Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Türkiye'de ve Dünyada e-Devlet Uygulamaları

5,951 views

Published on

e- devlet, tüürkiye'de, dünayda, uygulamaları

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Türkiye'de ve Dünyada e-Devlet Uygulamaları

  1. 1. AHMET YESEVİ ÜNİVERSİTESİBİLİŞİM TEKNOLOJİLERİ VE MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ YÖNETİM BİLİŞİM SİSTEMLERİ YÜKSEK LİSANS E-TİCARET DÖNEM ÖDEVİ (2) DÜNYADA VE TÜRKİYE’DE E-DEVLET UYGULAMALARI HAZIRLAYAN Hatice Canan GÖZE 112172035 DANIŞMAN Prof. Dr. Serpil EROL İstanbul, 2012
  2. 2. “E-DEVLET” KAVRAMI VE TÜRKİYE’DE E-DEVLETE-Devlet KavramıDevlet kurumuna tarihsel perspektiften bakılınca, onun tarihsel ve sosyal birzorunluluğun ürünü olarak ortaya çıktığı görülmektedir. Devlet karmaĢık, iç içegeçmiĢ iliĢkiler ve kurallar yığınıdır. Devlet geleneksel ve modern uygulamalarınzaman içerisinde arınarak ve üst üste eklemlenerek gelmiĢ olduğu bir kurumlar,kurallar birliğidir.E-devlet ise elektronik bilgi ve iletiĢim teknolojileri aracılığıyla kamu hizmetlerinindaha etkin, hızlı, Ģeffaf bir Ģekilde vatandaĢlara, özel sektör kuruluĢlarına ve diğerkamu kurumlarına düĢük maliyetle sunulmasını ifade etmektedir. E-devlet, devlet-vatandaĢ, devlet-özel sektör ve devlet-sivil toplum kuruluĢları baĢta olmak üzere diğerkurum ve kuruluĢlarla olan iliĢkilerde daha az problem yaĢanmasını hedeflemektedir.Çünkü e-dönüĢüm örgütsel öğrenmeye, yeniliğe ve giriĢimciliğe vurgu yaparakdevletin sürekli olarak kendisini yenilemesini öngörmektedir (ġahin, 2008: 45,46).E-devlet, zaman içerisinde gittikçe artan gereksinimlerin yarattığı, bilgi ve iletiĢimteknolojileri vasıtasıyla ayakta duracak olan yeni devlet anlayıĢının bir ifadesidir.E-devlet aslında geleneksel devletin devamını öngören bir yaklaĢım değil, devletinyapısal ve zihinsel olarak dönüĢümünü gerekli kılan bir model olarak kabulgörmektedir. E-devlet uygulamalarındaki hızlı yaygınlaĢmanın öncelikli sebebi, kamuyönetimlerinin hantallaĢmıĢ, etkisiz, karmaĢık ve verimsiz bir yapı sunması ve de bunitelikleriyle kendisini finanse eden yurttaĢların gözünde ciddi bir meĢruiyet kriziyaĢamaya baĢlamıĢ olmalarıdır. AĢırı büyümüĢ devlet yapıları ve kamu açıkları,merkezi otorite saplantısı ve bunun yol açtığı yolsuzluk ve israf ekonomileri ileberaber, giderek daha sık karĢılaĢılan finansal krizlerin de en büyük kaynaklarındanbirini oluĢturmaktadır. Kamu yönetiminde biliĢim ve iletiĢim teknolojilerininkullanılması, yönetim açısından daha düĢük bir maliyet ve vatandaĢlara dönük dahakaliteli hizmet ile sürdürülebilir bir kaynak yönetimi sağlamaktadır. YurttaĢlaraçısından da daha az “yurttaĢlık maliyeti”(zaman, emek, para), daha yüksekmemnuniyet, daha etkin katılım ve daha fazla güven anlamına gelmektedir (Uçkan,2003: 45,46).AĢağıdaki karĢılaĢtırmalı tablo (Tablo 1) devletten topluma doğru uzatılırsa,denklemin “geleneksel” sütununda, Osmanlı dönemine dek izleri sürülebilecek olan,“kul” iliĢkisi ile tanımlanan ve “rızkına razı” bireylerden oluĢan “kapalı toplum;paradigma dönüĢümünü temsil eden ikinci sütunda ise, bilgiyi, dolayısıyla iktidarıpaylaĢan katılımcı bireylerin oluĢturduğu “açık toplum” yer almaktadır.
