MfE It Creativity

1,259 views

Published on

  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

MfE It Creativity

  1. 1. ‫به نام خدا‬ ‫تحقيق كلسي مربوط به درس مباني و مديريت فناوري اطلعات‬ ‫رشته ي مهندسي فناوري اطلعات دانشگاه پيام نور گنبد كاووس‬ ‫ورودي 5831‬ ‫عنوان تحقيق: فناوري اطلعات در زمينه ي تفكر خلق‬ ‫استاد مربوطه: جناب مهندس بايلري‬ ‫دانشجو: سهيل اكبرزاده‬ ‫ايميل: ‪canopusoheil@gmail.com‬‬ ‫پاييز 6831‬ ‫فهرست‬
  2. 2. ‫مقدمه در زمينهي فناوري اطلعات ----------------------------------------------------------------------- 3‬ ‫خلقيت -------------------------------------------------------------------------------------------------- 5‬ ‫تعريف خلقيت از ديدگاه روانشناسي ---------------------------------------------------------------------- 5‬ ‫خلقيت از ديدگاه سازماني ------------------------------------------------------------------------------- 5‬ ‫فناوري اطلعات و خلقيت ------------------------------------------------------------------------------- 6‬ ‫نوآوري ------------------------------------------------------------------------------------------------- 7‬ ‫خلقيت و نوآوري چگونه با هم مرتبط شده اند؟ ----------------------------------------------------------- 7‬ ‫چگونه متغيرهاي ساختاري بر نوآوري اثر مي گذارند؟ ---------------------------------------------------- 8‬ ‫چگونه فرهنگ سازماني بر نوآوري اثر ميگذارد؟ -------------------------------------------------------- 8‬ ‫كدام متغيرهاي منابع انساني بر نوآوري اثر مي گذارند؟ --------------------------------------------------- 8‬ ‫ويژگيهاي افراد خلق ------------------------------------------------------------------------------------ 8‬ ‫فرصتهاي خلقيت --------------------------------------------------------------------------------------- 9‬ ‫اهميت خلقيت و نوآوري -------------------------------------------------------------------------------- 9‬ ‫ويژگيهاي سازمان خلق ------------------------------------------------------------------------------- 01‬ ‫نقش مدير در پرورش خلقيت -------------------------------------------------------------------------- 01‬ ‫خلقيت گروهي ---------------------------------------------------------------------------------------- 11‬ ‫پرورش خلقيت ---------------------------------------------------------------------------------------- 21‬ ‫نتيجه گيري -------------------------------------------------------------------------------------------- 31‬ ‫منابع -------------------------------------------------------------------------------------------------- 41‬ ‫مقدمه در زمينه فناوري اطلعات‬ ‫2‬
  3. 3. ‫الوين و هايدى تافلر در كتاب پيش به سوى تمدن جديد معتقدند كه در تاريخ جهان سه موج بزرگ تحول انقلبى‬ ‫را تجديد كرده است. اولين موج، انقلب كشاورزى است كه هزاران سال به طول انجاميد. دومين، انقلب صنعتى‬ ‫است كه نماد آن كارخانه هاى بزرگى است كه لولههاى پر از دود آن سر به آسمان گذاشته اند. اما سومين موج كه‬ ‫در حال حاضتر در آن قرار داريتتم، عصتر فناورى اطلعات و ارتباطات استت. بتا وقوع ايتتن انقلب (اطلعاتتى و‬ ‫ارتباطى) و گسترش پردامنه نفوذ رسانهها، موانع جغرافيايى و سياسى از پيش رو برداشته شده و بازارهاى جهانى‬ ‫واحدى شكل گرفته است.‬ ‫امروزه نيز براى دسترسى به داده ها و اطلعاتى كه در سراسر جهان منتشر شده است بايد از فناورى اطلعات‬ ‫سود جست و به نظر مى رسد بهترين راه پيش افتادن از ديگران، بهره بردارى كامل از فناورى اطلعات است. [‬ ‫‪]A‬‬ ‫فناوري اطلعات نقش مهمي در زندگي شخصي و كاري شهروندان بازي ميكند و اهميت آن نيز رو به فزوني‬ ‫است. امروزه حضور رايانه، ارتباطات، اطلعات رقومي، نرمافزارها- يعني عناصر عصر اطلعات- را در همه‬ ‫جا مشاهده ميكنيم.‬ ‫جداي از كساني كه فعالنه در جستجوي فرصتهايي براي بيشتر يادگرفتن دربارهي فناوري اطلعات هستند يا‬ ‫آنان كتته ترجيتتح ميدهنتتد ابداً چيزي دربارهي فناوري اطلعات ياد نگيرنتتد، عدهي بستتياري هستتتند كتته بتته ارزش‬ ‫بالقوهي فناوري اطلعات در زندگتي روزانهي خود اذعان دارنتتد و ميداننتتد كتته دستتيابي بته درك بهتتر از فناوري‬ ‫اطلعات، برايشان سودمند خواهد بود. دستيابي به چنين دريافتي بر عوامل چندي استوار است:‬ ‫‪‬فناوري اطلعات در يتك دورهي زمانتي نستبتً كوتاه، بتا هشدارهاي اندك و استاسً بدون ايتن كته اكثتر‬ ‫ا‬ ‫ا‬ ‫افراد، آمادگي آموزشي رسمي براي پذيرش آن را داشته باشند، وارد زندگي ما شده.‬ ‫‪‬بستياري از كستاني كته در حال حاضتر از فناوري اطلعات استتفاده ميكننتد درك بستيار محدودي از‬ ‫ابزارهايي كه مورد استفاده قرار ميدهند دارند، و بر اين باور (احتمالً درست) هستند كه به تمام و‬ ‫كمال از اين ابزارها استفاده نميكنند.