TRANSICIÓN E CONSOLIDACIÓN DA DEMOCRACIA

1,437 views

Published on

Published in: News & Politics, Career
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,437
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
203
Actions
Shares
0
Downloads
90
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

TRANSICIÓN E CONSOLIDACIÓN DA DEMOCRACIA

  1. 1. HISTORIA DE ESPAÑA TRANSICIÓN E CONSOLIDACIÓN DA DEMOCRACIA
  2. 3. 1. TRANSICIÓN. <ul><li>Transición democrática = proceso histórico de paso dunha ditadura á normalidade democrática. Cronoloxía controvertida para historiadores: </li></ul><ul><li> Para algúns: 1975 (morte de Franco) a 1977 (Lei de Reforma Política  eleccións democráticas. </li></ul><ul><li> Para outros: 1975 a 1978 (Promulgación Constitución). </li></ul><ul><li> Outros á prolongan até 1982 (vitoria electoral do PSOE) ou incluso a 1986 (entrada de España na CEE). </li></ul><ul><li>Trazos característicos da Transición: </li></ul><ul><li> Equilibrio entre reforma e ruptura  desaparición das institucións franquistas sen necesidade de rupturas revolucionarias. </li></ul><ul><li> Consenso : acordo entre forzas políticas e sociais  “ olvido necesario” da Guerra Civil. </li></ul><ul><li> Lexitimación popular dos cambios e acordos  referendo para aprobación da Lei de Reforma Política e da Constitución do 78, eleccións do 77. </li></ul>
  3. 4. <ul><li>A) PROCLAMACIÓN DE XOÁN CARLOS I. </li></ul><ul><li>Morte de Franco (20 de novembro 1975)  mecanismos de sucesión do estado franquista (Lei de Sucesión, 1947)  proclamación de Xoán Carlos I coma rei de España e Xefe do Estado, tras xuramento das Leis e Principios Fundamentais do Movemento. Gran parte da oposición democrática vía no novo rei un mero continuador da obra de Franco. </li></ul><ul><li>O novo rei accedía ao trono en virtude da legalidade franquista pero non seguindo a lexitimidade dinástica, que correspondía ao seu pai Don Xoán de Borbón  demora da solución ata maio de 1977  cesión de dereitos dinásticos de Don Xoán ao seu fillo. </li></ul>
  4. 5. <ul><li>B) O PRIMEIRO GOBERNO DA MONARQUÍA. </li></ul><ul><li>- Continuación de Arias Navarro coma presidente de goberno  composición heteroxénea  todas as familias do franquismo representadas, dos máis conservadores aos reformistas: </li></ul><ul><li> Continuistas (Arias Navarro): permanencia modelo franquista con algunhas reformas (concesión dalgúns dereitos). </li></ul><ul><li> Reformista-continuista (Manuel Fraga): tímida reforma política (sufraxio universal para elección do Congreso, non do Senado) e continuación do sistema franquista. </li></ul><ul><li> Reformista (Adolfo Suárez): consecución dunha verdadeira democracia. </li></ul><ul><li>- Carlistas dividíronse en 2 ramas (socialista e conservadora)  enfrontamento armado nunha manifestación en Montejurra (maio 1976)  desaparición política do carlismo. </li></ul>
  5. 6. <ul><li>A oposición democrática reclamaba o restablecemento inmediato da democracia e a ruptura coas institucións franquistas  formación Coordinación Democrática ( Plataxunta ) = organismo que unía a todas as forzas da oposición democrática. </li></ul><ul><li>- Paralización de reformas por Arias e o búnker   conflictividade laboral (folgas e manifestacións) por motivos económicos (crise e reconversión  despidos, alza prezos), políticos (reivindicacións democráticas e nacionalistas, sobre todo en Cataluña)  dura represión polo goberno (5 mortos en Vitoria). </li></ul><ul><li>- Estas accións  evidencia do inmobilismo do goberno Arias Navarro  demostración de ineficacia para afrontar reformas democráticas  demisión de Arias (forzada polo rei) en xullo de 1976. </li></ul>
  6. 7. <ul><li>C) GOBERNO DE ADOLFO SUÁREZ: INICIO DAS REFORMAS. </li></ul><ul><li>Demisión Arias  Xoán Carlos I elixe a Adolfo Suárez coma presidente do goberno e a Torcuato Fernández Miranda presidente das Cortes = 2 figuras políticas favorables ás reformas democráticas. </li></ul><ul><li>Elección de Adolfo Suárez  decepción na oposición, pois pensaban que continuaría coa liña política propia do franquismo. Sen embargo os obxectivos últimos de Suárez = democratización e celebración de eleccións xerais  inicio de reformas democráticas: </li></ul><ul><li> Renuncia da Coroa ao dereito de presentación de bispos. </li></ul><ul><li> Amnistía para os delitos políticos (agás o terrorismo). </li></ul><ul><li> Ampliación da liberdade de expresión e tolerancia. </li></ul><ul><li> Inicio de entrevistas cos principais líderes da oposición democrática para iniciar a legalización dos principais partidos e sindicatos. </li></ul>
  7. 8. <ul><li>As reformas  protestas e manifestacións desde posicións extremas: </li></ul><ul><li> Organizacións políticas opositoras ao franquismo (ETA, GRAPO…)  consideran as reformas insuficientes  aumento atentados. </li></ul><ul><li> Extrema dereita (ultras) non aceptan ningún tipo de cambios  violencia. </li></ul><ul><li>Ante os cambios anunciados por Suárez  reorganización das forzas políticas: </li></ul><ul><li> Dereita: forzas procedentes do franquismo (Manuel Fraga)  Alianza Popular (AP). </li></ul><ul><li> Centro: democratacristiáns e liberais  futura UCD (Unión de Centro Democrático). </li></ul><ul><li> Oposición democrática  no exilio formación Plataforma de Organismos Democráticos ( Superplataxunta ). </li></ul><ul><li> Esquerda: destaca o Partido Comunista (aínda na clandestinidade). </li></ul><ul><li>Para conseguir sacar adiante as reformas, Suárez debía contar co acordo do exército (= principal sostén do franquismo e sector máis reacio a aceptar reformas democráticas)  reunión da cúpula militar con Suárez en setembro de 1976  o exército acepta as reformas e a futura legalización de partidos, agás a do Partido Comunista </li></ul>
