. Unapreduvawe na standardite za dostoinstven `ivot i uslovi za rabota na studentskite i u~eni~kite domovi. 3.3.4. Kontinuiran profesionalen razvoj na rakovodnata, stru~nata i nastavni~kata struktura Celi: 1. Kvalifikuvan nastaven kadar so kapacitet da odgovori na potrebite na u~enicite i studentite; 2. Poddr{ka za, i unapreduvawe na reformskite zafati; Strategii Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  6. 6. 6 1. Obuka na arkovodnata, stru~nata i nastavni~kat struktura soglasno reformite vo obrazovanieto i vo kontekst na vremeto i potrebite na decata i mladite; 2. Vospostavuvawe na mre`a na treneri za nastavnici i profesori so cel unapreduvawe na reformskite zafati. 3.3.5. Kontinuirana poddr{ka i primena na neformalnoto u~ewe kako komplementarno vo formalnoto obarzovanie 1. Kontinuirana obuka na mladinski lideri; 2. Voveduvawe na postojan univerzitetski kurs za mladinska rabota; 3. Priznavawe na steknatite ve{tini i iskustva vo neformalnoto obrazovanie kako dopolnitelni i oficijalni kvalifikacii pri baraweto rabota; 4. Sertifikacija na neformalnoto obrazovanie; 5. Javna promocija i informirawe na mladite za vidovite na programi i mo`nostite koi gi nudi neformalnoto obarzovanie, osobeno na lokalno nivo; 6. Programa za finansirawe na proekti i mladinski zdrau`enija na gra|ani so cel podobruvawe na kvalitetot na ekstrakurikularnite programi i von{kolskite aktivnosti. 4. MLADINSKO SAMOVRABOTUVAWE, PODDR[KA PRED VRABOTUVAWE 4.1. DOLGORO^NA CEL Ekonomski razvoj preku zgolemeni mo`nosti za vrabotuvawe i samovrabotuvawe na mladite lu|e. 4.2. REFERENCII 1. Evropski nasoki za vrabotuvawe; 2. Ekonomska programa na Vladata na Republika Makedonija; 3. Strategija za Evrointegracii na Republika Makedonija; 4. Strategija za namaluvawe na siroma{tijata vo Republika Makedonija. 4.3. CELNI INTERVENCII Razvoj na mladinsko pretpriema{tvo Celi: 1. Obuka za mali i sredni pretprijatija i samovrabotuvawe; 2. Voveduvawe na realni i virtuelni kompanii vo srednite stru~ni kompanii; 3. Voveduvawe osnovi na pretpriema{tvo kako fakulativen predmet ili ekstrakurikularna aktivnost vo gimnaziite; 4. Zgolemuvawe na brojot na mali i sredni pretprijatija formirani i rakovodeni od mladi, osobeno vo ruralnite sredini; 5. Zadol`itelna obuka na korisnici na krediti i dano~ni olesnuvawa za mali i sredni pretprijatija. Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  7. 7. 7 Strategii: 1. Programa za sistematska i kontinuirana obuka i kreditirawe preku privilegiraniot sektor na mladi lu|e koi imaat `elba za otvorawe na mali i sredni pretprijatija, osobeno vo agrarniot sektor; 2. Partnerstvo pome|u dr`avnite organi, civilnoto op{testvo, obrazovnite institucii i privatniot sektor vo oblasta na vrabotuvaweto na mladite lu|e; 3. Dano~ni olesnuvawa za otvorawe na mali i sredni pretprijatija od strana na mladi lu|e, osobeno vo ruralnite sredini. Brza tranzicija od obrazovanie vo raboten odnos Celi: 1. Eliminirawe na vremeto potrebno za tranzicija. Strategii: 1. Formirawe na fond za stipendirawe i kreditirawe na na prakti~nata obuka na talentirani mladi vo soodvetnata oblast, so mo`nost za redovno vrabotuvawe vo firmata ili institucijata koja e davatel na stipendijata - kredit i prakti~nata obuka; 2. Formirawe na mladinska berza na trudot kako del od berzata na trudot za celokupnoto naselenie; 3. VET reformi; 4. Redovni istra`uvawa na efektite od funkcionalnata povrzanost na VET sistemot i dvi`ewata na pazarot na rabotnata sila. Pogolema konkurentnost na mladite na pazarot na rabotna sila Celi: 1. A`urirawe i transparentna distribucija na informacii za pazarot na trudot i potrebata od rabotna sila vo toj kontekst; 2. Do i pre-kvalifikacija na mladi kadri; 3. Obuka na mladite vo pretpriema{tvo, kompjuterski ve{tini i stranski jazici; 4. Specijalizirana obuka na mladi od ruralni sredini i nivno subvencionirano vrabotuvawe vo agrarniot sektor. Strategii: 1. Ovozmo`uvawe stru~na i finasiska poddr{ka na mladite i mladinskite zdru`enija na gra|ani koi rakovodat so programi za obuka i do/pre-kvalifikacija na mladite; u~ewe na tehniki za barawe rabota, do`ivotno u~ewe i obrazovanie na vozrasni; 2. Obezbeduvawe navremena i adekvatna informacija za mladite so cel da im ja olesni odlukata za nivnata idna profesionalna orientacija; 3. Programi za finansirawe na proekti na mldinski zdru`enija na gra|ani koi sproveduvaat neformalna edukacija vo sferata na mladinsko vrabotuvawe, samovrabotuvawe, i podobruvawe na rabotnite ve{tini; 4. Stipendii i krediti na mladi lu|e za nivno obrazovanie i dousovr{uvawe vo zemjata i stranstvo; Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  8. 