‬ ‫‪‬بستياري از شهروندان در رويارويتي بتا فناوري اطلعات احستاس اعتماد بته نفتس يتا تستلط بر خويتش‬ ‫نميكنند، و علقمندند كه به اطميناني بيشتر از حد كنوني دست يابند.‬ ‫‪‬اظهارات ستتتايشبرانگيزي دربارهي فوايتتد بالقوهي فناوري اطلعات شده و عدهي بستتياري دوستتت‬ ‫دارند كه اين فوايد را به دست آورند.‬ ‫‪‬برختتي از شهروندان نگران آن هستتتند كتته تغييرات ناشتتي از فناوري اطلعات متضمتتن مخاطرات‬ ‫بالقوه در ارزشهاي اجتماعي، آزاديها، منافع اقتصادي، و… باشد و اين نگراني آنان را وا ميدارد‬ ‫كه در فناوري اطلعات آگاهتر شوند.‬ ‫‪‬و البته بايد به كنجكاوي طبيعي دربارهي چگونگي كار اين فناوري قدرتمند و فراگير اشاره كرد.‬ ‫اين انگيزههاي متعدد براي يادگيري هرچه بيشتر دربارهي فناوري اطلعات، موجب يك سؤال عمومي شد: هر‬ ‫كتس چته چيزي بايتد دربارهي فناوري اطلعات بدانتد تتا بتوانتد اكنون و در آينده، بته شيوهاي مؤثرتتر از آن استتفاده‬ ‫كنتد؟ پاستخ ايتن پرستش بتا ايتن واقعيتت كته فناوري اطلعات سريعً در حال تغييتر استت، پيچيدهتتر ميشود. از ظهور‬ ‫ا‬ ‫رايانهي الكترونيكي فقط پنجاه سال گذشته، «پيسي» (رايانهي شخصي ‪ )PC: Personal Computer‬كمتر از 02‬ ‫ستال ستن دارد و شبكهي جهانگستترد (وب:‪ )WWW:World Wide Web‬كمتتر از 5 ستال استت كته معروفيتت‬ ‫همگانتي يافتته. بتا وجود ايتن تحول ستريع، ارائهي يتك درس ثابتت و هميشگتي كته همواره مؤثتر و روزآمتد باشتد،‬ ‫ناممكن است.‬ ‫عمومً «ستواد رايانهاي» تداعيكنندهي نوعتي از «مهارت» استت، كته متضمتن كارآيتي در تعدادي از كاربردهاي‬ ‫ا‬ ‫رايانهاي امروز، مثتل واژهپردازي و پستت الكترونيكتي ميباشتد. بتا وجود سترعت تحولت، ستواد نيتز هدف بستيار‬ ‫محقري استتت، زيرا فاقتتد «دوام» لزم ميباشتتد. از آنجتتا كتته فناوري بتتا حالت جستتت و خيزوار، تغييتتر ميكنتتد،‬ ‫مهارتهاي كنوني كهنگي ميگيرند و راهي براي تبديل آنها به مهارتهاي تازه نيست. راه حل بهتر اين است كه‬ ‫افراد در پتي ستازگاري بتا تغييرات فناوري باشنتد. ايتن امتر مستتلزم يادگيري مطالب بنيانتي كافتي، در حدي استت كته‬ ‫فرد را قادر سازد مهارتهاي جديدي را، به شيوهاي مستقل و پس از پايان تحصيلت رسمي، كسب كند.‬ ‫3‬
  4. 4. ‫افراد متبحتتر در فناوري اطلعات قادرنتتد نظرات خود را بتته شكتتل خلق بيان كننتتد، دانتتش را دوباره فرمولبندي‬ ‫كنند و تركيب اطلعاتي جديدي بسازند. تبحر در فناوري اطلعات مستلزم يك فرايند يادگيري مادام العمر است كه‬ ‫در طتي آن، افراد بته طور مستتمر آنچته را كته ميداننتد بته كار ميبندنتد تتا از طريتق ستازگاري بتا تحولت و كستب‬ ‫دانش بيشتر، در بهكار بستن فناوري اطلعات در زندگي شخصي و كار خود، كارآمدتر باشند.‬ ‫تبحر در فناوري اطلعات مستلزم سه نوع دانش است:‬ ‫1.مهارتهاي امروزين‬ ‫2.مفاهيم بنياني‬ ‫3.قابليتهاي فكري‬ ‫اين سه نوع دانش، فرد را به شيوههاي مختلف براي تبحر در فناوري اطلعات آماده ميكنند.‬ ‫1. مهارت هاي امروزين‬ ‫مهارتهاي امروزيتن توانايتي استتفاده از كاربردهاي رايانهاي امروز هستتند كته افراد را قادر ميستازند فناوري‬ ‫اطلعات را بلفاصتله بته كار بندنتد. در بازار كنونتي كار، مهارت جزء استاسي آمادگتي شغلي استت. مهمتتر از همته‬ ‫اين كه مهارت، ذخيرهاي از تجربهي عملي با خود دارد كه بر مبناي آن ميتوان توانمنديهاي جديدي را بنا نهاد.‬ ‫2. مفاهيم بنياني‬ ‫مفاهيتم بنيانتي، انديشههتا و اصتول استاسي رايانههتا، شبكههتا و اطلعات هستتند كته شالودهي فناوري را تشكيتل‬ ‫ميدهنتتد. مفاهيتتم، چگونگتتي و چرايتتي فناوري اطلعات را توضيتتح ميدهنتتد، و بينشتتي نستتبت بتته فرصتتتها و‬ ‫محدوديتهاي آن در اختيار فرد ميگذارنتد. مفاهيتم، مواد خام درك فناوريهاي اطلعاتتي جديدي هستتند كته در حال‬ ‫ظهورند.‬ ‫3. قابليت هاي فكري‬ ‫قابليتهاي فكري، توانايي بهكاربستن فناوري اطلعات در وضعيتهاي پيچيده و دشوار، تلخيص تفكر سطح بال‬ ‫و محدودكردن آن به حدود بافتار(‪ )context‬فناوري اطلعات هستند. اين قابليتها، افراد را قادر ميسازند كه اين‬ ‫رستتانه را بتته نفتتع خويتتش جرح و تعديتتل كننتتد و در هنگام بروز مشكلت پيشبينينشده و ناخواستتته، از پتتس ايتتن‬ ‫مشكلت برآينتتتد. قابليتهاي فكري برانگيزندهي تفكتتتر انتزاعيتتتتر دربارهي اطلعات و جرح و اصتتتلح و ايجاد‬ ‫خلقيت در آن هستند.‬ ‫اين مهارتها كه پيوند نزديكي با استفادههاي امروز رايانه دارند، در طول زمان تغيير خواهند كرد، ولي مفاهيم‬ ‫و قابليتهتتا فارغ از محدودهي زمان هستتتند. مفاهيتتم، قابليتهتتا و مهارتهتتا- ستته وجتته متفاوت از دانتتش تبحتتر در‬ ‫فناوري اطلعات- ابعاد جداگانهاي را تشكيتل ميدهنتد، و ايتن بدان معنتا استت كته هتر فعاليتت مشخصتي كته مستتلزم‬ ‫فناوري اطلعات باشتد، عناصتر همهي ايتن سته نوع دانتش را لزم خواهتد داشتت. يادگيري مهارتهتا و مفاهيتم و‬ ‫كستب قابليتهاي فكري را ميتوان بدون ارجاع بته يكديگتر بته انجام رستاند، امتا چنيتن تلشتي، بته كستب ميزان قابتل‬ ‫توجهتي از تبحتر در فناوري اطلعات منجتر نخواهتد شتد. سته عنصتر تبحتر در فناوري اطلعات بتا هتم برابرنتد، هتر‬ ‫يك ديگري را تقويت ميكند، و همگي در امر تبحر در فناوري اطلعات، نقش اساسي دارند.