  8. 9. <ul><li>Principal reforma do goberno Adolfo Suárez = Lei para a reforma política  convocatoria de eleccións xerais democráticas para formar novas Cortes. </li></ul><ul><li>Para que a lei entrara en vigor tiña que ser aprobada polo Consello Nacional do Movemento e as Cortes franquistas  o Consello emitiu un informe favorable sobre o proxecto de lei e enviouno ás Cortes franquistas para a súa discusión (novembro 1976)  aprobación por gran maioría (o que significaba a súa autodisolución  Cortes haraquiri ). </li></ul><ul><li>Tras a súa aprobación polas Cortes  a Lei debía ser refrendada polo pobo español en referendo (15 de decembro)  aprobación por ampla maioría (77% de participación, 94% de votos afirmativos). </li></ul>
  9. 12. <ul><li>Complementarias á Lei para a Reforma política  medidas democratizadoras: </li></ul><ul><li> dereito de folga. </li></ul><ul><li> amnistía presos políticos. </li></ul><ul><li> legalización sindicatos. </li></ul><ul><li> disolución Movemento Nacional. </li></ul><ul><li>Paralelamente á reforma  presións da oposición para legalización de todos os partidos  legalización do PSOE (liderado por Felipe González) a finais de 1976 pero aínda non do Partido Comunista . </li></ul>
  10. 14. <ul><li>D) AS ELECCIÓNS DE 1977. </li></ul><ul><li>- Tras aprobación da Lei reforma política  organización por Suárez das eleccións xerais  numerosas dificultades: </li></ul><ul><li> Aumento da violencia de ultradereita e ultraesquerda en xaneiro de 1977: </li></ul><ul><li> Ultradereita: matanza de avogados laboralistas da rúa Atocha (ligados ao PCE). </li></ul><ul><li> Ultraesquerda: secuestros e atentados do GRAPO contra militares, políticos, policías e gardas civís. </li></ul>- Ao mesmo tempo tamén fixéronse avances:  Legalización do Partido Comunista: Suárez anunciouna o 9 de abril de 1977, despois de manter entrevistas secretas co seu secretario xeral, Santiago Carrillo. A cambio da legalización, o PCE aceptaba a monarquía, a bandeira real, a unidade de España e a democracia. - Legalización PCE  profundo malestar e oposición no exército - Paralelamente as eleccións quedaron fixadas para o día 15 de xuño.
  11. 16. <ul><li>Convocatoria de eleccións xerais  creación de numerosas organizacións políticas para concorrer a elas (78 partidos = sopa de siglas). Ao mesmo tempo moitos exiliados retornaban a España (Pasionaria, Rafael Alberti...). </li></ul><ul><li>Numerosos partidos  coalicións por afinidade política para obter mellores resultados nas eleccións. Principais partidos: </li></ul><ul><li>a) UCD (Unión de Centro Democrático): forzas de centro = antigos franquistas favorables ás reformas democráticas, democratacristiáns, liberais, centristas e socialdemócratas,…, liderados por Adolfo Suárez. </li></ul><ul><li>b) Partido Socialista , presentouse dividido: PSOE (Partido Socialista Obreiro Español) liderado por Felipe González e PSP (Partido Socialista Popular) de Enrique Tierno Galván. </li></ul><ul><li>c) Partido Comunista de España (PCE), de Santiago Carrillo. </li></ul><ul><li>d) Alianza Popular (AP), encuadraba a forzas de dereita e a maioría de antigos políticos franquistas (Manuel Fraga). </li></ul>
  12. 19. <ul><li>Normativa electoral: </li></ul><ul><li> Congreso dos Deputados: por listas electorais elaboradas por cada partido  representación proporcional correxido por regra D´Hont: </li></ul><ul><li>* circunscrición provincial . Número de escanos en cada provincia en función da súa poboación. </li></ul><ul><li>* mínimo de 3% dos votos nesa circunscrición para ter escano. </li></ul><ul><li>* escanos atribuidos aos maiores coeficientes resultantes de dividir o total de votos de cada lista electoral por 1, 2, 3… ata o número de escanos a cubrir. </li></ul><ul><li> Senado: sistema de candidaturas individuais ( vótase ao nome ), aínda que elaboradas polos partidos. </li></ul><ul><li>Resultados das eleccións de xuño de 1977: Vitoria da UCD, seguida de PSOE, PCE terceira agran distancia e cuarta AP, nacionalistas vascos e cataláns tamén obtiveron representación </li></ul>
  13. 21. 2. A CONSTITUCIÓN DE 1978 <ul><li>Eleccións de 15 de xuño de 1977  cortes constituíntes  formación dunha comisión parlamentaria de 7 deputados para redactar unha constitución (3 de UCD, 1 do PSOE, 1 de AP, 1 de PCE e 1 de PDC = nacionalistas cataláns). </li></ul><ul><li>Tras a súa presentación  apertura dun prazo de enmendas para ser debatidas e introducir modificacións ou non á Constitución  aprobación polo Congreso e Senado por maioría absoluta (31 outubro 1978)  aprobación en referendo polo pobo español o 6 de decembro). </li></ul>
  14. 24. <ul><li>Constitución de 1978  principios (Título Preliminar = recolle espírito da lei): </li></ul><ul><li> Definición de España = Estado social e democrático de dereito  estado que recoñece a participación cidadá e a soberanía popular (democrático), a pluralidade política (= existencia de diferentes partidos políticos, organizacións sindicais e empresariais) e onde todos os individuos e organismos están subordinados á Constitución e as leis (de dereito). O principio de social = máis difuso  dereitos sociais (educación, ¡¡¡ vivenda, traballo!!! , sanidade…) na Constitución actúan coma orientacións non coma normas xurídicas ríxidas. </li></ul><ul><li> Foma política = monarquía parlamentaria. </li></ul><ul><li> Foma do Estado = unitario que recoñece e garante o dereito das rexións á autonomía política  Estado das autonomías . </li></ul><ul><li> Linguas oficiais = castelán na totalidade do Estado e autonómicas en cada unha das súas comunidades. </li></ul>
