Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.
UNIDADE 6UNIDADE 6
OS ESPAZOS INDUSTRIAISOS ESPAZOS INDUSTRIAIS
ÍNDICEÍNDICE
1.1. INDUSTRIAS Y MATERIAS PRIMASINDUSTRIAS Y MATERIAS PRIMAS
2.2. FONTES DE ENERXÍAFONTES DE ENERXÍA
3.3. OS...
TEMA 6 A reestruturación dos espazos industriaisTEMA 6 A reestruturación dos espazos industriais
 ESQUEMA DA UNIDADEESQUE...
TEMA 6 A reestruturación dos espazos industriaisTEMA 6 A reestruturación dos espazos industriais
 PRÁCTICOSPRÁCTICOS
- Co...
VOCABULARIOVOCABULARIO
 ECONOMÍAS DE ESCALAECONOMÍAS DE ESCALA : Concepto: Concepto
que expresa asque expresa as vantaxes...
VOCABULARIOVOCABULARIO
 ENERXÍAS RENOVABLESENERXÍAS RENOVABLES : Son: Son
aquelas que se obteñen deaquelas que se obteñen...
VOCABULARIOVOCABULARIO
 DIFUSIÓN INDUSTRIAL:DIFUSIÓN INDUSTRIAL: Fenómeno queFenómeno que
consiste naconsiste na expansió...
VOCABULARIOVOCABULARIO
 FONDOS ESTRUTURAISFONDOS ESTRUTURAIS : son: son
instrumentos da Unión Europea que teñeninstrument...
VOCABULARIOVOCABULARIO
 SUBCONTRATACIÓNSUBCONTRATACIÓN : Proceso: Proceso
económico no que unha empresa titular duneconóm...
VOCABULARIOVOCABULARIO
 INDUSTRIAS VERDESINDUSTRIAS VERDES : Tipo de: Tipo de industria naindustria na
que o valor centra...
VOCABULARIOVOCABULARIO
 MATERIAS PRIMAS ESTRATÉXICASMATERIAS PRIMAS ESTRATÉXICAS ::
Dícese daquelas materias primas que p...
VOCABULARIOVOCABULARIO
 PARQUE-TECNOLÓXICOPARQUE-TECNOLÓXICO : Espacio industrial: Espacio industrial
diseñado para alent...
 SECTOR SECUNDARIO: sectorSECTOR SECUNDARIO: sector
económico vinculado a elaboración eeconómico vinculado a elaboración ...
MATERIAS PRIMASMATERIAS PRIMAS
 Materias primasMaterias primas = recursos a= recursos a
partir dos cales se obteñenpartir...
PROBLEMAS:PROBLEMAS:
a)a) Económico sociais: esgotamento dos filons, baixa calidade, carestía dosEconómico sociais: esgota...
PROBLEMAS:PROBLEMAS:
a)a) Económico sociais: esgotamento dos filons, baixa calidade, carestía dos prezos...Económico socia...
FONTES DE ENERXÍAFONTES DE ENERXÍA
-- Fontes de enerxía:Fontes de enerxía: recursos que proporcionan enerxía útil pararecu...
1. PRINCIPAIS FONTES DE ENERXÍA PRIMARIA1. PRINCIPAIS FONTES DE ENERXÍA PRIMARIA
(sen transformación)(sen transformación)
...
 INTRODUCIÓNINTRODUCIÓN
 Gráfico linealGráfico lineal
 Evolución do carbónEvolución do carbón
 Definición do carbón e ...
1.2 Petróleo.1.2 Petróleo.
-- Petróleo = aceite mineral composto por hidrocarburos, formado porPetróleo = aceite mineral c...
1.3 Gas natural.1.3 Gas natural.
-- Gas natural = mestura deGas natural = mestura de
hidrocarburos gaseosos dehidrocarburo...
1.4 Enerxía nuclear1.4 Enerxía nuclear
- Obtida actualmente por fisión (escisión átomos pesados de uranio), fusión en- Obt...
1.5 Enerxía hidráulica.1.5 Enerxía hidráulica.
-- A partir de enerxía renovable: auga embalsada, que se fai saltar e moveA...
1.6 FONTES DE ENERXÍA RENOVABLES.1.6 FONTES DE ENERXÍA RENOVABLES.
- Crise do petróleo (subidas de prezo)- Crise do petról...
CENTRAISCENTRAIS
 INTRODUCIÓNINTRODUCIÓN: mapa temático, símbolo, distribución das centrais térmicas convencionais de car...
CENTRAISCENTRAIS
 INTRODUCIÓNINTRODUCIÓN : mapa temático, símbolo, distribución das: mapa temático, símbolo, distribución...
CENTRAISCENTRAIS
 As centrais hidroeléctricas:As centrais hidroeléctricas: auga (norte peninsular, o Pireneo eauga (norte...
PRODUCIÓN E CONSUMO DEPRODUCIÓN E CONSUMO DE
ELECTRICIDADEELECTRICIDADE
 Principais centros de obtenciónPrincipais centro...
PROBLEMAS E POLÍTICAPROBLEMAS E POLÍTICA
ENERXÉTICAENERXÉTICA
 PROBLEMAS:PROBLEMAS:
 Elevada dependencia externaElevada ...
INDUSTRIA ESPAÑOLA ENTREINDUSTRIA ESPAÑOLA ENTRE
1855 E 19751855 E 1975
1. EVOLUCIÓN HISTÓRICA.1. EVOLUCIÓN HISTÓRICA.
- I...
 1º terzo S. XIX (1900-1936):1º terzo S. XIX (1900-1936): crecemento industrial por causas:crecemento industrial por cau...
EVOLUCIÓN DA PRODUCIÓN INDUSTRIALEVOLUCIÓN DA PRODUCIÓN INDUSTRIAL
 ÍNTRODUCIÓNÍNTRODUCIÓN: gráfico lineal, evolución do ...
2. PRODUCIÓN INDUSTRIAL.
- Período 1855-1975 variación de industrias
punteiras en España:
 Segunda metade S.XIX: 1ª Rev
I...
3. ESTRUCTURA INDUSTRIAL.
- Estructura industrial 1855-1975  trazos:
 Sist produción: fabricación en serie (fordismo) = ...
4. FACTORES LOCALIZACIÓN INDUSTRIAL.4. FACTORES LOCALIZACIÓN INDUSTRIAL.
- A industria tende a localizarse nos espazos que...
- Todos estes factores- Todos estes factores  localización da industria neste periodo enlocalización da industria neste ...
INDUSTRIAINDUSTRIA
19751975
 INTRODUCIÓN: mapa temático localizaciónINTRODUCIÓN: mapa temático localización
industria en ...
5. ÁREAS INDUSTRIAIS.5. ÁREAS INDUSTRIAIS.
a) S. XIX: concentración na periferia peninsular e Madrid. 3 tipos de industria...
Nestas rexiónsNestas rexións  dobre proceso:dobre proceso:
a) Aumentou concentración industrial en grandesa) Aumentou co...
6. POLÍTICA INDUSTRIAL.6. POLÍTICA INDUSTRIAL.
- Forte intervención estatal- Forte intervención estatal  efectos:efectos...
CRISE E REESTRUCTURACIÓNCRISE E REESTRUCTURACIÓN
INDUSTRIAL 1975-1985INDUSTRIAL 1975-1985
1. CRISE INDUSTRIAL
- Crise enér...
b) Causas internas:
 Deficiencias estructurais da industria española: baseada en
sectores maduros moi consumidores en ene...
2. POLÍTICA FRONTE Á CRISE: REESTRUCTURACIÓN INDUSTRIAL.2. POLÍTICA FRONTE Á CRISE: REESTRUCTURACIÓN INDUSTRIAL.
- Crise- ...
INDUSTRIA ESPAÑOLA NA ACTUALIDADEINDUSTRIA ESPAÑOLA NA ACTUALIDADE
1. TERCEIRA REV INDUSTRIAL E A
RECUPERACIÓN DA INDUSTRI...
a) Cambios na producción industrial.a) Cambios na producción industrial.
- Principais sectores:- Principais sectores:
 T...
b) Cambios na estructura industrial: 3 tipos de cambios:
 Cambios nos sistemas de producción: 2 procesos:
- Descentraliza...
- Flexibilización productiva: fabricar
peq series de productos diversos
grazas á maquinaria  posibilidade
da industria de...
c) Cambios na localización industrial.
- Producidos por novas tecnoloxías  2 efectos:
 Difusión de empresas hacia lugare...
2. PRODUCIÓN INDUSTRIAL.2. PRODUCIÓN INDUSTRIAL.
- Destacamos tres tipos principais de sectores:- Destacamos tres tipos pr...
d) Industria téxtil e calzado: Levante (Gal, Cat e Val). 2 ramas:
fibras químicas (grandes empresas, tecnoloxía e capitais...
2.2 Sectores industriais dinámicos.
- Ramas industriais con maiores expectativas
de futuro pola súa alta productividade,
e...
 Sector agroalimentario: abundan peq empresas e dispersas, aínda que
ten tamén peso as multinacionais. Obxectivos:  vent...
2.3 Sectores industriais punta.2.3 Sectores industriais punta.
- Sectores de alta tecnoloxía (microelectrónica, telemática...
 Localización: situadas arredor de metrópoles e cidades medias con elevada
calidade residencial e ambiental e boa accesib...
3. PROBLEMAS ESTRUCTURAIS DA INDUSTRIA ESPAÑOLA ACTUAL.3. PROBLEMAS ESTRUCTURAIS DA INDUSTRIA ESPAÑOLA ACTUAL.
a)a) Tamaño...
4. FACTORES E TENDENCIAS ACTUAIS DE LOCALIZACIÓN.4. FACTORES E TENDENCIAS ACTUAIS DE LOCALIZACIÓN.
--  importancia facto...
- Estes cambios- Estes cambios  modificación tendencias de localización das industriasmodificación tendencias de localiz...
b) Mantense o atractivo dos espazos centrais: sectores novas tecnoloxías
prefiren emprazamentos centrais por mellores serv...
5. ÁREAS INDUSTRIAIS ACTUAIS.5. ÁREAS INDUSTRIAIS ACTUAIS.
- Localización industrial en España- Localización industrial en...
5.2 Áreas industriais en expansión.5.2 Áreas industriais en expansión.
- Resultado de difusión de industrias ou de industr...
 Eixes desenvolvemento industrialEixes desenvolvemento industrial : ao longo principais vías: ao longo principais vías
d...
5.3 Áreas e eixes industriais en declive.5.3 Áreas e eixes industriais en declive.
- Asturias, Cantabria e algúns enclaves...
5.4 Áreas de industrialización inducida ou escasa.5.4 Áreas de industrialización inducida ou escasa.
- Áreas de industrial...
PRIMEIRA ETAPA (1855-1975) CRISE (1975-1985) ÉPOCA ACTUAL (DESDE 1985-2006)
◆Coxuntura:
– Atraso no inicio do proceso de
i...
PAISAXE INDUSTRIAL DA CORUÑA.PAISAXE INDUSTRIAL DA CORUÑA.
A imaxe corresponde a unha paisaxe industrial, concretamente un...
 CARÁCTERSTICAS XERAISCARÁCTERSTICAS XERAIS
 TIPO DE INDUSTRIA E SECTOR PRODUTIVO:TIPO DE INDUSTRIA E SECTOR PRODUTIVO:
...
 PROBLEMÁTICAPROBLEMÁTICA
 PROBLEMAS ESTRUTURAIS: dependencia daPROBLEMAS ESTRUTURAIS: dependencia da
materia prima, gra...
PAISAXE INDUSTRIAL DE ZAMUDIO.PAISAXE INDUSTRIAL DE ZAMUDIO.
INTRODUCIÓNINTRODUCIÓN
A fotografía presenta unha paisaxe ind...
 CARÁCTERSTICAS XERAISCARÁCTERSTICAS XERAIS
 TIPO DE INDUSTRIA E SECTOR PRODUTIVO:TIPO DE INDUSTRIA E SECTOR PRODUTIVO:
...
 PROBLEMÁTICA E GRADO DEPROBLEMÁTICA E GRADO DE
DESENVOLVEMENTODESENVOLVEMENTO
 As perspectivas de futuro de estas empre...
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
U7.industria
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

U7.industria

245 views

Published on

Industria

Published in: Education
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

U7.industria

  1. 1. UNIDADE 6UNIDADE 6 OS ESPAZOS INDUSTRIAISOS ESPAZOS INDUSTRIAIS
  2. 2. ÍNDICEÍNDICE 1.1. INDUSTRIAS Y MATERIAS PRIMASINDUSTRIAS Y MATERIAS PRIMAS 2.2. FONTES DE ENERXÍAFONTES DE ENERXÍA 3.3. OS RECURSOS ENERXÉTICOS DEOS RECURSOS ENERXÉTICOS DE GALICIAGALICIA 4.4. A INDUSTRIA ESPAÑOLA ENTRE 1955 EA INDUSTRIA ESPAÑOLA ENTRE 1955 E 19751975 5.5. A CRISE E A REESTRUTURACIÓNA CRISE E A REESTRUTURACIÓN INDUSTRIAL: 1975-1985INDUSTRIAL: 1975-1985 6.6. A INDUSTRIA ESPAÑOLA NAA INDUSTRIA ESPAÑOLA NA ACTUALIDADEACTUALIDADE 7.7. A INDUSTRIA EN GALICIAA INDUSTRIA EN GALICIA
  3. 3. TEMA 6 A reestruturación dos espazos industriaisTEMA 6 A reestruturación dos espazos industriais  ESQUEMA DA UNIDADEESQUEMA DA UNIDADE 2.1. Proceso e factores da industrialización española.2.1. Proceso e factores da industrialización española. 2.2. O tecido industrial español e os seus contrastes.2.2. O tecido industrial español e os seus contrastes. 2.3. Gran variedade de paisaxes industriais.2.3. Gran variedade de paisaxes industriais. 2.3.1. Áreas de antiga industrialización.2.3.1. Áreas de antiga industrialización. 2.3.2.En áreas urbanas e rurais.2.3.2.En áreas urbanas e rurais. 2.3.3. Paisaxes da innovación.2.3.3. Paisaxes da innovación. 2.4. Situación actual da industria: desafíos e globalización.2.4. Situación actual da industria: desafíos e globalización. 2.5. A enerxía: a diversidade de fontes de enerxía.2.5. A enerxía: a diversidade de fontes de enerxía.  TEMA (pregunta teórica)TEMA (pregunta teórica) Situación actual da industria en España e Galicia.Situación actual da industria en España e Galicia. - Desafíos: problemas estruturais (dimensión, I+D+i, tecnoloxía)- Desafíos: problemas estruturais (dimensión, I+D+i, tecnoloxía) ee consecuencias da incorporación á Unión Europea.consecuencias da incorporación á Unión Europea. - Tendencias recentes da industria en España: globalización e- Tendencias recentes da industria en España: globalización e deslocalización.deslocalización.