‬ ‫تبحتر در فناوري اطلعات، از آن نظتر كته افراد متبحتر در فناوري اطلعات، بته تناستب فعاليتهاي شخصتي و‬ ‫حرفهاي خود دستت بته ارزيابتي، تمييتز، يادگيري، و بته كارگيري فناوري نويتن اطلعاتتي ميزننتد، شخصتي استت.‬ ‫آنچه براي يك نفر مناسب است به فرصتها، فعاليتها، و كاربردهاي تبحر در فناوري اطلعات بستگي دارد، كه‬ ‫همگي اين ها با حوزهي تخصص يا علقمندي و تفكر فرد، ملزمه دارند.‬ ‫تبحتر در فناوري اطلعات، تصتاعدي و پويتا نيتز هستت. از ايتن نظتر تصتاعدي استت كته مشخصتهي تبحتر در‬ ‫فناوري اطلعات، ستطوح گوناگون پيچيدگتي استت و صترفً تكگزارهاي (متبحتر/ نامتبحتر) نيستت؛ و پويتا استت، از‬ ‫ا‬ ‫4‬
  5. 5. ‫آن نظر كه تبحر در فناوري اطلعات، همراه با تحول در فناوري اطلعات، مستلزم يادگيري مادامالعمر و ارائهي‬ ‫خلقيت روز افزون است. [‪]B‬‬ ‫خلقيت‬ ‫از خلقيت quot; ‪ quot;CREATIVITY‬تعريفهاي زيادي شده است. در اينجا برخي از تعاريف مهم را مورد بررسي‬ ‫قرار مي دهيم:‬ ‫‪‬تلش براي ايجاد يك تغيير هدفدار در توان اجتماعي يا اقتصادي سازمان‬ ‫‪‬به كارگيري تواناييهاي ذهني براي ايجاد يك فكر يا مفهوم جديد‬ ‫‪‬توانايي پرورش يا به وجود آوردن يك انگاره يا انديشه جديد در بحث مديريت نظير به وجود آوردن‬ ‫يك محصول جديد‬ ‫‪‬طي كردن راهي تازه يا پيمودن يك راه طي شده قبلي به طرزي نوين‬ ‫تعريف خلقيت از ديدگاه روانشناسي‬ ‫خلقيت يكي از جنبه هاي اصلي تفكر يا انديشيدن است. تفكر عبارت است از فرايند بازآرايي يا تغييراطلعات و‬ ‫نمادهاي كسب شده موجود در حافظه درازمدت.‬ ‫تفكر بر دونوع است:‬ ‫1.تفكر همگرا‬ ‫2.تفكر واگرا‬ ‫تفكتر همگرا عبارت استت از فراينتد بازآرايتي يتا دوباره ستازي اطلعات و نمادهاي كستب شده موجود در حافظته‬ ‫درازمدت.‬ ‫تفكر واگرا عبارت است از فرايند تركيب و نوآرايي اطلعات و نمادهاي كسب شده موجود در حافظه درازمدت،‬ ‫خلقيت يعني تفكر واگرا.‬ ‫براساس اين تعريف خلقيت ارتباط مستقيمي با قوه تخيل يا توانايي تصويرسازي ذهني دارد. اين توانايي عبارت‬ ‫استت از فراينتد تشكيتل تصتويرهايي از پديده هاي ادراك شده در ذهتن و فراينتد يافتتن راههاي جديتد براي انجام دادن‬ ‫بهتر كارها. خلقيت يعني توانايي ارائه راه حل جديد براي حل مسائل، ارائه فكرها و طرحهاي نوين براي توليدات‬ ‫و خدمات جديد و استمرار آن پس از غيبت آن پديدهها.‬ ‫خلقيت از ديدگاه سازماني‬ ‫خلقيتتت يعنتتي ارائه فكتتر و طرح نويتتن براي بهبود و ارتقاي كميتتت يتتا كيفيتتت فعاليتهاي ستتازمان «مثل افزايتتش‬ ‫بهرهوري، افزايتش توليدات يتا خدمات، كاهتش هزينته هتا، توليدات ياخدمات از روش بهتتر، توليدات يتا خدمات جديتد‬ ‫و... [‪]C‬‬ ‫فناوري اطلعات و خلقيت‬ ‫خلقيت، استعدادي همگاني است و محدود به افراد خاصي نميشود. همه انسانها با اين توانايي به دنيا ميآيند و‬ ‫بتته وستتيله آموزش و اكتستتاب، ميتواننتتد آنرا پرورش دهنتتد و تكنيكهتتا و فرآيندهاي آن را بياموزنتتد. بديتتن ترتيتتب،‬ ‫خلقيتت، شامتل دو عنصتر استت: اول اينكته موهبتتي الهتي و همگانتي استت و دوم، شامتل هتر چيتز نويتي ميشود كته‬ ‫ارزشمند و كاربردي بوده، مبتني بر يافتهها و تجربههاي قبلي باشد و از روش علمي پيروي كند.‬ ‫خلقيتت، تنهتا شرط بقتا براي جوامتع و تمدنهاي امروزي بته شمار ميرود و براي هماهنگتي و انطباق بتا دنياي‬ ‫نوين، استفاده از توان خلق افراد ضروري است. «توين بي»، فيلسوف و مورخ مشهور معتقد است: «تنها چيزي‬ ‫5‬
  6. 6. ‫كه انسان را اشرف مخلوقات ساخته، توان تفكر خلق اوست و خلقيت به منزله مرگ و حيات يك جامعه به شمار‬ ‫ميرود». همچنين ميگويد: «هر تمدني كه به سوالت نو، پاسخهاي كهنه بدهد، زمان انحطاط آن فرا رسيده است».‬ ‫«تافلر» نيز در كتاب موج سوم، پس از معرفي دورههاي كشاورزي و انقلب صنعتي و ويژگيها و قوانين حاكم‬ ‫بر ايتن دورهها، عصر كنونتي را عصتر فراصتنعت و فناوري اطلعات ميدانتد و معتقتد استت كته تنهتا تفكري كته در‬ ‫اين عنصر ميتواند كارساز باشد، خلقيت است.‬ ‫حال با توجه به ضرورت پرورش خلقيت و انسانهاي خلق، جهت تداوم بقا در دنياي امروز، اين سوال مطرح‬ ‫ميشود كه چه بايد كرد؟ تجربه ديگر جوامع كه در مسير پيشرفت قرار گرفته و خلقيت را تجربه كردهاند، نشان‬ ‫ميدهد كه يگانه راه رسيدن به دنياي خلق و همراه شدن با جهان پيشرفته امروز، پذيرش جهانبيني خلق است.‬ ‫جهانبيني خلق ميگويد: «تغيير، تغيير كرده است» بدين معنا كه در گذشته، جهت پيشبيني آينده، روند گذشته‬ ‫مورد بررستي قرار ميگرفتت و براستاس تحليتل ايتن رونتد، تغييرات آينده پيشبينتي ميشتد. ليكتن براستاس جهانبينتي‬ ‫خلق، آينده، تعييتن كننده حال و آينده ميباشتد. بته عبارت ديگتر، جهان بينتي چهارده هزار ستاله گذشتته، براي تتبيين‬ ‫حال و آينده، كهنه و ناكارا است. بر دنياي امروز و آينده، اصولي حاكم است كه با اصول گذشتته در تضاد است و‬ ‫ما هرچه بر باورهاي گذشته جهت حل مسايل امروزمان اصرار ورزيم، مسايل بيشتر و پيچيدهتري پديد خواهد آمد.