Kt227

301 views

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
301
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Kt227

  1. 1. Lêi më ®Çu Trong c«ng t¸c qu¶n lý kinh tÕ cña c¸c doanh nghiÖp th× chi phÝ cho s¶n xuÊt vµ tÝnh gÝa thµnh s¶n phÈm lµ nh÷ng c«ng t¸c quan träng lu«n ®îc c¸c doanh nghiÖp quan t©m v× chóng g¾n liÒn víi ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. §Æc biÖt trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng c¸c doanh nghiÖp ®øng tríc sù c¹nh tranh gay g¾t víi nhau, kh«ng chØ c¸c doanh nghiÖp t¨ng cêng ®æi míi c«ng nghÖ, n©ng cao n¨ng suÊt lao ®éng mµ cßn ph¶i quan t©m tíi c«ng t¸c qu¶n lý chi phÝ s¶n xuÊt. Qu¶n lý kinh tÕ ®¶m b¶o thóc ®Èy qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh ngµy cµng ph¸t triÓn vµ ®iÒu quan träng lµ ph¶i tù bï ®¾p ®îc toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt vµ s¶n xuÊt ph¶i cã l·i. Muèn vËy, doanh nghiÖp ph¶i t×m mäi biÖn ph¸p ®Ó qu¶n lý tèt chi phÝ s¶n xuÊt h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm. §Ó lµm ®îc ®iÒu ®ã, c¸c nhµ qu¶n lý ph¶i thêng xuyªn n¾m b¾t mét lîng th«ng tin kinh tÕ cÇn thiÕt. C¸c th«ng tin vÒ thÞ trêng vµ c¸c th«ng tin trong néi bé doanh nghiÖp. V× vËy, mét trong nh÷ng c«ng cô qu¶n lý kinh tÕ quan träng nhÊt cña doanh nghiÖp lµ c«ng t¸c kÕ to¸n. C«ng t¸c kÕ to¸n cã nhiÖm vô cung cÊp th«ng tin mét c¸ch kÞp thêi chÝnh x¸c ®Çy ®ñ sè liÖu cho c¸c nhµ qu¶n lý. Tõ ®ã c¸c nhµ qu¶n lý sÏ ®a ra c¸c quyÕt ®Þnh phï hîp víi sù ph¸t triÓn s¶n xuÊt kinh doanh vµ yªu cÇu qu¶n trÞ trong doanh nghiÖp. C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng lu«n t×m mäi c¸ch ®Ó ®Çu t chiÒu s©u, lÊy chÊt lîng s¶n phÈm, h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm lµm ph¬ng ch©m hµnh ®éng cña m×nh. S¶n phÈm cña c«ng ty ®· ®îc kh¸ch hµng biÕt ®Õn vµ tÝn nhiÖm trong thÞ trêng c¶ níc. §ãng gãp mét phÇn trong sù thµnh c«ng nµy cña c«ng ty lµ c«ng t¸c kÕ to¸n nãi chung vµ kÕ to¸n chi phÝ vµ gi¸ thµnh nãi riªng. Trong nhiÒu n¨m qua c«ng ty ®· kh«ng ngõng cè g¾ng trong viÖc c¶i tiÕn ph¬ng ph¸p kÕ to¸n phï hîp víi c¬ chÕ qu¶n lý hiÖn nay, phï hîp víi viÖc ®æi míi chÕ ®é kÕ to¸n nãi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 1
  2. 2. chung vµ kÕ to¸n chi phÝ gi¸ thµnh nãi riªng trë thµnh c«ng cô ®¾c lùc h¬n th× c«ng t¸c nµy cßn cã mÆt cñng cè vµ hoµn thiÖn. Trong qu¸ tr×nh t×m hiÓu vÒ mÆt lý luËn vµ thùc tiÔn t¹i c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng, nhËn thøc ®îc viÖc lµm quan träng cña viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Em ®· ®i s©u t×m hiÓuvÒ lÜnh vùc nµy vµ em ®· chän tªn cho luËn v¨n tèt nghiÖp "Hoµn thiÖn h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng". LuËn v¨n chia lµm 3 phÇn chÝnh: PhÇn I: C¬ së lý luËn cña h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh. PhÇn II: Thùc tr¹ng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh cña s¶n phÈm t¹i c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng. PhÇn III: Mét sè kiÕn nghÞ nh»m hoµn thiÖn c«ng t¸c kÕ to¸n ë c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng. V× thêi gian vµ nhËn thøc cßn h¹n chÕ nªn bµi viÕt cña em cßn nhiÒu thiÕu xãt. Em rÊt mong ®îc sù ®ãng gãp phª b×nh cña thÇy c« gi¸o vµ c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty ®Ó bµi viÕt cña em ®îc hoµn thiÖn h¬n. Em xin ch©n thµnh c¶m ¬n sù chØ b¶o nhiÖt t×nh cña c« gi¸o NguyÔn Thanh Quý, c¸c thÇy c« trong khoa kÕ to¸n, c¸c c« chó trong phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®· gióp ®ì em hoµn thiÖn h¬n trong bµi viÕt nµy. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 2
  3. 3. PhÇn I C¬ së lý luËn cña h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt. I. ý nghÜa, vÞ trÝ h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm. 1.ý nghÜa cña chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm 1.1. Chi phÝ s¶n xuÊt: Sù ph¸t sinh vµ ph¸t triÓn cña x· héi loµi ngêi g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt - nÒn s¶n xuÊt x· héi cña bÊt kú ph¬ng thøc s¶n xuÊt nµo còng g¾n liÒn víi sù vËn ®éng vµ tiªu hao c¸c yÕu tè c¬ b¶n t¹o nªn qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Nh vËy, ®Ó tiÕn hµnh s¶n xuÊt hµng ho¸, ngêi s¶n xuÊt ph¶i bá chi phÝ vÒ thï lao lao ®éng vÒ t liÖu lao ®éng vµ ®èi tîng lao ®éng. V× thÕ sù h×nh thµnh nªn c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ®Ó t¹o ra gi¸ trÞ s¶n phÈm s¶n xuÊt lµ tÊt yÕu kh¸ch quan, kh«ng phô thuéc vµo ý chÝ chñ quan cña ngêi s¶n xuÊt. Gi¸ trÞ s¶n phÈm dÞch vô bao gåm 3 bé phËn lµ: c,v,m C: Lµ toµn bé gi¸ trÞ t liÖu s¶n xuÊt ®· tiªu hao trong qu¸ tr×nh t¹o ra s¶n phÈm nh: KhÊu hao TSC§, chi phÝ nguyªn vËt liÖu, c«ng cô dông cô, n¨ng lîng, nhiªn liÖu. Bé phËn nµy cßn ®îc gäi lµ hao phÝ lao ®éng qu¸ khø (vËt ho¸) V: Lµ chi phÝ tiÒn l¬ng, tiÒn c«ng ph¶i tr¶ cho ngêi lao ®éng tham gia vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt lµm ra s¶n phÈm, dÞch vô, bé phËn nµy ®îc gäi lµ hao phÝ lao ®éng sèng. M: Lµ gi¸ trÞ do lao ®éng sèng t¹o ra trong qu¸ tr×nh t¹o ra gi¸ trÞ s¶n phÈm dÞch vô. ë gãc ®é doanh nghiÖp ®Ó t¹o ra s¶n phÈm doanh nghiÖp ph¶i bá ra hai bé phËn chi phÝ C vµ V. Nh vËy chi phÝ s¶n xuÊt lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c kho¶n hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 3
