Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

Letrafebrièr2013

919 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

Letrafebrièr2013

  1. 1. Febrièr de 2013 n° 179 DE L’INSTITUT D’ESTUDIS OCCITANS D’ARIÈJA 11 car. Enric Fabre 09100 PÀMIAS 05.61.69.60.96/ieo09@ieo-oc.org http://ieoarieja.wordpress.com AGENDA Mot del president de l’IEO d’Arièja Corses debutants e confirmatsA Pàmias, Le Fossat, Foish, Sent Guironç,L’Avelhanet, Saurat, Clarmont. La creacion d’un site internet de l’IEO d’Arièja marquèt la fin05.61.69.60.96 corsoccitan09@ieo-oc.org de l’annada 2012. Me pensi qu’es un primièr pas que, dempuèi lo temps que se’n parlava, caliá far. Ara, coma o diguèri lo còp RàdiosDel diluns al divendres, a l’entorn de passat, cal que lo fascam foncionar e viure. Pel moment, es8h20, 12h00 e 18h40 sus Ràdio encara en construccion mas s’i pòdon trobar las actualitatsTransparence (93.7 FM), De còr e d’òc. ligadas a la nòstra seccion, una mòstra de las activitatsCada dimars, de 19h00 a 20h00 - Era prepausadas, la Letra mesadièra o Lo Diari de l’IEO regional,votz dera montanha, sus Ràdio Coserans unes ligams... Encara un còp, lo cal consultar e lo cal far94.7 FM. conéisser per mostrar qu’a la sieu utilitat. Vos’n remembri Acamps l’adreça d’accès: http://ieoarieja.wordpress.com/. Las7 e 21/02/2013 a 20h30 a Pàmias a estatisticas de visitaires pendent lo primièr mes e mièg indicanl’Espaci occitan – Acamp del Cercle occitan- una frequentacion plan desparièra e irregulara segon los jorns e,IEO Prospèr Estieu. Contacte : 05.61.69.60.96 tròp sovent, de visitas vesinas del non-res... L’idèa èra de crearo ostaloc09@club-internet.fr una veirina; una veirina, cal que siá vista, mas cal tanben que i Animacions aja de causas a i far veire, es vertat...Parladissa a Foish al fogal Leo Lagrange (lo Ara, sèm en 2013 que serà un an d’escomesas importantasdiluns un còp/mes). Organizat pel Cercle per nosautres totes. Primièr, coma o sabètz dempuèi bèl brieu,occitan-IEO de Foish. Entresenhas al05.61.65.22.48 soi pas pus brica en capacitat d’assegurar l’anar de cada jorn deTalhièr de danças « tradicionalas » a Pàmias l’IEO d’Arièja. Es necessari, al mai lèu, de preparar la seguida,a l’Espaci occitan (lo dimars de 18h a 20h00 tant val dire la relèva; cal prene vertadièrament al seriós lacada 15 jorns). 30 € l’annada. Contacte : question del cambiament al cap de la seccion d’Arièja, tanplan05.61.60.58.08 o lauseta@gmail.com se i a besonh d’un temps de transicion... temporària.Talhièr de cants « tradicionals » a Pàmias a L’Amassada generala estatutària annadièra serà convocada perl’Espaci occitan (lo dissabte de 10h00 a12h00). 90 € l’annada. Contacte : las setmanas que venon e cal que tot siá mes en plaça a aquel05.61.60.58.08 o lauseta@gmail.com moment, en tenent compte de tot aquò. Autra escomesa, ligada01/02/2013 a 20h30 a Saurat (sala a la precedenta, mas que va plan mai enlà, es la de la subrevidaparoquiala) – Espectacle francés-occitan de l’IEO d’Arièja e dels sieus emplecs. Sens emplec, paucas« Crocodeon en saule mineur » per la causas de çò que fasèm se poirián far, encara que benlèucompanhiá du Poisson Soluble. Organizat perFestenoc : http://www.festenoc.com d’autras se farián, saique. Quines mejans per quines emplecs?02/02/2013 a Maseras (sala Fèbus) a Cal aviar la reflexion, cresi e, aquí tanben la cal prene plan al19h00 : asinat – 21h00 : bal amb Aigarèla. seriós. Lo còst creissent dels emplecs exigís que se financen... esRepais-bal : 15 € (adults) 8 € (– de 12 ans) ; una evidéncia. E podèm pas comptar, tot còp, suls donsbal sol : 5 € (adults) A gratis (- de 12 ans).Reservacion obligatòria. Contacte : personals per se salvar. Podèm refusar una prestacion quand06.17.53.29.62 o 05.61.69.60.96 passa? I a tot un trabalh a menar aquí dessús en i inclure lamalo09@orange.fr o lauseta@gmail.com plaça dels benevòls dins las accions.02/02/2013 a l’Èrm (sala polivalenta) – D’autra part, dins las escomesas grandas, las que nos17h00 : Iniciacion a las danças tradicionalas permeton d’èsser visibles e credibles, i a la question dels corses– 21h00 : Bal Trad amb Revelhet. 