‬ ‫بنابرايتتن، برنامهريزي امروز بر مبناي قوانيتتن دورههاي گذشتتته، حركتتت در مستتير بيراهتته استتت و بستتياري از‬ ‫گرفتاريهايتي كته امروز بتا آن دستت بته گريبان هستتيم، بته دليتل عدم آگاهتي نستبت بته قوانيتن دنياي امروز استت.‬ ‫برنامهريزي و تدوين استراتژي براي آينده اگر فقط با رويكرد به قوانين گذشته باشد، مانند اين است كه ما بخواهيم‬ ‫اتومبيلي را با نگاه كردن به آينهاي كه عقب را نشان ميدهد برانيم. بنابراين، ميبايست آينده و قوانين آن را شناخت‬ ‫و حال و آينده را براساس اين قوانين، طرحريزي كرد.‬ ‫‪ ‬يگانه راه رسيدن به دنياي خلق و همراه شدن با جهان پيشرفته امروز، پذيرش جهانبيني خلق است.‬ ‫عليرغتتم ضرورت پذيرش جهان بينتتي خلق جهتتت تداوم بقتتا در جهان امروز، خلقيتتت در جامعتته متتا و ديگتتر‬ ‫كشورهاي در حال توستعه با دو مانع اساسي روبروست: يكتي، مانتع تاريخي است كه در واقتع، ناشي از روشهاي‬ ‫استتبدادي حكومتگران، پادشاهان، فرماندهان و مديران در طول تاريتخ استت. زيرا كته در ستايه چنيتن روشتي، تفكتر‬ ‫خلق كته نوعتي تفكتر واگرا استت رشتد نمييابتد. ديگري، مانتع فرهنگتي استت، فرهنتگ مطلقگرايتي و جزمانديشتي‬ ‫حاكم بر جامعه، امكان رشد روشهاي نسبيتگرا، احتمالگرا و در حقيقت، قابل انعطاف و واگرا را از بين ميبرد‬ ‫و در نتيجه، خلقيت، امكان بروز نمييابد. حال اين سوال اساسي مطرح است كه جامعه ايران با وجود سيستمهاي‬ ‫بوروكراتيك موجود و موانع مذكور، موضوع بقا در جامعه جهاني آينده را چگونه بررسي خواهد كرد؟ [‪]D‬‬ ‫خلقيت داراي سه مؤلفه است‬ ‫‪‬تخصص‬ ‫‪‬تفكر خلق‬ ‫‪‬انگيزش كه مي تواند دروني و بيروني باشد‬ ‫روبرت جي استرنبرگ و ليندا اي اوهارا در بررسي هاي خود شش عامل را در خلقيت افراد موثر دانسته اند:‬ ‫1.دانش: داشتن دانش پايه اي در زمينهاي محدود و كسب تجربه و تخصص در ساليان متمادي‬ ‫2.تواناينني عقلننني: توانايتتي ارائه ايده خلق از طريتتق تعريتتف مجدد و برقراري ارتباطات جديتتد در‬ ‫مسايل‬ ‫3.سنبك فكري: افراد خلق عمومتا در مقابتل روش ارائه شده از طرف ستازمان و مديريتت ارشتد ، ستبك‬ ‫فكري ابداعي را بر مي گزينند‬ ‫4.انگيزش: افراد خلق عموما براي به فعل درآوردن ايده هاي خود برانگيخته ميشوند‬ ‫5.شخصننيت: افراد خلق عمومتتا داراي ويژگيهاي شخصتتيتي ماننتتد مصتتر بودن، مقاوم بودن در مقابتتل‬ ‫فشارهاي بيروني و داخلي و نيز مقاوم بودن در مقابل وسوسه همرنگ جماعت شدن هستند‬ ‫6.محيط: افراد خلق عموما در داخل محيطهاي حمايتي بيشتر امكان ظهور مييابند.‬ ‫6‬
  7. 7. ‫اين محققان مشخص كردند كه عمدهترين دليل عدم كارايي برنامه هاي آموزش خلقيت، تاكيد صرف اين برنامه‬ ‫هتا بر تفكتر خلق بته عنوان يكتي از شتش منبتع موثتر در خلقيتت استت. جايتي كته ستاير عوامتل نيتز تاثيتر بستزايي در‬ ‫موفقيت و شكست برنامه هاي آموزش خلقيت ايفا مي كنند (استنبرگ و اوهارا 7991)‬ ‫جورج اف نلر در كتاب quot;هنر و علم خلقيتquot; براي خلقيت مراحل چهارگانه اي را بيان نموده اند:‬ ‫1.آمادگي(‪)preparation‬‬ ‫2.نهفتگي‬ ‫3.اشراق‬ ‫4.اثبات (‪)Verification‬‬ ‫از اين ديد، افراد خلق‬ ‫1.ابتدا با مسئله يا يك فرصت آشنا شده و سپس از طريق جمع آوري اطلعات با مسئله يا فرصت مورد‬ ‫نظر درگير مي شوند‬ ‫2.در مرحله بعتد افراد خلق روي مستئله تمركتز متي كننتد. در ايتن مرحله فعاليتت ملموستي مشاهده نمتي‬ ‫شود و فرد ستعي در نظتم دادن تفكرات، انديشته هتا، تجارب و زمينته هاي قبلي خود جهتت نيتل بته يتك‬ ‫ايده دارد‬ ‫3.درگيري ذهنتي عميتق فرد (خودآگاه و ناخودآگاه ) فراهتم كردن فرصتت (جهتت تفكتر بر مستئله ) بته‬ ‫خلق و ظهور ايدهاي جديد و بديع منجر مي شود‬ ‫4.در نهايت فرد خلق در صدد برمي آيد صلحيت و پتانسيل ايده خويش را به اثبات برساند.‬ ‫نوآوري‬ ‫منظور از نوآوري، خلقيت تجلي يافته و به مرحله عمل رسيده است، به عبارت ديگر، نوآوري يعني انديشه‬ ‫خلق تحقق يافته؛ نوآوري همانا ارائه محصول، فرايند و خدمات جديد به بازار است؛ نوآوري به كارگيري‬ ‫تواناييهاي ذهني براي ايجاد يك فكر يا مفهوم جديد است.‬ ‫خلقيت و نوآوري چگونه با هم مرتبط شده اند؟‬ ‫خلقيت به طور عام يعني توانايي تركيب انديشه ها به شيوه اي منحصر به فرد يا ايجاد ارتباطي غير معمول بين‬ ‫انديشته هتا. يتك ستازمان كته مشوق نوآوري استت ستاز مانتي استت كته ديدگاههاي ناشناختته بته مستايل يتا راه حلهاي‬ ‫منحصر براي حل مسايل را ارتقا مي دهد. نو آوري فرايند كسب انديشه اي خلق و تبديل آن به محصول و خدمت‬ ‫و يا يك روش عملياتي مفيد است. سه مجموعه از متغيرها وجود دارند كه مي توانند نوآوري را ايجاد كنند. آنها به‬ ‫ساختار سازماني، فرهنگ و توانايي منابع انساني مربوط ميشوند.‬ ‫چگونه متغيرهاي ساختاري بر نوآوري اثر مي گذارند؟‬ ‫بر استتاس پژوهشهاي گستتترده، بتتا توجتته بتته متغيرهاي ستتاختاري متتي توانيتتم ستته گزاره را بيان كنيتتم. اول اينكتته‬ ‫ساختارهاي مكانيكي اثري مثبت بر نوآوري دارند زيرا كه تخصص كاري آنها پايين تر است، قوانين كمتري دارند‬ ‫و عدم تمركز در آنها بيشتر از ساختارهاي مكانيكي است. همچنين انعطاف پذيري، قدرت انطباق و بارور كردن را‬ ‫كته پذيرش نوآوريهتا را آستان تتر متي كنتد، بيشتتر ميكننتد. دوم اينكته دستترسي آستان بته منابتع فراوان عامتل كليدي‬ ‫نوآوري است. فراواني منابع به مديران اين توانايي را مي دهد كه بتوانند براي نو آوري هزينه كنند و شكستها را‬ ‫بپذيرنتد. در نهايتت ارتباط بيتن واحدهتا بتا تستريع در كنتش متقابتل خطوط ستازماني بته شكستتن ستدهاي احتمالي در‬ ‫برابر نوآوري مدد مي رساند. البته هيچ يك از اين سه متغير نمي تواند وجود داشته باشد مگر اينكه مديران ارشد به‬ ‫اين سه عامل متعهد باشند.‬ ‫7‬