  4. 4. lao ®éng vËt ho¸ mµ doanh nghiÖp bá ra ®Ó tiÕn hµnh ho¹t ®éng s¶n xuÊt trong mét kú kinh doanh nhÊt ®Þnh (th¸ng , quý, n¨m) Chi phÝ s¶n xuÊt cña doanh nghiÖp ph¸t sinh thêng xuyªn vµ g¾n liÒn víi qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm, nhng ®Ó phôc vô cho qu¶n lý vµ h¹ch to¸n kinh doanh, chi phÝ s¶n xuÊt ph¶i ®îc tÝnh to¸n vµ tËp hîp theo tõng thêi kú: hµng th¸ng, quÝ, n¨m phï hîp víi kú b¸o c¸o. ChØ nh÷ng chi phÝ s¶n xuÊt mµ doanh nghiÖp ph¶i bá ra trong kú míi ®îc tÝnh vµo phÝ s¶n xuÊt trong kú. Thùc chÊt chi phÝ s¶n xuÊt ë c¸c doanh nghiÖp lµ qu¸ tr×nh chuyÓn dÞch vèn cña doanh nghiÖp vµo ®èi tîng tÝnh gi¸ nhÊt ®Þnh, nã lµ vèn cña doanh nghiÖp vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh. 1.2. Gi¸ thµnh s¶n phÈm: Trong s¶n xuÊt, chi phÝ s¶n xuÊt chØ lµ mét mÆt thÓ hiÖn sù chi phÝ. §Ó ®¸nh gi¸ chÊt lîng kinh doanh cña c¸c tæ chøc kinh tÕ, chi phÝ s¶n xuÊt chi ra ph¶i ®îc xem xÐt trong mèi quan hÖ víi mÆt thø 2 còng lµ mÆt c¬ b¶n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh lµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt thu ®îc.Quan hÖ so s¸nh ®ã ®· h×nh thµnh nªn chØ tiªu gi¸ thµnh s¶n phÈm. Gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn cña toµn bé c¸c kho¶n hao phÝ vÒ lao ®éng sèng vµ lao ®éng vËt ho¸ cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm dÞch vô, lao vô hoµn thµnh trong kú... Gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc x¸c ®Þnh cho tõng lo¹i s¶n phÈm, lao vô cô thÓ vµ chØ tÝnh to¸n x¸c ®Þnh víi sè lîng s¶n phÈm, lao vô ®· hoµn thµnh, kÕt thóc toµn bé qu¸ tr×nh s¶n xuÊt (thµnh phÈm) hay h×nh thµnh mét giai ®o¹n c«ng nghÖ s¶n xuÊt (b¸n thµnh phÈm). Trong gi¸ thµnh s¶n phÈm chØ bao gåm nh÷ng chi phÝ tham gia trùc tiÕp hoÆc gi¸n tiÕp vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt, tiªu thô ph¶i ®îc båi hoµn ®Ó t¸i s¶n xuÊt ë doanh nghiÖp mµ kh«ng bao gåm nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong kú kinh doanh cña doanh nghiÖp. Nh÷ng chi phÝ ®a vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¶i ph¶n ¸nh ®îc gi¸ trÞ thùc cña c¸c t liÖu KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 4
  5. 5. A s¶n xuÊt tiªu dïng cho s¶n xuÊt, tiªu thô vµ c¸c kho¶n chØ tiªu kh¸c cã liªn quan tíi viÖc bï ®¾p gi¶n ®¬n hao phÝ lao ®éng ®êi sèng. Mäi c¸ch tÝnh chñ quan kh«ng ph¶n ¸nh ®óng c¸c yÕu tè gi¸ trÞ trong gi¸ thµnh ®Òu cã thÓ dÉn ®Õn viÖc ph¸ vì c¸c quan hÖ hµng ho¸ - tiÒn tÖ, kh«ng x¸c ®Þnh ®îc hiÖu qu¶ kinh doanh vµ kh«ng thùc hiÖn ®îc t¸i s¶n xuÊt gi¶n ®¬n vµ t¸i s¶n xuÊt më réng. 1.3. Mèi quan hÖ gi÷a chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh s¶n phÈm VÒ thùc chÊt, chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh lµ 2 mÆt kh¸c nhau cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt . Chi phÝ s¶n xuÊt ph¶n ¸nh mÆt hao phÝ s¶n xuÊt , cßn gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¶n ¸nh mÆt kÕt qu¶ s¶n xuÊt. TÊt c¶ nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh (ph¸t sinh trong kú, kú tríc chuyÓn sang ) vµ c¸c chi phÝ tÝnh tríc cã liªn quan ®Õn khèi lîng s¶n phÈm. Nãi c¸ch kh¸c, gi¸ thµnh lµ biÓu hiÖn b»ng tiÒn c¸c kho¶n chi phÝ mµ doanh nghiÖp bá ra bÊt kú ë kú nµo nhng cã liªn quan ®Õn khèi lîng c«ng viÖc, s¶n phÈm hoµn thµnh trong kú . s¬ ®å mèi quan hÖ gi÷a Cpsx vµ gi¸ thµnh sp CPSX dë dang ®Çu kú B CPSX ph¸t sinh trong kú D Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm C CPSX dë dang cuèi kú Qua s¬ ®å ta thÊy : ac = ab + bd -cd Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm = chi phÝ s¶n xuÊt dë dang ®Çu kú + Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - chi phÝ s¶n xuÊt dë dang cuèi kú Khi gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang (chi phÝ s¶n xuÊt dë dang) ®Çu kú vµ cuèi kú b»ng nhau hoÆc c¸c ngµnh s¶n xuÊt kh«ng cã s¶n phÈm dë dang th× tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm b»ng tæng chi phÝ ph¸t sinh trong kú. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 5
  6. 6. 2. Sù cÇn thiÕt cña viÖc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®èi víi c«ng t¸c qñan lý cña doanh nghiÖp C«ng t¸c tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm chñ yÕu cung cÊp th«ng tin phôc vô cho c«ng t¸c qu¶n lý cho nªn nã ®ãng vai trß quan träng trong c«ng t¸c qu¶n trÞ doanh nghiÖp. Ngµy nay, c¸c doanh nghiÖp lµ chñ thÓ ®éc lËp tù h¹ch to¸n kinh doanh, ®îc quyÒn chñ ®éng lùa chän ph¬ng ¸n s¶n xuÊt phï hîp, chÞu tr¸ch nhiÖm bï ®¾p chi phÝ bá ra, t¹o lîi nhuËn cao cho doanh nghiÖp. §Ó lµm ®îc ®iÒu nµy, c¸c doanh nghiÖp ph¶i tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ®Çy ®ñ hîp lý tÝnh to¸n chÝnh x¸c gi¸ thµnh s¶n phÈm. Thêng xuyªn kiÓm tra tÝnh hîp ph¸p, hîp lÖ cña tõng lo¹i chi phÝ ph¸t sinh sÏ gãp phÇn qu¶n lý tµi s¶n vËt t tiÒn vèn, lao ®éng cã hiÖu qu¶ h¬n vµ cã biÖn ph¸p phÊn ®Êu h¹ gi¸ thµnh, n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm. §ã lµ ®iÒu kiÖn quan träng ®Ó doanh nghiÖp tån t¹i vµ ph¸t triÓn trong nÒn kinh tÕ thÞ trêng. §ång thêi cßn lµ tiÒn ®Ò ®Ó x¸c ®Þnh chÝnh x¸c kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña doanh nghiÖp. 3. NhiÖm vô h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: KÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh lµ mét kh©u quan träng trong c«ng t¸c kinh tÕ, ®Æc biÖt trong ®iÒu kiÖn nÒn kinh tÕ thÞ trêng th× viÖc x¸c ®Þnh ®óng néi dung, ph¹m vi chi phÝ cÊu thµnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, gi¸ trÞ c¸c yÕu tè chi phÝ ®· chuyÓn dÞch vµo s¶n phÈm (c«ng viÖc, lao vô) ®· hoµn thµnh cã ý nghÜa quan träng vµ lµ mét yªu cÇu cÊp b¸ch. §Ó ®¸p øng nh÷ng yªu cÇu qu¶n lý, chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm kÕ to¸n cã nhiÖmvô sau: + C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm qui tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt, ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt s¶n phÈm cña doanh nghiÖp mµ x¸c ®Þnh ®èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt, x¸c ®Þnh ®èi tîng vµ ph- ¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh phï hîp. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 6