  15. 25. <ul><li>Constitución 1978  dereitos e deberes dos cidadáns/ás españois (Título I). </li></ul><ul><li> Os dereitos poden agruparse en 3 grupos: </li></ul><ul><li> Dereitos civís: vida, integridade física, igualdade, liberdade, habea corpus (proceso xudicial con garantías), propiedade, residencia, abolición tortura e pena de morte… </li></ul><ul><li> Dereitos políticos : liberdade de expresión sen censura, reunión, manifestación, asociación (partidos políticos, sindicatos,…), folga, a participar en política (elexir e ser elexido).,.. </li></ul><ul><li> Dereitos sociais : traballo, salario digno e suficiente, educación, vivenda… </li></ul><ul><li> Deberes: a cumprir coas leis e respetar os dereitos de outros cidadáns/ás, a defender á patria, á contribución ao gasto público segundo a capacidade económica… </li></ul><ul><li>Para protexer e facer cumprir dereitos e deberes  tribunais e garantías xudiciais do Estado  Tribunal Supremo, Tribunal Constitucional, Defensor do Pobo… </li></ul><ul><li>En casos excepcionais e de emerxencia  posibilidade de suspensión temporal de dereitos e garantías constitucionais polo Estado (Estado de excepción, estado de sitio…). </li></ul>
  16. 27. <ul><li>Ademáis de dereitos e deberes, Constitución  funcionamento do estado democrático  organización dos diferentes poderes e institucións: </li></ul><ul><li> Coroa (Título II): rei = Xefe do Estado  funcións (+ significativas): </li></ul><ul><li>- sancionar e promulgar as leis aprobadas polas Cortes. </li></ul><ul><li>- Convocar e disolver as Cortes. </li></ul><ul><li>- Convocar eleccións e referendos. </li></ul><ul><li>- Nomear ao presidente do Goberno e aos seus ministros. </li></ul><ul><li>- Mando supremo das forzas armadas. </li></ul><ul><li>- Declarar guerra e paz, previa autorización das Cortes . </li></ul><ul><li>En realidade, a pesar de todas estas funcións, o rei non pode decidir por sí mesmo ningunha nin negarse a cumprir algunha  refrendo (firma xunto coa do rei do ministro correspondente ou do Presidente do goberno nas leis ou decretos, que o fai responsable das mesmas)  o rei reina, pero non goberna  funcións reais únicamente representativas e de arbitro entre opcións políticas. Para o desempeño das súas funcións, a Casa Real (familia do rei) recibe unha asignación anual do orzamento xeral do Estado, que pode administrar libremente. </li></ul>
  17. 29. <ul><li> Cortes xerais (Título III): bicamerais  Congreso dos Deputados e Senado. </li></ul><ul><li>- Os cidadáns elixen aos seus representantes en Cortes na circunscripción electoral (cada provincia) cada catro anos (eleccións xerais), de 2 maneiras: </li></ul><ul><li>a) Congreso dos Deputados: número de deputados por provincia é proporcional á súa poboación (mínimo 1 deputado). </li></ul><ul><li>b) Senado: 4 por provincia, 1 por CCAA e 1 por cada millón de habitantes de cada CCAA. </li></ul><ul><li>- As Cortes  exercen poder lexislativo = elaboran e aproban as leis  requisitos para aprobar unha lei: </li></ul><ul><li> Iniciativa lexislativa (quen elabora a lei?): a poden elaborar e presentar a tramite o Goberno, os gobernos das CCAA, as Cortes ou o propio pobo (iniciativa popular = 500.000 firmas). </li></ul><ul><li> Proxecto de lei (presentala ás Cortes): tras ser elaborada  aprobación por Consello de Ministros  presentación nas Cortes por quen a elabora  debate. </li></ul><ul><li> Aprobación : a lei debe ser aprobada no Congreso  tras o mesmo debe ser debatida e aprobada no Senado. En caso negativo á devolta ao Congreso para rectificala. </li></ul><ul><li> Sanción e promulgación : o rei (Xefe de Estado) sanciona e promulga a lei  publicación no BOE (Boletín Oficial do Estado)  entrada en vigor. </li></ul>
  18. 30. <ul><li>Excepcións a este trámite: </li></ul><ul><li> votación popular (referendo), en casos excepcionais. </li></ul><ul><li> Decreto-lei (máis común)  as Cortes (Congreso e Senado deben aprobalo ou rexeitalo nun prazo de 30 días, pero non poden afectar a institucións básicas ou dereitos, deberes ou liberdades dos españois. </li></ul>
  19. 31. <ul><li> Goberno (Título IV): exerce o poder executivo. </li></ul><ul><li>- Dirixido polo Presidente do Goberno (elixido polas Cortes na súa investidura e nomeado polo rei)  elección dos seus ministros (nomeados polo rei a petición do Presidente de Goberno). </li></ul><ul><li>- Funcións do Goberno: </li></ul><ul><li> Dirixe política exterior e interior (función executiva). </li></ul><ul><li> Dirixe administración civil e militar. </li></ul><ul><li> Defensa do Estado . </li></ul><ul><li> Poder xudicial (Título VI): </li></ul><ul><li>Xustiza emana do pobo e adminístrase en nome do rei polos tribunais de xustiza. </li></ul><ul><li>Principais tribunais: </li></ul><ul><li> Tribunal Supremo: órgano xurisdiccional superior (agás en temas relativos á Constitución). </li></ul><ul><li> Tribunal Constitucional: órgano xudicial supremo en materais relativas á Constitución (leis inconstitucionais, violación dereitos e liberdades, relación entre CCAA e éstas co Estado…). </li></ul><ul><li>O órgano de goberno do poder xudicial = Consello Xeral do Poder Xudicial (CXPX), formado por xuíces e maxistrados, e elexidos polas Cortes. </li></ul><ul><li>Os cidadáns poden participar nas decisións xudiciais a través dos xurados populares  transmiten aos xuíces os seus veredictos sobre culpabilidade ou inocencia. </li></ul>
  20. 32. <ul><li> Comunidades autónomas (Título VIII): </li></ul><ul><li>Constitución  modelo de estado  Estado das autonomías = foma mixta entre Estado centralizado e federal. </li></ul><ul><li>17 comunidades autónomas  organización a través dos seus respectivos Estatutos de autonomía  órganos de goberno diferenciados </li></ul>