  8. 8. ‫چگونه فرهنگ سازماني بر نوآوري اثر ميگذارد؟‬ ‫سازمانهاي نوآور فرهنگي مشابه دارند. آنها تجربه كردن را تشويق مي كنند. آنها هم به موفقيتها و هم به شكستها‬ ‫پاداش ميدهند. آنها از اشتباهات تجربه كسب ميكنند. يك فرهنگ نوآور داراي هفت ويژگي زير است:‬ ‫1.پذيرش ابهام‬ ‫2.شكيبايي در امور غير عملي‬ ‫3.كنترل هاي بيروني كم‬ ‫4.بردباري در مخاطره‬ ‫5.شكيبايي در برخوردها‬ ‫6.تاكيد بر نتايج تا وسايل‬ ‫7.تاكيد بر نظام باز‬ ‫سازمان از نزديك محيط را كنترل مي كند و سريعا به تغييرات، آنطور كه اتفاق ميافتند پاسخ ميدهد.‬ ‫كدام متغيرهاي منابع انساني بر نوآوري اثر مي گذارند؟‬ ‫در مقوله منابتع انستاني در مييابيتم كته سازمانهاي نوآور فعالنته آموزش و توستعه دانتش اعضاي خود را آن طور‬ ‫كه روز آمد باشد تشويق ميكنند. امنيت شغلي در سطح عالي براي كاركنان خود فراهم مي آورند تا ترس از اخراج‬ ‫به خاطر اشتباه را كاهش دهند و به افراد جرأت مي دهند كه تغيير پذير باشند. زماني كه انديشه اي جديد تكامل مي‬ ‫يابد پيشتازان تغيير فعالنه و با شور و شوق انديشه را تعالي مي بخشند و آن را حمايت مي كنند، بر مشكلت چيره‬ ‫ميشوند و اطمينان ميدهند كه نوآوري به مرحله اجرا در خواهد آمد.‬ ‫ويژگيهاي افراد خلق‬ ‫روانشناسان سعي داشته اند تا مشخصات افرادي كه داراي سطح باليي از خلقيت هستند مشخص كنند، «استيز»‬ ‫عوامل زير را براي افراد خلق بيان داشته است:‬ ‫1.سلمت رواني و ادراكي: توانايي ايجاد تعداد زيادي ايده به طور سريع‬ ‫2.انعطاف پذيري ادراك: توانايي دست كشيدن از يك قاعده و چارچوب ذهني‬ ‫3.ابتكار: توانايي در ايجاد و ارائه پيشنهادهاي جديد‬ ‫4.ترجيح دادن پيچيدگي نسبت به سادگي: توجه كردن و درنظرگرفتن چالشهاي جديدمسائل پيچيده‬ ‫5.استقلل راي و داوري: متفاوت بودن از همكاران در ارائه نظرات و انديشه هاي نو عده اي ديگر‬ ‫ويژگيهاي افراد خلق را به صورت زير دسته بندي مي كنند:‬ ‫‪‬خصوصيات ذهني‬ ‫‪‬كنجكاوي‬ ‫‪‬دادن ايده هاي زياد درباره يك مسئله‬ ‫‪‬ارائه ايده هاي غيرعادي‬ ‫‪‬توجه جدي به جزئيات‬ ‫‪‬دقت و حساسيت نسبت به محيط به خصوص به نكاتي كه درنظر ديگران عادي به شمارمي روند‬ ‫‪‬روحيه انتقادي‬ ‫‪‬علقه وافر به آزمايش كردن و تجربه‬ ‫‪‬نگرش مثبت نسبت به نوآفريني خصوصيات عاطفي‬ ‫‪‬آرامش و آسودگي خيال‬ ‫‪‬شوخ طبعي‬ ‫8‬
  9. 9. ‫‪‬علقه به سادگي و بي تكلمي در نوع لباس و جنبههاي گوناگون زندگي‬ ‫‪‬دلگرمي و اميد به آينده‬ ‫‪‬توانايي برقراري ارتباط عميق و صميمانه با ديگران‬ ‫‪‬اعتماد به نفس و احترام به خود‬ ‫‪‬شهامت در خصوصيات اجتماعي‬ ‫‪‬پيش قدمي در قبول و رويارويي با مسايل‬ ‫‪‬مسئوليت پذيري و توانايي سازمان دادن به فعاليت هاي گوناگون‬ ‫‪‬قدرت جلب حس اعتماد و اطمينان ديگران‬ ‫فرصتهاي خلقيت‬ ‫فرصتهاي خلقيت در چهار گروه فرصت داخلي و سه گروه فرصتهاي خارجي تقسيم بندي شده است.‬ ‫فرصتهاي داخلي شامل:‬ ‫1.وقايع غيرمنتظره مثل شكستها يا موفقيتهاي غيرمنتظره‬ ‫2.ناسازگاريها‬ ‫3.نيازهاي فرايندي‬ ‫4.تغييرات در صنايع و بازارها‬ ‫سه فرصت خارجي در محيط علمي و اجتماعي سازمان نيز عبارت است از:‬ ‫1.تغييرات جمعيتي‬ ‫2.تغيير نگرش‬ ‫3.دانش جديد‬ ‫اهميت خلقيت و نوآوري‬ ‫خلقيت و نوآوري موجب خواهد شد كه موارد ذيل تحقق يابد:‬ ‫‪‬رشد و شكوفايي استعدادها و سوق به سوي خودشكوفايي‬ ‫‪‬موفقيتهاي فردي ، شغلي و اجتماعي‬ ‫‪‬پيدايش سازمان‬ ‫‪‬توليدات و خدمات‬ ‫‪‬افزايش كميت، تنوع توليدات و خدمات‬ ‫‪‬افزايش كيفيت توليدات و خدمات و موفقيت در رقابت‬ ‫‪‬كاهش هزينه ها، ضايعات و اتلف منابع‬ ‫‪‬افزايش انگيزش كاري كاركنان سازمان‬ ‫‪‬ارتقاي سطح بهداشت رواني و رضايت شغلي كاركنان سازمان‬ ‫‪‬ارتقاي بهره وري سازمان‬ ‫‪‬موفقيت مجموعه مديريت و كاركنان سازمان‬ ‫‪‬رشد و بالندگي سازمان‬ ‫‪‬تحريك و تشويق حس رقابت‬ ‫‪‬كاهش بوروكراسي اداري «كاهش پشت ميزنشيني ومشوق عمل گرايي»‬ ‫‪‬تحريك و مهياكردن عوامل توليد [‪]E‬‬ ‫ويژگيهاي سازمان خلق‬ ‫9‬