  7. 7. + Tæ chøc hîp lý vµ ph©n bæ tõng lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo ®óng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ ®· x¸c ®Þnh b»ng ph¬ng ph¸p thÝch hîp ®èi víi tõng lo¹i chi phÝ. + Thêng xuyªn ®èi chiÕu kiÓm tra vµ ®Þnh kú ph©n tÝch t×nh h×nh thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®èi víi chi phÝ trùc tiÕp vµ c¸c dù to¸n chi phÝ ®èi víi chi phÝ s¶n xuÊt, chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp, ®Ò xuÊt c¸c biÖn ph¸p t¨ng cêng qu¶n lý tiÕt kiÖm chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh phôc vô yªu cÇu h¹ch to¸n kinh tÕ. + §Þnh kú b¸o c¸o chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh theo ®óng chÕ ®é thêi h¹n. + Tæ chøc kiÓm kª ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lao vô, dÞch vô II. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt vµ gi¸ thµnh: 1. Ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt: Do ®Æc ®iÓm cña chi phÝ s¶n xuÊt lµ ph¸t sinh hµng ngµy g¾n liÒn víi viÖc s¶n xuÊt tõng s¶n phÈm vµ tõng lo¹i ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, viÖc tæng hîp tÝnh to¸n chi phÝ s¶n xuÊt cÇn ®îc tiÕn hµnh trong tõng kho¶ng thêi gian nhÊt ®Þnh. §Ó qu¶n lý vµ kiÓm tra chÆt chÏ viÖc thùc hiÖn c¸c ®Þnh møc chi phÝ, tÝnh to¸n ®îc kÕt qu¶ tiÕt kiÖm chi phÝ ë tõng bé phËn s¶n xuÊt vµ toµn doanh nghiÖp cÇn ph¶i tiÕn hµnh ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt. ViÖc ph©n lo¹i chi phÝ s¶n xuÊt cã t¸c dông kiÓm tra ph©n tÝch qu¸ tr×nh ph¸t sinh chi phÝ vµ h×nh thµnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, nh»m nhËn biÕt vµ ®éng viªn mäi kh¶ n¨ng tiÒm tµng h¹ gi¸ thµnh s¶n phÈm, n©ng cao hiÖu qu¶ cña doanh nghiÖp. C¨n cø vµo c¸c tiªu thøc kh¸c nhau, chi phÝ cña doanh nghiÖp chia lµm nhiÒu lo¹i kh¸c nhau. 1.1. Ph©n lo¹i theo yÕu tè chi phÝ: §Ó phôc vô cho viÖc tËp hîp, qu¶n lý chi phÝ theo néi dung kinh tÕ ban ®Çu ®ång nhÊt cña nã mµ kh«ng xÐt ®Õn c«ng dông cô thÓ, KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 7
  8. 8. ®Þa ®iÓm ph¸t sinh, chi phÝ ®îc ph©n theo yÕu tè.C¸ch ph©n lo¹i nµy gióp cho viÖc x¸c ®Þnh vµ ph¸t triÓn ®Þnh møc vèn lu ®éng còng nh viÖc lËp, kiÓm tra vµ ph©n tÝch dù to¸n chi phÝ.Theo qui ®Þnh hiÖn hµnh ë ViÖt Nam. Toµn bé chi phÝ ®îc chia lµm 7 yÕu tè sau: - YÕu tè nguyªn vËt liÖu: Bao gåm toµn bé gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh, vËt liÖu phô, phô tïng thay thÕ, c«ng cô, dông cô.... Sö dông vµo s¶n xuÊt kinh doanh (lo¹i trõ gi¸ trÞ dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i kho vµ phÕ liÖu thu håi, cïng víi nhiªn liÖu, ®éng lùc) - YÕu tè nhiªn liÖu ®éng lùc sö dông vµo qu¸ tr×nh s¶n xuÊt kinh doanh trong kú (trõ sè lîng dïng kh«ng hÕt nhËp l¹i kho vµ phÕ liÖu thu håi.) - YÕu tè tiÒn l¬ng vµ c¸c kho¶n phô cÊp l¬ng: Ph¶n ¸nh tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô cÊp mang tÝnh chÊt l¬ng ph¶i tr¶ c«ng nh©n viªn chøc. - YÕu tè BHXH, BHYT, KPC§ trÝch theo tû lÖ qui ®Þnh trªn tæng sè tiÒn l¬ng vµ phô cÊp l¬ng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n viªn chøc. -YÕu tè khÊu hao TSC§: Ph¶n ¸nh tæng sè khÊu hao tµi s¶n cè ®Þnh ph¶i trÝch trong kú cña tÊt c¶ TSC§ sö dông trong s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. - YÕu tè chi phÝ dÞch vô mua ngoµi: Ph¶n ¸nh toµn bé chi phÝ dÞch vô mua ngoµi dïng vµo s¶n xuÊt kinh doanh. - YÕu tè chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn : Ph¶n ¸nh toµn bé chi phÝ kh¸c b»ng tiÒn cha ph¶n ¸nh vµo c¸c yÕu tè dïng vµo ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. 1.2. Ph©n lo¹i theo kho¶n môc chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm: C¨n cø vµo ý nghÜa cña chi phÝ trong gi¸ thµnh s¶n phÈm vµ ®Ó thuËn tiÖn cho viÖc tÝnh toµn bé chi phÝ ®îc theo kho¶n môc. C¸ch ph©n lo¹i nµy dùa vµo c«ng dông cña chi phÝ vµ møc ph©n bæ chi phÝ KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 8
  9. 9. cho tõng ®èi tîng. Theo qui ®Þnh hiÖn hµnh. Gi¸ thµnh s¶n phÈm ë ViÖt Nam gåm 3 kho¶n môc: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. - Chi phÝ s¶n xuÊt chung Ngoµi ra, khi tÝnh chØ tiªu gi¸ thµnh s¶n phÈm toµn bé th× chØ tiªu gi¸ thµnh cßn bao gåm kho¶n môc chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµ chi phÝ b¸n hµng. 1.3.Ph©n lo¹i theo c¸ch thøc kÕt chuyÓn chi phÝ: Toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ®îc chia thµnh chi phÝ s¶n phÈm vµ chi phÝ thêi kú. Chi phÝ s¶n phÈm lµ nh÷ng chi phÝ g¾n liÒn víi c¸c s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra hoÆc ®îc mua. Cßn chi phÝ thêi kú lµ chi phÝ lµm gi¶m lîi tøc trong mét kú nµo ®ã, nã kh«ng ph¶i lµ mét phÇn gi¸ trÞ s¶n phÈm ®îc s¶n xuÊt ra hoÆc ®îc mua nªn ®îc xem lµc¸c phÝ tæn, cÇn ®îc khÊu trõ ra tõ lîi tøc cña thêi kú chóng ph¸t sinh. 1.4. Ph©n lo¹i theo quan hÖ cña chi phÝ víi khèi lîng c«ng viÖc, s¶n phÈm hoµn thµnh. §Ó thuËn lîi cho viÖc lËp kÕ ho¹ch vµ kiÓm tra chi phÝ, ®ång thêi lµm c¨n cø ®Ó ®Ò ra c¸c quyÕt ®Þnh kinh doanh toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh l¹i ®îc ph©n theo quan hÖ víi khèi lîngc«ng viÖc hoµn thµnh. Theo c¸ch nµy chi phÝ ®îc chia thµnh nh÷ng biÕn phÝ vµ ®Þnh phÝ. BiÕn phÝ lµ nh÷ng thay ®æi vÒ tæng sè, vÒ tû lÖ so víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh, ch¼ng h¹n chi phÝ vÒ nguyªn liÖu, nh©n c«ng trùc tiÕp...CÇn lu ý r»ng c¸c chi phÝ biÕn ®æi nÕu tÝnh trªn mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× l¹i cã tÝnh cè ®Þnh. §Þnh phÝ lµ nh÷ng chi phÝ kh«ng ®æi vÒ tæng sè so víi khèi lîng c«ng viÖc hoµn thµnh, ch¼ng h¹n vÒ chi phÝ khÊu haoTSC§, chi phÝ thuª mÆt b»ng, ph¬ng tiÖn kinh doanh... C¸c phÝ nµy nÕu tÝnh cho mét ®¬n vÞ s¶n phÈm th× l¹i biÕn ®æi nÕu s¶n lîng s¶n phÈm thay ®æi. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 9