6 €uros.Proposat per Viure en vilatges. Contacte : d’occitan pels adults. Quand nos lancèrem dins la05.61.65.69.15. professionalizacion, en 2007, amb totes los trabucs que23/02/2013 a 20h45 a Foish a l’Estiva – trobèrem a l’exterior mas tanben a l’interior, èra per desvoloparConcèrt de Revelhet a l’escasença de la sortida l’ofèrta de corses en quantitat (=ne dubrir un pauc pertot edel disc Remenilh. atraire d’aprenents) e en qualitat. Aquí tanben me pensi que1
  2. 2. poirem pas far l’esfòrç, tant seriá pauc agradiu, de far un balanç suls dos plans, lo quantitatiu (dinsquin sens va lo nombre de corses e d’inscrits) e lo qualitatiu. Ja, l’an passat, comencèrem un trabalhdins aquel sens, mas lo cal perseguir e afinar e, se s’escatz, arribar a las conclusions que s’impausan. 2013 serà tanben l’annada de l’acabament previst per l’operacion de valorizacion delcollectatge que nos foguèt fisada per l’Universitat de Tolosa-Le Miralh. Ne caldriá dire fòrça causassul biais que foguèt “organizada” (es benlèu pas exactament lo mot que convendriá...). Mas aquòdepend pas de nosautres que, a nosautres, nos cal realizar l’operacion quines que sián las condicions elos obstacles rescontrats. Una primièra fasa es a mand de s’acabar a la prima, la fasa d’elaboracion ede sortida del DVD seguirà rapidament, puèi vendràn totas las animacions. A aquel moment, riscamde nos trobar acarats a una dificultat plan simpla: cossí far totas aquelas animacions en tan pauc detemps? Es de plànher que los conceptors de l’operacion ajan pas volgut pausar la question abans... O vesètz, 2013 es una annada importanta - coma cada annada, me diretz. Vos i demòri totesper ajudar, cadun, a far possible la dintrada dins l’annada 2014! La situacion e l’importància delsenjòcs del moment demandan l’implicacion de totes. Patrici Pojada La cronica de Claudina Ribèra-Solhà Dus poèmas de Paul VerlaineAqueste òme, poèta francés, nescut a Metz en 1844, que publica en prumèr Poèmes saturniens (1866), pueishFêtes galantes (1869) e La bonne Chanson (1870).Le junòme que pòrta a leditor aquel manuscrit qua una bona notorietat. Mes qué dejà ivronha, orgiac, violent,e quentretié relacions « copablas ». Portant, qué fiançat a una demaisèla de setze ans. Les poèmas de La bonaCançon que furen escriuts en aquel periòde. Aquí la traduccion de dus daquestis : La Bona Cançon (VI) La Bona Cançon (XII) La luna blanca La dura espròva ques va acabar Lutz dins les bòsques Còr meu, soritz a lavenir. De cada branca Que son passats les dias dalarmas Part una votz Ont èra triste entrò las larmas. Jos la ramada. Non suputes mès les moments Ô plan aimada. Arma meva, encara chiu de temps. Lestanh rebat, Què calat las paraulas amaras, Pregond miralh, Forabandit las sornas quimèras. La siloeta Del sauce ner Mos uelhs exilats de la véser Ont le vent plora … De per un dolorís dever, Revem, qué lora, Mon aurelha cassida denténer Un grand e trende Las nòtas daur de sa votz trenda, Apaisament Tot mon èstre e tot mon amor Sembla baishar Aclamont le banastrós jorn Del firmament Que lastre irisa. Ont, sol sòmi e sola pensada Me tornarà