  10. 10. ‫برخي از ويژگيهاي سازمان خلق عبارتند از:‬ ‫‪‬رقابت كامل و فشرده است: در يك سازمان درصورتي خلقيت صورت ميپذيرد كه رقابت كامل در‬ ‫آن حاكم باشد.‬ ‫‪‬فرهنگ: يكي از عوامل عمده اي كه به بالندگي مديريت كمك مي كند فرهنگ مردم است. برپايه يك‬ ‫فرهنتگ خوب، اتلف وقتت گناه محستوب متي شود. بديهتي استت درچنيتن بستتر مناستبي جهتت رقابتت،‬ ‫خلقيت يا سازمانهاي پويا بهتر شكل ميگيرد.‬ ‫‪‬دستترسي بتته مديران: ستازمانهاي خلق بر ايتن اعتقاد هستتند كته دانتش در ستطح ستازمان بته وفور‬ ‫پراكنده شده استت و مديران بته راحتتي متي تواننتد افكار و نظرات ديگران را مستتقيم و بدون واستطه‬ ‫دريافت كنند.‬ ‫‪‬احترام بته افراد: ويژگتي ديگتر ستازمان خلق احترام بته افراد استت و آنهتا باور دارنتد كته متي تواننتد‬ ‫همگام با نيازهاي سازمان، رشد كنند.‬ ‫‪‬ارائه خدمات مردمي: هدف نهايي در اين سازمانها توجه به نيازمنديهاي جامعه و جلب رضايت آحاد‬ ‫مردم استت. در ستازمان خلق افراد داراي يتك تخصتص ويژه نيستتند و ايتن امكان را دارنتد كته براي‬ ‫قرارگرفتن درجايگاه مناسب گردش شغلي داشته باشند.‬ ‫‪‬كار گروهي: روابط دائمي و بلند مدت كاركنان با اين نوع سازمانها و در نتيجه برخورداري آنها از‬ ‫امنيت شغلي از ديگر ويژگيهاي اين سازمانهاست.‬ ‫‪‬استقبال مديران از عامل تغيير: در اين سازمانها تمامي مديران، مسئله تغيير را به عنوان تنها عامل‬ ‫ثابتت و گريزناپذيتر متي داننتد و بتا خشنودي آن را پذيرفتته و در برابر آن مقاومتت نمتي كننتد. طتبيعي‬ ‫استتت در چنيتتن ستتازماني ضرورت ندارد كتته مديتتر بختتش زيادي از وقتتت خود را براي جلوگيري‬ ‫برخورد با تغييرات اختصاص دهد زيرا همه به اين باور رسيده اند كه تغيير يك ارزش مثبت است.‬ ‫نقش مدير در پرورش خلقيت‬ ‫نقتش مديريتت در مجموعته هايتي كته خلقيتت و نوآوري از ضروريات و عامتل اصتلي استت بستيار مهتم و حستاس‬ ‫استت. زيرا مديريتت متي توانتد توانايتي و استتعداد خلقيتت و نوآوري را در افراد ايجاد، ترويتج و تشويتق كنتد و يتا‬ ‫رفتار و عملكرد آنها ميتواند مانع اين امر حياتي شود. هنر مدير خلق عبارت است از استفاده از خلقيت ديگران و‬ ‫پيداكردن ذهنهاي خلق. مديرخلق بايد فضايي بيافريند كه خود بتوانتد خلق باشد و افراد سازمان را هم نيز براي‬ ‫خلقيت تحريك كند و اين فضا، فضايي است كه از كار روزمره به دور است و به نحوي تفويض اختيار ميكند تا‬ ‫هركسي خود مشكل خود را حل كند.‬ ‫براي اينكه افراد در سازمان به تفكر بپردازند بايد محيطي ايجاد شود كه در آن به نظريات و انديشه ها امكان بروز‬ ‫داده شود. يكتي از شيوه هاي بستيار مهتم و پرجاذبته پرورش شخصتيت انستانها و هميتن طور خلقيتت و نوآوري و‬ ‫حتي رشد اجتماعي مشورت است وبدون ترديد افرادي كه اهل مشورت هستند از عقل و فكر بيشتري برخوردارند‬ ‫و آنان كته اهتل آن نيستتند از ايتن امتياز بهره اي ندارنتد. يتك ستازمان خلق تتا اندازه زيادي بته خودكنترلي كاركنانتش‬ ‫وابسته است . خودكنترلي خود را در خواستن و تمايل براي ارائه ابتكار و خلقيت به نمايش ميگذارد.‬ ‫مديران ميتوانند هر سته مولفته خلقيت يعني تخصص، مهارتهاي تفكتر خلق و انگيزش را تحت تاثيتر قرار دهنتد.‬ ‫امتتا واقعيتتت آن استتت كتته تاثيرگذاري بر دو مولفتته اول بستتيار دشوارتتتر و وقتگيرتتتر از انگيزش استتت، انگيزش‬ ‫درونتي را ميتوان حتتي بتا تغييرات جزئي در محيتط ستازمان بته طور قابتل ملحظهاي افزايتش داد. ايتن بدان معنتا‬ ‫نيستت كته مديران بايتد بهبود تخصتص و مهارتهاي تفكتر خلق را فراموشكننتد. امتا زمانيكته اولويتبندي در اقدام‬ ‫مطرحميشود، آنها بايد بدانند كه اقدامات موثر بر انگيزش دروني، نتايج فوريتري را موجب خواهند شد.‬ ‫خلقيت گروهي‬ ‫سازمانها مي توانند از انواع تكنيك هاي توسعه خلقيت گروهي به شكل جدي و مستمر استفاده كنند. اين تكنيك ها‬ ‫از اين قرارند:‬ ‫1.تكنيك تحرك مغزي(طوفان فكري)‬ ‫2.تكنيك خلقيت شش كله تفكر‬ ‫01‬
  11. 11. ‫3.گردش تخيلي‬ ‫4.تفكر موازي‬ ‫5.ارتباط اجباري‬ ‫‪ ‬تكنيك تحرك مغزي(طوفان فكري)‬ ‫يكتي از تكنيتك هاي متداول در ايجاد خلقيتت و فعال ستاختن انديشههتا بته صتورت گروهتي، تكنيتك تحرك مغزي‬ ‫است. در اين تكنيك مستئلهاي به يك گروه كوچتك ارائه شده و از آنان خواسته ميشود فيالبداهه و به سرعت به آن‬ ‫واكنش نشان داده و براي آن پاسخي بيابند. پاسخها بر روي تابلويي نوشته ميشوند به طوري كه همه اعضاي جلسه‬ ‫ميتوانند آنها را ببينند. اين امر باعث ميشود تا ذهن اعضا به فعاليت بيشتري پرداخته و جرقهاي از يك ذهن باعث‬ ‫روشني ذهن ديگري شود. اولين دليل اثربخشي تحرك مغزي افزايش قدرت خلقيت در گروه است، افراد در حالت‬ ‫گروهتي بيستش از حالت انفرادي قدرت تصتور خلق بروز ميدهنتد. رقابتت نيتز عامتل ديگري استت كته در جلستات‬ ‫تحرك مغزي مومجب افزايش اثربخشي ميگردد. همچنين عدم وجود انتقاد و يا ارزيابيهاي سريع باعث ميشود تا‬ ‫اعضاي جلسه با فراغت خاطر به اظهارنظر بپردازند و محيطي مساعد براي خلقيت ايجاد گردد. نكته ديگري كه‬ ‫در موثر بودن تحرك مغزي قابل ذكر است فيالبداهه بودن نظرات است.‬ ‫‪ ‬تكنيك خلقيت شش كله تفكر‬ ‫«ادوارد دوبونتو» پدر تفكتر خلق در كتاب «ششكله تفكتر» يتك روش خلقانته ارايته ميكنتد و از طريتق آن‬ ‫ميكوشد نشست افراد به دور يكديگر را به اقدامي ثمربخش و كارا تبديل كند. «دوبونو» سعي ميكند به كساني كه‬ ‫به دور هم جمع ميشوند، بياموزد كه به تفكر خود نظم دهند و آنگاه در اين ميان، به راههاي خلقانه بينديشند و با‬ ‫يك هماهنگي مدبرانه نتايج را طبقهبندي و اولويتبندي كرده و در تصميمگيريها از آن استفاده كنند.