  4. 4. TEMA 6 A reestruturación dos espazos industriaisTEMA 6 A reestruturación dos espazos industriais  PRÁCTICOSPRÁCTICOS - Comentario dunha paisaxe industrial e humanizada- Comentario dunha paisaxe industrial e humanizada (fotografía).(fotografía). - Mapas ou planos sobre factores de localización industrial.- Mapas ou planos sobre factores de localización industrial. - Mapas e gráficos de produción mineira, industrial, enerxética e- Mapas e gráficos de produción mineira, industrial, enerxética e principais áreas industriais de España e Galicia.principais áreas industriais de España e Galicia. - Mapas e gráficos de poboación ocupada nas actividades- Mapas e gráficos de poboación ocupada nas actividades mineiras e industriaismineiras e industriais en España e Galicia.en España e Galicia.  VOCABULARIOVOCABULARIO  Economías de escala/ Enerxías renovables/ DifusiónEconomías de escala/ Enerxías renovables/ Difusión industrial/ Fondos estruturais/industrial/ Fondos estruturais/ Subcontratación/ IndustriasSubcontratación/ Industrias verdes/ Materias primas estratéxicas / Parque tecnolóxico.verdes/ Materias primas estratéxicas / Parque tecnolóxico.
  5. 5. VOCABULARIOVOCABULARIO  ECONOMÍAS DE ESCALAECONOMÍAS DE ESCALA : Concepto: Concepto que expresa asque expresa as vantaxesvantaxes que para unhaque para unha empresa comporta a súa localización nunempresa comporta a súa localización nun determinado contorno: cando se producedeterminado contorno: cando se produce unha concentración xeográfica das industriasunha concentración xeográfica das industrias as fábricas benefícianse deas fábricas benefícianse de infraestruturasinfraestruturas colectivas e repártense o custo destas. Cercacolectivas e repártense o custo destas. Cerca dun gran mercado de consumo economizandun gran mercado de consumo economizan en gastos deen gastos de transportetransporte, benefícianse da, benefícianse da concentración de man de obra ou deconcentración de man de obra ou de incentivos fiscaisincentivos fiscais ..
  6. 6. VOCABULARIOVOCABULARIO  ENERXÍAS RENOVABLESENERXÍAS RENOVABLES : Son: Son aquelas que se obteñen deaquelas que se obteñen de fontesfontes naturais virtualmente inesgotablesnaturais virtualmente inesgotables ,, ben sexa pola inmensa cantidade deben sexa pola inmensa cantidade de enerxía que conteñen, ben porque sonenerxía que conteñen, ben porque son capaces de rexenerarse por medioscapaces de rexenerarse por medios naturais. Entre as enerxías renovablesnaturais. Entre as enerxías renovables cóntanse a enerxía hidroeléctrica, eólica,cóntanse a enerxía hidroeléctrica, eólica, solar, xeotérmica, mareomotriz, a biomasasolar, xeotérmica, mareomotriz, a biomasa e os biocombustibles.e os biocombustibles.
  7. 7. VOCABULARIOVOCABULARIO  DIFUSIÓN INDUSTRIAL:DIFUSIÓN INDUSTRIAL: Fenómeno queFenómeno que consiste naconsiste na expansión da industriaexpansión da industria desdedesde un área industrial centralun área industrial central cara a periferiacara a periferia ,, seguindo os eixos que marcan as principaisseguindo os eixos que marcan as principais vías de comunicación. Nos tempos actuaisvías de comunicación. Nos tempos actuais correspondese co espallamento dacorrespondese co espallamento da actividade industrial forra dos núcleosactividade industrial forra dos núcleos urbanos e no entorno rural, por mor dunhaurbanos e no entorno rural, por mor dunha menor cantidade de custos de instalaciónmenor cantidade de custos de instalación nestas áreas. A nivel global vincúlase conestas áreas. A nivel global vincúlase co fenómeno dafenómeno da deslocalización industrialdeslocalización industrial ..
  8. 8. VOCABULARIOVOCABULARIO  FONDOS ESTRUTURAISFONDOS ESTRUTURAIS : son: son instrumentos da Unión Europea que teñeninstrumentos da Unión Europea que teñen por obxectopor obxecto reducir as diverxencias dereducir as diverxencias de desenvolvemento entre as rexiónsdesenvolvemento entre as rexións , e, e busca reforzar a cohesión económica ebusca reforzar a cohesión económica e social. O Fondo Europeo desocial. O Fondo Europeo de Desenvolvemento Rexional (FEDER) –Desenvolvemento Rexional (FEDER) – destinados ás rexións menos favorecidas- edestinados ás rexións menos favorecidas- e o Fondo Social Europeo (FSE) – destinado áo Fondo Social Europeo (FSE) – destinado á formación, para fomentar as oportunidadesformación, para fomentar as oportunidades de emprego..de emprego..
  9. 9. VOCABULARIOVOCABULARIO  SUBCONTRATACIÓNSUBCONTRATACIÓN : Proceso: Proceso económico no que unha empresa titular duneconómico no que unha empresa titular dun contrato principal encarga acontrato principal encarga a realización derealización de determinadas tarefas a unha empresadeterminadas tarefas a unha empresa externaexterna (subcontratista) a cambio dunha(subcontratista) a cambio dunha contraprestación económica. Este tipo decontraprestación económica. Este tipo de contratación prolifera especialmente nascontratación prolifera especialmente nas obras e construccións, de forma que existenobras e construccións, de forma que existen pequenas e medianas empresas que sonpequenas e medianas empresas que son únicamente subcontratistas.únicamente subcontratistas.
  10. 10. VOCABULARIOVOCABULARIO  INDUSTRIAS VERDESINDUSTRIAS VERDES : Tipo de: Tipo de industria naindustria na que o valor centralque o valor central non é o crecementonon é o crecemento económico senón oeconómico senón o desenvolvementodesenvolvemento sostiblesostible – a través do respeto ao medio ambente– a través do respeto ao medio ambente e o uso preferente de enerxías alternativas oue o uso preferente de enerxías alternativas ou renovables –. Nelas un valor fundamental é o derenovables –. Nelas un valor fundamental é o de evitar a contaminación industrial e o deterioro daevitar a contaminación industrial e o deterioro da paisaxe, e por eso, por exemplo, recicla oupaisaxe, e por eso, por exemplo, recicla ou reutiliza algún tipo de material (cartón, papel,reutiliza algún tipo de material (cartón, papel, plástico....), reduce ao mínimo as emisións deplástico....), reduce ao mínimo as emisións de gases de efecto invernadeiro….gases de efecto invernadeiro….
  11. 11. VOCABULARIOVOCABULARIO  MATERIAS PRIMAS ESTRATÉXICASMATERIAS PRIMAS ESTRATÉXICAS :: Dícese daquelas materias primas que pola súaDícese daquelas materias primas que pola súa importancia sonimportancia son vitais para ovitais para o desenvolvemento industrial e tecnolóxicodesenvolvemento industrial e tecnolóxico ou para a existencia económica ou políticaou para a existencia económica ou política de certos estadosde certos estados . Ademáis dos tradicionais. Ademáis dos tradicionais petróleo, gas e uranio están na lista outraspetróleo, gas e uranio están na lista outras materias primas que condicionan o crecemento damaterias primas que condicionan o crecemento da producción ou a riqueza mundial e que son claveproducción ou a riqueza mundial e que son clave para a economía das potencias, as grandespara a economía das potencias, as grandes multinacionais e para o sector armamentista:multinacionais e para o sector armamentista: coltan, diamantes, manganeso, grafitocoltan, diamantes, manganeso, grafito ..
  12. 12. VOCABULARIOVOCABULARIO  PARQUE-TECNOLÓXICOPARQUE-TECNOLÓXICO : Espacio industrial: Espacio industrial diseñado para alentar a formación e o crecementodiseñado para alentar a formación e o crecemento de empresas ede empresas e industrias innovadorasindustrias innovadoras ,, vinculadas ávinculadas á alta tecnoloxíaalta tecnoloxía e baseadas noe baseadas no coñecemento e acoñecemento e a investigacióninvestigación . Están ubicados. Están ubicados xeralmente en lugares ben comunicados, benxeralmente en lugares ben comunicados, ben dotados de infraestruturas, de alta calidadedotados de infraestruturas, de alta calidade ambiental eambiental e vinculados ás universidades,vinculados ás universidades, centros de investigacióncentros de investigación e outras instituciónse outras institucións de educación superior. En España concéntransede educación superior. En España concéntranse no contorno das grandes cidades e nos eixesno contorno das grandes cidades e nos eixes industriais máis dinámicos (Tres Cantos enindustriais máis dinámicos (Tres Cantos en Madrid, Vallés en Cataluña, Zamudio no PaísMadrid, Vallés en Cataluña, Zamudio no País Vasco)Vasco)
  13. 13.  SECTOR SECUNDARIO: sectorSECTOR SECUNDARIO: sector económico vinculado a elaboración eeconómico vinculado a elaboración e transformación de materias primas entransformación de materias primas en produtos manufacturados. Está compostoprodutos manufacturados. Está composto pola Industria e a construción.pola Industria e a construción.  INDUSTRIA:INDUSTRIA: actividade que transforma asactividade que transforma as materias primas en produtosmaterias primas en produtos semielaborados utilizando fontes desemielaborados utilizando fontes de enerxía.enerxía. As súas bases están nasAs súas bases están nas materias primas e nas fontes de enerxía.materias primas e nas fontes de enerxía.
  14. 14. MATERIAS PRIMASMATERIAS PRIMAS  Materias primasMaterias primas = recursos a= recursos a partir dos cales se obteñenpartir dos cales se obteñen productos elaborados ouproductos elaborados ou semielaborados.semielaborados. 2 tipos:2 tipos: a)a) Orgánicas:Orgánicas: proceden da actividadeproceden da actividade agraria (algodón…), forestalagraria (algodón…), forestal (madeira…) ou gandeira (la…).(madeira…) ou gandeira (la…). b)b) Minerais:Minerais: proceden de xacementosproceden de xacementos (= concentracións con alto contido en(= concentracións con alto contido en mineral).mineral).  Minerais metálicos:Minerais metálicos: industria básica eindustria básica e mecánica. Produción escasa:(ferro,mecánica. Produción escasa:(ferro, cinc, chumbo, cobre…). IMPORTACIÓNcinc, chumbo, cobre…). IMPORTACIÓN  Minerais non metálicos e industriais:Minerais non metálicos e industriais: construción e industria química.construción e industria química. (cuarzo, feldespato, caolín…).(cuarzo, feldespato, caolín…).  Rochas de canteiraRochas de canteira: (arxilas, calcaria,: (arxilas, calcaria, granito, mármore) repartidos de formagranito, mármore) repartidos de forma heteroxéneaheteroxénea  construción.construción.
  15. 15. PROBLEMAS:PROBLEMAS: a)a) Económico sociais: esgotamento dos filons, baixa calidade, carestía dosEconómico sociais: esgotamento dos filons, baixa calidade, carestía dos prezos...prezos... a)a) Crise da minería intenta solucionarse cos procesos deCrise da minería intenta solucionarse cos procesos de reconversiónreconversión (peche de minas acompañado de alternativas como explotacion turística)(peche de minas acompañado de alternativas como explotacion turística) ee o incremento de competitividade.o incremento de competitividade. b)b) Dependencia externa: balanza deficitaria.Dependencia externa: balanza deficitaria. b)b) Ambientais: sobreexplotación, contaminación... Necesidade de tecnoloxíaAmbientais: sobreexplotación, contaminación... Necesidade de tecnoloxía limpas e rehabilitaciónslimpas e rehabilitacións
  16. 16. PROBLEMAS:PROBLEMAS: a)a) Económico sociais: esgotamento dos filons, baixa calidade, carestía dos prezos...Económico sociais: esgotamento dos filons, baixa calidade, carestía dos prezos... a)a) Crise da minería intenta solucionarse cos procesos deCrise da minería intenta solucionarse cos procesos de reconversiónreconversión e o incremento de competitividade.e o incremento de competitividade. b)b) Dependencia externa: balanza deficitaria.Dependencia externa: balanza deficitaria. b)b) Ambientais: sobreexplotación, contaminación... Necesidade de tecnoloxía limpas eAmbientais: sobreexplotación, contaminación... Necesidade de tecnoloxía limpas e rehabilitacións.rehabilitacións. -- Produción española de minerais = insuficiente para autoabastecementoProdución española de minerais = insuficiente para autoabastecemento  necesidade de importacións, excepto en rochas industriaisnecesidade de importacións, excepto en rochas industriais  excedentes para exportar.excedentes para exportar. -- Política mineira española segue obxectivos UE:Política mineira española segue obxectivos UE:  competitividade, mellorar hábitat mineiro ecompetitividade, mellorar hábitat mineiro e fomentar investigación e desenvolvemento tecnolóxico.fomentar investigación e desenvolvemento tecnolóxico. -- Medidas UEMedidas UE  peche gran nº de minas de minerais metálicos pouco rendibles epeche gran nº de minas de minerais metálicos pouco rendibles e
  17. 17. FONTES DE ENERXÍAFONTES DE ENERXÍA -- Fontes de enerxía:Fontes de enerxía: recursos que proporcionan enerxía útil pararecursos que proporcionan enerxía útil para aplicacións (industria, transporte…).aplicacións (industria, transporte…). - En España consumo de enerxía (petróleo, carbón, nuclear…)En España consumo de enerxía (petróleo, carbón, nuclear…) supera á produción (nuclear e carbón por pobreza desupera á produción (nuclear e carbón por pobreza de hidrocarburos)hidrocarburos)  desequilibrio e dependencia enerxética.desequilibrio e dependencia enerxética. - CONSUMO: acelerouse a partir dos 60. Consúmese moito carbónCONSUMO: acelerouse a partir dos 60. Consúmese moito carbón e petróleo.e petróleo. - A PRODUCIÓN INTERIOR: procede da enerxía nuclerar e doA PRODUCIÓN INTERIOR: procede da enerxía nuclerar e do carbón.carbón. - O AUTOABASTECEMENTO: é moi baixoO AUTOABASTECEMENTO: é moi baixo  necesarianecesaria importación= dependencia externa nun sector estratéxico para oimportación= dependencia externa nun sector estratéxico para o país.país.