  21. 34. 3. OS GOBERNOS DA UCD (1977-1982) <ul><li>2 etapas: </li></ul><ul><li>a) Gobernos de Adolfo Suárez (1977-1981). </li></ul><ul><li>b) Goberno de Leopoldo Calvo Sotelo (1981-1982). </li></ul>
  22. 35. <ul><li>A) GOBERNOS DE SUÁREZ (1977-1981). </li></ul><ul><li>Vitoria da UCD en 2 procesos electorais (xuño 1977 e marzo 1979)  reformas de Suárez: </li></ul><ul><li> Reforma do exército: para adaptalo ao novo marco constitucional levada a cabo por Gutiérrez Mellado (vicepresidente e ministro Defensa)  medidas concretas: </li></ul><ul><li> ocupación dos mandos militares por oficiais máis xoves e preparados. </li></ul><ul><li> aumento do orzamento do exército </li></ul><ul><li> modernización da tecnoloxía e armamento militar. </li></ul><ul><li> Pactos da Moncloa (outubro 1977): acordo dos axentes sociais (goberno, sindicatos, empresarios)  estratexia común para lograr estabilidade mediante a consolidación da democracia, a redución da conflictividade social e a loita contra a crise económica (crise 1973)  resultados positivos: </li></ul><ul><li>  inflación.  Mellora da balanza de pagamentos. </li></ul><ul><li> Melloras para os traballadores  primeiras eleccións sindicais (1978) e elaboración Estatuto dos traballadores. </li></ul>
  23. 36. <ul><li> Reforma fiscal: novo sistema impositivo proporcional á renta e o patrimonio (IRPF= Imposto sobre a Renta das Persoas Físicas). </li></ul><ul><li> Relacións exteriores : novo acordo co Vaticano (substituindo ao Concordato de 1953 e mellora das relacións con Europa (negociacións para a entrada de España na CEE). </li></ul><ul><li> Proceso autonómico: principal cuestión pendiente dos gobernos de Suárez. Constitución de 1978  creación dun estado unitario con posibilidade de constituir autonomías ás rexións que o solicitasen (artigo 151, para comunidades históricas, e 143 para o resto que o desexase). </li></ul><ul><li>- Entre 1978 e 1983 o Estado español quedou dividido en 17 Comunidades Autónomas, rexidas polos seus respectivos Estatutos de Autonomía. </li></ul><ul><li>- As Comunidades históricas (Cataluña, País Vasco e Galicia) chamadas así, por formalizar os seus Estatutos durante a II República, podían acceder á autonomía de maneira máis rápida e con maiores competencias delegadas. </li></ul>
  24. 37. <ul><li>Evolución do proceso autonómico: </li></ul><ul><li> Cataluña: primeira en retomar a cuestión autonómica  retorno do exilio de Josep Tarradellas (presidente da Generalitat)  entrevista con Suárez e rei  restablecemento provisionalmente do Estatuto ata que se elabore un novo  aprobación maioritaria do mesmo polo pobo catalán (outubro 1979). Nas eleccións autonómicas triunfo de CiU (Converxencia e Unión = coalición formada polos partidos Converxencia Democrática de Cataluña e Unión Democrática) liderada por Jordi Puyol, que gobernará Cataluña até o ano 2003. </li></ul>
  25. 38. <ul><li> País Vasco: temperán acceso á autonomía (1979), como Cataluña. Sen embargo difire de ela en varios aspectos importantes: </li></ul><ul><li> Non aceptación da Constitución por parte da sociedade vasca  apoio a organizacións nacionalistas radicais. </li></ul><ul><li> Peculiaridades históricas herdadas, derivadas da pervivencia dos foros ata o século S.XIX (concertos económicos, deputacións forais…). </li></ul><ul><li> Terrorismo  dificultade para o normal desenvolvemento autonómico. </li></ul><ul><li>- Tras a aprobación do Estatuto de autonomía (outubro 1979)  vitoria do PNV nas eleccións vascas (no goberno até 2009). </li></ul>
  26. 40. <ul><li> Andalucía: accedeu á autonomía pola chamada vía rápida (artigo 151 e non 143) argumentando unha identidade histórica propia, que a equipararía en dereitos coas nacionalidades históricas  aprobación Estatuto de Autonomía andaluz en referéndum en feb de 1980  aceleración do acceso á autonomía para otras rexións. </li></ul>
  27. 41. <ul><li> Galicia: 3ª nacionalidade histórica é a máis tardía en acceder á autonomía. A diferencia de Cataluña e País Vasco, en Galicia o acceso á autonomía non foi dirixida por políticos retornados do exilio, senón por falanxistas renovados (Antonio Rosón Pérez), mentres as organizacións nacionalistas eran moi minoriarias: BN-PG (Bloque Nacional Popular Galego) = coalición nacionalista (unión de UPG e ANPG) futuro xerme de BNG  elaboración dun pre-estatuto, dunha asemblea e dunha Xunta preautonómica presidida por el mesmo. A Xunta nomeou a unha comisión encargada de redactar o Estatuto definitivo. </li></ul><ul><li>- A Asemblea preautonómica aproubou o texto por unanimidade  referéndum positivo do pobo galego (dec 1980) aínda que cunha alta abstención (só participación de 28%)  aprobación do Estatuto de autonomía polas Cortes españolas (feb de 1981). </li></ul><ul><li>- Estatuto  órganos de autogoberno para Galiza: </li></ul><ul><li> Parlamento galego (75 deputados/as)  poder lexislativo </li></ul><ul><li> Xunta (goberno autónómico), dirixido polo Presidente  Consellerías en materias diversas (educación, pesca, economía…)  poder executivo. </li></ul>
  28. 43. <ul><li>B) DIFICULTADES DA UCD E DIMISIÓN DE SUÁREZ. </li></ul><ul><li>En xaneiro de 1981  demisión de Suárez coma presidente do Goberno  posterior declive da UCD  desaparición da coalición en 1983. Causas: </li></ul><ul><li> Diferencias e tensións internas da UCD = coalición de distintos partidos de centro, que o liderado de Suárez non é capaz de mitigar. </li></ul><ul><li> Falta dunha maioría parlamentaria absoluta para gobernar con facilidade. </li></ul><ul><li> Intento de moción de censura por parte do PSOE (Felipe González)  non prosperou por falta de apoios pero significou a fin do consenso da transición e a erosión do Presidente de Goberno. </li></ul><ul><li> Dificultades económicas: crise e paro. </li></ul><ul><li>Estes factores  demisión de Adolfo Suárez (29 xaneiro 1981)  fin a cinco anos de goberno altamente positivos para o proceso de democratización do estado español. </li></ul>