  10. 10. 2. Ph©n lo¹i gi¸ thµnh: §Ó ®¸p øng c¸c yªu cÇu qu¶n lý, h¹ch to¸n vµ kÕ ho¹ch ho¸ gi¸ thµnh còng nh yªu cÇu x¸c ®Þnh gi¸ c¶ hµng ho¸, gi¸ thµnh ®îc xem xÐt díi nhiÒu gãc ®é nhiÒu ph¹m vi tÝnh to¸n kh¸c nhau. VÒ lý luËn còng nh trªn thùc tÕ, ngoµi c¸c kh¸i niÖm gi¸ thµnh x· héi vµ gi¸ thµnh c¸ biÖt, cßn cã c¸c gi¸ thµnh c«ng xëng, gi¸ thµnh toµn bé. 2.1. Ph©n lo¹i theo thêi ®iÓm tÝnh vµ nguån sè liÖu ®Ó tÝnh gi¸ thµnh. - Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch: §îc x¸c ®Þnh khi bíc vµo kinh doanh trªn c¬ së gi¸ thµnh thùc tÕ kú tríc vµ c¸c ®Þnh møc, c¸c dù to¸n chi phÝ cña kú kÕ ho¹ch. - Gi¸ thµnh ®Þnh møc: Còng nh gi¸ thµnh kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc còng ®îc x¸c ®Þnh tríc khi b¾t ®Çu s¶n xuÊt s¶n phÈm. Tuy nhiªn, kh¸c víi gi¸ thµnh kÕ ho¹ch ®îc x©y dùng trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc b×nh qu©n tiªn tiÕn vµ kh«ng biÕn ®æi trong suèt c¶ kú kÕ ho¹ch, gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc x¸c ®Þnh trªn c¬ së c¸c ®Þnh møc vÒ chi phÝ hiÖn hµnh t¹i tõng thêi ®iÓm trong kú kÕ ho¹ch (thêng lµ ngµy ®Çu th¸ng ) nªn gi¸ thµnh ®Þnh møc lu«n thay ®æi phï hîp víi sù thay ®æi cña c¸c ®Þnh møc chi phÝ ®¹t ®îc trong qu¸ tr×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh. - Gi¸ thµnh thùc tÕ: Lµ chØ tiªu x¸c ®Þnh sau khi kÕt thóc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm dùa trªn c¬ së c¸c chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm. C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông trong viÖc qu¶n lý vµ gi¸m s¸t chi phÝ, x¸c ®Þnh ®îc c¸c nguyªn nh©n vît (hôt) ®Þnh møc chi phÝ trong kú h¹ch to¸n. Tõ ®ã ®iÒu chØnh kÕ ho¹ch hoÆc ®Þnh møc chi phÝ cho phï hîp. 2.2. Ph©n lo¹i theo ph¹m vi ph¸t sinh chi phÝ: Theo ph¹m vi ph¸t sinh chi phÝ, chØ tiªu gi¸ thµnh ®îc chia thµnh: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 10
  11. 11. - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt (cßn gäi lµ gi¸ thµnh c«ng xëng): lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh tÊt c¶ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt, chÕ t¹o s¶n phÈm trong ph¹m vi ph©n xëng s¶n xuÊt. - Gi¸ thµnh tiªu thô (cßn gäi lµ gi¸ thµnh toµn bé vµ gi¸ thµnh ®Çy ®ñ): lµ chØ tiªu ph¶n ¸nh toµn bé c¸c kho¶n chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn viÖc s¶n xuÊt, tiªu thô s¶n phÈm. Gi¸ thµnh toµn bé cña s¶n phÈm = Gi¸ thµnh s¶n xuÊt cña s¶n phÈm + Chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp + Chi phÝ b¸n hµng C¸ch ph©n lo¹i nµy cã t¸c dông gióp cho nhµ qu¶n lý biÕt ®îc kÕt qu¶ kinh doanh l·i hoÆc lç cña tõng mÆt hµng, tõng lo¹i dÞch vô mµ doanh nghiÖp kinh doanh. Tuy nhiªn do nh÷ng h¹n chÕ nhÊt ®Þnh khi lùa chän tiªu thøc ph©n bæ chi phÝ b¸n hµng vµ chi phÝ qu¶n lý cho tõng mÆt hµng, tõng lo¹i dÞch vô nªn c¸ch ph©n lo¹i nµy chØ cßn mang ý nghÜa häc thuËt nghiªn cøu. III. §èi tîng, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: 1.§èi tîng, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: 1.1. §èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: X¸c ®Þnh ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ c«ng viÖc ®Çu tiªn vµ quan träng cña tæ chøc h¹ch to¸n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Tæ chøc h¹ch to¸n qu¸ tr×nh s¶n xuÊt bao gåm 2 giai ®o¹n kÕ tiÕp nhau vµ cã quan hÖ mËt thiÕt v¬Ý nhau. §ã lµ giai ®o¹n h¹ch to¸n chi tiÕt chi phÝ ph¸t sinh theo tõng s¶n phÈm nhãm s¶n phÈm, ®¬n ®Æt hµng, giai ®o¹n c«ng nghÖ, ph©n xëng... vµ giai ®o¹n tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, chi tiÕt s¶n phÈm theo ®¬n vÞ tÝnh gi¸ thµnh qui ®Þnh. ViÖc ph©n chia nµy ®îc xuÊt ph¸t tõ yªu cÇu qu¶n lý, kiÓm tra vµ ph©n tÝch chi phÝ , yªu cÇu h¹ch to¸n kinh doanh néi bé vµ theo ®Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt, ®Æc ®iÓm quy tr×nh c«ng nghÖ cña tõng doanh nghiÖp vµ yªu cÇu tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ®¬n vÞ tÝnh gi¸ thµnh qui ®Þnh. Nh vËy, x¸c ®Þnh ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh lµ viÖc x¸c KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 11
  12. 12. ®Þnh giíi h¹n tËp hîp chi phÝ mµ thùc chÊt lµ x¸c ®Þnh n¬i ph¸t sinh chi phÝ vµ chÞu chi phÝ. KÕ to¸n c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm, t×nh h×nh cô thÓ cña doanh nghiÖp ®Ó x¸c ®Þnh ®èi tîng tËp hîp chi phÝ dùa trªn c¨n cø sau: - §Æc ®iÓm tæ chøc kinh doanh cña doanh nghiÖp. - §Æc ®iÓm ph¸t sinh, môc ®Ých c«ng dông cña chi phÝ. - Yªu cÇu th«ng tin cña c«ng t¸c qu¶n lý, tr×nh ®é qu¶n lý cña doanh nghiÖp. - Qui tr×nh c«ng nghÖ, kü thuËt s¶n xuÊt s¶n phÈm. 1.2. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt: Trªn c¬ së ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ, kÕ to¸n lùa chän ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ thÝch øng. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ mét ph¬ng ph¸p hay hÖ thèng c¸c ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tËp hîp vµ ph©n lo¹i c¸c chi phÝ s¶n xuÊt trong ph¹m vi giíi h¹n cña ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ. VÒ c¬ b¶n, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt bao gåm c¸c ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ theo s¶n phÈm, theo ®¬n ®Æt hµng, theogiai ®o¹n c«ng nghÖ, theo ph©n xëng, theo nhãm s¶n phÈm,v.v...Néi dung chñ yÕu cña ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt kÕ to¸n më thÎ (hoÆc sæ) chi tiÕt h¹ch to¸n theo tõng ®èi tîng ®· x¸c ®Þnh, ph¶n ¸nh c¸c chi phÝ cã liªn quan ®Õn ®èi tîng, hµng th¸ng tæng hîp chi phÝ theo tõng ®èi tîng. Mçi ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chØ thÝch øng víi mét lo¹i ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ nªn tªn gäi cña c¸c ph- ¬ng ph¸p nµy lµ biÓu hiÖn ®èi tîng mµ nã cÇn tËp hîp vµ ph©n lo¹i chi phÝ. 2. §èi tîng vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: 2.1. §èi tîng tÝnh gi¸ thµnh: ViÖc x¸c ®Þnh ®èi tîng, tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm chÝnh lµ viÖc x¸c ®Þnh s¶n phÈm, b¸n thµnh s¶n phÈm,c«ng viÖc lao vô nhÊt ®Þnh ®ßi hái ph¶i tÝnh gi¸ thµnh mét ®¬n vÞ. §èi tîng ®ã cã thÓ lµ s¶n phÈm KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 12