8. 8 5. Programa za mladinsko informirawe vo sferata na vrabotuvaweto, pazarot na rabotna sila; 6. Odr`liva sorabotka pome|u programite za samovrabotuvawe, do i pre-kvalifikacija na mladite so potrebite na pazarot na rabotna sila na lokalno nivo; 7. Formirawe na grupi na treneri koi }e vr{at redovna obuka an persona lot na mladinskite centri so cel unifikacija na programite i razmena na iskustva i dobri praktiki na nivo na dr`avata. 5. KVALITET NA @IVEEWE DOLGORO^NA CEL Podignato op{to nivo na kvalitetot, standardot i eti~kite vrednosti na `ivotot na mladite vo mestata vo koi `iveat. REFERENCI 1. Ekonomska programa na Vladata na Republika Makedonija; 2. Strategija za Evrointegracii na Republika Makedonija; 3. Strategija za namaluvawe na siroma{tijata vo Republika Makedonija; 4. Evropska komisija: Bela kniga na Evropskata mladinska politika; 5. Evropski mladinski pakt na EU; 6. Ramkovna spogodba za implementacija na Evropskata mladinska karta; 7. Nacionalna strategija za razvoj na informati~koto op{testvo; 8. Strategija za podigawe na javnata svest za `ivotnata sredina. CELNI INTERVENCII 5.3.1. OMASOVUVAWE NA SPORTOT I SPORTSKITE AKTIVNOSTI KAJ MLADITE Celi: podobruvawe na kvalitetot na sportskata infrastruktura; aktivna sorabotka pome|u dr`avnite organi, u~ili{tata i sportskite zdru`enija. Startegii: 1. Zafati vo postoe~kata infrastruktura nameneta za sportski aktivnosti na mladata populacija i nivnite zdru`enija na lokalno nivo; 2. Vklu~uvawe na sportskite zdru`enija na gra|ani vo izrabotkata i implementacijata u~ili{nite programi za fizi~ko vospituvawe; 3. Programa za sportski natprevari me|u u~ili{tata na dr`avno nivo; 4. zadol`itelno vklu~uvawe na maldinskite sportski zdru`enija vo Programata za finansirawe na sportot i poddr{ka na sportski zdru`enija i aktivnosti; 5. Obnova na sportskite rekviziti vo u~ili{tata. AKTIVNO U^ESTVO NA MLADITE VO GRI@ATA ZA, I ZA[TITATA NA @IVOTNATA SREDINA Celi: - Zgolemuvaweto na nivnata gri`a i akcija za za{tita na `ivotnata sredina; Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  9. 9. 9 - Aktiven pridones na mladite vo nivnata li~na psiho-fizi~ka izgradba i za{tita na `ivotnata sredina; - Podigawe na svesta na mladite. Strategii 1. Vklu~uvawe na mladite vo Programite za edukacija i podigawe na svesta na naselenieto; 2. Disiminacija na informacii i ovozmo`uvawe na aktivna participacija na mladite pri kreiraweto na strategija za za{tita na `ivotnata sredina; 3. Nadopolnuvawe na nastavnite programi vo u~ili{tata i fakultetite so sodr`ini i konkretni akcii vo smisla na proektni zadol`itelni aktivnosti od sferata na ekologijata i za{tita na `ivotnata sredina; 4. Programi za poddr{ka na proekti na ekolo{ki zdru`enija na gra|ani, }e poddr`i poddr`i i ekolo{ki proekti na mladinski ekolo{ki zdru`enija; 5. Voveduvawe ekstrakurikularni aktivnosti vo u~ili{tata za za{tita na prirodnata sredina. SOLIDARNOST I EDNAKVI MO@NOSTI Celi - Visoko nivo na solidarnost, tolerancija i ednakvi mo`nosti i tretmani za site mladi lu|e; - Kreativno ispolnuvawe na slobodnoto vreme na mladite vo korisni i socio- edukativni aktivnosti; - Razvivawe ~uvstvo na solidarnost me|u mladite, osobeno na onie na koi im e potrebna specijalna nega, kako i kon pomladite-decata, i postarite-vozrasnite generacii; - Kreirawe duh na samodoverba, liderstvo i veruvawe deka preku li~nite sposobnosti mo`e da se realizira sopstveniot potencijal vo op{testvoto; - Podigawe na svesta za odgovornostite i obvrskite kon semejstvoto, drugite lu|e i op{testvoto, pravata i slobodite koi mladite gi u`ivaat. Strategii 1. Obuka za volonterska rabota za mladi lu|e, vo site sferi na op{testvenoto `iveewe; 2. Programi za volonterska rabota na mladite lu|e kako del od formalniot obrazoven sistem, soglasno obrazovnata programa na tie u~enici / studenti (medicinari - bolnici; pravnici - sudovi i rabota so maloletni