  29. 45. <ul><li>C) O GOLPE DE ESTADO DO 23 F. </li></ul><ul><li>Demisión de Adolfo Suárez  celebración de investidura de Leopoldo Calvo Sotelo (dirixente da UCD). Por non contar a UCD con maioría absoluta no Congreso  celebración da 2ª volta de votacións (onde chegaba con maioría simple) a tarde do 23 de febreiro de 1981. </li></ul><ul><li>O tenente coronel da Garda Civil Antonio Tejero (participante na Operación Galaxia = anterior intentona golpista en 1978) ao mando de 400 gardas civís, asaltaron armados o Congreso dos Deputados  mantiveron coma reféns ao Goberno e aos peralamentarios mentres anunciaban a chegada dunha autoridade superior e invocaba o nome do rei coma máximo responsable </li></ul>
  30. 46. <ul><li>Os xefes militares das principais rexións militares mantivéronse á expectativa, pero únicamente Miláns del Bosch en Valencia sacou os tanques ás rúas esixindo a rendición da poboación. </li></ul><ul><li>A actuación do rei foi clave na resolución do conflito; desde a Zarzuela, tomou as rendas da situación  contacto telefónico cos xefes militare esixindo a súa lealtade  convocatoria da Xunta de Xefes do Estado Maior e emisión (vestido de Capitán Xeneral) dunha mensaxe á nación que se emitiu de madrugada. </li></ul><ul><li>Mensaxe do Rei  alivio para a poboación e abandono da súa actitude polos golpistas  retorno dos tanques de Valencia aos seus cuarteis e rendición de Tejero. </li></ul><ul><li>Nos días seguintes  manifestacións multitudinarias populares de apoio á democracia. </li></ul>
  31. 48. <ul><li>D) O GOBERNO DE LEOPOLDO CALVO SOTELO (1981-1982). </li></ul><ul><li>Tras o golpe fallido  definitiva investidura de Calvo Sotelo o 25  comezo dun ano de goberno con importantes accións e reformas para o futuro: </li></ul><ul><li> Actividade lexislativa intensa : lei do Divorcio, Lei do Defensor do pobo e LOAPA (Lei Orgánica de Harmonización do Proceso Autonómico)  ralentización do proceso autonómico, obrigando ás CCAA non históricas a acceder á autonomía polo artigo 143. </li></ul><ul><li> Entrada de España na OTAN (xuño de 1982) = medida máis polémica de Calvo Sotelo  principal argumento da oposición, sobre todo PSOE, para atacar e criticar ao goberno. </li></ul>
  32. 49. <ul><li> oposición, tensións internas de UCD, a falta de solucións á crise económica e paro  Calvo Sotelo disolve as Cortes e convoca eleccións (outubro 1982). </li></ul><ul><li>Eleccións  vitoria aplastante do PSOE (maioría absoluta, 48% dos sufraxios), batacazo para UCD (do 35% dos votos ao 7%), descenso do PCE e mantemento nacionalistas (PNV e CiU). </li></ul>
  33. 51. 4. CONSOLIDACIÓN DA DEMOCRACIA (1982-HOXE) <ul><li>3 etapas políticas: </li></ul><ul><li>A) Gobernos socialistas de Felipe González (1982-1996). </li></ul><ul><li>B) Gobernos conservadores de José María Aznar (1996-2004). </li></ul><ul><li>C) Gobernos socialistas de José Luis Rodríguez Zapatero (2004-hoxe). </li></ul>
  34. 52. <ul><li>A) GOBERNOS SOCIALISTAS DE FELIPE GONZÁLEZ (1982-1996). </li></ul><ul><li>Triunfo do PSOE nas eleccións de outubro de 1982  inicio dos gobernos de Felipe González. Os éxitos electorais permitiron gobernar en solitario ao PSOE (maioría absoluta) entre 1982 e 1993 e co apoio parlamentario de nacionalistas cataláns (CiU) e vascos (PNV) entre 1993 e 1996. </li></ul><ul><li>Gobernos socialistas estiveron caracterizados pola moderación política (liña socialdemócrata)  moderación nas reformas. </li></ul><ul><li>Factores do dominio do PSOE: moderación do goberno (  atracción de numerosos electores), promesas de cambio con respecto á etapa da UCD, gran carisma do seu líder Felipe González, e debilidade da oposición: </li></ul><ul><li> Desaparición UCD e fracaso dun novo partido de centro liderado por Adolfo Suárez (CDS). </li></ul><ul><li> Fracaso electoral de Alianza Popular (Coalición Popular) = partido conservador  dimisión do seu fundador, Manuel Fraga  refundación en 1989 como Partido Popular (PP). </li></ul><ul><li> Declive do Partido Comunista (PCE) e problemas internos  expulsión de Santiago Carrillo  incorporación do PCE en Esquerda Unida (= coalición de partidos á esquerda do PSOE), dirixida por Julio Anguita  mellora de resultados electorais, pero sen chegar a ser unha alternativa aos 2 grandes partidos que se van configurando  bipartidismo. </li></ul>
  35. 54. Panorama político durante os gobernos de Felipe González (1982-96) Cambio nombre 1982 DEREITA Manuel Fraga COALICIÓN POPULAR Fracaso electoral  Demisión Fraga (1986) Refundación en (1989) José María Aznar
  36. 55. <ul><li>CENTRO </li></ul>Demisión de Suárez (1981) e derrota electoral (1982) DESAPARICIÓN (1983) funda Descalabro electoral e desaparición
  37. 56. <ul><li>ESQUERDA </li></ul>Integración en Expulsión Santiago Carrillo (1985 Julio Anguita Felipe González
  38. 57. <ul><li>NACIONALISTAS </li></ul>