  18. 18. 1. PRINCIPAIS FONTES DE ENERXÍA PRIMARIA1. PRINCIPAIS FONTES DE ENERXÍA PRIMARIA (sen transformación)(sen transformación) 1.1 Carbón.1.1 Carbón. - Carbón = rocha estratificada combustible de cor- Carbón = rocha estratificada combustible de cor negra que se forma pola descomposición denegra que se forma pola descomposición de restos vexetais ao longo de millóns de anos.restos vexetais ao longo de millóns de anos. -- Dende 1984Dende 1984  produción por problemas:produción por problemas:  Esgotamento e baixa calidade dosEsgotamento e baixa calidade dos xacementos.xacementos.  Diminución de demanda doméstica eDiminución de demanda doméstica e industrial.industrial.  Explotación cara: minas subterráneas e lavadoExplotación cara: minas subterráneas e lavado do carbón.do carbón.  Entrada na UEEntrada na UE  liberalizou os prezos eliberalizou os prezos e obrigou a unha reconversiónobrigou a unha reconversión peche depeche de minasminas - PRODUCIÓN: en 13 grandes concas, destacaPRODUCIÓN: en 13 grandes concas, destaca a asturiana e leonesa… pero non permite oa asturiana e leonesa… pero non permite o autoabastecementoautoabastecemento  importacións (EEUU,importacións (EEUU, Sudáfrica, Australia…).Sudáfrica, Australia…). - DESTINO: industrias siderúrxicas e cemento,DESTINO: industrias siderúrxicas e cemento, produción electricidade en centrais térmicasprodución electricidade en centrais térmicas (80%), localizadas de forma dispersa, influindo(80%), localizadas de forma dispersa, influindo a presencia de carbón e auga na súaa presencia de carbón e auga na súa localización. Problema principàl =localización. Problema principàl = contaminación.contaminación.
  19. 19.  INTRODUCIÓNINTRODUCIÓN  Gráfico linealGráfico lineal  Evolución do carbónEvolución do carbón  Definición do carbón e das fontes de enerxíaDefinición do carbón e das fontes de enerxía primariaprimaria  DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN  Cinco etapasCinco etapas  ANÁLISEANÁLISE  Características das diferentes etapasCaracterísticas das diferentes etapas  -- En 1935 : predominio eherxía hidráulicaEn 1935 : predominio eherxía hidráulica  - Entre 1935-1965 : necesidade de ampliar produción nacional- Entre 1935-1965 : necesidade de ampliar produción nacional  - Entre 1965-1975 : descenso polo peche de minas- Entre 1965-1975 : descenso polo peche de minas  - Entre 1975-1985 : crise do petroleo e aumento do carbón- Entre 1975-1985 : crise do petroleo e aumento do carbón  - Dende 1985: PROBLEMAS- Dende 1985: PROBLEMAS  Algúns ricos depósitos esgotáronse e outros son de baixa calidadeAlgúns ricos depósitos esgotáronse e outros son de baixa calidade ,,  Diminuíu a demandaDiminuíu a demanda  A explotación é cara,A explotación é cara,  A entrada na Comunidade EuropeaA entrada na Comunidade Europea  CONCLUSIÓNS (pax. 207)CONCLUSIÓNS (pax. 207)  Importancia para EspañaImportancia para España  Situación do sector en crise totalSituación do sector en crise total  Dependencia enerxéticaDependencia enerxética
  20. 20. 1.2 Petróleo.1.2 Petróleo. -- Petróleo = aceite mineral composto por hidrocarburos, formado porPetróleo = aceite mineral composto por hidrocarburos, formado por descomposición organismos mariños vexetais e animais ao longodescomposición organismos mariños vexetais e animais ao longo de millóns de anos en capas sedimentarias.de millóns de anos en capas sedimentarias. -- Petróleo ocupa 1º posto en consumo enerxético español.Petróleo ocupa 1º posto en consumo enerxético español. -- PRODUCIÓN: escasa, localizada na costa mediterránea (Tarragona)PRODUCIÓN: escasa, localizada na costa mediterránea (Tarragona) e no interior (Burgos)e no interior (Burgos)  non autoabastecementonon autoabastecemento  gran volume degran volume de importacións (OPEP, Gran Bretaña, Rusia…)importacións (OPEP, Gran Bretaña, Rusia…)  dependenciadependencia externaexterna  gasto considerable.gasto considerable. -- DESTINO= transporte (gasóleo e gasolinas), industria (amoniáco,DESTINO= transporte (gasóleo e gasolinas), industria (amoniáco, queroseno) e produción electricidade (centrais térmicas). Refineríasqueroseno) e produción electricidade (centrais térmicas). Refinerías na costa (Puertollano e Tenerife)na costa (Puertollano e Tenerife)
  21. 21. 1.3 Gas natural.1.3 Gas natural. -- Gas natural = mestura deGas natural = mestura de hidrocarburos gaseosos dehidrocarburos gaseosos de xacementos subterráneos. Fonte dexacementos subterráneos. Fonte de enerxía de consumo recente (a partirenerxía de consumo recente (a partir de 1969) en incremento.de 1969) en incremento. -- Vantaxes: alto poder calorífico, baixoVantaxes: alto poder calorífico, baixo prezo e menos contaminante queprezo e menos contaminante que outros.outros. -- PRODUCIÓN: insignificante : PaísPRODUCIÓN: insignificante : País Vasco (90%) e Huelva (8%).Vasco (90%) e Huelva (8%). Crecemento espectacular dendeCrecemento espectacular dende anos 70, pero produción insuficienteanos 70, pero produción insuficiente  dependencia externa (Alxeria edependencia externa (Alxeria e Libia).Libia). - APLICACIÓNS: uso industrial,- APLICACIÓNS: uso industrial, transformación en electricidade e usotransformación en electricidade e uso doméstico (Calefacción…).doméstico (Calefacción…).
  22. 22. 1.4 Enerxía nuclear1.4 Enerxía nuclear - Obtida actualmente por fisión (escisión átomos pesados de uranio), fusión en- Obtida actualmente por fisión (escisión átomos pesados de uranio), fusión en experimentación (ITER). Desenvolvemento recente en España para diminuirexperimentación (ITER). Desenvolvemento recente en España para diminuir dependencia do petróleo tras crise de 1975. Sen embargo desde 1984, por riscos,dependencia do petróleo tras crise de 1975. Sen embargo desde 1984, por riscos, contaminación e óposición opinión públicacontaminación e óposición opinión pública  moratoria nuclearmoratoria nuclear.. -PROBLEMAS: dependencia externa en enriquecimento de uranio e tecnoloxía, riscos de-PROBLEMAS: dependencia externa en enriquecimento de uranio e tecnoloxía, riscos de seguridade, o almacenamento dos residuos radioactivos (cemiterios nucleares) eseguridade, o almacenamento dos residuos radioactivos (cemiterios nucleares) e elevado custo desmantelamento centrais que deixan de estar en activoelevado custo desmantelamento centrais que deixan de estar en activo - PRODUCIÓN: uranio = esgotamento reservas españolas- PRODUCIÓN: uranio = esgotamento reservas españolas importación 100%importación 100% necesidades (Níger).necesidades (Níger). - DESTINO: producir electricidade (fundamental). 8 reactores nucleares- DESTINO: producir electricidade (fundamental). 8 reactores nucleares  case ½case ½ producción enerxía primaria de España. Emprego secundario en medicina (radiología eproducción enerxía primaria de España. Emprego secundario en medicina (radiología e radioterapia).radioterapia).
  23. 23. 1.5 Enerxía hidráulica.1.5 Enerxía hidráulica. -- A partir de enerxía renovable: auga embalsada, que se fai saltar e moveA partir de enerxía renovable: auga embalsada, que se fai saltar e move turbinasturbinas  electricidade.electricidade. - Hoxe en día estancada por primacía centrais térmicas (carbón e petróleo), e- Hoxe en día estancada por primacía centrais térmicas (carbón e petróleo), e enerxía nuclear.enerxía nuclear. - PRODUCIÓN: na metade N peninsular (Ríos norte, concas Douro, Ebro ePRODUCIÓN: na metade N peninsular (Ríos norte, concas Douro, Ebro e Texo) por existencia desniveis e ríos caudalosos.Texo) por existencia desniveis e ríos caudalosos. - DESTINO: electricidade.DESTINO: electricidade. -- Vantaxes: renovable, limpa e instantánea, pero tamén problemas:Vantaxes: renovable, limpa e instantánea, pero tamén problemas: fluctuacións de produción e o conflicto que presenta con outros usos dafluctuacións de produción e o conflicto que presenta con outros usos da auga (rega, consumo doméstico…).auga (rega, consumo doméstico…).
  24. 24. 1.6 FONTES DE ENERXÍA RENOVABLES.1.6 FONTES DE ENERXÍA RENOVABLES. - Crise do petróleo (subidas de prezo)- Crise do petróleo (subidas de prezo)  desenvolvemento fontes de enerxíadesenvolvemento fontes de enerxía renovables tentandorenovables tentando  dependencia enerxética edependencia enerxética e  autoabastecemento.autoabastecemento. - Vantaxes = inesgotables, limpas, diversidade de localizacións…- Vantaxes = inesgotables, limpas, diversidade de localizacións… - Tipos de enerxía renovables:- Tipos de enerxía renovables: a)a) Minicentrais hidráulicasMinicentrais hidráulicas: centrais de pouca potencia en pequenos ríos e: centrais de pouca potencia en pequenos ríos e permiten electrificar lugares apartados (montaña). Enerxía renovable +permiten electrificar lugares apartados (montaña). Enerxía renovable + desenvolvida en España (Cat, CL, Galicia…).desenvolvida en España (Cat, CL, Galicia…). b)b) EólicaEólica: usa forza do vento: usa forza do vento  electricidade. Líder de crecemento entre aselectricidade. Líder de crecemento entre as renovables (Ga, Na, Castelas, Ara…).renovables (Ga, Na, Castelas, Ara…). c)c) BiomasaBiomasa: obtense de residuos biolóxicos agrícolas, gandeiros e forestais: obtense de residuos biolóxicos agrícolas, gandeiros e forestais  enerxía por combustión directa ou transformación en biogás ao fermentarenerxía por combustión directa ou transformación en biogás ao fermentar (And e Castelas…).(And e Castelas…). d)d) SolarSolar: a partir de calor e luz do sol: a partir de calor e luz do sol  uso térmico (quentar auga) euso térmico (quentar auga) e fotovoltaico (electricidade). Comunidades con + produción: And, Bal e Can.fotovoltaico (electricidade). Comunidades con + produción: And, Bal e Can. e)e) XeotérmicaXeotérmica: usa vapor ou auga quente subterránea: usa vapor ou auga quente subterránea  calefaccióncalefacción invernadoiros (Mur) e vivendas (Ou) ou obtención electricidade.invernadoiros (Mur) e vivendas (Ou) ou obtención electricidade. f) Maremotriz: usa a forza das mareas. Uso experimental (Cantabria ef) Maremotriz: usa a forza das mareas. Uso experimental (Cantabria e Guipúzcoa).Guipúzcoa).