delikventi i sl.); 3. Programi za vklu~uvawe na mladite lu|e kako facilitatori na proekti za mladi i vozrasni so ekonomski ili socijalni problem: na toj na~in se promovira principot na solidarnost i se promovira socio-kulturna razmena i zapoznavawe na razli~ni socijalni sloevi vo op{testvoto; 4. Usvojuvawe na zakon za volonterska rabota koj }e gi regulira pravata, obvrskite i odgovornostite na volonterite vo gorenavedenite programi; 5. Priznavawe na steknatite sertifikati i preporaki za vreme na dobrovolnata rabota kako kako osnova za pogolema konkurentnost pri baraweto rabota. MOBILNOST NA MLADITE Celi Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  10. 10. 10 - Razvivawe seriozen, {irok pogled i razbirawe na svetot, sopstvenoto op{testvo i razli~nite kulturni vrednosti na lu|eto; - Razvivawe na svest i zrel pogled na po{irokoto evropsko opkru`uvawe i integracija, bazirana na vzaemnoto po~ituvawe i razbirawe, svest za zaedni~ki kulturni vrednosti; - Olesnuvawe na ekonomskata polo`ba na mladite; - Ovozmo`ena finansiska, informativna i logisti~ka poddr{ka pri patuvawe vo zemjata i stranstvo; - Pristap do niza benificii i institucii vo kulturata, rekreativnata, sportskata i socijalnata sfera, kako i soodvetni olesnuvawa na li~noto osiguruvawe, prevoz i smestuvawe, vo slu~aj na individualni i grupni patuvawa, vo i nadvor od zemjata. Strategii 1. Zapoznavawe na mladite lu|e i podigawe na svesta za procesot na pribli`uvawe kon EU, kako i nivno konsultirawe, kako kategorija na naselenie koja e najmnogu pogodena od dene{nata zatvorenost na zemjata; 2. Vklu~uvawe na konceptot na evropski gra|anin i promocija na evropskite vrednosti kako del od ekstrakurikularni aktivnosti na formalniot obrazoven sistem; 3. Institucionalna poddr{ka za u~estvo vo, ili organizacija na mladinski programi za razmeni, osobeno vo oblasta na kulturata, koi celat kon interakcija na mladite od pograni~nite oblasti i sosednite zemji, so cel me|usebno zapoznavawe i razbirawe; 4. Edukacija i kulturni razmeni na u~enici i studenti od razli~ni lokalni zaednici so cel zapoznavaw na zaedni~kite kulturni vrednosti vo zemjata, neguvawe na kulturnite tradicii, zapoznavawe na nejzinite znamenitosti i u~ewe od razli~nite `ivotni stilovi; 5. Fond i programi za zgolemena poddr{ka na neprofitnite bilateralni i multilateralni proekti i mladinski razmeni koi: pridonesuvaat kon ostvaruvawe na kontakti na mladi so razli~no kulturno poteklo; razvivaat interkulturni edukacii; programi na mladinski razmeni i prisustvo na mladite na seminari, konferencii i drugi vidovi na sredbi od me|unaroden i / ili interkulturen karakter; 6. Sredstva za poddr{ka preku sopstveni kampawi, donacii i grantovi; 7. Buxet i programi za finansiska poddr{ka za proekti koi }e ovozmo`at: Ednakov pristap do site informacii od strana na mladite; Koristewe na modernite sredstva na komunikacija i novite tehnologii kako sredstvo za zapoznavawe i u~ewe na tu|ite vrednosti i kulturi; 8. Pristapuvawe kon mladinskite, kulturnite i edukativnite programi na Evropskata Unija so cel direkten pristap na instituciite i zdru`enijata na gra|ani kon mladinskite, obrazovnite i kulturnite programi i grantovi na Unijata; 9. Vklu~uvawe na eden predstavnik na mladite vo sostavot na nacionalnata delegacija na Republika Makedonija pri Generalnite sobranija na UNESKO i OON 10. U~estvo na eden predstavnik na t.n. „neorganizirana mladina” vo republikata na Evropskata konferencija na ministri za mladi i sport pri Sovetot na Evropa; 11. Pristapuvawe kon potpi{uvawe na Ramkovnata spogodba za Evropska mladinska karta pri Sovetot na Evropa i implementacija na mladinskata karta EURO<26 vo Makedonija. OSAMOSTOJUVAWE NA MLADITE - DOMUVAWE Celi Eliminirawe na sostojbata na finansiska zavisnost, bilo od semejstvoto, bilo od treta strana; Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  11. 11. 