  39. 58. <ul><li>$ Aspectos económicos. </li></ul><ul><li>A evolución económica nos anos de goberno de Gonzlaez seguiu as mesmas pautas que os países de Europa occidental  fases: </li></ul><ul><li>€ Política de axuste (1982-1985): </li></ul><ul><li>- Obxectivo: acabar coa crise económica herdada dos anos da UCD  política de saneamento dos sectores máis necesitados. </li></ul><ul><li>- Medidas concretas: </li></ul><ul><li> Reconversión industrial, sobre todo do sector naval e siderúrxico  axustes de plantilla  folgas e manifestacións. </li></ul><ul><li> PER (Plan de Emprego Rural)  para loitar contra o desemprego no campo. </li></ul><ul><li> creación das ZUR (Zonas de Urxente Reconversión) para mellorar a situación nas zonas máis afectadas pola crise. </li></ul><ul><li>€ Crecemento económico (1985-1990): </li></ul><ul><li>- Crecemento económico xeneralizado no contexto internacional   beneficios do turismo, produción industrial, investimentos estranxeiros, actividade Banca e Bolsa… </li></ul><ul><li>- Esta bonanza ec  aspectos negativos   prezos dos produtos, inflación, liberalización mercado de traballo e moderación salarial  protestas de traballadores e sindicatos, incluso da UXT  ruptura co goberno a raíz de nova política de pensións máis restrictiva  aproximación das 2 grandes centrais sindicais (UXT e CCOO)  1ª folga xeral contra o goberno socialista (decembro 1986)  seguimento maioritario. </li></ul>
  40. 60. <ul><li>€ Recesión (1990-1993): </li></ul><ul><li>-  desemprego e déficit do Estado,  crecemento económico e desvalorización da peseta. </li></ul><ul><li>- Tratado de Maastricht (1992)  obrigas económicas que debían cumprir os países da UE para chegar á converxencia da moeda única (euro)  política de axuste económico  medidas liberalizadoras da economía: </li></ul><ul><li>$ Eliminación monopolios estatais (CAMPSA, Telefónica, Tabacalera). </li></ul><ul><li>$ Redución da actividade do INI  desaparición en 1995. </li></ul><ul><li>$ Privatización de empresas estatais ou mixtas (SEAT, Telefónica, ENDESA, Iberia…). </li></ul><ul><li>$ Concentración e fusión bancaria (BBV, Central-Hispano…). </li></ul><ul><li>€ Nova Recuperación (1993-1996): </li></ul><ul><li>Necesidade de adecuar economía española a Acordos de Maastricht  enorme esforzo de modernización e adecuación das estruturas económicas españolas ás exisencias da UE. </li></ul><ul><li>Durante esta etapa, reforma do sistema fiscal polo goberno: </li></ul><ul><li>a) xeneralización do IRPF. </li></ul><ul><li>b) Control e rigor dos orzamentos e das actividades empresariais e individuais (a través NIF). </li></ul><ul><li>c) Reforma sistema impositivo (Imposto Valor Engadido  IVE). </li></ul>
  41. 61. <ul><li> Aspectos político-sociais: </li></ul><ul><li>Varios tipos: </li></ul><ul><li> Extensión das prestacións sociais  mellora do estado do benestar, grazas á mellora sistema fiscal   recursos do Estado   dos beneficiarios dos servizos sociais: </li></ul><ul><li>a) Desempregados  subsidio desemprego (paro). </li></ul><ul><li>b) Sanidade  cobertura sanitaria para toda a poboación (Lei Sanidade 1986). </li></ul><ul><li>c) Pensionistas  aumento da cuantía das pensións e revisións anuais en función do IPC, creación pensións non contributivas (para os que non puideran cotizar anteriormente). </li></ul><ul><li>d) Melloras na educación  3 leis: </li></ul><ul><li> LRU (Lei de reforma universitaria, 1983). </li></ul><ul><li> LODE (Lei de Dereito á Educación,1985)  liñas básicas do ensino non universitario, gratuidade do ensino primario e secundario e aumento orzamentos… </li></ul><ul><li> LOXSE (Lei Orgánica Xeral do Sistema Educativo, 1990)  extensión da idade de escolaridade obrigatoria dos 14 aos 16 anos  reorganización sistema educativo para adaptalo ao marco europeo. </li></ul>
  42. 62. <ul><li> Reformas xudiciais: </li></ul><ul><li> Introdución habeas corpus = garantía liberdade individual fronte á detencións arbitrarias. </li></ul><ul><li> Despenalización do aborto en tres supostos (violación, malformacións feto e riscos para nai). </li></ul><ul><li> Novo Código Penal (1995)  adaptación da lei a novos tempos  novos delitos (medioambientais, corrupción, acoso sexual, branqueo diñeiro, publicidade enganosa…). </li></ul><ul><li> Comezo funcionamento xurados populares. </li></ul><ul><li> Aspectos socio-culturais: </li></ul><ul><li> Sociedade española cada vez máis igualitaria e plural  maior presenza da muller no mercado laboral. </li></ul><ul><li> Sociedade cada vez máis terciariazada (servizos = sector maioritario no emprego). </li></ul><ul><li> Sociedade cada vez máis secularizada  Valores tradicionais sustituidos por outros novos, sobre todo entre os mozos. </li></ul><ul><li> Sociedade cada vez máis avellentada  natalidade das máis baixas do mundo (1,3 fillos por muller). </li></ul><ul><li> Popularización e extensión da cultura   investimentos estatais ás actividades culturais (museos, cine, artistas,…) e construción de auditorios, palacios congresos, museos, organización grandes eventos (Expo de Sevilla e Xogos Olímpicos de Barcelona, 1992. </li></ul>
  43. 63. <ul><li> Política exterior. </li></ul><ul><li>a) Unión Europea: </li></ul><ul><li>Primeira solicitude de ingreso de España na CEE foi realizada durante o franquismo  rexeitamento por carecer España dun réxime democrático. </li></ul><ul><li>Reanudación de negociacións na transición (1978)  negociacións lentas e duras  sinatura dun tratado de adhesión en xuño de 1985  entrada de España como membro de pleno dereito a partir do 1 de xaneiro de 1986. </li></ul><ul><li>Entrada de España na CEE  melloras e problemas por adaptación da economía española á media comunitaria: </li></ul><ul><li> Melloras: </li></ul><ul><li>* Axudas económicas a través dos fondos europeos (FEDER, FEOGA, FSE)  melloras en infrestructuras, obras públicas, subvencións agrícolas, bolsas de estudos e intercambios universitarios, programas de formación. </li></ul>
  44. 64. <ul><li> Problemas: </li></ul><ul><li>* Sector pesqueiro: control máis rigoroso do tamañ e o volume das especies capturadas. </li></ul><ul><li>* Sector agrícola: redución de producións (leite, viño, aceite…). </li></ul><ul><li>* Necesidade de axustar as economías dos países membros para converxer na moeda única (Acordos Maastricht)  reaxuste e control do gasto  consecuencias para a poboación con menor renda. </li></ul>