  3. 3. Geleneksel Devlet E-Devlet Pasif YurttaĢ Aktif MüĢteri-YurttaĢ Kâğıt Temelli ĠletiĢim Elektronik ĠletiĢim Dikey/HiyerarĢik Yapılanma Yatay/Koordineli Ağ Yapılanması Yönetimin Veri Yüklemesi YurttaĢın Veri Yüklemesi Eleman Yanıtı Otomatik Sesli Posta, Çağrı Merkezi vb. Eleman Yardımı Kendi Kendine Yardım/Uzman Yardımı Eleman Temelli Denetim Mekanizması Otomatik Veri Güncellemesiyle Denetim Nakit AkıĢı/Çek Elektronik Fon Transferi (EFT) Tektip Hizmet KiĢiselleĢtirilmiĢ/FarklılaĢtırılmıĢ Hizmet BölümlenmiĢ/Kesintili Hizmet Bütünsel/Sürekli/Tek-Duraklı Hizmet Yüksek ĠĢlem Maliyetleri DüĢük ĠĢlem Maliyetleri Verimsiz Büyüme Verimlilik Yönetimi Tek Yönlü ĠletiĢim EtkileĢim Uyruk ĠliĢkisi Katılım ĠliĢkisi Kapalı Devlet Açık DevletKaynak: (Uçkan, 2003: 47).E-devlet modelinin olgunlaĢma aĢamaları ise, genellikle Ģu dört yolu izlemektedir.Bunlar; bilgi aĢaması, etkileĢim aĢaması, iĢlem aĢaması ve dönüĢüm aĢamasıdır.- BİLGİ AŞAMASI: Web sayfasında kurumu ve hizmetlerini tanıtıcı bilgiler yeralmaktadır. Kullanıcılara yalnızca okuma-eriĢim olanağı verilmektedir.- ETKİLEŞİM AŞAMASI: Bu aĢamada devletle halk arasındaki etkileĢim çeĢitliboyutlarda gerçekleĢmektedir. VatandaĢ yetkililere e-posta yoluyla sorularsorabilmekte, site içi arama motorlarını kullanabilmektedir. Aynı zamanda vatandaĢıngereksinim duyduğu form ve belgeler de kiĢisel bilgisayarlara indirilebilmektedir.Bununla birlikte bu basit uygulamalar 7 gün 24 saat yapılabilmektedir (ġahin,2008:50).- İŞLEM AŞAMASI: Bu aĢamada kamu yönetim biriminin web sitesinin etkileĢimseviyesi artmıĢ ve daha bütünsel bir iĢlevselliğe kavuĢmuĢtur. ÇeĢitli resmi iĢlemler(vergi ödeme, vize ve pasaport iĢlemleri, çevrimiçi oy verme, kamu alımı ihalelerinekatılım vs.) kamu kurumlarına gitmeden çevrimiçi (online) olarak yapılabilmektedir(Uçkan, 2003: 49).- DÖNÜŞÜM AŞAMASI: Bu aĢamada, bilgi sistemleri birleĢtirilmekte ve halk,devletten-vatandaĢa ve devletten-iĢ dünyasına yönelik hizmetlere tek bir sanal adresten(tek portal) ulaĢabilmektedir. DönüĢüm aĢamasında maliyetlerden tasarruf etmek,etkinlik ve vatandaĢ memnuniyeti mümkün olan en üst düzeye çıkmaktadır.