  25. 25. CENTRAISCENTRAIS  INTRODUCIÓNINTRODUCIÓN: mapa temático, símbolo, distribución das centrais térmicas convencionais de carbón, fueloil, e: mapa temático, símbolo, distribución das centrais térmicas convencionais de carbón, fueloil, e gas natural; as centrais térmicas nucleares; as centrais hidroeléctricas; e as centrais eólicas, solares e degas natural; as centrais térmicas nucleares; as centrais hidroeléctricas; e as centrais eólicas, solares e de biomasa. DEFINICIÓN fontes de enerxía.biomasa. DEFINICIÓN fontes de enerxía.  DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN XERAL DO FENÓNEMOXERAL DO FENÓNEMO  ANÁLISEANÁLISE::  DESCRIPCIÓN DO QUE É A PRODUCIÓN DE ELECTRICIDADE (páx. 206)DESCRIPCIÓN DO QUE É A PRODUCIÓN DE ELECTRICIDADE (páx. 206)  LOCALIZACIÓN E CAUSAS DA LOCALIZACIÓNLOCALIZACIÓN E CAUSAS DA LOCALIZACIÓN  As centrais térmicas de carbón:As centrais térmicas de carbón: cuncas mineirascuncas mineiras; na costa, (carbón importado); grandes cidades; na costa, (carbón importado); grandes cidades (abastecen)(abastecen)  As centrais térmicas de fuelAs centrais térmicas de fuel óleo: costa.óleo: costa.  As centrais térmicas de gas:As centrais térmicas de gas: portos e ao longo dos principais gasodutos.portos e ao longo dos principais gasodutos.  As centrais térmicas nuclearesAs centrais térmicas nucleares presentan unha distribución aleatoria (criterios políticos.)presentan unha distribución aleatoria (criterios políticos.)  As centrais hidroeléctricas:As centrais hidroeléctricas: auga (norte peninsular, o Pireneo e algunhas montañas do interior peninsular);auga (norte peninsular, o Pireneo e algunhas montañas do interior peninsular); ríos Douro e Texo ao abandonar a Meseta na fronteira con Portugal. As minicentrais : Cataluña, Galicia, Aragónríos Douro e Texo ao abandonar a Meseta na fronteira con Portugal. As minicentrais : Cataluña, Galicia, Aragón e Castela e León.e Castela e León.  As centrais eólicas :As centrais eólicas : ventos intensos, constantes e regulares (cumios montañosos e coa costa). Por isoventos intensos, constantes e regulares (cumios montañosos e coa costa). Por iso céntranse no litoral galego do norte, Tarifa, as serras do Sistema Ibérico e certas comunidades con bo potencialcéntranse no litoral galego do norte, Tarifa, as serras do Sistema Ibérico e certas comunidades con bo potencial eólico que apostaron por eles, como Navarra, Canarias, ambas as dúas Castelas e Aragón.eólico que apostaron por eles, como Navarra, Canarias, ambas as dúas Castelas e Aragón.  As centrais solares:As centrais solares: central que se está a construír en Sevilla (Sanlúcar la Mayor), Toledo, Madrid, e a illa decentral que se está a construír en Sevilla (Sanlúcar la Mayor), Toledo, Madrid, e a illa de Tabarca na provincia de Alicante.Tabarca na provincia de Alicante.  As centrais de biomasaAs centrais de biomasa utilizan residuos agrícolas, gandeiros ou forestais e subprodutos das industriasutilizan residuos agrícolas, gandeiros ou forestais e subprodutos das industrias agroalimentarias e da madeira para obter electricidade en centrais termoeléctricas ou de biogás (producido polaagroalimentarias e da madeira para obter electricidade en centrais termoeléctricas ou de biogás (producido pola fermentación de residuos orgánicos). Teñen unha localización dispersa en Galicia, o País Vasco, o val do Ebro efermentación de residuos orgánicos). Teñen unha localización dispersa en Galicia, o País Vasco, o val do Ebro e a costa mediterránea.a costa mediterránea.  CONCLUSIÓNSCONCLUSIÓNS: problemas enerxéticos e política enerxética importanciadasrenovables ya que permiten a: problemas enerxéticos e política enerxética importanciadasrenovables ya que permiten a independencia na localizaciónindependencia na localización
  26. 26. CENTRAISCENTRAIS  INTRODUCIÓNINTRODUCIÓN : mapa temático, símbolo, distribución das: mapa temático, símbolo, distribución das centrais térmicas convencionais de carbón, fueloil, e gas natural; ascentrais térmicas convencionais de carbón, fueloil, e gas natural; as centrais térmicas nucleares; as centrais hidroeléctricas; e ascentrais térmicas nucleares; as centrais hidroeléctricas; e as centrais eólicas, solares e de biomasa. DEFINICIÓN fontes decentrais eólicas, solares e de biomasa. DEFINICIÓN fontes de enerxía.enerxía.  DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN XERAL DO FENÓNEMOXERAL DO FENÓNEMO  ANÁLISEANÁLISE::  DESCRIPCIÓN DO QUE É A PRODUCIÓN DEDESCRIPCIÓN DO QUE É A PRODUCIÓN DE ELECTRICIDADE (páx. 206)ELECTRICIDADE (páx. 206)  LOCALIZACIÓN E CAUSAS DA LOCALIZACIÓNLOCALIZACIÓN E CAUSAS DA LOCALIZACIÓN  As centrais térmicas de carbón:As centrais térmicas de carbón: cuncas mineirascuncas mineiras; na; na costa, (carbón importado); grandes cidades (abastecen)costa, (carbón importado); grandes cidades (abastecen)  As centrais térmicas de fuelAs centrais térmicas de fuel óleo: costa.óleo: costa.  As centrais térmicas de gas:As centrais térmicas de gas: portos e ao longo dos principaisportos e ao longo dos principais gasodutos.gasodutos.  As centrais térmicas nuclearesAs centrais térmicas nucleares presentan unhapresentan unha
  27. 27. CENTRAISCENTRAIS  As centrais hidroeléctricas:As centrais hidroeléctricas: auga (norte peninsular, o Pireneo eauga (norte peninsular, o Pireneo e algunhas montañas do interior peninsular); ríos Douro e Texo ao abandonaralgunhas montañas do interior peninsular); ríos Douro e Texo ao abandonar a Meseta na fronteira con Portugal. As minicentrais : Cataluña, Galicia,a Meseta na fronteira con Portugal. As minicentrais : Cataluña, Galicia, Aragón e Castela e León.Aragón e Castela e León.  As centrais eólicas :As centrais eólicas : ventos intensos, constantes e regularesventos intensos, constantes e regulares (cumios montañosos e coa costa). Por iso céntranse no litoral galego do(cumios montañosos e coa costa). Por iso céntranse no litoral galego do norte, Tarifa, as serras do Sistema Ibérico e certas comunidades con bonorte, Tarifa, as serras do Sistema Ibérico e certas comunidades con bo potencial eólico que apostaron por eles, como Navarra, Canarias, ambas aspotencial eólico que apostaron por eles, como Navarra, Canarias, ambas as dúas Castelas e Aragón.dúas Castelas e Aragón.  As centrais solares:As centrais solares: central que se está a construír en Sevillacentral que se está a construír en Sevilla (Sanlúcar la Mayor), Toledo, Madrid, e a illa de Tabarca na provincia de(Sanlúcar la Mayor), Toledo, Madrid, e a illa de Tabarca na provincia de Alicante.Alicante.  As centrais de biomasaAs centrais de biomasa utilizan residuos agrícolas, gandeiros ouutilizan residuos agrícolas, gandeiros ou forestais e subprodutos das industrias agroalimentarias e da madeira paraforestais e subprodutos das industrias agroalimentarias e da madeira para obter electricidade en centrais termoeléctricas ou de biogás (producido polaobter electricidade en centrais termoeléctricas ou de biogás (producido pola fermentación de residuos orgánicos). Teñen unha localización dispersa enfermentación de residuos orgánicos). Teñen unha localización dispersa en Galicia, o País Vasco, o val do Ebro e a costa mediterránea.Galicia, o País Vasco, o val do Ebro e a costa mediterránea.  CONCLUSIÓNSCONCLUSIÓNS : problemas enerxéticos e política enerxética: problemas enerxéticos e política enerxética
  28. 28. PRODUCIÓN E CONSUMO DEPRODUCIÓN E CONSUMO DE ELECTRICIDADEELECTRICIDADE  Principais centros de obtenciónPrincipais centros de obtención     PRODUCIÓN:PRODUCIÓN: -+ da metade da enerx. eléctrica que consumimos-+ da metade da enerx. eléctrica que consumimos procede dasprocede das centrais térmicascentrais térmicas (usan como base(usan como base carbón,gas ou petról.)carbón,gas ou petról.) -Resto de enerx. procede de-Resto de enerx. procede de centrais nucleares ecentrais nucleares e hidroelécthidroeléct. q. usan auga.. q. usan auga.    CONSUMO: motores, calefacción, iluminar, transmitirCONSUMO: motores, calefacción, iluminar, transmitir información…. información….  -centrais térmicas -c. nucleares -c. hidroeléct.
  29. 29. PROBLEMAS E POLÍTICAPROBLEMAS E POLÍTICA ENERXÉTICAENERXÉTICA  PROBLEMAS:PROBLEMAS:  Elevada dependencia externaElevada dependencia externa  Redución da competitividade económica por gasto enerxéticoRedución da competitividade económica por gasto enerxético  Forte impacto ambientalForte impacto ambiental  POLÍTICA ACTUAL E OBXECTIVOS:POLÍTICA ACTUAL E OBXECTIVOS:  Garantir o abastecemento mediante a diversificación das fuentes deGarantir o abastecemento mediante a diversificación das fuentes de aprovisionamento e dialogando cos países proveedores.aprovisionamento e dialogando cos países proveedores.  Fomentar o aforro enerxético e as fuentes de enerxía renovables.Fomentar o aforro enerxético e as fuentes de enerxía renovables.  LiberalizarLiberalizar o mercado enerxético europeo (eléctrico e gas)e estender aso mercado enerxético europeo (eléctrico e gas)e estender as redes entre os estados membros para así facilitar aredes entre os estados membros para así facilitar a competenciacompetencia ee reducir custos.reducir custos.  Evitar o impacto ambiental negativo polo uso, transporte, eEvitar o impacto ambiental negativo polo uso, transporte, e comercialización destas enerxías. Tradúcese na investigación decomercialización destas enerxías. Tradúcese na investigación de novas tecnolox. e na adopc. de medidas anticontam. Destaca o Plan denovas tecnolox. e na adopc. de medidas anticontam. Destaca o Plan de fomento de enerxías renovabeis- Obxectivo da UE de que o 12 % dafomento de enerxías renovabeis- Obxectivo da UE de que o 12 % da produc. da enerxía sexa de orixe renovableproduc. da enerxía sexa de orixe renovable
  30. 30. INDUSTRIA ESPAÑOLA ENTREINDUSTRIA ESPAÑOLA ENTRE 1855 E 19751855 E 1975 1. EVOLUCIÓN HISTÓRICA.1. EVOLUCIÓN HISTÓRICA. - Industrialización española entre 1855 e 1975- Industrialización española entre 1855 e 1975  4 etapas:4 etapas:  Inicio industrialización (1855-1900):Inicio industrialización (1855-1900): tivo lugar con atrasotivo lugar con atraso fronte a outros países europeos debido a causas:fronte a outros países europeos debido a causas:  Mala dotación en mat primas e fontes enerxía.Mala dotación en mat primas e fontes enerxía.  Espírito empresarial escaso (riqueza basada en terras).Espírito empresarial escaso (riqueza basada en terras).  Pouco capital dispoñible (só para compras de terras).Pouco capital dispoñible (só para compras de terras).  Atraso tecnolóxico.Atraso tecnolóxico.  Demanda productos industrias insuficiente por baixa rentaDemanda productos industrias insuficiente por baixa renta da poboación.da poboación.  Coxuntura exterior desfavorable (perda coloniasCoxuntura exterior desfavorable (perda colonias americanas…).americanas…).  Pol ec. inadecuada = libre comercioPol ec. inadecuada = libre comercio  industrias básicas enindustrias básicas en mans estranxeiras.mans estranxeiras.
  31. 31.  1º terzo S. XIX (1900-1936):1º terzo S. XIX (1900-1936): crecemento industrial por causas:crecemento industrial por causas:  Auxe da minería do carbón.Auxe da minería do carbón.  Incorporación avances 2ª Rev Industrial (electricidade, hidrocarburos…).Incorporación avances 2ª Rev Industrial (electricidade, hidrocarburos…).   inversións nacionais.inversións nacionais.   obras públicas.obras públicas.  Adopción proteccionismoAdopción proteccionismo   competencia exterior.competencia exterior.  Guerra Civil e posguerra (1936-1959):Guerra Civil e posguerra (1936-1959): interrupción crecementointerrupción crecemento industrial por :industrial por : a) guerraa) guerra  destruccións de industrias.destruccións de industrias. b) posguerrab) posguerra  autarquía (autosuficiencia)autarquía (autosuficiencia)  restricciónsrestriccións importacións de productos (mat primas e fontes enerxía) e capitaisimportacións de productos (mat primas e fontes enerxía) e capitais  crisecrise  abandono autarquía en 1959.abandono autarquía en 1959.  Desenvolvemento industrial (1960-1975):Desenvolvemento industrial (1960-1975): enorme crecemento deenorme crecemento de industria, causas:industria, causas: $ Liberalización importacións$ Liberalización importacións  abastecemento de recursos.abastecemento de recursos. $ Situación vantaxosa española no contexto do capitalismo mundial = man$ Situación vantaxosa española no contexto do capitalismo mundial = man de obra barata, abundante e sen dereitos (escasa conflictividade), demandade obra barata, abundante e sen dereitos (escasa conflictividade), demanda en alza, pol favorableen alza, pol favorable  plans de desenvolvemento franquista.plans de desenvolvemento franquista. $ Baixo prezo da enerxía$ Baixo prezo da enerxía  baixos custos de producción.baixos custos de producción.