  13. 13. cuèi cïng cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt hay trªn d©y chuyÒn s¶n xuÊt tuú theo yªu cÇu cña h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé vµ tiªu thô s¶n phÈm. Khi tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm tríc hÕt ph¶i x¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh.Muèn vËy ph¶i c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh, qui tr×nh s¶n xuÊt c«ng nghÖ cña doanh nghiÖp. §ång thêi ph¶i x¸c ®Þnh ®¬n vÞ tÝnh cña s¶n phÈm dÞch vô ®· ®îc x· héi thõa nhËn, phï hîp trong kÕ ho¹ch s¶n xuÊt kinh doanh cña ®¬n vÞ. Dùa vµo c¨n cø trªn, ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh cã thÓ lµ: - Tõng s¶n phÈm, c«ng viÖc ®· hoµn thµnh - Tõng bé phËn chi tiÕt s¶n phÈm - S¶n phÈm hoµn thµnh ë cuèi qui tr×nh c«ng nghÖ hay b¸n thµnh phÈm - Tõng c«ng tr×nh, h¹ng môc c«ng tr×nh. X¸c ®Þnh ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh ®óng, phï hîp víi ®iÒu kiÖn, ®Æc ®iÓm cña doanh nghiÖp gióp cho kÕ to¸n tæ chøc më sæ kÕ to¸n vµ kiÓm tra t×nh h×nh thùc hiÖn kÕ ho¹ch gi¸ thµnh s¶n phÈm cã hiÖu qu¶, ®¸p øng yªu cÇu qu¶n lý néi bé doanh nghiÖp. 2.2 Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: Trªn c¬ së sè liÖu chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp hîp ®îc vµ kÕt qu¶ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang cuèi kú, kÕ to¸n tiÕn hµnh tÝnh gi¸ thµnh cho c¸c ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh, phï hîp víi kú t×nh gi¸ thµnh vµ ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh thÝch hîp. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ mét ph¬ng ph¸p hoÆc mét hÖ thèng ph¬ng ph¸p ®îc sö dông ®Ó tÝnh gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm. Nã mang tÝnh thuÇn tuý kü thuËt tÝnh to¸n chi phÝ cho tõng ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. ViÖc lùa chon ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh chñ yÕu phô thuéc vµo ®Æc ®iÓm vÒ ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt, ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Mét sè ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh th- êng ®îc sö dông lµ: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 13
  14. 14. 2.2.1. Ph¬ng ph¸p trùc tiÕp: Ph¬ng ph¸p nµy ®îc ¸p dông ë c¸c doanh nghiÖp thuéc lo¹i h×nh s¶n xuÊt gi¶n ®¬n, sè lîng mÆt hµng Ýt, s¶n xuÊt khèi lîng lín, chu k× s¶n xuÊt ng¾n nh: c¸c nhµ m¸y ®iÖn níc, c¸c doanh nghiÖp khai th¸c (quÆng, than, gç...).Gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ph¸p nµy ®îc tÝnh theo c«ng thøc sau: Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh = Gi¸ tri s¶n phÈm dë dang ®Çu kú + Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú 2.2.2. Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ: ¸p dông víi c¸c doanh nghiÖp mµ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®îc thùc hiÖn ë nhiÒu bé phËn s¶n xuÊt, nhiÒu giai ®o¹n c«ng nghÖ, ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ c¸c bé phËn chi tiÕt s¶n phÈm hoÆc giai ®o¹n c«ng nghÖ hay bé phËn s¶n xuÊt. Gi¸ thµnh s¶n xuÊt ®îc x¸c ®Þnh b»ng c¸ch céng chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c bé phËn, chi tiÕt s¶n phÈm hay tæng chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c giai ®o¹n, bé phËn s¶n xuÊt t¹o nªn thµnh phÈm: gi¸ thµnh s¶n phÈm = Z 1 + Z 2 + ... + Zn Ph¬ng ph¸p tæng céng chi phÝ ®îc ¸p dông phæ biÕn trong c¸c doanh nghiÖp khai th¸c, dÖt nhuém, c¬ khÝ, chÕ t¹o ... 2.2.3. Ph¬ng ph¸p hÖ sè: Ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh s¶n xuÊt cïng sö dông mét thø nguyªn liÖu vµ mét lîng lao ®éng nhng thu ®îc ®ång thêi nhiÒu s¶n phÈm kh¸c nhau vµ chi phÝ kh«ng tËp hîp riªng cho tõng lo¹i s¶n phÈm ®îc mµ ph¶i tËp hîp KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 14 Gi¸ thµ nh ® ¬ n vÞ SP Tæ ng g i¸ thµ nh s¶n phÈm ho µ n thµ nh Sè l­îng s¶n phÈm ho µ n thµ nh =
  15. 15. chung cho c¶ qu¸ tr×nh s¶n xuÊt. Theo ph¬ng ph¸p nµy, tríc hÕt, kÕ to¸n c¨n cø vµo hÖ sè qui ®æi ®Ó qui ®æi c¸c lo¹i s¶n phÈm vÒ s¶n phÈm gèc (c¨n cø vµo ®Æc ®iÓm kinh tÕ hoÆc tÝnh chÊt cña s¶n phÈm ®Ó qui ®Þnh lo¹i s¶n phÈm cã ®Æc trng tiªu biÓu hÖ sè1) råi tõ ®ã dùa vµo tæng chi phÝ liªn quan ®Õn gi¸ thµnh c¸c lo¹i s¶n phÈm ®· tËp hîp ®Ó tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm gèc vµ gi¸ thµnh tõng lo¹i s¶n phÈm. Gi¸ thµnh cña tÊt c¶ c¸c lo¹i s¶n phÈm Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm gèc = Tæng sè s¶n phÈm gèc (kÓ c¶ qui ®æi) Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm tõng lo¹i = Gi¸ thµnh ®¬n vÞ s¶n phÈm gèc x hÖ sè qui ®æi s¶n phÈm tõng lo¹i Trong ®ã: - Qo: tæng sè s¶n phÈm gèc ®· qui ®æi - Qi: Sè lîng s¶n phÈm i (i = 1, n). - Hi: HÖ sè qui ®æi s¶n phÈmi (i =1, n). Tæng gi¸ thµnh s¶n xuÊt c¸c lo¹i s¶n phÈm = Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú + Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú 2.2.4. Ph¬ng ph¸p tû lÖ: Trong c¸c doanh nghiÖp s¶n xuÊt nhiÒu lo¹i s¶n phÈm cã quy c¸ch phÈm chÊt kh¸c nh may mÆc, dÖt kim, ®ãng giÇy, c¬ khÝ chÕ t¹o v.v... ®Ó gi¶m bít khèi lîng h¹ch to¸n, kÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 15 ∑= = n i QiHiQo 1