‬ ‫‪ ‬گردش تخيلي‬ ‫در سال 1961 روانشناسي به نام گوردون ( ‪ )W.J.Gordon‬نتايج پژوهشهاي 01 ساله خود را در مورد افراد‬ ‫خلق منشر كرد و ضمن آن اعلم داشت كه ذهن آدمي به هنگام ابراز خلقيت و ابتكار در يك حالت خاص رواني‬ ‫استت كته اگتر بتوانيتم آن حالت را ايجاد كنيتم خلقيتت امكان وجود مييابتد. او در گروههاي ايجاد خلقيتت اعضاي‬ ‫گروه را از طريتتق بهكارگيري يتتك جريان تمثيلي و استتتعارهاي بتته گردشتتي تخيلي ترغيتتب ميكرد و در ايتتن حالت‬ ‫ايدهها و نظرات بديعي را كشف ميكرد. ذهن افراد در اين گردش خيالي با دستاويز استعارهها به نكاتي نو كه هدف‬ ‫جلسته خلقيتت بود ميرستيد و روابتط تازهاي را بيتن پديدههتا پيدا ميكرد. آنان پديدههايتي را كته چندان تجانستي بتا هم‬ ‫نداشتند تلفيق و تركيب مي كردند و به ايدههاي جديدي دست مييافتند. در جلسات خلقيت به كمك استعاره و تخيل‬ ‫كار تلفيتتق و تركيتتب در ذهتتن افراد انجام ميگرفتتت و از ايتتن رو روش «گوردون» را شيوه تلفيتتق نامتجانستتها (‬ ‫‪ ) Synectics‬نيز ناميده اند. تهييج ذهني يا تكنيك گوردون روشي است بسيار مناسب جهت يافتن راه حلهاي جديد‬ ‫براي مستئله و نيتز براي اكتشافات علمتي و فنتي. ايتن روش فرايندي خاص و منحصتر بته فرد و در عيتن حال موثتر‬ ‫دارد.‬ ‫فرايند به كارگيري اين رويكرد عبارت است از:‬ ‫1.شناسايي و تجزيه وتحليل مشكل به منظور رسيدن به ماهيت و جوهره آن‬ ‫2.كشف راه حلهايي براي آن جوهره ازطريق ديدگاه غيرمرتبط با موضوع‬ ‫3.تلش براي تبديل راه حلهاي به دست آمده به راه حل نهايي (در جلساتي كه از اين روش استفاده مي‬ ‫شود‬ ‫فقط رهبر گروه از اصل موضوع اطلع دارد و موضوعي كه مطرح مي شود دقيقا اصل موضوع نيست بلكه‬ ‫موضوعي نزديك به آن است.‬ ‫‪ ‬تفكر موازي‬ ‫واضتتع ايتتن شيوه «ادوارد دوبونتتو» روش معمول تفكتتر را هماننتتد حفتتر گودالي توصتتيف ميكنتتد كتته بتتا افزايتتش‬ ‫اطلعات فرد همان گودال را عميق تر ميسازد و از ديدن جاهاي ديگر براي حفر كردن باز مي ماند در حالي كه‬ ‫تفكتر موازي نگاه فرد را بته نقاط جديتد معطوف ميستازد و اطلعات و تجربههاي جديتد صترفا بته انديشههاي قبلي‬ ‫افزوده نميشود، بلكته آنهتتا را تغييتر داده و الگتتو و ستاختار جديدي را ايجاد متي كنتد. يكتي از راههاي تحقتتق تفكتر‬ ‫ت‬ ‫موازي، ايجاد يك انديشه واسطه غيرممكن (‪ )Intermediate impossible‬است. اين انديشه موجب طيران فكر و‬ ‫11‬
  12. 12. ‫ذهتن شده و بتا تعديتل آن ميتوان بته انديشته نتو و عملي دستت يافتت. راه ديگتر در تفكتر موازي پيونتد تصتادفي استت.‬ ‫فرض كنيد كتاب فرهنگ لغت را ميگشاييد و لغاتي را ميخوانيد و ميكوشيد تا آن را با موضوع مورد نظر پيوند‬ ‫داده و به نتيجهاي برسيد. در اين كار شما از روش پيوند تصادفي استفاده كردهايد.‬ ‫‪ ‬ارتباط اجباري‬ ‫يكتي ديگتر از شيوههاي آشكار ستاختن خلقيتهتا و ظاهتر ستاختن توانايتي آفرينندگتي موجود در افراد شيوه ارتباط‬ ‫اجباري استت. در ايتن شيوه همان طور كته از نام آن استتفاده ميشود بايتد بيتن دو گروه از پديده هتا ارتباطتي اجباري‬ ‫ايجاد كرد. [‪]F‬‬ ‫پرورش خلقيت‬ ‫همه روان شناسان پرورشي و متخصصان آموزشي معتقدند که توانايي هاي خلقانه و شيوه هاي فکري واگرا را‬ ‫مي توان به افراد، به ويژه به کودکان و نوجوانان، آموزش داد كه به طور خلصه به چند اصل کلي براي پرورش‬ ‫خلقيت مي توان اشاره کرد.‬ ‫1.تجارب کودکان را بته موقعيتت هاي خاص محدود نکنيتد. ستؤالتي بپرستيد کته بتا چرا و چگونته آغاز‬ ‫مي شونتد، نته کجا و چه کسي و چه وقت. سؤال هايي طرح کنيتد کته داراي جواب هاي متعدد باشند.‬ ‫ستؤال هايتي کته تنهتا يتک جواب دارنتد منجتر بته تفکتر همگرا متي شونتد، ستؤال هايتي کته جواب هاي‬ ‫متعددي را در يادگيرنده بر مي انگيزانند شوق تفکر واگرا و آفرينندگي است.‬ ‫2.براي طرح ستؤال هتا و انديشته هاي غيتر معمول و بديتع ارزش قائل شويتد. از ستؤال هاي غيتر معمول‬ ‫کته از ستوي دانتش آموزان طرح متي شونتد و شمتا از عهده جواب آنهتا بر نمتي آييتد نهراستيد. بته آنهتا‬ ‫کمک کنيد و با همکاري يکديگر به جستجو براي يافتن جواب اين سؤالت بپردازيد.‬ ‫3.فرصت هايي براي خود آموزي و يادگيري اکتشافي در اختيار يادگيرندگان قرار دهيد.‬ ‫4.نسبت به تفاوت هاي فردي يادگيرندگان با احترام برخورد کنيد. گورتزل (2691- ‪ )Gortzel‬پس از‬ ‫بررسي شرايط پرورشي 004 نفر از افراد برجسته قرن بيستم تأثير شرايط پرورشي آموزشگاه ها و‬ ‫روش آموزشتي معلمان را بر رشتد توانايتي هاي خلق در کودکان را بته ايتن گونته بيان داشتته استت.‬ ‫quot;معلمانتي کته بيتش از معلمان ديگتر مورد احترام و علقته افراد نخبته مورد مطالعته متا قرار داشتنتد،‬ ‫معلمانتي بودنتد کته بته ايتن افراد امکان متي دادنتد تتا متناستب بتا توانايتي هايشان پيتش برونتد. فرصتت‬ ‫فعاليت کردن در موضوعات دلخواهشان را به آنها مي دادند و آنها را به تفکر وا مي داشتند و کتاب‬ ‫هاي مهيج به آنها معرفي مي کردندquot;.