  45. 65. <ul><li>b) OTAN: </li></ul><ul><li>Goberno de Calvo Sotelo  solicitude de entrada de España na alianza atlántica (outubro 1981)  entrada en xuño de 1982. </li></ul><ul><li>Ante a entrada  actitude moi crítica da oposición (PSOE)  promesa de retirada da organización se gañaban as eleccións. </li></ul><ul><li>Tras a vitoria socialista (outubro 1982)  cuestión atlántica  numerosas críticas ao Goberno pola súa indecisión e o aprazamento dun referéndum sobre o tema. </li></ul><ul><li>A posición do goberno de González foi cambiando dende a inicial oposición á permanencia de España na OTAN á solicitar o voto afirmativo no referéndum celebrado marzo de 1986. </li></ul><ul><li>Resultados do referéndum: Sí (52%)  confirmación da presenza de España na organización. </li></ul>
  46. 67. <ul><li>c) O novo exército: </li></ul><ul><li>Importantes reformas  Lei Orgánica de Defensa (1984)  medidas: </li></ul><ul><li> primacía do poder civil sobre o militar  sometemento dos mandos militares ao Goberno. </li></ul><ul><li> Modernización das forzas armadas. </li></ul><ul><li> Redución efectivos para lograr un exército máis profesional e equiparable aos exércitos dos países europeos. </li></ul><ul><li> Legalización da obxeción de conciencia en 1985 para o servizo militar obrigatorio. </li></ul><ul><li> Incorporación da muller ás forzas armadas. </li></ul><ul><li>- Entrada de España nos organismos supranacionais  participación das tropas españolas en misións internacionais da ONU (cascos azuis) e OTAN  Guerra do Golfo (1991), Bosnia (1992)… </li></ul>
  47. 68. <ul><li> Corrupción e crise de goberno socialista. </li></ul><ul><li>Co inicio dos noventa comenzaron os problemas e escándalos políticos do goberno socialista que responden a distintos tipos de problemas: </li></ul><ul><li> Corrupción política : cargos públicos do PSOE  aproveitamento de información privilexiada e malversación e apropiación de fondos públicos: </li></ul><ul><li>- Caso Xoán Guerra (irmán do vicepresidente Afonso Guerra)  aproveitamento da posición do seu irmán para as súas actividades económicas particulares  demisión Afonso Guerra como vicepresidente. </li></ul><ul><li>- Caso Luis Roldán = director xeral Garda Civil  malversación de fondos públicos. </li></ul><ul><li>- Caso FILESA = Financiación irregular do PSOE. </li></ul><ul><li>  Corrupción no mundo das finanzas e Banca : </li></ul><ul><li>- Caso Mariano Rubio = gobernador Banco de España, acusado de irregularidades financeiras. </li></ul><ul><li>- Caso Mario Conde = presidente de BANESTO, condenado a prisión por delitos de estafa e malversación. </li></ul>
  48. 70. <ul><li> Irregularidades mecanismos gubernamentais: </li></ul><ul><li>- CESID (Centro Superior de Investigacións para a Defensa): escoitas ilegais </li></ul><ul><li>- GAL (Grupos Armados de Liberación)  grupos antiterroristas que actuaban contra ETA e o seu entorno  guerra sucia e terrorismo de estado  secuestros e asasinatos de etarras  detención e condena de policías, gardas civís, militares e políticos (Secretario de Estado de Seguridade, Rafael Vera e o Ministro do Interior, José Barrionuevo). </li></ul><ul><li>- Corrupción e irregularidades   críticas da oposición  retirada de apoio dos nacionalistas cataláns ao goberno  negativa das Cortes a aprobar os orzamentos de 1996  convocatoria de eleccións para marzo de 1996  victoria do Partido Popular. </li></ul>
  49. 71. <ul><li>B) GOBERNOS CONSERVADORES DE JOSÉ MARÍA AZNAR (1996-2004). </li></ul><ul><li>- Eleccións marzo 1996  victoria Partido Popular por maioría simple  o seu lider José María Aznar conseguiu ser investido presidente co apoio de CiU, PNV e Coalición Canaria. </li></ul><ul><li>- Nas eleccións de marzo de 2000  vitoria do PP por maioría absoluta e descalabro socialista  demisión de Joaquín Almunia (secretario xeral do PSOE). </li></ul>
  50. 73. <ul><li>€ Aspectos económicos: </li></ul><ul><li>Durante os gobernos do PP, sucedeuse unha coiuntura económica internacional alcista  forte crecemento económico axudado por medidas económicas dos gobernos de Aznar  liberalización económica e consecución dos criterios de converxencia de Maastricht (estabilidade de prezos, reducida débeda e déficit público )  introdución euro (moeda única europea) en 2002. </li></ul><ul><li>Medidas económicas: </li></ul><ul><li>a) Redución gasto público  recorte das prestacións sociais. </li></ul><ul><li>b) Privatización de empresas públicas (Telefónica, Repsol, Endesa..)  venta de accións en bolsa  adquiridas por clase media-alta. A recadación conseguida   débeda e déficit público, pero privou ao Estado do control de empresas estratéxicas e dos beneficios que estas xeraban. </li></ul><ul><li>c) Liberalización dos mercados. </li></ul><ul><li>d) Moderación salarial e flexibilización do mercado laboral  redución custos despido. </li></ul><ul><li>e) Diminución dos xuros e impostos directos   consumo privado   demanda de vivendas, vehiculos…   endebedamento familiar. </li></ul><ul><li>- O crecemento económico = superior á media europea  redución de diferenzas con Europa e inclusión de España entre as dez maiores economías mundiais  expansión cara o exterior das empresas españolas e inicio de chegada de inmigración exterior. </li></ul>