  16. 16. s¶n xuÊt theo nhãm s¶n phÈm cïng lo¹i. C¨n cø vµo tû lÖ chi phÝ gi÷a chi phÝ thùc tÕ víi chi phÝ s¶n xuÊt kÕ ho¹ch (hoÆc ®Þnh møc), kÕ to¸n sÏ tÝnh ra gi¸ thµnh ®¬n vÞ vµ tæng gi¸ thµnh tõng lo¹i Gi¸ thµnh thùc tÕ ®¬n vÞ SP tõng lo¹i = Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch (hoÆc ®Þnh møc) ®¬n vÞ s¶n phÈm tõng lo¹i x Tû lÖ chi phÝ Tæng gi¸ thµnh thùc tÕ cña c¸c lo¹i s¶n phÈm Tû lÖ chi phÝ = x 100% Gi¸ thµnh kÕ ho¹ch (hoÆc ®Þnh møc) cña c¸c lo¹i SP 2.2.5. Ph¬ng ph¸p lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô: §èi víi c¸c doanh nghiÖp mµ trong cïng mét qu¸ tr×nh, bªn c¹nh nh÷ng s¶n phÈm chÝnh thu ®îc nh÷ng s¶n phÈm phô (c¸c doanh nghiÖp chÕ biÕn ®êng, rîi, bia,...), ®Ó tÝnh gi¸ trÞ s¶n phÈm chÝnh kÕ ph¶i lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô ra khái tæng chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm. Gi¸ trÞ s¶n phÈm phô cã thÓ x¸c ®Þnh ®îc theo nhiÒu ph¬ng ph¸p nh gi¸ íc tÝnh, gi¸ kÕ ho¹ch, gi¸ nguyªn liÖu ban ®Çu... Tæng gÝa thµnh s¶n phÈm chÝnh = Gi¸ trÞ SP chÝnh dë dang ®Çu kú + Tæng chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú - gi¸ trÞ SP phô thu håi íc tÝnh - gi¸ trÞ SP chÝnh dë dang cuèi kú 2.2.6. Ph¬ng ph¸p tÝnh liªn hîp: ¸p dông trong c¸c doanh nghiÖp cã tæ chøc s¶n xuÊt, tÝnh chÊt quy tr×nh c«ng nghÖ vµ tÝnh chÊt s¶n phÈm lµm ra ®ßi hái viÖc tÝnh gi¸ thµnh ph¶i kÕt hîp nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau nh c¸c doanh nghiÖp ho¸ chÊt, dÖt kim, ®ãng giÇy...Trªn thùc tÕ kÕ to¸n cã thÓ kÕt hîp tæng céng chi phÝ víi ph¬ng ph¸p tû lÖ, hÖ sè víi lo¹i trõ gi¸ trÞ s¶n phÈm phô... KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 16
  17. 17. 3. Ph¬ng ph¸p tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh ë mét sè lo¹i h×nh doanh nghiÖp: 3.1. Doanh nghiÖp s¶n xuÊt gi¶n ®¬n: Thêng lµ nh÷ng doanh nghiÖp chØ s¶n xuÊt mét hoÆc mét Ýt mÆt hµng víi khèi lîng lín, chu kú s¶n xuÊt ng¾n, s¶n phÈm dë dang kh«ng cã hoÆc cã kh«ng ®¸ng kÓ nh c¸c doanh nghiÖp khai th¸c than, s¶n xuÊt ®iÖn níc, chÕ biÕn l¬ng thùc, thùc phÈm... Do mÆt hµng Ýt nªn ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ®îc tiÕn hµnh theo s¶n phÈm, mçi mÆt hµng s¶n xuÊt ®îc më mét sæ (thÎ ) h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt. C«ng viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ®îc tiÕn hµnh vµo cuèi th¸ng theo ph¬ng ph¸p trùc tiÕp hoÆc ph¬ng ph¸p liªn hîp. 3.2 Doanh nghiÖp s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng: §èi víi doanh nghiÖp s¶n xuÊt theo ®¬n ®Æt hµng cña kh¸ch hµng, kÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt theo tõng ®¬n. §èi t- îng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lµ s¶n phÈm cña tõng ®¬n ®Æt hµng. Ph- ¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh tuú theo tÝnh chÊt vµ sè lîng s¶n phÈm cña tõng ®¬n sÏ ¸p dông ph¬ng ph¸p thÝch hîp nh: ph¬ng ph¸p trùc tiÕp, ph- ¬ng ph¸p hÖ sè, tû lÖ hoÆc liªn hîp... §Æc ®iÓm cña viÖc tËp hîp chi phÝ trong c¸c doanh nghiÖp nµy lµ toµn bé chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh ®Òu ®îc tËp hîp theo tõng ®¬n ®Æt hµng. §èi víi chi phÝ trùc tiÕp liªn quan ®Õn ®¬n ®Æt hµng nµo sÏ tËp hîp trùc tiÕp vµo thÎ tÝnh gi¸ thµnh cña ®¬n ®Æt hµng ®ã, cßn chi phÝ gi¸n tiÕp liªn quan nhiÒu ®Õn ®¬n ®Æt hµng th× ®îc tËp hîp chung cuèi mçi kú h¹ch to¸n, kÕ to¸n sö dông mét tiªu thøc ph©n bæ thÝch hîp ®Ó ph©n bæ lo¹i chi phÝ nµy cho tõng ®¬n vµ ghi vµo c¸c thÎ tÝnh gi¸ thµnh t¬ng øng. ViÖc tÝnh gi¸ thµnh ë lo¹i h×nh doanh nghiÖp nµy chØ tiÕn hµnh khi ®¬n ®Æt hµng ®· hoµn thµnh nªn kú tÝnh gi¸ thµnh thêng kh«ng khíp víi kú b¸o c¸o. §èi víi nh÷ng ®¬n ®Æt hµng mµ cuèi kú b¸o c¸o cha hoµn thµnh th× toµn bé chi phÝ trªn thÎ tÝnh gi¸ thµnh t¬ng øng ®Òu ®- îc coi lµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú. Tuy nhiªn trong mét sè trêng hîp KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 17
  18. 18. cÇn thiÕt theo yªu cÇu cña c«ng t¸c qu¶n lý, mÆc dï cuèi kú ®¬n ®Æt hµng cha h×nh thµnh nhng cÇn x¸c ®Þnh khèi lîng c«ng viÖc ®· thùc hiÖn trong kú, kÕ to¸n ph¶i sö dông gi¸ thµnh kÕ ho¹ch hay gi¸ thµnh ®Þnh møc ®Ó x¸c ®Þnh bé phËn c«ng viÖc ®· hoµn thµnh tõ ®ã tÝnh ra gÝa trÞ cña khèi lîng c«ng viÖc dë dang. 3.3. Doanh nghiÖp ¸p dông hÖ thèng h¹ch to¸n ®Þnh møc: Trªn c¬ së hÖ thèng ®Þnh møc tiªu hao lao ®éng,vËt t hiÖn hµnh vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung, kÕ to¸n sÏ x¸c ®Þnh gi¸ thµnh ®Þnh møc cña tõng lo¹i s¶n phÈm. §ång thêi, h¹ch to¸n riªng c¸c thay ®æi, c¸c chªnh lÖch so víi ®Þnh møc trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ ph©n tÝch toµn bé chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú thµnh ba lo¹i: Theo ®Þnh møc, chªnh lÖch do thay ®æi ®Þnh møc vµ chªnh lÖch so víi ®Þnh møc. Tõ ®ã, tiÕn hµnh x¸c ®Þnh gi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm b»ng c¸ch: Gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm = gi¸ thµnh ®Þnh møc s¶n phÈm ± chªnh lÖch do thay ®æi ®Þnh møc ± chªnh lÖch so víi ®Þnh møc ViÖc tÝnh to¸n gi¸ thµnh ®Þnh møc ®îc tiÕn hµnh trªn c¬ së ®Þnh møc tiªn tiÕn hiÖn hµnh ngµy ®Çu kú (thêng lµ ®Çu th¸ng ). Tuú theo tÝnh chÊt quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt s¶n phÈm vµ ®Æc ®iÓm s¶n phÈm mµ ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ®Þnh møc kh¸c nhau ( theo s¶n phÈm hoµn thµnh, theo chi tiÕt, bé phËn s¶n phÈm råi tæng hîp l¹i ...). ViÖc thay ®æi ®Þnh møc ®îc thùc hiÖn vµo ngµy ®Çu th¸ng ®Ó thuËn lîi cho viÖc thùc hiÖn ®Þnh møc còng nh kiÓm tra viÖc thi hµnh ®Þnh møc. Trêng hîp thay ®æi ®Þnh møc diÔn ra vµo ngµy gi÷a th¸ng th× ®Çu th¸ng sau ph¶i ®iÒu chØnh gi¸ thµnh ®Þnh møc. Nh÷ng kho¶n chi phÝ ph¸t sinh ngoµi ®Þnh møc vµ dù to¸n quy ®Þnh ®îc gäi lµ chªnh lÖch so víi ®Þnh møc hay tho¸t ly ®Þnh møc. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 18