‬ ‫5.رفتارهاي خلقانه را براي کودکان سر مشق قرار دهيتد. يلون و نيستاين (7791) در اين مورد گفته‬ ‫انتد: quot;دانتش آموزان کلس پنجتم ابتدايتي پتس از مشاهده رفتارهاي خلق نشان داده شده در يتک فيلم يتا‬ ‫از سوي معلم، رفتارهاي خلق از خود نشان داده اندquot;.‬ ‫6.از روش هتا و فنون ويژه بال بردن ستطح آفرينندگتي استتفاده کنيتد. معروف تريتن ايتن روش هتا روش‬ ‫بارش مغزي استت. در ايتن روش معلم مستأله اي را بته دانتش آموزان متي دهتد و از آنهتا متي خواهتد تتا‬ ‫هر چه راه حل براي مسأله به ذهنشان مي رسد بگويند. معلم دانش آموزان را براي دادن راه حل ها‬ ‫و اظهار نظرهاي مختلف تقويت مي کند ولي پيش از ارايه تمامي راه حل ها از سوي دانش آموزان،‬ ‫درباره آنها هيچ گونه اظهار نظري نمي نمايد.‬ ‫7.روش آموزش ديگري کته منجتر بته بال بردن ستطح فعاليتت هاي خلق يادگيرندگان متي شود، آموزش‬ ‫مهارت هاي پژوهشي (‪ )Research Skill‬است. آموزش مهارت هاي پژوهشي به طرح و آزمودن‬ ‫فرضيته از ستوي يادگيرندگان کمتک متي کننتد. روش هاي درستت طرح فرضيته و آزمون فرضيته از‬ ‫سوي يادگيرندگان کمک مي کند. روش هاي درست طرح فرضيه و آزمون فرضيه به وسيله کودکان‬ ‫منجر به ايجاد طرز تفکر خلقانه در آنها مي شود.‬ ‫علوه بر روش هاي فوق روش مطالعته خلقانته (‪ )Creative Study‬نيتز روش موثري در آموزش خلقيتت‬ ‫است. تورنس و هارمون (1691) نشان داده اند که مي توان به کودکان آموزش داد تا مطالب را به طور خلقانه‬ ‫بخوانند. آنها در اين باره راهنمايي هاي زير را در اختيار دانش آموزان قرار داده اند:‬ ‫21‬
  13. 13. ‫1.وقتتي کته بته خواندن مطالب يتک کتاب متي پردازيتد بته مورد استتفاده هاي مختلف اطلعاتتي کته در آن‬ ‫کتاب بته آنهتا بر متي خوريتد بينديشيتد. خيلي اهميتت دارد بته راههايتي کته متي توانيتد اطلعات خوانده‬ ‫شده را در زندگي شخصي و حرفه اي خود به کار ببنديد فکر کنيد.‬ ‫2.تنها به اين سوال اکتفا نکنيد که مولف چه مي گويد؛ از خود بپرسيد که چگونه مي توانم آنچه را که‬ ‫نويسنده نوشته است، مورد استفاده قرار دهم. تنها به يک مورد اکتفا نکنيد تا آنجا که مي توانيد موارد‬ ‫استفاده هاي بيشتري را بيابيد و بعضي از آنها را براي مصارف آينده خود يادداشت کنيد. ممکن است‬ ‫مدتتي وقتت لزم باشتد تتا ايتن نوع مطالعته کردن را بياموزيتد. بتا ايتن حال مأيوس نشويتد بعتد از دو سته‬ ‫روز خواهيد ديد که مي توانيد اين روش مطالعه را به راحتي به کار ببنديد. [‪]G‬‬ ‫نتيجه گيري‬ ‫گسترش و سرعت تغييرات در سراسر جهان باعث شده كه خلقيت بيش از پيش اهميت يابد، كشورها فقط با ابتكار‬ ‫و نوآوري متي تواننتد خود را بتا شرايتط جديتد وفتق داده و همگام بتا دگرگونيهتا بته پيتش رونتد. بديهتي استت در دنياي‬ ‫پيچيده كنوني، سازمانهايي در رقابت با سايرين موفق ترند كه بتوانند از فرصتهاي پيشرو، به بهترين نحو استفاده‬ ‫كنند و اين امر جز با افزايش خلقيت و نوآوري امكان پذير نيست. از مهمترين راهكارهاي ايجاد و افزايش خلقيت‬ ‫در كاركنان كته بايتد توسط مديران به كار بسته شود يكتي افزايش انگيزش در ميان كاركنان است، انتصاب متناسب‬ ‫افراد بتا تخصتص آنهتا و عدم اجبار شغتل نامناستب بته افراد، ايجاد هماهنگتي مناستب بتا كاركنان، دادن آزادي عمتل و‬ ‫تفويتض اختيار نيتز از عوامتل افزايتش انگيزش درونتي بته شمار ميرونتد همچنيتن در اختيار قرار دادن منابتع مهمتي‬ ‫چون زمان و تخصيص منابع مالي نيز انگيزش را در افراد افزايش ميدهد، ايجاد گروههاي كاري و حمايت متقابل‬ ‫اعضاي گروه و نيتز تركيتب انديشههاي متفاوت ميتوانتد اشتياق افراد را بته كار و دستتيابي بته هدف افزايتش داده و‬ ‫در نتيجته تجربيات و مهارتهاي تفكتر خلق را ارتقتا ميبخشتد، پاداش و تشويتق، ارتقاي شغلي، اعتنتا و اعتماد، عدم‬ ‫ارزيابيهاي بتتتي مورد و وقتتتت گيتتتر و ايجاد فضاي كاري آرام و بدون ترس و بيتتتم، حمايتتتت ستتتازماني، تقويتتتت‬ ‫همكاريهاي متقابتتل و احستتاس هدف مشترك بيتتن كاركنان و مديران و ايجاد جذابيتتت كاري براي كاركنان، همتته از‬ ‫جمله عوامل مهمي هستند كه مديران با تأثير بر آنها و نيز اثرگذاري بر روي دو مؤلفه ديگر يعني تخصص و تفكر‬ ‫خلق، مي توانند به ارتقا و پيشرفت سازمان خود و در نتيجه ترقي جامعه كمك كنند. [‪]H‬‬ ‫منابع‬ ‫[‪ :]A‬قرن 12 عصر مغزافزار – تلخيص خبر روزنامه ي جوان - ‪ – www.iritn.com‬يك شنبه، 91 آبان 4831‬ ‫[‪ :]B‬معرفي فناوري اطلعات – دانشگاه علوم پزشكي و خدمات بهداشتي درماني استان فارس – واحد فناوري‬ ‫اطلعات - ‪www.sums.ac.ir‬‬ ‫[‪ :]C‬خلقيت در مديريت (1) – ناهيد محمدي - ‪ - www.iritn.com‬پنج شنبه، 02 شهريور 5831‬ ‫[‪ :]D‬اخبار علمي پژوهشي - خلقيت شرط بقا - ‪ - www.nipc.net‬خبر نامه شماره 41 ، فروردين 4831‬ ‫[‪ :]E‬منبع ‪C‬‬ ‫[‪ :]F‬خلقيت در مديريت (2) - ناهيد محمدي - ‪ – www.iritn.com‬شنبه، 12 شهريور 5831‬ ‫[‪ :]G‬آموزش خلقيت – روح ال آقا صالح – پنج شنبه، 6 اسفند 3831‬ ‫[‪ :]H‬منبع ‪F‬‬ ‫31‬
  14. 14. ‫پايان‬ ‫41‬

×