11 Osamostojuvawe, razvivawe na ~ustvo za aktivno samostojno kreirawe na svojata finansiska nezavisnost; Olesnuvawe na procesot za steknuvawe na sopstven dom za mladite lu|e; Formirawe na mladite kako odgovorni potro{uva~i. Strategii 1. Programi za sovetuvawe na mladite lu|e i mladite bra~ni dvojki za prevzemawe na finansiski obvrski za, i obezbeduvawe na sopstven dom; 2. Programa za poddr{ka na mladite pri oformuvawe na sopstven, pristoen dom za `iveewe i nivno po{teduvawe od prevzemaweto dolgoro~ni finansiski obvrski (namensko i povolno kreditirawe), so poseben akcent na slednite kriteriumi: 3. Promena na uslovite i olesnuvawe na materijalno-finansiskite i legislativnite uslovi za iznajmuvawe stan, ku}a koga se vo pra{awe mladi lu|e vo obrazovniot proces, mladi bra~ni dvojki ili samohrani mladi roditeli; 4. Ovozmo`uvawe pristap do socijalni stanovi i drugi formi na subvencionirano re{avawe na stanbenoto pra{awe na mladite so niski primawa i mladi so specijalni potrebi, pri {to mese~niot nadomestok za stanarina da bide minimalen; 5. Izgradba na socijalni stanovi nameneti za kupoproda`ba ili iznajmuvawe od strana na mladi lu|e vo obrazovniot proces, mladi bra~ni dvojki i samohrani mladi roditeli, so poddr{ka i dotacija od srana na dr`avniot buxet; 6. Odobruvawe na povlasteni kamatni stapki za krediti i odobruvawe na krediti so povlasteni uslovi na otplata voop{to za mladi lu|e vo obrazovniot proces, mladi bra~ni dvojki i samohrani mladi roditeli koi iznajmuvaat ili kupuvaat dom za `iveewe; 7. Programa za kontinuirana obuka na personalot na agenciite za nedvi`nosti so cel pogolema svest za problemite na mladite i nivnatransformacija vo facilitatori na pristapot na mladite lu|e i mladite bra~ni dvojki kon iznajmen ili sopstven dom. GRI@A ZA ZA[TITA NA SEMEJSTVOTO Celi Institucionalna poddr{ka na semejstvoto kako osnovna kletka na socijalizacija na mladite lu|e; Za{tita na decata i mladite od sekakov degradira~ki tretman. Strategii 1. Seopfatno regulirawe na pravata i za{tita na decata i mladite vo semejstvotovo ramkite na Zakonite za semejstvo i naseluvawe preku vklu~uvawe na slednite merki: Podobruvawe na kvalitetot na zgri`uvawe, izdr{kata i vospituvaweto na decata bez roditeli ili decata ~ii roditeli ne `iveat pove}e zaedno; Sovetuvawe i edukacija za pravata na decata i mladite vo semejstvoto; Sovetuvawe i edukacija na zgri`uva~ki semejstva i nivna specijalizacija za prifa}awe na odredeni kategorii na deca; 2. Aktuelizirawe na procesot na deinstitucionalizacija za zgri`uvaweto na na deca i mladi vo nasoka na promocija i stimulirawe na alternativni formi na zgri`uvawe na deca bez roditeli i roditelska gri`a, deca so naru{eno povedenie, deca so vospitno socijalni problemi i deca so posebni potrebi; Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  12. 12. 12 3. Formirawe na mre`a na lokalni i nacionalni kancelarii za sovetuvawe nkoi treba da ponudat pomo{ za site pra{awa vrzani za pravata, za{titata i pravilniot razvitok na decata vo ramkite na semejstvoto; 4. Nacionalna kampawa za podigawe na svesta i institucionalna za{tita i resocoijalizacija na decata i maldite od sekoj vid na detska pornogarfija, seksualna zloupotreba, pedofilija i trgovoja so deca i `eni; 5. Izrabotka na programa za rabota so deca i mladi vo domovite za deca bez roditeli i domovi za deca so vospitno-socijalni problemi, domovi za deca so naru{eno povedenie i domovi za deca so posebni potrebi, koja }e vklu~i: definirawe na nov odnos pome|u vospita~ite i {titenicite; Nova nasatvna programa koja }e se naso~i kon socijalna kohezija i re-integracia vo op{testvoto; Sledewe i voveduvawe na novi tehnologii; Pristap do site informacii za mladite {titenici; Programi za pogolema mobilnost na mladite {titenici so cel nivno kulturno i eti~ko sozrevawe; Kontinuirana edukacija na vrabotenite vo ovie institucii. 6. ZDRAVSTVO I PREVENCIJA DOLGORO^NA CEL Edukacija na mladite i promocija na zdravi `ivotni stilovi. REFERENCI 1. Nacionalna strategija za prevencija na HIV/SIDA; 2. Programa za za{tita od HIV/SIDA poddr`ana od Globalniot fond; 3. Programa za imunizacija na naselanieto - Ministerstvo za zdravstvo; 4. Programa za zdravstvena za{tita na naselenieto - Ministerstvo za zdravstvo; 5. Strategija za namaluvawe na siroma{tijata; 6. Strategija za reformi vo obrazovanieto. 