la fiançada ! Lora requisa. Ailàs! Aquel periòde dapasiment que non durarà cap. Après le maridatge que vieràn le desamor e lesdesòrdres, jos la fòrma dun adolescent equivòc e trebolant : Artur Rimbaud! Comprometut politicament, quepèrd le sèu pòste de foncionari, e, en companhia del sèu amic, que fug en Belgica, pueish a Londres. Quand tornan a Brussèlas, Rimbaud quel vòl quitar. Alavetz Verlaine que li tira dus còps de revolvèr, eque’l blassa. En preson, que torna a trobar la fe catolica e que compausa Romances sans paroles (1874), pueish Jadis enaguère (1884), Les Poètes maudits (1884). Devengut, sense aver-c volgut, le cap de « lescòla descadenta », que mia una vida miserabla de garnit enespital, e que’s mor a París en 1896, a 52 ans. Qu’a deishat l’imatge d’una persona mès lèu depravada, çòqu’empacha pas que la sèva poesia sia d’una limpiditat e d’una melodia que’s desgrunan coma nòtas de musica.2
  3. 3. Istòria del temps passat d’après una idèa originala de Marie Geneviève Dagain de Gabre Virem pas a l’entorn del pòt Sus la granda cheminèia de la cosina dAdèla aviam totjorn vist un regat de pòts – sabètz daquelis pòtsamb un cobèrt, enrengats del pus grand al pus petit – que portavan sul ventre : Farina, Sucre, Cafè, Tè, Sal,Espècias, Pebre… Les dAdèla èran de fèrre, un simple fèrre blanc, mas las letras èran de coire. Èran cap precioses, ni perla matèria ni pel contengut mas totis les mainatges dAdèla les aimavan ; les avián totjorn vistes sus la nautacheminèia, al dessús del fornèl. E puèi èran inseparables del sovenir de la menina. Quantes repaisses aviápreparat Adèla ! Perfumats, deliciosis, gaujosis. Un jorn, non pas un bèl jorn, non ! Un triste jorn, un jorn de pena, Adèla se morisquèc, abandonant sonostal, sa cramba, sa cosina e tot çò quaviá, a sos mainatges. Ailàs la mòrt es tarribla. Amb ela començan lasdisputas, las gelosiás, las envejas dels que demòran. Atal, Júlia e Lèa, las petitas filhas, se botèron a envejartotas doas les famoses pòts. Benlèu que Júlia les voliá per far biscar Lèa, la mès atjada, quaviá conegut Adèla equaviá vist les pòts dempuèi mès de temps, mas fusquèc Júlia que se les emportèc… Al vilatge pròche, Iveta fa le recapte dins lostal dels sieus parents mòrts e geta tot çò que li tomba jos laman per que tròba quaquò es tròp vièlh e ara es passat de mòda e dins la carreta geta les famoses pòts de fèrre,sens cap de regret. Iveta a una sòr : Laura que regrèta plan aqueles pòts de faiança blua amb letras blancas. Lesauriá plan volguts. Li ven lidèa danar a la descarga veire çò que si tròba… Miracle ! Quina suspresa ! Les sètpòts i son, un pauc mal tractats mas fa pas res. Se les empòrta, les escura, les eissuga e la vièlha faiança se botaa lusir ques un plaser dac veire ! Tota fièra, les enrega plan en òrdre sul bufet de la cosina. Las annadas passan… Una nuèit de Nadal, Júlia se tròba dins sa cosina, tota sola ; ses pas jamès maridada. A pas quun gatblanc per li téner companhiá… e le regat de pòts sus la cheminèia. A un moment li sembla ausir plorar davantla pòrta. Escota melhor… Es vertat, i a qualquun defòra. Druèp la pòrta e tròba un mainatjòt de cinc o sièis ans assietat sul peiron que plora e s’amoca.- Qué i a valent ? Perqué ploras ? En s’amocant le petit li respond : - Mamà es malauta. A lostal, i a pas que ma sòr per socupar denosaus e… avèm pas res per… La sang de Júlia fa pas quun torn ! Pren le dròlle per la man e sen va rendre compte de çò que se passa.Dins lostal vesin es la desolacion ! La maire aflaquida sul lièit e la filha que plora sens bruch.