  19. 19. 3.4. Doanh nghiÖp cã qui tr×nh c«ng nghÖ phøc t¹p theo kiÓu chÕ biÕn liªn tôc: Doanh nghiÖp s¶n xuÊt phøc t¹p theo kiÓu chÕ biÕn liªn tôc lµ doanh nghiÖp cã quy tr×nh c«ng nghÖ chÕ t¹o nhiÒu s¶n phÈm bao gåm nhiÒu bíc (giai ®o¹n) nèi tiÕp nhau theo mét tr×nh tù nhÊt ®Þnh, mçi bíc t¹o ra mét lo¹i b¸n thµnh phÈm vµ b¸n thµnh phÈm cña bíc tríc lµ ®èi tîng (hay nguyªn liÖu) chÕ biÕn cña bíc sau. Trong nh÷ng doanh nghiÖp nµy, ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n chi phÝ thÝch hîp nhÊt lµ h¹ch to¸n theo bíc chÕ biÕn (giai ®o¹n c«ng nghÖ).Theo ph¬ng ph¸p nµy, chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh thuéc giai ®o¹n nµo sÏ ®îc tËp hîp cho giai ®o¹n ®ã. Riªng víi chi phÝ s¶n xuÊt chung sau khi ®îc tËp hîp theo ph©n x- ëng sÏ ®îc ph©n bæ cho c¸c bíc theo nh÷ng tiªu thøc phï hîp. Tuú theo tÝnh chÊt cña hµng ho¸ s¶n phÈm vµ yªu cÇu c«ng t¸c qu¶n lý, chi phÝ s¶n xuÊt cã thÓ ®îc tËp hîp theo ph¬ng ¸n cã b¸n thµnh phÈm vµ ph¬ng ¸n kh«ng cã b¸n thµnh phÈm. Ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh thêng lµ ph¬ng ph¸p trùc tiÕp kÕt hîp víi ph¬ng ph¸p tæng céng hay tû lÖ (hoÆc hÖ sè) • TÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc theo ph¬ng ¸n cã tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm: Ph¬ng ph¸p nµy thêng ¸p dông ë c¸c doanh nghiÖp cã yªu cÇu h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé cao hoÆc b¸n thµnh phÈm b¸n ra ngoµi. §Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n nµy lµ khi tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt cña c¸c giai ®o¹n c«ng nghÖ, gi¸ trÞ b¸n thµnh phÈm cña c¸c bíc tríc chuyÓn sang bíc sau ®îc tÝnh theo gi¸ thµnh thùc tÕ vµ ®îc ph¶n ¸nh theo tõng kho¶n môc chi phÝ. ViÖc tÝnh gi¸ thµnh ph¶i tiÕn hµnh lÇn lît tõ bíc 1 sang bíc 2...cho ®Õn bíc cuèi cïng tÝnh ra gi¸ thµnh s¶n phÈm nªn cßn gäi lµ kÕt chuyÓn tuÇn tù Qui tr×nh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ¸n nµy nh s¬ ®å sau: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 19
  20. 20. s¬ ®å 1: tr×nh tù h¹ch to¸n cpsx vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ¸n ph©n bíc cã tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm Gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm bíc 1 = Chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh + c h i phÝ chÕ biÕn b- íc 1 - gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú bíc 1. Gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm bíc 2 = Gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm bíc 1 + Chi phÝ chÕ biÕn b- íc 2 - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú bíc 2 Tæng gi¸ thµnh thµnh phÈm = Gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm bíc (n-1) + chi phÝ chÕ biÕn bíc n - Gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú bíc n • TÝnh gi¸ thµnh ph©n bíc theo ph¬ng ¸n kh«ng cã b¸n thµnh phÈm: Trong nh÷ng doanh nghiÖp mµ yªu cÇu h¹ch to¸n kinh tÕ néi bé kh«ng cao hoÆc b¸n thµnh phÈm chÕ biÕn ë tõng bíc kh«ng b¸n ra ngoµi th× chi phÝ chÕ biÕn ph¸t sinh trong c¸c giai ®o¹n c«ng nghÖ ®îc tÝnh nhËp vµo gi¸ thµnh s¶n phÈm mét c¸ch ®ång thêi, song song nªn cßn gäi lµ kÕt chuyÓn song song. Theo ph¬ng ¸n nµy, kÕ to¸n kh«ng cÇn tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm hoµn thµnh trong tõng giai ®o¹n mµ chØ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh b»ng c¸ch tæng hîp chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh vµ c¸c chi phÝ chÕ biÕn kh¸c trong c¸c giai ®o¹n c«ng nghÖ. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 20
  21. 21. s¬ ®å 2: tr×nh tù h¹ch to¸n cpsx vµ tÝnh gi¸ thµnh theo ph¬ng ¸n ph©n bíc kh«ng tÝnh gi¸ thµnh b¸n thµnh phÈm KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 21 Chi phÝ VLC ph© n bæ cho thµ nh phÈm Chi phÝ chÕ biÕ n b­íc 1 tÝnh cho thµ nh phÈm Chi phÝ chÕ biÕ n b­íc 2 tÝnh cho thµ nh phÈm Chi phÝ chÕ biÕ n b­íc n tÝnh cho thµ nh phÈm Tæng gi¸ thµnh thµnh phÈm Chi phÝ chÕ biÕ n b­íc . . . tÝnh cho thµ nh phÈm
  22. 22. IV. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm: 1. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn: 1.1. H¹ch to¸n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: 1.1.1. Kh¸i niÖm vµ c¸ch thøc tËp hîp, ph©n bæ : Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp bao gåm gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu,nhiªn liÖu,vËt liÖu phô ... xuÊt dïng trùc tiÕp cho viÖc chÕ t¹o s¶n phÈm. §èi víi nh÷ng vËt liÖu khi xuÊt dïng cã liªn quan trùc tiÕp ®Õn tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ riªng biÖt ( ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt hoÆc s¶n phÈm, lo¹i s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô...) th× h¹ch to¸n trùc tiÕp cho ®èi tîng ®ã. Trêng hîp vËt liÖu xuÊt dïng cã liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng tËp hîp chi phÝ, kh«ng thÓ tæ chøc riªng biÖt th× ph¶i ¸p dông ph¬ng ph¸p ph©n bæ gi¸n tiÕp ®Ó ph©n bæ chi phÝ cho c¸c ®èi tîng cã liªn quan. Tiªu thøc ph©n bæ thêng ®îc sö dông lµ ph©n bæ theo ®Þnh møc tiªu hao, theo hÖ sè, theo träng lîng, sè lîng s¶n phÈm .... c«ng thøc ph©n bæ nh sau: Chi phÝ vËt liÖu ph©n bæ cho tõng ®èi tîng = Tæng chi phÝ vËt liÖu cÇn ph©n bæ x tû lÖ (hay hÖ sè) ph©n bæ Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tõng ®èi tîng Trong ®ã: Tû lÖ hÖ sè ph©n bæ = Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tõng ®èi tîng 1.1.2. Tµi kho¶n sö dông: §Ó theo dâi c¸c kho¶n chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp , kÕ to¸n sö dông TK 621 - chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ nhá h¬n ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt, nhãm s¶n phÈm...) KÕt cÊu TK 621 nh sau: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 22