6.2 CELI - [iroka edukacija na decata i mladite; - Praktikuvawe na zdravi `ivotni stilovi od strana na mladite; - Aktivno u~estvo na mladite vo implementacijata na zdravstvenite i preventivnite programi; - Prevencija na seksualno-preneslivi infekcii, vidovi infekcii, na~in na prenos, posledici i prevencija; - za{tita i po~ituvawe na li~nosta i nejzinata intima. CELNI INTERVENCII [iroka edukacija na decata i mladite Strategii 1. Programa za redovno i celosno informirawe na naldite lu|e vo u~ili{tata i fakultetitei nevladinite organizacii, kako i preku sredstvta za javno informirawe, so cel da ima se uka`e na te{kite posledici po zdravjeto od sovremenite bolesti, kao HIV/SIDA, sostojbite vo svetot i kaj nas i na~inot na prevencija od istite; Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  13. 13. 13 2. Programa za edukacija na mladite za li~noto zdravje i higiena, seksualno i reproduktivno zdravje, prevencija na droga, alkohol i cigari, so cel namaluvawe na rizicite po zdravjeto na mladite preku u~ewe i prifa}awe na zdravi `ivotni stilovi, gri`a i nega na sopstvenoto zdravje; 3. Programa za podigawe na svesta i edukacija na mladite lu|e za opasnostite od konzumiraweto droga, alkohol i cigari; 4. Podigawe na kapacitetot i opsegot na deluvawe na inspekciskiot nadzor, Ministerstvoto za vnatre{ni raboti, vo odnos na sproveduvaweto, kontrolata i kaznuvaweto na konzumiraweto alkohol od strana na maloletni lica; 5. Podigawe na svesta i obuka na nastavni~kiot kadar, pedagozite i psiholozite, i osobeno socijalnite rabotnici za re{avawe na problemite od konzumirawe droga, alkohol i cigari pome|u mladite lu|e; 6. Voveduvawe programi za resocijalizacija i integrirawe na mladite lu|e koi imaat problemi so alkoholot; 7. Zajaknuvawe na merkite za kontrola vrz zabranata za javno reklamirawe na cigarite i alkoholot, osobeno vo proda`nite mesta; 8. Kampawa za podigawe na svesta na celokupnoto naselenie za arste~kite problemi na drogata vo Republika Makedonija; 9. Promocija na zdravi `ivotni stilovi za popolnuvawe na slobodnoto vreme na mladite; 10. Investirawe vo sistem na permanenten, aktiven, zdravstven tretman i rehabilitacija na zavisnicite, kako i nivna reintegracija vo op{testvoto; 11. Posebna programa za opfat na decata i mladite od Romskata zaednica i mladite od ruralnite sredini vo primarnata zdravstvena za{tita i programata na imunizacija na naselenieto; 12. Finansiska poddr{ka na mladinskite zdru`enija na gra|ani aktivni na poleto na prevencijata i promocijata na zdravi `ivotni stilovi; 13. Kontinuirana programa za zgolemuvawe na bezbednosta vo soobra}ajot, so cel podigawe na svesta na naselenieto i osobeno na mladite za posledicite od nesovesnoto vklu~uvawe vo soobra}ajot. 7. PARTICIPACIJA NA MLADITE DOLGORO^NA CEL Aktivno u~estvo na mladite vo site op{testveni i javni procesi i procesite na donesuvawe na odluki. REFERENCI 1. Strategija za evrointegracii na Republika Makedonija; 2. Ekonomska programa na Vladata na Republika Makedonija; 3. Bela kniga na Evropskata mladinska politika; 4. 11 inidikatori za mladinska politika na Sovet na Evropa; 5. Nacionalna programa za razvoj na obrazovanieto vo Republika Makedonija 2005-2015; 6. Nacionalna strategija za razvoj na informati~ko op{testvo. CELNI INTERVENCII 1. Pottiknuvawe na mladite aktivno da se vklu~a vo op{testvoto; 2. Otstranuvawe na site pre~ki (administrativni, jaz na generaciite, nedoverba, zakonski i sl.) za aktivna participacija na mladite vo javniot `ivot vo zemjata; 3. Vospostavuvawe na kanali za participacija na mladite i za izrazuvawe i usvojuvawe na nivnoto mislewe vo administrativnite organi na dr`avata i lokalnata samouprava; 4. Promocija na pravoto na mladite da se zdru`uvaat; Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  14. 14. 14 5. U~estvo na mladite vo rabotata na dr`avnite organi i tela. Strategii: 1. Programa za {iroko zapoznavawe i informirawe na mladite za nivnite prava, slobodi i odgovornosti kako individui i gra|ani, osobeno za nivnoto pravo zna aktivno u~estvo vo procesite na donesuvawe odluki i edukacija na mladite za vrednostite i ulogata na civilnoto op{testvo; 2. Vklu~uvawe na pretstavnici na mladite i mladinskite zdru`enija na gra|ani vo rabotata na site vladini i parlamentarni tela i komisii, javni ustanovi i pretprijatija koi vo domenot na svoeto rabotewe opfa}aat sferi na interes na mladata populacija, preku razvoj na strukturi na ko-menaxment bazirani na pristapot na zaedni~ki konsultacii na nacionalno i lokalno nivo so cel invlvirawe na mladite i nivnite formi na zdru`uvawe vo donesuvaweto na site odluki koi go zasegaat, pritoa po~ituvaj}i gi avtonomnosta na zdru`enijata i prerogativite na javnite ustanovi. 