  4. 4. Telekomünikasyon ve Ġnternet dünyayı küresel bir köye çevirmiĢtir. Ortaya “yenidünya düzeni” denilen, bugüne kadar görülmemiĢ olan bir yapı çıkmıĢtır. Bir türlüsanayi devrimini tamamlayamayan Türkiye ise, 21. yüzyıla girerken, yarı sanayileĢmiĢbir ülke olarak, “dijital devrim” (iletiĢim-biliĢim devrimi) diye de isimlendirilebilenyeni bir devrimle yüz yüze gelmiĢtir. Dijital devrim de, beraberinde yeni fırsatlargetirmektedir. E-devlet kavramı, bu devrimin önemli yapılanma fırsatlarından biridir.21. yüzyılda bilgi toplumunu yönetmek, geleneksel devlet anlayıĢı ve yapısıylamümkün olmayacaktır. Bunun yerini e-devlet dönüĢümünün getireceği yeni biryönetim yapısı alacaktır. Türkiye, e-devlet yapısını hızla hayata geçirirse bu durumdandiğer sanayileĢmiĢ ülkelere nazaran daha fazla yararlanabilme imkânına da sahiptir.Çünkü ekonominin önemli bir bölümü halen kamu kuruluĢları tarafındangerçekleĢtirilmektedir. Merkeziyetçi yapının varlığı ve pek çok hizmetin halen devlettarafından veriliyor olması, e-devlet uygulamalarının baĢarı Ģansını artırmaktadır. Pekçok geliĢmiĢ ülkede sağlık, eğitim ve ekonominin büyük kısmı özelleĢtirildiğinden, e-devlet uygulamaları genelde bağımsız birimlerin kendileri için yaptığı çalıĢmalarsonucunda ortaya çıkmaktadır. Oysaki Türkiye‟de merkeziyetçi yapının halen devametmekte olması, e-devlet çalıĢmalarının ulusal bir politika halinde uygulanma Ģansınıartırmaktadır. Hazırlanacak olan ulusal bir e-devlet politikası ile diğer ülkelere göredaha etkin ve hızlı bir çalıĢma ortamı yaratılabilir (Kuran, 2005:1-4).Türkiye’de ve Dünyada E-Devlet UygulamalarıE-Devlet alanındaki geliĢmeler karĢısında Türkiye‟nin dıĢarıda kalması hemistenmeyen hem de mümkün olmayacak bir durumdur; çünkü 1980‟li yıllarla birlikteiyice entegre olunan küresel sistemin ülkemizi bu yönde zorlaması kaçınılmazdır. “E-DönüĢüm Türkiye Projesi” DPT MüsteĢarlığı bünyesinde bir birim meydanagetirilerek (Bilgi Toplumu Dairesi BaĢkanlığı), bu birimin takibine verilmiĢtir.Yapılacak olan projenin baĢarılı olabilmesi için bazı ön Ģartlar bulunmaktadır. Bukonuda siyasi ve ekonomik destek Ģarttır. Devletin tüm kurumlarını ilgilendiren bukapsamlı olgu için geniĢ bir destek ve önemli bir kaynak elzemdir. Bununla beraberiĢinin uzmanı bir komisyon kurulmalıdır. Ayrıca proje yönetimi de bilimsel metotlaragöre yapılmalıdır. GerçekleĢtirilecek olan projenin felsefi ve teorik altyapısı olmalıdır.Devlet alt yapıya ve düzenlemelere önem vermelidir. Bununla birlikte bilgi bankalarıve bilgi haritası oluĢturulmalıdır. Tüm kurumların bu ana portala kısa süredeentegrasyonu sağlanmalıdır ve gerekli düzenlemeler de ivedilikle çıkarılmalıdır(Yıldırım vd., 2003: 377-380).E-devlet sadece devleti ilgilendiren tek yanlı bir değiĢimden öte çok boyutlu, geniĢkapsamlı ve birçok kesimi çok yakından ilgilendiren bir projedir. Yani bir anlamdatoplumla devlet arasındaki iliĢkiyi de kökten değiĢtirme potansiyeline sahip olduğuiçin sosyolojik araĢtırmaların da yaygınlaĢtırılması gerekmektedir. Ancakunutulmaması gereken önemli bir nokta ise tüm bunlara ilaveten bu tür e-devlethizmetlerinden yararlanma sağlanırken web sitesi kullanıcılarının güveninin desağlanması büyük önem taĢımaktadır. Devlet, kiĢisel tanıtım bilgilerinin Ģahıslar ya daorganizasyonlar tarafından paylaĢımının nasıl bir sınır içerisinde gerçekleĢeceğini iyibelirlemelidir ve kiĢisel bilgilerin olası kötü, sahtekârlık içeren kullanımlarının da