  51. 75. <ul><li> Aspectos político-sociais. </li></ul><ul><li>PP  actividade lexislativa inspirada na ideoloxía conservadora de centrodereita  modificación de normativas adoptadas polos anteriores gobernos de Felipe González, sobre todo a partir de 2000 (inicio da maioría absoluta): </li></ul><ul><li> Código Civil: novos tipos de delitos (informáticos, violencia de xénero,…). </li></ul><ul><li> Endurecemento das penas e limitación as posibilidades de redención e reinserción social. </li></ul><ul><li> Exército: supresión do servizo militar obrigatorio (mili) en 2002  novo exército profesional. </li></ul><ul><li> Educación: reforma de todos os niveis educativos  2 leis: </li></ul><ul><li>a) LOU (2001): Lei de Ordenamento Universitario. </li></ul><ul><li>b) LOCE (2002): Lei de Calidade da Educación. </li></ul><ul><li> Incremento das competencias das CCAA: educación, xustiza, sanidade a todas as CCAA e cesión do 30% do IRPF. </li></ul><ul><li> Problema vasco: inicio dunha tregua de ETA (stembro 1998)  falta de entendemento co goberno  reinicio atentados tras 14 meses  reacción do goberno Aznar = intensificación loita policial e xudicial contra ETA e organizacións abertzales e nova Lei de Partidos políticos (xuño 2002)  ilegalización de partidos que non condenasen o terrorismo (Herri Batasuna). </li></ul>
  52. 76. <ul><li> Problemas e crise goberno: Prestige, Guerra Iraq e terrorismo islamista. </li></ul><ul><li>- Primeiro problema importante = naufraxio do Prestige = petroleiro afundido nas costas galegas en 2002  marea negra de fuel nas costas galega e cantábrica. Ante a incompetencia dos gobernos populares autonómico e central na xestión da crise  mobilización cidadá (Nunca Mais)  manifestacións e voluntariado para limpeza da costa  inicio da erosión do goberno Aznar. </li></ul>
  53. 77. <ul><li>Tras atentados 11-S (2001) en EEUU provocados por terroristas islamistas de al-Qaeda  agresiva ofensiva militar de EEUU contra países considerados como promotores deste tipo de terrorismo. </li></ul><ul><li>O goberno Aznar apoiou esta política do presidente de EEUU George Bush (cumio das Azores, 2003)  envío tropas españolas a Iraq (país que foi acusado inxustamente de posuír armas de destrución masiva e de acoller terrorista) a pesar das manifestacións populares masivas en contra da guerra ( Non á guerra ). </li></ul>
  54. 80. <ul><li>Actitude do goberno de intervención na invasión de Iraq   perigo de atentados terroristas en España. Na campaña electoral para as eleccións de marzo do 2004  explosión de catro trens con destino á estación madrileña de Atocha = maior ataque terrorista en territorio europeo (191 mortos e 1400 feridos). </li></ul><ul><li>As explicacións do goberno acusando a ETA do atentado sen probas  forte rexeitamento da sociedade española a medida que se ía confirmando nos días seguintes a autoría islamista. </li></ul><ul><li>3 días despois do atentado  derrota do PP nas eleccións xerais frente o PSOE (14 de marzo de 2004). </li></ul>
  55. 82. <ul><li>C) GOBERNOS SOCIALISTAS DE JOSÉ LUIS RODRÍGUEZ ZAPATERO. </li></ul><ul><li>Triunfos electorais do PSOE en 2004 e 2008  retorno dos socialistas ao goberno  José Luis Rodríguez Zapatero = novo presidente, pero sen maioría absoluta  necesidade de buscar apoios nas Cortes para sacar adiante as leis. </li></ul><ul><li>Reformas socialistas: </li></ul><ul><li>a) Nova política exterior: distanciamento con respecto aos EEUU de George Bush  mellor entendemento con Europa e o mundo latinoamericano e árabe  medidas: retirada das tropas de Iraq en 2004 e p’roposta de creación da Alianza de Civilizacións (foro de entendemento entre occidente e o islam), proposta asumida pola ONU en 2007. </li></ul><ul><li>b) Incremento da presenza das mulleres en política: paridade home-muller no propio goberno  por primeira vez os cargos de Vicepresidenta e Ministra de Defensa eran ocupados por mulleres, e creación dun Ministerio de Igualdade (Bibiana Aído). </li></ul>
  56. 83. <ul><li>c) Novas leis sociais: buscan a plena igualdade de cidadáns e cidadás  </li></ul><ul><li> Lei contra a violencia de xénero : para protexer ás mulleres maltratadas. </li></ul><ul><li> Legalización matrimonio homosexual. </li></ul><ul><li> Lei de reprodución asistida : permite investigación con células-nai. </li></ul><ul><li> Lei anti-tabaco : creando espazos públicos libres de tabaco. </li></ul><ul><li> Lei de igualdade : para aseguara paridade home-muller en todos os ámbitos. </li></ul><ul><li> Lei de dependencia : dereito ás prestacións sociais á poboación dependente (anciáns, enfermos, discapacitados…). </li></ul><ul><li> Lei de Memoria Histórica : medidas para recoñecemento e compensación das vítimas da represión na Guerra Civil ou na ditadura franquista. </li></ul>
  57. 84. <ul><li>d) Reforma dos Estatutos de autonomía: De aqueles que estivesen no marco da Constitución de 1978  reformas dos estatutos de Cataluña, Andalucía, Valencia, Baleares e Aragón e rexeitamento da proposta vasca ( Plan Ibarretxe = consideración de Euskadi como un Estado libre asociado de España, non como unha autonomía). </li></ul><ul><li>e) Terrorismo de ETA: en marzo de 2006 ETA decretou un alto ao fogo permanente  esperanza de inicio dun proceso de negociación para solucionar o problema vasco  inicio de contactos de banda co Goberno  fin das negociacións cun atentado de ETA na terminal 4 do Aeroporto de Baraxas (decembro 2006). Desde entón reactivación dos atentados da banda terrorista  continuas detencións dos seus dirixentes. </li></ul><ul><li>f) Evolución económica: desde 2004 a 2008, a economía española seguiu crecendo apoiada no contexto internacional  descenso das diferencias coas grandes economías europeas e posibilidade de emprego a unha gran masa de poboación inmigrante. A finais de 2008 a economía española entrou en recesión, debido á crise financeira internacional e polo fin do boom inmobiliario en España  necesidade de definiroutro modelo productivo. </li></ul>

×