  32. 32. EVOLUCIÓN DA PRODUCIÓN INDUSTRIALEVOLUCIÓN DA PRODUCIÓN INDUSTRIAL  ÍNTRODUCIÓNÍNTRODUCIÓN: gráfico lineal, evolución do índice de produción: gráfico lineal, evolución do índice de produción industrial entre 1859 e 1975.industrial entre 1859 e 1975.  DESCRIPCIÓNDESCRIPCIÓN: periodo de enorme crecemento con varias etapas: periodo de enorme crecemento con varias etapas (especialmente significativo a partir de 1960)(especialmente significativo a partir de 1960)  ANÁLISEANÁLISE: varias etapas:: varias etapas:  Ata 1900: características (211)Ata 1900: características (211)  Entre 1900 e 1930: 212Entre 1900 e 1930: 212  Entre 1930 a 1960:Entre 1930 a 1960:  1930-1940: descenso por Guerra Civil1930-1940: descenso por Guerra Civil  1940-1960: recuperación po política autárquica e redución de importacións1940-1960: recuperación po política autárquica e redución de importacións  Entre 1960 e 1975: desenvolvemento industrialEntre 1960 e 1975: desenvolvemento industrial  Características xerais da produción e da estrutura industrial durante esteCaracterísticas xerais da produción e da estrutura industrial durante este periodo (1855-1975) (213-214)periodo (1855-1975) (213-214)  Consecuencias do desenvolvemento (moi brevemente):Consecuencias do desenvolvemento (moi brevemente):  Localización industrial (215)Localización industrial (215)  Areas industriais (216-217)Areas industriais (216-217)  CONCLUSIÓNSCONCLUSIÓNS  Política industrialPolítica industrial  Evolución da economía en España nos anos seguintes.Evolución da economía en España nos anos seguintes.  Atopamos crecemento ata 1975, momento no que ten lugar unha graveAtopamos crecemento ata 1975, momento no que ten lugar unha grave crise económica e industrial que vai a paralizar prácticamente a economíacrise económica e industrial que vai a paralizar prácticamente a economía española ata a súa recuperación a principios dos anos 90española ata a súa recuperación a principios dos anos 90
  33. 33. 2. PRODUCIÓN INDUSTRIAL. - Período 1855-1975 variación de industrias punteiras en España:  Segunda metade S.XIX: 1ª Rev Industrial  industria siderometalúrxica (Málaga, Asturias, PV) e téxtil (Cat).  S.XX: 2ª Rev Ind  3 tipos sectores: a) Sectores básicos: Mat primas  productos semielaborados (siderurxia, petroquímica, naval) impulsados por gob franquista a través Instituto Nacional Industria (INI). b) Bens de consumo: fabrican bens directamente para consumidores (téxtil, calzado). Creceron por aumento nivel de vida de pob. Tras dificultades da posguerra incremento producción na época de desenvolvemento franquista  bens de consumo duradeiro (coches, electrodomésticos…). c) Bens de equipo: semielaborados  bens e máquinas para industrias (maquinaria)  desenvolvemento menor. Maior crecemento en época desenvolvemento grazas á instalación multinacionais
  34. 34. 3. ESTRUCTURA INDUSTRIAL. - Estructura industrial 1855-1975  trazos:  Sist produción: fabricación en serie (fordismo) = integración de diversas etapas de produción en cadeas de produción en grandes fábricas  produción en serie de artigos homoxéneos e baratos (economías de escala).  Man de obra: fordismo  man de obra abundante e pouco cualificada, con melloras sociais e laborais dende o 1º terzo S.XX.  Tamaño empresas: 2 tipos: a) Pequenas: abundantes, con baixos niveis investimento, competitividade, tecnoloxía… bens de consumo. b) Grandes: escasas durante o XIX. Importancia a partir 1º terzo XX e sobre todo en época franquista (empresas nacionais e multinacionais). Sectores de maior crecemento e complexidade tecnolóxica.  Atraso tecnolóxico e dependencia externaAtraso tecnolóxico e dependencia externa :: por escasa capacidadepor escasa capacidade de innovación e investimento propiosde innovación e investimento propios  importacións de maquinaria, tecnoloxíaimportacións de maquinaria, tecnoloxía e capitais estranxeiros. Tamén dependencia enerxética por incapacidade dee capitais estranxeiros. Tamén dependencia enerxética por incapacidade de autoabastecemento en carbón e hidrocarburosautoabastecemento en carbón e hidrocarburos  Industrialización españolaIndustrialización española
  35. 35. 4. FACTORES LOCALIZACIÓN INDUSTRIAL.4. FACTORES LOCALIZACIÓN INDUSTRIAL. - A industria tende a localizarse nos espazos que presentan maiores vantaxes- A industria tende a localizarse nos espazos que presentan maiores vantaxes para lograr máximos beneficios e mínimos custospara lograr máximos beneficios e mínimos custos  factores defactores de localización.localización. - No periodo 1855-1975 destacan os- No periodo 1855-1975 destacan os factores clásicosfactores clásicos de localización:de localización:  Proximidade mat primas e fontes enerxía.Proximidade mat primas e fontes enerxía.  Existencia mercado de consumo amplo.Existencia mercado de consumo amplo.  Abundante man de obra barata.Abundante man de obra barata.  Bos sist de transporte.Bos sist de transporte.  Existencia sectores de apoio = outras industrias, boas infraestructuras eExistencia sectores de apoio = outras industrias, boas infraestructuras e servizos.servizos.  Pol industrial do EstadoPol industrial do Estado  incentivos para instalación de empresas enincentivos para instalación de empresas en determinadas areas.determinadas areas.
  36. 36. - Todos estes factores- Todos estes factores  localización da industria neste periodo enlocalización da industria neste periodo en grandes aglomeracións urbanas e industriaisgrandes aglomeracións urbanas e industriais  empresasempresas benefícianse de externalidades positivas: industriasbenefícianse de externalidades positivas: industrias complementarias para abastecerse, amplo mercado man de obra ecomplementarias para abastecerse, amplo mercado man de obra e consumo, boas redes de transporte, existencia servizos (seguros,consumo, boas redes de transporte, existencia servizos (seguros, banca…) e infraestructurasbanca…) e infraestructuras  economías de aglomeración =economías de aglomeración = atracción de empresas dependentes e relacionadas.atracción de empresas dependentes e relacionadas.
  37. 37. INDUSTRIAINDUSTRIA 19751975  INTRODUCIÓN: mapa temático localizaciónINTRODUCIÓN: mapa temático localización industria en 1975 (páx. 216-217)industria en 1975 (páx. 216-217)  DESCRIPCIÓN: tendencia xeral semellanteDESCRIPCIÓN: tendencia xeral semellante a 1900, creación dalgúns espacios industriais novos.a 1900, creación dalgúns espacios industriais novos. Pouca importanciado centro peninsular e dos arqupélagos.Pouca importanciado centro peninsular e dos arqupélagos.  ANÁLISE:ANÁLISE:  Factores clásicos de localización industrial e tendencia a concentración (215)Factores clásicos de localización industrial e tendencia a concentración (215)  Áreas industrializadasÁreas industrializadas  Rexións industriais existentes afianzaron a súa hexemonía: Características e causas, RexiónsRexións industriais existentes afianzaron a súa hexemonía: Características e causas, Rexións franxa cantábrica Asturias, Cantabria e Pais Vascofranxa cantábrica Asturias, Cantabria e Pais Vasco  Mediterráneo ,Madrid, Rioxa, Andalucia, balearesMediterráneo ,Madrid, Rioxa, Andalucia, baleares  Inicio dun proceso de difusión industrial cara a espaos novosInicio dun proceso de difusión industrial cara a espaos novos  Periferias metropolitanas: Cataluña, Pais vasco, MadridPeriferias metropolitanas: Cataluña, Pais vasco, Madrid  Aparición deAparición de eixes industriaiseixes industriais  Enclaves industriais illadosEnclaves industriais illados  Resto do espazo españolResto do espazo español  CONCLUSIÓNSCONCLUSIÓNS  Aproveitamento das externalidades positivas.Desigualdades demog´ráficas,Aproveitamento das externalidades positivas.Desigualdades demog´ráficas, económicas e sociais, Migraciónseconómicas e sociais, Migracións  Desequililbrio económico interior periferiaDesequililbrio económico interior periferia
  38. 38. 5. ÁREAS INDUSTRIAIS.5. ÁREAS INDUSTRIAIS. a) S. XIX: concentración na periferia peninsular e Madrid. 3 tipos de industrias:a) S. XIX: concentración na periferia peninsular e Madrid. 3 tipos de industrias: - Áreas extractivas: xacementos mat primas- Áreas extractivas: xacementos mat primas  primeiros altos fornos (Málaga) eprimeiros altos fornos (Málaga) e desenvolvemento siderúrxia (PV, Asturias…).desenvolvemento siderúrxia (PV, Asturias…). - Áreas portuarias: principais portos- Áreas portuarias: principais portos  tránsito de mercadorías (Bilbo, Barcelona,tránsito de mercadorías (Bilbo, Barcelona, Valencia…).Valencia…). - Áreas urbanas: nas principais cidades (man de obra, mercado consumo, servizos,- Áreas urbanas: nas principais cidades (man de obra, mercado consumo, servizos, …)…)  caso especial = Madrid, de centro administrativo pasou a desenvolvercaso especial = Madrid, de centro administrativo pasou a desenvolver industria bens de consumo.industria bens de consumo. b) S. XX: (ata 1975) consolidación desequilibrios territoriais na industrializaciónb) S. XX: (ata 1975) consolidación desequilibrios territoriais na industrialización  22 procesos:procesos:  Hexemonía das rexións xa industrializadasHexemonía das rexións xa industrializadas :: - Franxa cantábrica: predominio sectores básicos e grandes fábricas, baixo control- Franxa cantábrica: predominio sectores básicos e grandes fábricas, baixo control INIINI - Mediterránea: + diversificación. Dominio industrias bens consumo e fábricas- Mediterránea: + diversificación. Dominio industrias bens consumo e fábricas pequenas.pequenas. - Madrid: consolidación por centralismo franquista e centro comunicacións. Industria- Madrid: consolidación por centralismo franquista e centro comunicacións. Industria moi diversificada.moi diversificada.
  39. 39. Nestas rexiónsNestas rexións  dobre proceso:dobre proceso: a) Aumentou concentración industrial en grandesa) Aumentou concentración industrial en grandes metrópoles.metrópoles. b) Industrias trasladáronse de centros das cidadesb) Industrias trasladáronse de centros das cidades saturados ásaturados á periferias metropolitanasperiferias metropolitanas  polígonospolígonos industrias ao longo dos eixesindustrias ao longo dos eixes de transporte.de transporte.  Espazos industriais novosEspazos industriais novos :: - Eixes industrais ao longo de vías de comunicación entre rexións xa- Eixes industrais ao longo de vías de comunicación entre rexións xa industrializadas (Eixes do Ebro e Mediterráneo).industrializadas (Eixes do Ebro e Mediterráneo). - Zonas industriais de promoción estatal (litoral galego, Valladolid,- Zonas industriais de promoción estatal (litoral galego, Valladolid, Zaragoza…).Zaragoza…). - Enclaves illados con industrias básicas (Puertollano,…).- Enclaves illados con industrias básicas (Puertollano,…). No resto territorio industrialización escasa, agás capitais de provincia eNo resto territorio industrialización escasa, agás capitais de provincia e enclaves illados.enclaves illados.
  40. 40. 6. POLÍTICA INDUSTRIAL.6. POLÍTICA INDUSTRIAL. - Forte intervención estatal- Forte intervención estatal  efectos:efectos: a) Pol proteccionista: imposición aranceis ás importaciónsa) Pol proteccionista: imposición aranceis ás importacións   competenciacompetencia externa.externa. b) Creación empresas públicas, en sectores estratéxicos(SEAT, CAMPSA…).b) Creación empresas públicas, en sectores estratéxicos(SEAT, CAMPSA…). c) Medidas para corrixir desequilibrios territorias na distribución da industriac) Medidas para corrixir desequilibrios territorias na distribución da industria  PlansPlans de Desenvolvemento franquista (1964-75)de Desenvolvemento franquista (1964-75)  promoción industrial de áreaspromoción industrial de áreas atrasadasatrasadas  medidas:medidas:  Creación Polos de Desenvolvemento Industrial: en cidades que xa contaban conCreación Polos de Desenvolvemento Industrial: en cidades que xa contaban con certa industria (A Coruña, Vigo, Sevilla, Vallladolid, Zaragoza, Oviedo,…).certa industria (A Coruña, Vigo, Sevilla, Vallladolid, Zaragoza, Oviedo,…).  Creación Polos de Promoción Industrial: en zonas + deprimidas (Huelva,Creación Polos de Promoción Industrial: en zonas + deprimidas (Huelva, Burgos…).Burgos…).  Creación polígonos industrias cerca de cidades para desconxestionar.Creación polígonos industrias cerca de cidades para desconxestionar.  Incentivos á industrias que se instalasen en certas áreas e polígonos industriais,Incentivos á industrias que se instalasen en certas áreas e polígonos industriais, repartidos por toda a xeografía españolarepartidos por toda a xeografía española Resultado: pol incapaz de frear as tendencias da industria de se concentrar nasResultado: pol incapaz de frear as tendencias da industria de se concentrar nas zonas tradicionaiszonas tradicionais  desequilibrios persistiron.desequilibrios persistiron.
  41. 41. CRISE E REESTRUCTURACIÓNCRISE E REESTRUCTURACIÓN INDUSTRIAL 1975-1985INDUSTRIAL 1975-1985 1. CRISE INDUSTRIAL - Crise enérxetica de 1973 = subida dos prezos do petróleo  afecta a España a partir de 1975. - Causas crise: a) Causas externas: Encarecemento petróleo   custos de produción. Esgotamento ciclo tecnolóxico anterior  inicio Terceira Rev Industrial  novas tecnoloxías (microelectrónica, informática), novos sectores industriais (robótica, aeronáutica…), novos sist de producción (descentralizada en peq establecementos). Novas características da demanda  esixe calidade e deseño  necesidade de innovación e diversificación. Competencia NPI (Novos países industriais): países asiáticos (Corea do Sur, Taiwan, Singapur), especializados en industrias tradicionais (téxtil, siderurxia…), moi competitivos polo baixo custo man de obra.
  42. 42. b) Causas internas:  Deficiencias estructurais da industria española: baseada en sectores maduros moi consumidores en enerxía, escasa innovación tecnolóxica, elevada dependencia exterior (enerxética, tecnolóxica e financeira). - Causas externas e internas  consecuencias: peche de empresas, descenso da produción, aumento da débeda e o paro.