  5. 5. böylece önüne geçmelidir.VatandaĢlar gizlilik ve güvenlik garantisi altında ancak e-devlet hizmetlerinden yararlanacaktır. Bu sebepten ötürü, bireylerin mahremiyetinikoruma konusunda gerekli tedbirlerin alınması, e-devlet uygulamasının sağlıklı birbiçimde devamı açısından çok önemli bir noktadır.Dünyada e-devlet yaklaĢımları öncelikli olarak yerel yönetimlerdeki uygulamalarlabaĢlatılmıĢtır. GeliĢmiĢ ülkelerin yanı sıra geliĢmekte olan ülkelerde de e-devletuygulamalarına büyük önem verilmektedir. Fakat geliĢmekte olan ülkelerle geliĢmiĢülkelerin e-devlet uygulamaları arasında amaç farklılıkları vardır. Örneğin, geliĢmekteolan bir ülkede baĢlatılan e-devlet giriĢiminde amaç yolsuzluğu önleme ya da mevcutbürokratik süreçlerdeki reforma yoğunlaĢmadır. GeliĢmiĢ ülkelerde isedevletler/eyaletler arası rekabette öne çıkmak, devletin halkına high-tech (yüksekteknolojili) bir hizmet verme ya da imaj verme amaçlarıyla e-devlet giriĢimleriniyönlendirmektedir (Demirel, 2006: 101).Devletlerin e-devlet uygulamalarındaki ana hedefler birbirlerinden zaman zamanfarklılık gösterse de temel amaç küreselleĢen dünyada bilgi toplumunun gerektirdiğialtyapıyı kurmak ve buna devleti dâhil etmektir. Diğer türlü, ülkeler kalkınmapolitikalarına e-devlet modelini hızla oturtmadıkları takdirde, bilgi yoksulluğuna veekonomik fakirliğe de mahkûm olacaklardır. Bu döngüyü kırmak için bazı ülkelergüçlü bir siyasi irade gösterip e-devlet olma hedefini kalkınma politikalarının enbaĢına koyabilmiĢlerdir. Buna en güzel örnek Singapur‟dur.Singapur, 1980 yılında Ulusal BilgisayarlaĢma Komitesi‟ni kurarak, sistematik veplanlı bir biçimde biliĢim teknolojilerini ülke içinde yaygınlaĢtırmıĢtır. Kurulankomite, beĢ yıllık bir plan yaparak ülkenin her kesimini bilgisayar kullanımınaözendirmiĢ ve eğitmiĢtir (Kuran, 2005: 33).Bilgisayar teknolojilerinin kullanımının toplumsal yaygınlık kazanması Singapur‟udünyada bu sektörde, üreten bir ülke haline getirmiĢtir. KüreselleĢme, elektronikekonominin yaygınlaĢması ve Ġnternetin iĢ yapma biçimlerini değiĢtirmesiyle birlikte,Singapur daha ileri giderek “21. Yüzyıl Ġçin Bilgi Toplumu Programı” adı altındakiyeni programı da 1999 yılında yürürlüğe koymuĢtur. Programın bu seferki hedefi isedevletin ortaya çıkan hızlı ve kablosuz haberleĢme teknolojilerinden faydalandırılmasıolmuĢtur. Singapur baĢlattığı biliĢimleĢme programı sayesinde sanayileĢmiĢ pek çokülkeyi geride bırakarak (Ġngiltere, Fransa, Almanya gibi), 21. yüzyıl bilgi toplumlarıiçerisinde saygın bir yer kazanmıĢtır. Singapur örneği, baĢarılı e-devletuygulamalarının bir ülkede güçlü siyasi iradeye, sağlam insan kaynaklarına, güçlüTelekom altyapısına ve „e-devlet‟e öncelik verilmesine bağlı olduğunu göstermektedir(Kuran, 2005: 33,34).Ġnternet teknolojileri ile 1970‟lerde tanıĢan Amerika Birleşik Devletleri de, bilgi veiletiĢim teknolojileri ile e-devlet alanında dünya‟daki öncü ülkelerden birisidir.Bürokrasi merkezli değil, vatandaĢ odaklı devlet, sonuç odaklı devlet ve yenilikleridestekleyen Pazar odaklı devlet; ABD‟nin e-devlet stratejilerini kurduğu üç temeldir(Demirel, 2006: 102).