8. MLADINSKO INFORMIRAWE DOLGORO^NA CEL Pluralizam i ednakvi mo`nosti vo informiraweto na mladite. REFERENCI; - Strategija za evrointegracii na Republika Makedonija; - Ekonomska programa na Vladata na Republika Makedonija; - Bela kniga na Evropskata mladinska politika; - 11 inidikatori za mladinska politika na Sovet na Evropa; - Nacionalna programa za razvoj na obrazovanieto vo Republika Makedonija 2005-2015. CELNI INTERVENCII Celi - Pravo na neograni~en pristap do slobodna, nezavisna, jasna, lesno pristapliva i kvalitetna informacija od interes i potreba na mladiot ~ovek; - Podobruvawe i za{tita na imixot na mladite lu|e vo mediumite; - Otvorenost i transparentnost na dr`avnite i lokalnite institucii; - Formirawe na mladinski informativni servisi; - Postojano unapreduvawe na kvalitetot i funkcioniraweto na studentski i u~eni~ki biblioteki, funkcionirawe, obnova, dostapnost i nabavka na kni`niot i u~ebniot fond. Strategii 1. Izrabotka na programski preporaki za: Podobruvawe na imixot i pogledot vrz mladite lu|e koj mediumite denes go imaat; Sledewe na korektnoto koristewe na mladite vo reklamiraweto; Obezbeduvawe na u~estvo na mladite lu|e vo kreiraweto na imixot koj mediumite go pretstavuvaat; Opfat na potrebite i interesite na mladite od ruralnite sredini, marginaliziranite grupi mladi i mladite od etni~kite zaednici (izbegnuvawe na elitizam vo informiraweto) Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  15. 15. 15 3. Programa za pristap do informacii za aktivnostite na, otvorenost i transparentnost na dr`avnite i lokalnite organi na vlasta; 4. Formirawe i poddr{ka za mladinski informativni servisi vo ramkite na lokalnite mladinski centri so cel olesnuvawe na pristaot do informacii za slobodni rabotni mesta, obrazovnite, rekreativnite i kulturnite institucii i ustanovi, mobilnost, obuka, prekvalifikacija i patuvawa, kulturno i sportsko nadgraduvawe; 5. Programi za pomo{ i sovetuvawe na site mladi koi se vo nevoqa ili pbaruvaat asistencija od bilo koj vid, kako i za site marginalizirani mladi. 9.KULTURA 9.1. DOLGORO^NA CEL Aktivno u~estvo na mladite vo kulturniot `ivot preku izrazuvawe na nivniot kreativen potencijal. 9.2.REFERENCI 1. Strategija za evrointegracii na Republika Makedonija; 2. Bela kniga na Evropskata mladinska politika; 3. 11 inidikatori za mladinska politika na Sovet na Evropa; 4. Nacionalna programa za razvoj na obrazovanieto vo Republika Makedonija 2005-2015; 5. Nacionalna programa za kulturata za periodot 2004-2008 godina. 9.3. CELNI INTERVENCII Celi Pottiknuvawe na mladite da u~estvuvaat vo umetni~ki aktivnosti, pretstavuvawa na proekti kako del od nivnata edukacija, profesija i slobodno vreme; Pottiknuvawe na kreativnite sposobnosti na mladite vo oblasta na kulturata; Zapoznavawe na kulturnite vrednosti na drugite etni~ki zaednici vo Makedonija; i Pro{iruvawe na mo`nostite za li~no razbirawe, nadgraduvawe i vrednuvawe na makedonskoto, evropskoto i svetskoto kulturno naslednstvo. Strategii 1. Poddr{ka na proekti koi sodr`at kreativni aktivnosti, prepoznavawe, razvivawe i promocija na talenti i umetni~ki potencijali na mladite i promoviraat sistem z rano otkrivawe na talentirani maldi lu|e ni nivno naso~uvawe vo umetni~kite profesii; 2. Programa za jaknewe na kulturata na tolerancija me|u mladite; 3. Promocija na u~estvo na sredno{kolci i studenti vo rabotata na kulturnite institucii; 4. U~estvo na mladite i nivnite zdru`enija vo programite za finansirawe na instituciite i zdru`enijata na gra|ani od oblasta na kulturata; 5. Vklu~Uvawe na mladite, kako individui ili ~lenovi na zdru`enija na gra|ani vo sledeweto na implementacijata i evaluacijata na nacionalnata kulturna politika; 6. Voveduvawe na sistem za rano otkrivawe na talentirani mladi lu|e i nivno naso~uvawe vo umetni~kite profesii. Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  16. 16. 16 10. LOKALNA MLADINSKA RABOTA 10.1. DOLGORO^NA CEL Aktivna participacija na mladite vo politi~kiot, socijalniot, ekonomskiot i kulturniot `ivotna lokalnata zaednica. 10.2. REFERENCI 1. Zakon za edinicite na lokalnata samouprava; 2. Strategija za evrointegracii na Republika Makedonija; 3. Bela kniga na Evropskata mladinska politika; 4. 