  43. 43. 2. POLÍTICA FRONTE Á CRISE: REESTRUCTURACIÓN INDUSTRIAL.2. POLÍTICA FRONTE Á CRISE: REESTRUCTURACIÓN INDUSTRIAL. - Crise- Crise  necesaria reestructuración industrialnecesaria reestructuración industrial  2 actuacións:2 actuacións: a)a) Reconversión industrialReconversión industrial : reformas necesarias para adaptar ás empresas ao: reformas necesarias para adaptar ás empresas ao novo ciclo tecnolóxico e facelas competitivasnovo ciclo tecnolóxico e facelas competitivas  medidas:medidas: - Regulacións de persoal (despidos).- Regulacións de persoal (despidos). - Saneamento financeiro das empresas.- Saneamento financeiro das empresas. - Especialización en productos con maior demanda.- Especialización en productos con maior demanda. - Novos sistemas de organización e xestión.- Novos sistemas de organización e xestión. Estas medidas afectaron a sectores maduros (metalurxia, naval, téxtil, calzado…).Estas medidas afectaron a sectores maduros (metalurxia, naval, téxtil, calzado…). b)b) Reindustrialización:Reindustrialización: recomposición do tecido industrial nas zonas afectadasrecomposición do tecido industrial nas zonas afectadas pola reconversión. Actuacións:pola reconversión. Actuacións:  Modernización tecnolóxica.Modernización tecnolóxica.  Creación de novas actividades: para diversificar industria e xerar empregos queCreación de novas actividades: para diversificar industria e xerar empregos que absorbesen parados por reconversiónabsorbesen parados por reconversión  creación das ZUR (Zonas de Urxentecreación das ZUR (Zonas de Urxente Reindustrialización = Galicia, Asturias, Bilbao, Barcelona, Madrid e Cádiz). NelasReindustrialización = Galicia, Asturias, Bilbao, Barcelona, Madrid e Cádiz). Nelas as empresas recibían incentivos fiscais e financeiros e subvencións para oas empresas recibían incentivos fiscais e financeiros e subvencións para o emprego de parados pola reconversión.emprego de parados pola reconversión. Resultados da reindustrialización = insuficientesResultados da reindustrialización = insuficientes  menos emprego do previsto emenos emprego do previsto e persistencia desequilibrios rexionais existentes ante escaso atractivo das novaspersistencia desequilibrios rexionais existentes ante escaso atractivo das novas zonas industriais.zonas industriais.
  44. 44. INDUSTRIA ESPAÑOLA NA ACTUALIDADEINDUSTRIA ESPAÑOLA NA ACTUALIDADE 1. TERCEIRA REV INDUSTRIAL E A RECUPERACIÓN DA INDUSTRIA. - Reconversión industrial  Terceira Revolución Industrial  Recuperación da industria. Ao mesmo tempo, incorporación na UE  vantaxes (aumento do mercado, investimentos estranxeiros e innovacións e desaparición aranceis) e inconvintes (normativa industrial comunitaria, supresión monopolios e axudas estatais…). 1.1 Terceira Revolución Industrial. - Terceira rev ind baseada na innovación = aplicación de novos coñecementos e tecnoloxía para mellorar procesos productivos. - Sectores punteiros = tecnoloxías da información  informática, telecomunicacións, microelectrónica (produción microchips). - 3ª Rev Industrial  cambios na produción, estrutura, localización e pol industrial.
  45. 45. a) Cambios na producción industrial.a) Cambios na producción industrial. - Principais sectores:- Principais sectores:  Telemática:Telemática: Infórmatica + telecomunicacións (Internet)Infórmatica + telecomunicacións (Internet)  difunden tododifunden todo tipo de información a escala planetaria.tipo de información a escala planetaria.  AutomatizaciónAutomatización: (robótica, deseño…): (robótica, deseño…)  transforma información entransforma información en diversas formas de traballo.diversas formas de traballo.  Instrumentos de precisiónInstrumentos de precisión: usa información en forma de equipos e: usa información en forma de equipos e sistemas avanzados.sistemas avanzados.  Sectores complementarios: aos da informaciónSectores complementarios: aos da información  novos materiaisnovos materiais (polímeros…), biotecnoloxía (enxeñería xenética), enerxías renovables.(polímeros…), biotecnoloxía (enxeñería xenética), enerxías renovables. - Ademáis destes sectores, a nova tecnoloxía tamén se aplica ás industrias- Ademáis destes sectores, a nova tecnoloxía tamén se aplica ás industrias tradicionaistradicionais
  46. 46. b) Cambios na estructura industrial: 3 tipos de cambios:  Cambios nos sistemas de producción: 2 procesos: - Descentralización: dividir proceso de produción en fases realizadas en establecementos separados en lugares favorables (postfordismo)  desintegración da gran fábrica (fordismo) gracias a novas tecnoloxías e redes telemáticas 3 modalidades descentralización Empresas multiplanta Actividade dividida en establecementos múltiples especializados Nunha tarefa Subcontratación Empresas encargan a outras a relización de certas pezas ou compoñentes Redes de empresas Pemes (peq e med empresas) Divídense o traballo ou especializanse na mesma rama ou produto  Competencia e cooperación
  47. 47. - Flexibilización productiva: fabricar peq series de productos diversos grazas á maquinaria  posibilidade da industria de dar resposta rápida a demanda diversificada e cambiante.  Cambios no tamaño das empresas: reducción do tamaño medio das industrias e proliferación de pemes (peq e medianas empresas).  Cambios no emprego:  proporción de profesionais e técnicos cualificados e  traballadores manuais pouco cualificados sustituidos por máquinaria.  Terciarización da industria: Cobran importancia nas industrias actividades relacionadas coa venta e calidade (I+D+I, xestión, deseño, control de calidade, servizo postventa…)   valor dos productos  demanda traballadores de “colo branco” (servizos á producción).
  48. 48. c) Cambios na localización industrial. - Producidos por novas tecnoloxías  2 efectos:  Difusión de empresas hacia lugares que ofrecen maiores vantaxes.  Pero, concentración de industrias de alta tecnoloxía, centros de decisión e xestión (terciario de decisión) nas áreas centrais, mellor dotadas en equipamentos e servizos. d) Cambios na pol industrial. - Trazos:   intervención estatal e  apertura externa.  Fomento industrialización endóxena, baseada en potencialidades de cada lugar.  Preocupación por medio ambiente.
  49. 49. 2. PRODUCIÓN INDUSTRIAL.2. PRODUCIÓN INDUSTRIAL. - Destacamos tres tipos principais de sectores:- Destacamos tres tipos principais de sectores: 2.1 Sectores industriais maduros en proceso de reconversión.2.1 Sectores industriais maduros en proceso de reconversión. - Afectados por redución de demanda, cmpetitividade, atraso tecnolóxico e esixencias- Afectados por redución de demanda, cmpetitividade, atraso tecnolóxico e esixencias comunitarias (comunitarias ( produción e subvencións). Destacan:produción e subvencións). Destacan: a)a) MetalurxiaMetalurxia : 2 subsectores:: 2 subsectores: - Siderurxia: obten aceiro a partir de ferro en alto forno. Reconversión- Siderurxia: obten aceiro a partir de ferro en alto forno. Reconversión  pechepeche grandes enclaves na costa Mediterránea e Bizkaiagrandes enclaves na costa Mediterránea e Bizkaia  pervivencia en Asturias peropervivencia en Asturias pero privatización e fusión con empresas europeasprivatización e fusión con empresas europeas  diminución custos, diversificacióndiminución custos, diversificación producción eproducción e  calidade. Pervivencia tamen de peq siderurxias en País Vasco, Cat,calidade. Pervivencia tamen de peq siderurxias en País Vasco, Cat, Nav, Can…Nav, Can… - Transformados metálicos: fabrica maquinaria de todo tipo- Transformados metálicos: fabrica maquinaria de todo tipo  PV, Cat, Mad.PV, Cat, Mad. b)b) Electrodomésticos de liña brancaElectrodomésticos de liña branca (cociña e limpeza): Reorganización do(cociña e limpeza): Reorganización do sectorsector  tendencia á especialización, concentración e diversificación producióntendencia á especialización, concentración e diversificación produción  peche e deslocalizacións de empresas e regulacións de empregopeche e deslocalizacións de empresas e regulacións de emprego c)c) Construción navalConstrución naval : concentración espacial en Ga, Cantabria, PV e And. Duro: concentración espacial en Ga, Cantabria, PV e And. Duro axuste paraaxuste para  capacidade e especializarse noutras actividades (reparacións).capacidade e especializarse noutras actividades (reparacións).
  50. 50. d) Industria téxtil e calzado: Levante (Gal, Cat e Val). 2 ramas: fibras químicas (grandes empresas, tecnoloxía e capitais estranxeiros) e confección (peq empresas, dispersas, con abundante man de obra, sufrindo competencia países máis baratos e deslocalizacións  investimento en calidade).
  51. 51. 2.2 Sectores industriais dinámicos. - Ramas industriais con maiores expectativas de futuro pola súa alta productividade, estructura empresarial saneada, alta demanda e importante presencia capitais estranxeiros. Sectores:  Automóbil: importante exportación española. Reconversión realizada por multinacionais propietarias con axudas estatais  recuperación pero precisa renovación tecnolóxica (robotización). Perigo de deslocalización. Principais plantas (Vigo, Zaragoza, Valencia, Valladolid)  Químico: sector importante pero con deficiencias graves: forte volume capital estranxeiro, falta de competitividade e escasa investigación. 2 subsectores: - Petroquímico ou química de base: grandes complexos integrados con refinerías (Puertollano, Alxeciras, Cartaxena…). - Química de transformación: peq empresas en PV, Cat, Mad  colorantes, pinturas, fármacos, fertilizantes, papel…  exportacións en alza.
  52. 52.  Sector agroalimentario: abundan peq empresas e dispersas, aínda que ten tamén peso as multinacionais. Obxectivos:  ventas no interior e exportacións (And, Val e Cat…)  Construcción: Reactivouse considerablemente nos últimos anos ata convertirse nun dos sectores + dinámicos (18% do PIB directo e 30 % indirecto en 2007) debido a causas: - Especulación inmobiliaria (ganancias “aseguradas”). - Axudas públicas para adquisición de vivendas. - Hipotecas e créditos a xuros baixos. Estancamento e crise na actualidade  estoupido burbulla inmobiliaria  desemprego de + de 1 millón de traballadores do sector e endebedamento familiar  consumo e morosidad   créditos a familias e pemes  ampliación da crise  necesidade urxente de de cambio no sistema produtivo.
  53. 53. 2.3 Sectores industriais punta.2.3 Sectores industriais punta. - Sectores de alta tecnoloxía (microelectrónica, telemática…), implantados en- Sectores de alta tecnoloxía (microelectrónica, telemática…), implantados en España con retraso debido a dificultades:España con retraso debido a dificultades: a)a) Dependencia externa en investigación e tecnoloxía:Dependencia externa en investigación e tecnoloxía: debido a baixodebido a baixo investimento, escasa integración empresa e universidadeinvestimento, escasa integración empresa e universidade  importaciónimportación tecnoloxía e atracción multinacionais.tecnoloxía e atracción multinacionais. b)b) Predominio empresas peq e medianas:Predominio empresas peq e medianas:  escasa competitividade eescasa competitividade e mercado case exclusivamente interior.mercado case exclusivamente interior. c)c) Escasa adaptación da man de obra e do sist educativoEscasa adaptación da man de obra e do sist educativo á demanda dasá demanda das empresas.empresas. - Localización sectores alta tecnoloxía: en determinados espazos (medios- Localización sectores alta tecnoloxía: en determinados espazos (medios innovadores), destacando os parques tecnolóxicos ou científicos. Trazos:innovadores), destacando os parques tecnolóxicos ou científicos. Trazos:  Aspecto funcional: reúnen centros de investigación e empresas de sectoresAspecto funcional: reúnen centros de investigación e empresas de sectores innovadores.innovadores.  Aspecto morfolóxico: peq e medianas empresas en parcelas reducidas. BaixaAspecto morfolóxico: peq e medianas empresas en parcelas reducidas. Baixa densidade de edificios, elevada calidade ambiental (espazos verdes) edensidade de edificios, elevada calidade ambiental (espazos verdes) e servizos complementarios (administrativos, telecomunicacións, cafeterías…) eservizos complementarios (administrativos, telecomunicacións, cafeterías…) e boas infraestructuras (boas comunicacións con cidades, aeroportos,boas infraestructuras (boas comunicacións con cidades, aeroportos, autopistas…).autopistas…).
  54. 54.  Localización: situadas arredor de metrópoles e cidades medias con elevada calidade residencial e ambiental e boa accesibilidade.  Relación co entorno: industrias innovadoras = locomotoras para desenvolvemento local  atracción empresas, difusión innovacións e demanda de servizos e man de obra cualificada. - Resultados:  Alta capacidade de atraer empresas nas zonas centrais (Madrid e Barcelona) e máis baixa nas periferias.  Discutida capacidade de difundir innovacións ao seu entorno.   desequilibrios rexionais  concentración cerca grandes cidades e zonas dinámicas (Madrid, Cataluña, PV, Val, And…)
  55. 55. 3. PROBLEMAS ESTRUCTURAIS DA INDUSTRIA ESPAÑOLA ACTUAL.3. PROBLEMAS ESTRUCTURAIS DA INDUSTRIA ESPAÑOLA ACTUAL. a)a) Tamaño inadecuado das empresasTamaño inadecuado das empresas: maioría (99% en 2008) peq (= - de 50: maioría (99% en 2008) peq (= - de 50 traballadores) ou med (50-500), pero só terzo do empregotraballadores) ou med (50-500), pero só terzo do emprego  vantaxes (-vantaxes (- conflictividade laboral) pero tamén inconvintes productos + caros e –conflictividade laboral) pero tamén inconvintes productos + caros e – competitivos) por pouco apoio estatal e peq tamaño, que non permitecompetitivos) por pouco apoio estatal e peq tamaño, que non permite grandes investimentos. Grandes empresas (+ de 500) son poucas e poucograndes investimentos. Grandes empresas (+ de 500) son poucas e pouco competitivas.competitivas. b)b) Escasa investigaciónEscasa investigación: Reducido investimento en I+D+I (1% PIB) por debaixo: Reducido investimento en I+D+I (1% PIB) por debaixo doutros países comunitarios. Ademáis estes investimentos concéntransedoutros países comunitarios. Ademáis estes investimentos concéntranse nas grandes empresas, nas ramas + dinámicas (electrónica, informática…)nas grandes empresas, nas ramas + dinámicas (electrónica, informática…) e nas rexións + desenvolvidas (Madrid, Cataluña…). Sen embargo nose nas rexións + desenvolvidas (Madrid, Cataluña…). Sen embargo nos últimos anos a creación parques tecnolóxicosúltimos anos a creación parques tecnolóxicos  difusión de investimentodifusión de investimento I+D+I hacia outras áreas e empresas peq.I+D+I hacia outras áreas e empresas peq. c)c) Tecnoloxía atrasada e dependente:Tecnoloxía atrasada e dependente: Reducido gasto en I+D+IReducido gasto en I+D+I  España creaEspaña crea pouca tecnoloxía, importa moita e apenas exporta.pouca tecnoloxía, importa moita e apenas exporta. - Consecuencias de carencias estructuraisConsecuencias de carencias estructurais baixa productividade, calidade,baixa productividade, calidade, maior prezo de productos e menor competitividademaior prezo de productos e menor competitividade  posiciónposición semiperiférica de España no contexto mundial.semiperiférica de España no contexto mundial. - Na actualidade, a crise financeira mundial iniciada en 2007Na actualidade, a crise financeira mundial iniciada en 2007  efectos moiefectos moi negativos nunha economía tan dependente da construciónnegativos nunha economía tan dependente da construción  recesión dorecesión do consumo, aumento de stocks e aumento dramático do desemprego (4consumo, aumento de stocks e aumento dramático do desemprego (4 millóns en 2010).millóns en 2010).