  6. 6. Genel olarak ABD‟de e-devlet uygulamalarının gerek federal gerekse eyaletlerdüzeyinde baĢarılı bir biçimde gerçekleĢtirildiği söylenebilir. Bununla birlikte 11 Eylül2001 saldırısı sonrası Kasım 2002‟de Senato‟dan geçen “2002 Anavatan GüvenlikYasası”nın sivil hak ve özgürlükleri sınırlandırdığına, kiĢisel hayatın mahremiyeti vekamu yönetiminde saydamlıkla ilgili pek çok kazanımın yitirildiğine dair tartıĢmalarda devam etmektedir.İspanya‟da bilgi toplumunu geliĢtirme planı olan AVANZA planı (2006-2010)uygulanmaktadır. Bu plan beĢ temel eylemi içermektedir:a-) Katılım,b-) Rekabetçilik ve yenilik,c-) Dijital alanda eğitim,d-) E-hizmet,e-) Yeni dijital içerik (ġahin, 2008: 132,133).Söz konusu planın eylemlerini destekleyen bir takım yasal düzenlemelerin de öncedenyapıldığı görülmektedir, bunlar ise;a-) E-hizmetlere eriĢiminde fırsat eĢitliğini düzenleyen eriĢim yasası (2003),b-) E-ticaret yasası (2002),c-) Telekomünikasyon yasası (2003),d-) Dijital imza yasası (2002),e-) Bayan-erkek eĢitliğine dönük yasal düzenlemedir (ġahin, 2008: 133).OkullaĢma oranları, eğitimin kalitesi, sağlık, Ġnternet kullanımı yaygınlığı gibi birçokalanda Avrupa‟nın liderliğini elinde bulunduran küçük Ġskandinav ülkesi Finlandiyada bu alanda önemli geliĢmeler kaydetmiĢ bulunmaktadır. Finlandiya aynı zamanda e-devletin gereği olan rekabetçi bir toplum yaratma konusunda baĢarı sağlamıĢtır. BubaĢarı ulusal karakteristiklere dayandırılmaktadır. Ġyi geliĢmiĢ bilgi altyapısı, yükseknitelikli iĢ gücü, etkin politika uygulamaları, uzmanlaĢmıĢ bilgi iletiĢim teknolojileri(BĠT) uygulamalarının kullanılmasına olanak vermektedir. “Tretotupa” gibi bölgeselprogramlarla Ġnternet ve diğer teknolojilere eriĢim yaygınlaĢtırılmaktadır (Demirel,2006: 105). Finlandiya‟nın e-devletleĢme konusunda geliĢtirip uygulamaya koyduğupolitikaların bu yolda henüz baĢarı gösterememiĢ ülkelere örnek oluĢturma potansiyalibulunmaktadır.Bulgaristan bilgi toplumunun geliĢimi için e-Avrupa+ giriĢimini temel alarak 2001‟deUlusal Programı gerçekleĢtirmiĢtir. Bu program; bilgi ve iletiĢim teknolojileriürünlerine eriĢim standartlarının oluĢturulması ve özürlü bireyleri sosyal hayata dâhiletmek ve onlara istihdam fırsatları sunma faaliyetlerini kapsamaktadır. Bulgaristan‟dae-devlet için Bilgi Teknolojileri ve ĠletiĢim Dairesi (SAITC) kurulmuĢtur. Bu dairebilgi toplumunun öncüsü olarak bilgi ekonomisini teĢvik edici amaçları saptamıĢtır.Bunlar:
  7. 7. a-) Bilgi teknolojilerini kullanma ve geliĢtirmeye dönük daha iyi bir çevre oluĢturma,b-) Bilgisayar okur-yazarlığını geliĢtirme,c-) Uzman iĢgücü oluĢturma,d-) VatandaĢlara teknoloji kullanımı ve bilgi edinimi konusunda eĢit fırsatlar sunmak,e-) ÇağdaĢ bilgi teknolojileri temeline dayanan yaĢam kalitesi oluĢturmaktır (ġahin,2008: 139).Bulgaristan bu ve benzeri uygulamalarıyla önemli bir yol almıĢ ve e-devletuygulamalarında öne çıkan ülkeler arasına girmiĢ olmakla birlikte birçok eksikliği debulunmaktadır.Türkiye e-devlet yolunda yaptığı çalıĢmalarla, BirleĢmiĢ Milletler‟in hazırlamıĢolduğu raporda, 169 ülke arasında 43. sırada yer almaktadır. Türkiye, 1.88‟lik e-devletendeksi ile dünya ortalamasının biraz üstündedir.Tablo 2 2001 E-Devlet Endeksi 2.00-3.25 Yüksek E-Devlet Seviyesi 1.60-1.99 Orta E-Devlet Seviyesi 1.00-1.59 DüĢük E-Devlet Seviyesi 1.00‟in Altında Yetersiz E-Devlet Seviyesi ABD 3.11 Avustralya 2.60 Singapur 2.58 Norveç 2.55 Türkiye 1.88 2001 E-Devlet EndeksiKaynak: (Kuran, 2005: 36).Ancak “e-devlet”, hâlâ pek çok engelle karĢılaĢmaktadır. Özellikle e-devlet sitesinintasarlanma, uygulama ve güncelleĢtirme aĢamalarında bazı zorluklar ortayaçıkabilmektedir. Finansman, planlama, politik amaçlar ve vatandaĢların kabullenmeveya ilgi eksikliği bu zorluklara örnek olarak gösterilebilir.Bunların yanı sıra gizlilik (mahremiyet), güvenlik, eriĢilebilirlik, ekonomik eĢitsizlik,kurum ihtiyaçlarının homojen olmaması, vatandaĢ bilinci ve güveni, bürokratik eğilim,siyasi destek, koordinasyon, teknoloji uzmanı personel eksikliği ve standart eksikliğigibi zorluk ve sıkıntılarla da karĢılaĢılabilinir. Bu yüzden baĢarılı bir e-devletuygulaması için yani bir bakıma kamu kurumlarının dijitalleĢmesi sürecinde bilgi veiletiĢim teknolojilerinden etkin ve verimli bir biçimde faydalanılabilmesi için buzorluk ve sıkıntıların mümkün olduğunca asgariye indirilmesi gerekmektedir (ġahin,2008: 111-112).
  8. 8. Devlet ve kamu kuruluĢları açısından konuya bakıldığında, bilgi ve iletiĢimteknolojilerinin kamu hizmetlerinin sunumunda kullanılması, etik açıdan iki önemlisonuç doğurmaktadır. Bunlardan birincisi, etik dıĢı davranıĢların çoğunlukla kamugörevlilerinin sübjektif tercih ve kararlarından kaynaklanması durumudur. E-devletuygulamaları ise, bu sübjektifliğe iliĢkin zemini ortadan kaldırmakta ya da onunortadan kalkmasına ciddi katkı sağlamaktadır. Çünkü bilgisayar ve diğer enformasyonteknolojilerinin kamu görevlileri ile vatandaĢların arasına girmesi, Weber‟inbürokrasinin bir özelliği olarak belirttiği “gayriĢahsiliği” tam olarak sağlamaktadır.Böylece etik dıĢı davranıĢların önemli bir sebebi olan kayırmacılık vb. gibi sübjektiftutumların olma olasılığı kalmamakta ya da çok azalmaktadır. Ġkinci sonuç ise, kamuyönetimindeki açıklık ve bilgiye tam olarak eriĢim ile ilgilidir (Tataroğlu ve CoĢkun,2005: 180).E-Devletin Ģeffaflığı sağlamada çok önemli bir rol üstleneceğine dair yüksek birbeklenti bulunmaktadır. Bu teknolojik olarak imkân dâhiline girecektir. Son yıllardagündeme gelen telefon dinleme ve teknik takip uygulamaları, özel hayatın