11 indikatori za mladinska politika na Sovet na Evropa; 5. Nacionalna programa za razvoj na obrazovanieto vo Republika Makedonija 2005-2015; 6. Nacionalna programa za kulturata za periodot 2004-2008; 7. Evropska povelba za u~estvo na na mladite vo lokalniot i regionalniot `ivot na zaednicata. 10.3. CELNI INTERVENCII Celi Vospostavuvawe na mehanizmi za implementacija na lokalni mladinski strategii Poddr{ka na loklani mladinski zdru`enija na gra|ani Strategii 1. Prilagoduvawe na Makedonskoto zakonodavstvo kon odredbite od Evropskata povelba za u~estvo na mladite vo lokalniot `ivot na Evropa. 2. Obuka na op{tinskata administracija za izrabotka na lokalni strategii za mladi, preku adaptacija ili modifikacija na ovaa Strategija, kon lokalnite potrebi i interesi na mladite, kako i kon lokalnite razvojni potrebi i prioriteti na op{tinite. 3. Voveduvawe na trening programi za vrabotuvawe , samovrabotuvawe, otvorawe na mali i sredni pretprijatija na lokalno nivo so sovetuvali{ta za vrabotuvawe i izbor na profesija 4. Programi za stipendirawe i prakti~na rabota za studenti na lokalnite univerziteti i fakulteti; 5. Lokalnite programi za domuvawe na mladite lu|e: vodewe na politika vo odnos na vidot i visinata na iznajmuvaweto ili kupuvaweto na stanovi, izgradbata; 6. Lokalnite programi za informirawe, podigawe na svesta, obuka na mladite lu|e vo odnos na poddr{kata za volonterska rabota , promocijata na solidarnost, ednakvost, interkulturna edukacija i sorabotka; 7. Programa za opfat i reintegracija na mladi lu|e od marginiliziranite grupi, osobeno vo ramkite na aktivnata politika a razvoj na ruralnite sredini; 8. Informativni ili trening programi za promocija na zdravi `ivotni stilovi pome|u mladite lu|e osobeno vo odnos na seksualnata edukacija , prevencija na rana bremenost, za{tita od od seksualno prenoslivi bolesti, borba protiv droga , soobra}ajni nesre}i; 9. Programa za podigawe na svesta, obuka ili konkretni akcii vo odnos na za{tita na ~ovekovata sredina; 10. Soglasno kulturnite potrebi i obele`ja na zaednicata, kreirawe na programata vo forma na grantovi, krediti, stipendii, kursevi, obuka, kulturni i zabavni aktivnosti vo koi prioritet }e imaat mladite lu|e , kako izlo`bi, koncerti, natprevari, seminari, trkalezni masi, ekskurzii, studii i sl. Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  17. 17. 17 11. Poddr{ka, izgradba, rekonstrukcija i gri`a za lokalnata sporttska infrastruktura so poseben akcent na besplaten i ednakov pristap na site mladi za nivno koristewe, organizacija na razli~ni sportski aktivnosti, natprevari , poddr{ka za sportski dru{tva i organizacii; 12. Organizacija na programi za razmena na mladi lu|e so drugi lokalni zaednici, kako i programi za razmena i sorabotka na mladi lu|e so regioni zaednici od drugi zemli; 13. Poddr{ka na asocijativniot `ivot na mladite lu|e preku poddr{ka na nivnite organizacii od razli~ni sektorski buxetski stavki; 14. Programi za mladinsko informirawe, kako konsolidacija na mladinskite informativni servisi, kreirawe na istra`uva~ki centri za informirawe i dokumentirawe, promocija na mladinski spisanija, mladinski programi na radio i TV. 15. Programi za prevencija na maloletni~ka delikvencija; 16. Kreirawe i poddr{ka za lokalnata infrastruktura koja }e im bide dodelena na mladinskite organizacii; 17. Finansiska poddr{ka za lokalnite mladinski koordinativni pretstavni~ki tela, mladinski zdru`enija i mladinski centri za neformalna edukacija; 18. Formirawe na posebni koordinativni tela za sorabotka so maldinski zdru`enija na gra|ani so cel dizajnirawe, sledewe i implementacija na razli~ni lokalni programi za mnladi. 11. INSTITUCIONALNA RAMKA NA STRATEGIJATA 11.1. Agencijata za mladi i sport na Republika Makedonija i pretstavnicite na mladinskite koordinativni asocijacii ja imaat primarnata uloga vo implementacijata na strategijata na mladi. Nadle`en za tolkuvawe i periodi~na evaluacija na Nacionalnata strategija za mladi e Nacionalniot upravuva~ki komitet. 