- Vos inquietetz pas femnas, vam adobar tot açò. Anatz venir al meu ostal quai tot çò que cal mas que soi totasola. Soi plan contenta daver trobat un chic de companhiá e vam preparar un cocon per festejar Nadal. Júlia sòrt tot çò que cal per far la pasta. Arrapa le pòt de farina sus la cheminièra, les uòus, le sucre, lasal… La sòr ainada gaita les polidis pòts e ditz :- Nosaus, tanben navèm… mas son de faiança blua. Èran de la nòstra mairina… es un sovenir e les aimamplan.- Sustot quand son plenis ! ajustèc le capdet. Totis risen… mas a aquel moment, Júlia torna pensar a aquelis pòts que disputèc a sa sòr en la privantdun sovenir preciós e una lagrema li venguèc al coènh de luèlh mas degun se n’avisèc pas… Dissabte 23 de febrièr de 2013 a 20h45 a l’Estiva a Foish Revelhet en concèrt Sortida del disc "Remenilh" "i aurà totjorn un polit remenilh"... Dintrada liure3
  4. 4. La puericultura al sègle XIX Le mastegon A aquela epòca ont i aviá una morala estricta, las femnas se devián amagar las popas consideradascoma objècte sexual e lor prumièr ròtle èra noirissièr de l’enfància que podiá pas escrasar les aliments duscasl’aparicion de las dentses. Alavetz entre doas popadas, la maire fasiá le mastegon : dins sa boca escrasava un tròç de pan e quandèra plan mòl, emplenat de saliva, le donava al mainat que l’engolissiá. La maira ne teniá le compte e comptava :« Ai fait tres mastegons uèi ! ». Coma les ausèls, la maire fasiá boca a boca. Josèp SANS de Pessaurat Concors d’escritura Lo Lecteur du Val (associacion de las bibliotècas del Sicoval - comunautat daglomeracion del sud-èsttolosan) prepausa per la 15ena annada d’arrèu un concors de novèlas en francés e en occitan dubèrt a totis,dròlles, joves e adults. S’agís d’escriure un tèxt cort (6 paginas max) començant per una frasa donada. Aquestaannada, los bibliotecaires convidan los escrivans en èrba a una passejada campèstra, amb la frasa : « Quilhatsul tractor, espincha las doas siloetas que s’engulhan pels virasolelhs » La participacion a aqueste concors (dubèrt fins al 22 de febrièr 2013) es a gratis. Cada annada, lasnovèlas seleccionadas per la jurada (dont lo president es, per aquesta 15ena edicion, l’escrivan Alain Leygonie),son publicadas dins un recuèlh recampant un vintenat de tèxtes, totas categorias barrejadas (dròlles, jovescollègi, joves licèu, adults). Lo règlament complet, coma totas las informacions utilas, e quitament los tèxtes dequalques novèlas premiadas de las annadas passadas, son sus : http://www.lecteurduval.org/310-concours-nouvelles.html o tanben sus demanda (règlament e/o aficheta del concors) a biblios@lecteurduval.orgA prepaus del concors en occitan :Totas las variantas de la lenga d’òc son planvengudas - a carga, pel participant, de passar lincipit dinssa pròpria varianta descritura. Demai, a ledicion del tèxte seleccionat per la jurada sajustarà larealizacion dun cd-àudio contenent los melhors tèxtes occitans recebuts.Entre-senhas e inscripcions :Lecteur du Val (association des bibliothèques du Sicoval)10-12 bd des Genêts 31320 Castanet-TolosanTél. 05.61.00.51.16Courriel : biblios@lecteurduval.org Site : http://www.lecteurduval.org Twitter : @lecteurduval Resultats de la Dictada occitana de Foish del 26 de genièr de 2013Collegians: Confirmats:- Pèire Pojada 1- Odila ChauffourLiceans: 2- Joan Miquèl Faure1- Clamença Pojada 3- Nicòla Lehmann e Jòrdi Subrà a egalitat2- Audrey Roche Professionals:Debutants: 1- Maria Anna Brun e Patrici Pojada a egalitat- Maria Vidal 3- Camilha Bilhac-Lassale Bernat Bergé dit Lo Bernat Contaire Gui Chauffour Nicòla Lehmann, la presidenta del cercle- Una part dels que dicta IEO de Foish participants4

×