gizliliğiniaĢındırdığı kadar kamu görevlilerini de yanlıĢ yapma karĢısında tehdit etmektedir. Herhangi bir usulsüzlüğün, rüĢvetin, kayırma ya da görevi kötüye kullanmanın medyaaraçları yardımıyla her an kaydedilebilip açığa çıkarılmasının son derece basitleĢmiĢolması kamu görevlilerini sürekli olarak kontrollü davranmaya itebilir. Ancakunutmamak gerekirki Ģeffaflığı tek baĢına ya da kendiliğinden bir Ģeklide bilgisayarlarya da istatistikler sağlayamazlar. Bu konuda köklü bir zihinsel dönüĢüme ihtiyaçolacaktır. Aynı Ģekilde e-devletin temel iĢlevlerinden birisi devlet-yurttaĢ arasındakibilgi akıĢının demokratikleĢtirilmesini sağlamaktır. Ġnteraktif servisler sayesinde vevatandaĢın bilgi edinme hakkı çerçevesinde yurttaĢın kamu yöneticilerini bir noktayakadar denetleyebilme imkânı ortaya çıkmıĢtır.E-devlet uygulamaları konusunda ülkelerin izledikleri yollar büyük oranda benzerlikgöstermekle birlikte farklılıkların olduğu da gerçektir. Hatta Kuran (2005: 132,133)e-devlet projelerinde asıl değer yaratan unsurların bu genel uygulamaların dıĢındakalan ve ülkeye has dinamikler çerçevesinde oluĢturulan ülkeye özgü uygulamalarolduğunun altını çizmektedir. Her ülkenin kendine mahsus dinamikleri vardır. Budinamikler, devletin kuruluĢu, kuruluĢ ilkeleri, devletin iĢleyiĢ mekanizmaları,toplumsal yapı; bu yapının yaygın ve baskın özellikleri gibi pek çok faktör tarafındanĢekillendirilirler. Dolayısıyla e-devlet kavramı ve e-devlet sürecinin bu dinamiklerıĢığında değerlendirilmesi önem arz etmektedir.Gerek ülkemizde gerekse de dünyada e-devlet uygulamalarında belirli bir düzeyegelinmiĢ bulunulmaktadır. Ġnternetin ve diğer bilgi teknolojilerinin yaygın olarakkullanılmasının üzerinden geçmiĢ olan kısa süreye rağmen e-devlet uygulamalarındahatırı sayılır bir ilerleme sağlanmıĢ durumdadır. Lakin bu alandaki çalıĢmalar dadevletin hizmet verirken etkin ve ekonomik bir yapıya kazandırılması, yurttaĢlarıbelirli konularda bilgilendirmesi, vergi ya da diğer gelir artırıcı uygulamalar gibialanların ön plana çıkarılması hususları gözden kaçmamaktadır.
  9. 9. KAYNAKLARKURAN, N. Hüseyin2005 Türkiye İçin E-Devlet Modeli, Ġstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, Ġstanbul.DEMĠREL, Demokaan2006 E-Devlet ve Dünya Örnekleri, SayıĢtay Dergisi, Sayı: 61.ġAHĠN, Ali2008 Türk Kamu Yönetiminde Yapısal Dönüşüm ve E-Devlet, Çizgi Kitabevi,Konya.TATAROĞLU, Muhittin ve COġKUN, Bayram2005 “Bilgi İletişim Teknolojileri ve E-Devletin Etik Açıdanİrdelenmesi”, http://www.etikturkiye.com/ Etik/kyonetim/Tataroglu.pdf,(21.04.2009).UÇKAN, Özgür2003 E-Devlet, E-Demokrasi ve Türkiye, Literatür Yayınları, Ġstanbul.YILDIRIM, Hakan; KAPLAN, Volkan; ÇAKMAK, Tuncay; ÜSTÜN, Cem Cihangir2003 Her Şeyi e-leştirdik, Macar Yayıncılık, 2. Baskı, Ankara.

×