11.2 Mladinskite formi zau`uvawe rabotat za ostvaruvawe na specifi~nite celi na mladite koi sepredmet na na zdru`uvaweto i se avtonomni i nezavisni od nadvore{nite vlijanija vo svoeto rabotewe, vnesuvaj}i pritoa novi idei i priodi vo politi~kata debatai politi~kata agenda na dr`avnite institucii koi gi tangiraat mladite; Formi na zaedni~ka koordinacija i sorabotka 11.3 Agencijata za mladi i sport na Republika Makedonija }e formira nacionalen upravuva~ki komitet, sostaven od ednakov broj na pretstavnici na site relevantni ministerstva koi zadovoluvaat mladinski potrebi i pretstavnici na mladinski zdru`enija ~ija cel }e bide: Konsultacii po odnos na odreduvaweto na osnovni pravci i metodi vo definiraweto i implementacijata na sistemski integrirani razvojni strategii i programi za mladite; Izrabotka na akcionen plan za implemenatacija na strategijata; Definuirawe na indikatorite za procenka na eektite od Strategijata; Konsultacija i izgradba na predlozi po odnos na zakonskata regulativa od domenot na ovaa mladinska politika; Strategija na razvoj, jaknewe i osamostojuvawe na mladinskite zdru`enija i mre`i. 11.4 Agencijata za mladi i sport }e publikuva redoven godi{en Nacionalen izve{taj za polo`bata na mladite vo Republika Makedonija, preku koj }e se sledat rezultatite od sevkupnototo deluvawe na implementacijata na ovaa strategija za mladi, preku statisti~kite podatoci za op}tata polo`ba na mladite vo dr`avata i istiot }e slu`i kako pojdovna to~ka vo ocenuvaweto na uspe{nosta na istata, kako i procenka na prioritetite za idniot razvoen period. Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05
  18. 18. 18 Lokalni mladinski koordinativni pretstavni~ki tela 11.5 So cel koordinacija, me|usebna sorabotka i fokusirawe na finansiskata i materijalnata intervencija, lokalnite zdru`enija koi rabotat so mladi }e pristapat kon formirawe na lokalni mladinski koordinativni pretstavni~ki tela na mladinskite zdru`enija i nivite ~lenovi, koi: Pretstavuvaat dobrovolen forum za zdru`enija i grupi na mladi so cel razmena na ideii, iskustva i mislewa i razvoja na lokalnata mladinska politika, zavisno potrebite na lokalnata sredina; Ja pottiknuvaat dobrata praktika i uspe{nata rabota na mladite preku razmena na informacii i iskustva; gi sogleduvaat potrebite na mladite vo dadenata lokalna sredinai podgotvuvat strategija i akcija za zadovoluvawe na tie potrebi; podgotvuvaat i implementiraat zadni~ki programi i istra`uvawa na mladinsko nivo; se stremat kon razvivawe na na aktivnata uloga na mladite vo sopstvenata lokalna sredina na site nivoa na nivnata participacija; imaat aktivna sorabotka so lokalnite sredini i osnovni u~ili{ta, a so cel razvivawe na von{kolski obrazovni aktivnosti za na mladite; aktivno pridonesuvaat vo razvojot na lokalnata zaednica sevkupno. Gradewe na kapaciteti 11.6 Agencijata za mladi i sport, vo konsultacija so site ministerstva i dr`avni institucii koi rabotat so mladi i mladinskite zdru`enija na gra|ani, }e izraboti akcionen plan za implementacija na seopfaten sistem na na trening, so cel: Razvoj na efektivni i odgovorni mladinski lideri i timovi; Razvoj i organizacija na zdru`enija, centri i klubovi; Kursevi za lideri na mladinski zdru`enija; Trening za posebni ve{tini, kako organizacija na na proekti, menaxment, finansirawe strukturalen razvoj na organizacijata; Kursevi za rabota so mladi nameneti za dr`avnite slu`benici i socijalnite rabotnici koi rabotat so i za mladi; Interaktivni kursevi za javni slu`benici i mladinski lideri vo sferata na zaedni~kata sorabotka i implementacija na ovaa strategija za mladi; Me|unarodna sorabotka, participacija vo me|unarodnite organizacii na proekti od me|unaroden karakter i mladinski razmeni. Koordinacija 11.7 Koordinacijata na lokalnite strategii ili akcioni planovi za mladi so nacionalnata strategija treba da se bazira na horizontalno i vertikalno povrzuvawe i koordinacija na site zasegnati akteri preku: Vospostavuvawe na zaedni~ki organ na site lokalni tela na ko-menaxment ili slu`benici na lokalnite samoupravi koi rabotat so i za mladi lu|e vo ramkite na Zaednicata na Edinici na lokalnata samouprava, so tehni~ka asistencija na Agencijata na mladi i sport; Vospostavuvawe na kontinuirana sorabotka na Nacionalniot Upravuva~ki Komitet so Zaednicata na edinicite na lokalnata samouprava na Repubvlika Makedonija; Skopje, 29.11.2005 g. Predlog - Nacionalna strategija za mladi Agencija za mladi i sport / 11-05

×