  56. 56. 4. FACTORES E TENDENCIAS ACTUAIS DE LOCALIZACIÓN.4. FACTORES E TENDENCIAS ACTUAIS DE LOCALIZACIÓN. --  importancia factores clásicos de localización pola crise e 3ª Revimportancia factores clásicos de localización pola crise e 3ª Rev IndustrialIndustrial  novos factores:novos factores:   importancia da proximidade aos recursosimportancia da proximidade aos recursos: por abaratamento: por abaratamento do transporte marítimo, abaratamento e rapidez do transporte dedo transporte marítimo, abaratamento e rapidez do transporte de electricidade e novas tecnoloxías que crean productos sintéticos deelectricidade e novas tecnoloxías que crean productos sintéticos de sustitución.sustitución.   importancia proximidade mercadosimportancia proximidade mercados: por ampliación áreas de: por ampliación áreas de venda (a escala nacional ou internacional).venda (a escala nacional ou internacional).  Mellora transporte s e comunicaciónsMellora transporte s e comunicacións  - importancia das- importancia das distancias.distancias.  Man de obra segue sendo factor importanteMan de obra segue sendo factor importante: sobre todo: sobre todo traballadores cualificados.traballadores cualificados.  Principal factor= acceso á innovación e información:Principal factor= acceso á innovación e información: conexións aconexións a redes telemáticas (Internet), proximidade centros investigación,redes telemáticas (Internet), proximidade centros investigación, infraestructuras comunicación e telecomunicacións…infraestructuras comunicación e telecomunicacións…
  57. 57. - Estes cambios- Estes cambios  modificación tendencias de localización das industriasmodificación tendencias de localización das industrias  22 procesos principais:procesos principais: a)a) Difusión industria hacia periferiasDifusión industria hacia periferias : debido a causas:: debido a causas: ** Problemas das concentracións industriaisProblemas das concentracións industriais: saturación,: saturación, encarecemento do solo, conflictividade laboral e deterioro ambiental.encarecemento do solo, conflictividade laboral e deterioro ambiental. ** Melloras tecnolóxicasMelloras tecnolóxicas: permiten separar funcións de dirección e: permiten separar funcións de dirección e xestión (grandes cidades), e de producción (fábricas) que buscanxestión (grandes cidades), e de producción (fábricas) que buscan emprazamentos favorables a veces a considerable distancia.emprazamentos favorables a veces a considerable distancia. ** Estratexias do capitalismoEstratexias do capitalismo: buscar máximos beneficios: buscar máximos beneficios  reducirreducir custos salariais, fiscais, de solocustos salariais, fiscais, de solo  zonas periféricas.zonas periféricas. * Desenvolvemento* Desenvolvemento industrialización endóxenaindustrialización endóxena: basada en recursos: basada en recursos de cada zona.de cada zona. - Difusión industria afecta sobre todo a sectores maduros en crise- Difusión industria afecta sobre todo a sectores maduros en crise  traslado hacia rexións periféricas de actividades intensivas en traballo etraslado hacia rexións periféricas de actividades intensivas en traballo e enerxía e pouco esixentes en innovación = proceso realizado a escalaenerxía e pouco esixentes en innovación = proceso realizado a escala mundial (multinacionais trasladan factorias a países subdesenvolvidos),mundial (multinacionais trasladan factorias a países subdesenvolvidos), nacional (traslado a rexións periféricas) e interrexional (de centro grandesnacional (traslado a rexións periféricas) e interrexional (de centro grandes cidades a periferias, cidades medias e rural).cidades a periferias, cidades medias e rural).
  58. 58. b) Mantense o atractivo dos espazos centrais: sectores novas tecnoloxías prefiren emprazamentos centrais por mellores servizos e infraestructuras. Tamén colócanse nas zonas centrais as sedes sociais e de xestión das empresas  nos noventa case 90% sedes das 500 maiores empresas españolas concentradas nas 7 maiores áreas metropolitanas. - Proceso de concentración que se observa a escala mundial (EEUU, Xapón e Europa = (Triada de poder), nacional (rexións dinámicas) e interrexional (centro áreas metropolitanas).
  59. 59. 5. ÁREAS INDUSTRIAIS ACTUAIS.5. ÁREAS INDUSTRIAIS ACTUAIS. - Localización industrial en España- Localización industrial en España  fortes desequilibrios territoriais,fortes desequilibrios territoriais, agravados por tendencia sectores dinámicos de localizarse en rexións +agravados por tendencia sectores dinámicos de localizarse en rexións + avanzadas.avanzadas. - Desigualdades industriais- Desigualdades industriais  desigualdades en reparto pob, riqueza,desigualdades en reparto pob, riqueza, dotación infraestructuras, equipamentos e servizos sociaisdotación infraestructuras, equipamentos e servizos sociais  fomentofomento industria = principais obxetivos para desenvolvemento rexional.industria = principais obxetivos para desenvolvemento rexional. - Diferentes áreas industriais:- Diferentes áreas industriais: 5.1 Áreas industriais desenvolvidas.5.1 Áreas industriais desenvolvidas. - Espazos centrais de áreas metropolitanas (Madrid, Barcelona) = centros- Espazos centrais de áreas metropolitanas (Madrid, Barcelona) = centros principais da industria españolaprincipais da industria española  procesos:procesos:  Afundimento e reconversión de sectores maduros.Afundimento e reconversión de sectores maduros.  Revitalización industrialRevitalización industrial  atracción cara Mad e Bar de empresasatracción cara Mad e Bar de empresas innovadoras e sedes sociais de empresas nacionais e multinacionaisinnovadoras e sedes sociais de empresas nacionais e multinacionais  terciarización da industriaterciarización da industria  aparición parques empresariais, con +aparición parques empresariais, con + oficinas que fábricasoficinas que fábricas
  60. 60. 5.2 Áreas industriais en expansión.5.2 Áreas industriais en expansión. - Resultado de difusión de industrias ou de industrialización endóxena.- Resultado de difusión de industrias ou de industrialización endóxena. Áreas:Áreas:  Coroas metropolitanasCoroas metropolitanas : cerca grandes cidades (Baixo: cerca grandes cidades (Baixo Llobregat, beira esquerda Nervión, sur Madrid)Llobregat, beira esquerda Nervión, sur Madrid)  recepciónrecepción industrias, 2 tipos:industrias, 2 tipos: - Difusión de industrias tradicionais procedentes das áreas- Difusión de industrias tradicionais procedentes das áreas centrais,centrais, para reducir custospara reducir custos  polígonos industriais ao longo vías depolígonos industriais ao longo vías de comunicación ás cidades.comunicación ás cidades. - Atracción empresas innovadoras- Atracción empresas innovadoras  parques tecnolóxicos.parques tecnolóxicos.  Franxas periurbanasFranxas periurbanas : zona de transición campo-cidade, de: zona de transición campo-cidade, de atractivo crecente par relocalizar industrias procedentes das cidades.atractivo crecente par relocalizar industrias procedentes das cidades. Tamén existen pequenas empresas, pouco capitalizadas, intensivasTamén existen pequenas empresas, pouco capitalizadas, intensivas en traballo pouco cualificado (moble, madeira, confección…),en traballo pouco cualificado (moble, madeira, confección…), subcontratas,…subcontratas,…  polígonos de naves industriais, de reducidaspolígonos de naves industriais, de reducidas dimensións e deficientes infraestructuras.dimensións e deficientes infraestructuras.
  61. 61.  Eixes desenvolvemento industrialEixes desenvolvemento industrial : ao longo principais vías: ao longo principais vías de comunicación.de comunicación.  Eixes nacionais: val do Ebro e Mediterráneo (Girona-Eixes nacionais: val do Ebro e Mediterráneo (Girona- Cartaxena), contan con rede autoestradasCartaxena), contan con rede autoestradas  conexión conconexión con principais centros nacionais e do Sur de Europaprincipais centros nacionais e do Sur de Europa  atracciónatracción empresas nacionais e multinacionais.empresas nacionais e multinacionais.  Eixes rexionais e comarcais: arredor de Madrid estédendoseEixes rexionais e comarcais: arredor de Madrid estédendose hacia Castela A Mancha, e eixes interiores que seguen principaishacia Castela A Mancha, e eixes interiores que seguen principais autoestradas (Valladolid-Palencia, A Coruña-Vigo).autoestradas (Valladolid-Palencia, A Coruña-Vigo).  Algunhas áreas ruraisAlgunhas áreas rurais : presencia industrial: presencia industrial  pequenaspequenas empresas (escaso investimento, tecnoloxía e cualificación man deempresas (escaso investimento, tecnoloxía e cualificación man de obra). Os casos + frecuentes son pequenos talleres de produciónsobra). Os casos + frecuentes son pequenos talleres de producións tradicionais (roupa, mobles), empresas urbanas relocalizadas outradicionais (roupa, mobles), empresas urbanas relocalizadas ou que aproveitan recursos da zona (agrícolas, gandeiras, recursosque aproveitan recursos da zona (agrícolas, gandeiras, recursos subsolo) ou man de obra barata e pouco conflictiva.subsolo) ou man de obra barata e pouco conflictiva.
  62. 62. 5.3 Áreas e eixes industriais en declive.5.3 Áreas e eixes industriais en declive. - Asturias, Cantabria e algúns enclaves (Ferrol, Cádiz, Huelva,- Asturias, Cantabria e algúns enclaves (Ferrol, Cádiz, Huelva, Puertollano…), agás P. Vasco = excepción por recentePuertollano…), agás P. Vasco = excepción por recente rexurdimento industrial. Trazos das áreas en declive:rexurdimento industrial. Trazos das áreas en declive:  Especialización en sectores maduros en criseEspecialización en sectores maduros en crise  gran fábrica egran fábrica e esacasas pemes.esacasas pemes.  Mercado laboral pouco cualificado: cualificación media baixa,Mercado laboral pouco cualificado: cualificación media baixa, implantación sindicalimplantación sindical  conflictividade.conflictividade.  Deterioro do medio: por industrias básicas contaminantes eDeterioro do medio: por industrias básicas contaminantes e crecemento urbano desorganizado e baixa calidade de vivenda.crecemento urbano desorganizado e baixa calidade de vivenda.  Incorporación UE: restricións á produción e empregoIncorporación UE: restricións á produción e emprego  agravamento situación.agravamento situación. - Consecuencias: declive industrial- Consecuencias: declive industrial  declive demográfico pordeclive demográfico por emigración e posición periférica respecto a áreas industriaisemigración e posición periférica respecto a áreas industriais dinámicas. Existen tamén exemplos de revitalización = País Vasco.dinámicas. Existen tamén exemplos de revitalización = País Vasco.
  63. 63. 5.4 Áreas de industrialización inducida ou escasa.5.4 Áreas de industrialización inducida ou escasa. - Áreas de industrialización inducida- Áreas de industrialización inducida::  Aragón, Castela-León, Andalucía, Galicia.Aragón, Castela-León, Andalucía, Galicia.  Dende anos 60 promoción industrial estatal.Dende anos 60 promoción industrial estatal.  Posúen enclaves industriais desenvolvidos (costa ou vías dePosúen enclaves industriais desenvolvidos (costa ou vías de comunicación)comunicación)  concentra investimentos, produción, e o emprego,concentra investimentos, produción, e o emprego, pero pouca relación con zonas próximaspero pouca relación con zonas próximas  desequilibrios territoriaisdesequilibrios territoriais (Zaragoza en Aragón, Valladolid en CL, costa en Galiza…).(Zaragoza en Aragón, Valladolid en CL, costa en Galiza…).  Existencia pequenas industrias tradicionais e dispersas nalgunhasExistencia pequenas industrias tradicionais e dispersas nalgunhas capitais provinciais (téxtil, moble, conserveira…).capitais provinciais (téxtil, moble, conserveira…). -- Áreas de industrialización escasaÁreas de industrialización escasa::  Castela- A Mancha, Estremadura, Canarias, Baleares, interiorCastela- A Mancha, Estremadura, Canarias, Baleares, interior outras comunidades…outras comunidades…  Grandes industrias son escasas e predominio sectores tradicionaisGrandes industrias son escasas e predominio sectores tradicionais de escaso valor engadidode escaso valor engadido  empresas medianas e pequenas.empresas medianas e pequenas.  Hoxe en día, CM = excepción por difusión industria madrileña haciaHoxe en día, CM = excepción por difusión industria madrileña hacia Toledo, Guadalajara (boa rede transporte).Toledo, Guadalajara (boa rede transporte).
  64. 64. PRIMEIRA ETAPA (1855-1975) CRISE (1975-1985) ÉPOCA ACTUAL (DESDE 1985-2006) ◆Coxuntura: – Atraso no inicio do proceso de industrialización – Crecemento no primeiro tercio do século XX – Estancamento 1936-1960 – Desenvolvemento 1960-1975 ◆Conxuntura: – Encarecemento da enerxía – Esgotamento do ciclo tecnolóxico – Competencia dos NPI – Deficiencias estructurais internas – Conxuntura histórica ◆Conxuntura: Recuperación pola repercusión da terceira revolución industrial en: – A tecnoloxía – Os sectores matrices – A producción ◆Producción: – Sectores básicos: siderurxia, petroquímica, construcción naval – Bens de consumo – Escaseza de bens de equipo ◆Producción: – Crise nos sectores maduros (metalúrxia, téxtil, naval….) ◆Producción: – Predominio de sectores maduros – Sectores dinámicos dependentes do exterior en capital e en tecnoloxía – Atraso en sectores industriais punta ◆ Estructura: – Sistema fordista – Man de obra abundante e barata – Pequenas e grandes empresas – Atraso tecnolóxico – Dependencia técnica, financeira e enerxética ◆ Estructura: – Crise do fordismo – Descenso da producción – Aumento do paro ◆Estructura: – Sistemas descentralizados e flexibles – Man de obra cualificada – Tamaño inadecuado de empresas – Investigación escasa – Tecnoloxía atrasada e dependente ◆Localización industrial: – Determinada por factores clásicos (m.p., f.e., mercado, man de obra, transporte, capital, sectores de apoio e política industrial) – Tendencia á concentración ◆Localización industrial:– Inicio de novos factores:importancia da innovación e do territorio. ◆Localización industrial: – Determinada por factores novos – Tendencia á concentración das actividades innovadoras e á difusión de áreas industriais. ◆Áreas industriais: – Costa cantábrica, costa mediterránea e Madrid – A partir de 1960: difusión industrial e enclaves illados. ◆ Áreas industriais:- declive das áreas industriais especializadas en sectores maduros en crise. ◆Áreas industriais: – Desenvolvidas: Madrid e Barcelona – En expansión: coroas metropolitanas, franxas periurbanas, eixes industriais, áreas rurais. – En declive: Asturias e Cantabria ◆Política industrial: – Proteccionismo – Creación de empresas públicas – Políticas de promoción para corrixir desequilibrios territoriais distribución ◆Política industrial: – Reconversión – Reindustrialización: ZUR ◆Política industrial: – Apertura exterior – Privatización de empresas públicas – Política fronte ós problemas estructurais,
  65. 65. PAISAXE INDUSTRIAL DA CORUÑA.PAISAXE INDUSTRIAL DA CORUÑA. A imaxe corresponde a unha paisaxe industrial, concretamente unhaA imaxe corresponde a unha paisaxe industrial, concretamente unha refinería de petróleo onde o crudo (ouro negro) transformase, arefinería de petróleo onde o crudo (ouro negro) transformase, a partir de procesos químicos, en fontes de enerxía secundarias, apartir de procesos químicos, en fontes de enerxía secundarias, a gasolina, por exemplo, e outros semielaborados que poidan sergasolina, por exemplo, e outros semielaborados que poidan ser utilizados como materias primas en outros procesos industriais.utilizados como materias primas en outros procesos industriais. - LOCALIZACIÓNLOCALIZACIÓN - LOCALIZACIÓN: Coruña, zona costeira, situado no golfo Ártabro,LOCALIZACIÓN: Coruña, zona costeira, situado no golfo Ártabro, proximidadeao mar, cidade duns 200000 hab.proximidadeao mar, cidade duns 200000 hab. - FACTORES: clásicos: materias primas (introducióndoi petroleo poloFACTORES: clásicos: materias primas (introducióndoi petroleo polo mar), mercado (zona moi habitada e industrializada), capital (zonamar), mercado (zona moi habitada e industrializada), capital (zona industrializada capitais dinámicos), infraestruturas (moi desenvoltas:industrializada capitais dinámicos), infraestruturas (moi desenvoltas: porto, estrada, avión, polígono industrial), transporte (introdución doporto, estrada, avión, polígono industrial), transporte (introdución do petróleo pola costa, aforrar costes e existencia de posibilidades depetróleo pola costa, aforrar costes e existencia de posibilidades de transporte por terra, mar e aire)transporte por terra, mar e aire) - TIPO DE LOCALIZACIÓN: concentrada (vantaxes: intercambio de manTIPO DE LOCALIZACIÓN: concentrada (vantaxes: intercambio de man de obra, materias, maquinaria, tecnolóxía;inconvenientes:de obra, materias, maquinaria, tecnolóxía;inconvenientes: contaminación, elevado custo do solo…)contaminación, elevado custo do solo…) - LOCALIZACIÓN CONCRETA: polígono industrial clásico-modernizado.LOCALIZACIÓN CONCRETA: polígono industrial clásico-modernizado. Parcelasgrandes ocupadas por industrias pesadas.Parcelasgrandes ocupadas por industrias pesadas.
  66. 66.  CARÁCTERSTICAS XERAISCARÁCTERSTICAS XERAIS  TIPO DE INDUSTRIA E SECTOR PRODUTIVO:TIPO DE INDUSTRIA E SECTOR PRODUTIVO:  industria pesada: precisa de grandes instalacions e consumeindustria pesada: precisa de grandes instalacions e consume grandes cantidades tanto de fontes de enerxía como degrandes cantidades tanto de fontes de enerxía como de materias primas,materias primas,  e de base: proporciona materias primas e fontes de enerxíae de base: proporciona materias primas e fontes de enerxía que son a base doutras industriasque son a base doutras industrias  sector da química pesada ou petroquímica. É un sectorsector da química pesada ou petroquímica. É un sector industrial que esixe unha forte concentración financeiraindustrial que esixe unha forte concentración financeira (importantes inversions económicas) técnica (aplicación dos(importantes inversions económicas) técnica (aplicación dos avances técnicos) e xeográfica (poucas refineríasavances técnicos) e xeográfica (poucas refinerías concentradas en determinados lugares da costa, econcentradas en determinados lugares da costa, e únicamente a de Puertollano no interior)únicamente a de Puertollano no interior)  TAMAÑO: moi grande, elevado desenvolvementoTAMAÑO: moi grande, elevado desenvolvemento tecnolóxicotecnolóxico  IMPORTANCIA ACTUAL: moita importancia, sectorIMPORTANCIA ACTUAL: moita importancia, sector estratéxico, dependencia na adquisición da materiaestratéxico, dependencia na adquisición da materia primaprima
  67. 67.  PROBLEMÁTICAPROBLEMÁTICA  PROBLEMAS ESTRUTURAIS: dependencia daPROBLEMAS ESTRUTURAIS: dependencia da materia prima, grandes investimentosmateria prima, grandes investimentos  REPERCUSIÓNS DA PERTÉNZA A UE: retoREPERCUSIÓNS DA PERTÉNZA A UE: reto importante, modernización, liberdade de prezos,importante, modernización, liberdade de prezos, máis mercado, máis competenciamáis mercado, máis competencia  REPERCUSIÓN AMBIENTAIS: moi negativasREPERCUSIÓN AMBIENTAIS: moi negativas (choiva ñacida, efecto invernadoiro), altamente(choiva ñacida, efecto invernadoiro), altamente contaminante…aplicación de medidas correctorascontaminante…aplicación de medidas correctoras  GRAO DE DESENVOLVEMENTOGRAO DE DESENVOLVEMENTO  Gran desenvolvemento, externalidades positivasGran desenvolvemento, externalidades positivas (proximidade de empresas auxiliares, infraestruturas(proximidade de empresas auxiliares, infraestruturas e equipamentos comúns)e equipamentos comúns)  Perxpectivas de futuro: positivas, sector enPerxpectivas de futuro: positivas, sector en crecemento; negativas: recurso esgotable,crecemento; negativas: recurso esgotable, investigación.investigación.
  68. 68. PAISAXE INDUSTRIAL DE ZAMUDIO.PAISAXE INDUSTRIAL DE ZAMUDIO. INTRODUCIÓNINTRODUCIÓN A fotografía presenta unha paisaxe industrial correspondente ao parqueA fotografía presenta unha paisaxe industrial correspondente ao parque tecnolóxico de Zamudio, en Bizkaia, vinculado ás tecnoloxías e ao I+D,tecnolóxico de Zamudio, en Bizkaia, vinculado ás tecnoloxías e ao I+D, de gran importancia actualmente.de gran importancia actualmente. LOCALIZACIÓNLOCALIZACIÓN - LOCALIZACIÓN XEOGRÁFICA: Zamudio, Bizkaia (200000 persoas).LOCALIZACIÓN XEOGRÁFICA: Zamudio, Bizkaia (200000 persoas). - FACTORES: localización privilexiada, influencia de factores que determinanFACTORES: localización privilexiada, influencia de factores que determinan actualmente a ubicación das empresas de nuevas tecnoloxías:actualmente a ubicación das empresas de nuevas tecnoloxías: - A proximidade a núcleos urbanos destacados: a cidade de Bilbao (15 km)A proximidade a núcleos urbanos destacados: a cidade de Bilbao (15 km) - A cercanía de destacadas empresas con capacidade de investigación, que lleA cercanía de destacadas empresas con capacidade de investigación, que lle suministran a tecnoloxía.suministran a tecnoloxía. - A proximidad das universidades do País Vasco, que lle proporcionan man de obraA proximidad das universidades do País Vasco, que lle proporcionan man de obra cualificada e recursos humanos para as labores de investigación.cualificada e recursos humanos para as labores de investigación. - Unha excelente accesibilidade: aeropuerto (situado a 3 km) e porto (distante 16 km), eUnha excelente accesibilidade: aeropuerto (situado a 3 km) e porto (distante 16 km), e conexión coa rede de autopistas nacionais e europeas.conexión coa rede de autopistas nacionais e europeas. - Un entorno medioambiental de calidadeUn entorno medioambiental de calidade - TIPO DE LOCALIZACIÓN: O espazo do parque está constituido por parcelasTIPO DE LOCALIZACIÓN: O espazo do parque está constituido por parcelas de mediano tamaño, con baixa densidade edificatoria, elevada calidade dede mediano tamaño, con baixa densidade edificatoria, elevada calidade de construcción e un entorno paisaxístico grato, con xardíns e amplios espazosconstrucción e un entorno paisaxístico grato, con xardíns e amplios espazos verdes.verdes.
  69. 69.  CARÁCTERSTICAS XERAISCARÁCTERSTICAS XERAIS  TIPO DE INDUSTRIA E SECTOR PRODUTIVO:TIPO DE INDUSTRIA E SECTOR PRODUTIVO:  Pertenecen aos sectores de alta tecnoloxía (electrónica,Pertenecen aos sectores de alta tecnoloxía (electrónica, telecomunicaciones, automoción, tecnologías de la información, mediotelecomunicaciones, automoción, tecnologías de la información, medio ambiente e enerxía); á investigación pública e privada, e á potenciaciónambiente e enerxía); á investigación pública e privada, e á potenciación do sector servizos e laborais de consultoría.do sector servizos e laborais de consultoría.  Ten a súa disposición unha destacada dotación de servizosde apoyo:Ten a súa disposición unha destacada dotación de servizosde apoyo: seguridade, hostelería, mantenimiento, instalaciones para congresos yseguridade, hostelería, mantenimiento, instalaciones para congresos y conferencias, telecomunicaciones, apoyo e impulso a la investigación,conferencias, telecomunicaciones, apoyo e impulso a la investigación, desarrollo e innovación, cooperación,….desarrollo e innovación, cooperación,….  TAMAÑO: Son de tamaño mediano o pequeño e emplean a man deTAMAÑO: Son de tamaño mediano o pequeño e emplean a man de obra de elevada cualificación (o 50% del empleo corresponde aobra de elevada cualificación (o 50% del empleo corresponde a titulados superiores e casi o 30% dedicase a tareas de I+D).titulados superiores e casi o 30% dedicase a tareas de I+D).  IMPORTANCIA ACTUAL: – Estas empresas teñen hoxe unhaIMPORTANCIA ACTUAL: – Estas empresas teñen hoxe unha enorme importancia por varios motivos:enorme importancia por varios motivos:  A súa elevada inversión en I+DA súa elevada inversión en I+D  Reciben transferencia tecnolóxica das universidades cercanas e deReciben transferencia tecnolóxica das universidades cercanas e de outros parques e centros tecnolóxicos nacionais e internacionais cosoutros parques e centros tecnolóxicos nacionais e internacionais cos que cooperan e manteñen relacións e contactos.que cooperan e manteñen relacións e contactos.  O parque impulsa a transferencia de tecnoloxía e a difusión dlosO parque impulsa a transferencia de tecnoloxía e a difusión dlos resultados da investigación a outros parques e as empresas da rexión,resultados da investigación a outros parques e as empresas da rexión, de forma que actúa como locomotora tecnolóxica para as empresas dode forma que actúa como locomotora tecnolóxica para as empresas do entornoentorno
  70. 70.  PROBLEMÁTICA E GRADO DEPROBLEMÁTICA E GRADO DE DESENVOLVEMENTODESENVOLVEMENTO  As perspectivas de futuro de estas empresas deAs perspectivas de futuro de estas empresas de alta tecnoloxía e investigación son moialta tecnoloxía e investigación son moi favorables, xa que no actual contexto mundialfavorables, xa que no actual contexto mundial de globalización económica, a posición dosde globalización económica, a posición dos países e das rexions depende esencialmentepaíses e das rexions depende esencialmente da súa capacidade de xenerar ou incorporar ada súa capacidade de xenerar ou incorporar a innovación tecnolóxica. No País Vasco, estainnovación tecnolóxica. No País Vasco, esta ofrece a posibilidade de superar a aguda crisisofrece a posibilidade de superar a aguda crisis que afectó aos sectores industriais madurosque afectó aos sectores industriais maduros (asteleiros, sector metalúrxico) e de contribuir á(asteleiros, sector metalúrxico) e de contribuir á modernización e diversificación industrialmodernización e diversificación industrial

×