  23. 23. Bªn nî: Gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu xuÊt dïng trùc tiÕp cho chÕ t¹o s¶n phÈm hay thùc hiÖn lao vô ,dÞch vô Bªn cã: - Gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt dïng kh«ng hÕt. - KÕt chuyÓn chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy kh«ng cã sè d cuèi kú. 1.1.3. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp ®îc h¹ch to¸n theo s¬ ®å sau: s¬ ®å 3: h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp 1.2. H¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp: 1.2.1. Kh¸i niÖm: ChÝ phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp lµ kho¶n thï lao lao ®éng ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n trùc tiÕp s¶n xuÊt s¶n phÈm, trùc tiÕp thùc hiÖn c¸c lao vô, dÞch vô nh tiÒn l¬ng chÝnh, l¬ng phô vµ c¸c kho¶n phô cÊp cã tÝnh chÊt l¬ng (phô cÊp khu vùc, ®¾t ®á, ®éc h¹i, phô cÊp lµm ®ªm thªm giê...). Ngoµi ra, chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp cßn bao gåm c¸c kho¶n ®ãng gãp cho c¸c quü BHXH, BHYT, KPC§ do chñ sö dông lao ®éng chÞu vµ tÝnh vµo chi phÝ theo mét tû lÖ nhÊt ®Þnh víi sè tiÒn l- ¬ng ph¸t sinh cña c«ng nh©n trùc tiÕp. Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ®îc tËp hîp nh chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh. Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp thêng ®îc tÝnh vµo tõng ®èi tîng chÞu chi phÝ. Trêng hîp chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp s¶n xuÊt cã KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 23 VËt liÖ u dïng trùc tiÕ p chÕ t¹ o s¶n phÈm tiÕ n hµ nh lao vô dÞch vô VËt liÖ u dïng kh«ng hÕ t nhËp kho , phÕ liÖ u thu håi Cuè i kú kÕ t chuyÓ n chi phÝ NVLTT TK154 TK152TK621TK 152.TK151.331
  24. 24. liªn quan ®Õn nhiÒu ®èi tîng s¶n xuÊt mµ kh«ng h¹ch to¸n trùc tiÕp tiÒn l¬ng phô, c¸c kho¶n phô hoÆc tiÒn l¬ng chÝnh tr¶ theo mµ ngêi lao ®éng thùc hiÖn nhiÒu c«ng t¸c kh¸c nhau trong ngµy... th× ta cã thÓ ph©n bæ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp theo c¸c tiªu thøc ph©n bæ thÝch hîp nh: theo ®Þnh møc hoÆc theo giê c«ng lao ®éng, khèi lîng s¶n phÈm s¶n xuÊt tuú theo ®iÒu kiÖn cô thÓ. 1.2.2. Tµi kho¶n sö dông §Ó theo dâi chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp, kÕ to¸n sö dông TK 622- chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt theo tõng ®èi tîng tËp hîp chi phÝ nh TK 621, kÕt cÊu TK621 nh sau: Bªn nî: Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ph¸t sinh. Bªn cã: KÕt chuyÓn chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp. Tµi kho¶n nµy kh«ng cã sè d cuèi kú. 1.2.3.Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: H¹ch to¸n chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp ®îc thÓ hiÖn qua s¬ ®å sau: s¬ ®å 4: H¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp TK 334 TK 622 TK 154 TK 338 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 24 TiÒ n l­¬ ng vµ phô cÊp l­ ¬ ng ph¶i tr¶cho CNTTSX KÕ t chuyÓ n chi phÝ nh© n c«ng trùc tiÕp C¸ c kho ¶n ® ãng g ãp the o tû lÖ víi tiÒ n l­¬ ng cña CNTTSXthùc tÕ ph¸ t sinh TK335 TrÝch tr­íc l­¬ ng ng hØ phÐp cho CNTTSX
  25. 25. 1.3. Chi phÝ s¶n xuÊt chung: 1.3.1. Kh¸i niÖm, c¸ch thøc tËp hîp vµ c¸ch ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung: Chi phÝ s¶n xuÊt chung lµ nh÷ng chi phÝ cÇn thiÕt cßn l¹i ®Ó s¶n xuÊt s¶n ph¶m sau chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp vµ chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp.§©y lµ nh÷ng chi phÝ ph¸t sinh trong ph¹m vi c¸c ph©n xëng, c¸c bé phËn tæ, ®éi s¶n xuÊt (nh chi phÝ vÒ tiÒn c«ng vµ c¸c chi phÝ kh¸c ph¶i tr¶ cho c«ng nh©n qu¶n lý ph©n xëng, chi phÝ khÊu hao TSC§ dïng cho ph©n xëng...) C¸c chi phÝ s¶n xuÊt chung thêng ®îc h¹ch to¸n chi tiÕt riªng cho tõng ®Þa ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ, sau ®ã míi tiÕn hµnh ph©n bæ cho c¸c ®èi tîng cã liªn quan. Cã nhiÒu tiªu thøc ®Ó ph©n bæ chi phÝ s¶n xuÊt chung nh: ph©n bæ theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, theo ®Þnh møc chi phÝ s¶n xuÊt chung, theo chi phÝ tiÒn c«ng trùc tiÕp... Møc chi phÝ s¶n xuÊt chung ph©n bæ cho tõng ®èi tîng = Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tõng ®èi tîng x Tæng chi phÝ s¶n xuÊt chung cÇn ph©n bæ Tæng tiªu thøc ph©n bæ cña tÊt c¶ c¸c ®èi tîng 1.3.2. Tµi kho¶n sö dông: §Ó theo dâi c¸c kho¶n chi phÝ s¶n xuÊt chung, kÕ to¸n sö dông TK 627 - Chi phÝ s¶n xuÊt chung, më chi tiÕt theo tõng ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt dÞch vô. KÕt cÊu cña TK 627 nh sau: Bªn nî: Chi phÝ chung trùc tiÕp ph¸t sinh trong kú. Bªn cã: - C¸c kho¶n gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung. - KÕt chuyÓn (hay ph©n bæ) chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo chi phÝ s¶n phÈm hay lao vô dÞch vô. Tµi kho¶n nµy kh«ng cã sè d cuèi kú. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 25
  26. 26. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 26
  27. 27. 1.3.3. Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt chung ®îc thÓ hiÖn qua s¬ ®å sau: s¬ ®å 5: h¹ch to¸n tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt chung TK 334,338 TK 627 TK 152, 153 TK1421, 335 TK 154 TK 331, 111, 112 1.4.H¹ch to¸n c¸c kho¶n thiÖt h¹i trong s¶n xuÊt: 1.4.1.H¹ch to¸n thiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm háng: S¶n phÈm lµ s¶n phÈm kh«ng tho¶ m·n nh÷ng tiªu chuÈn chÊt l- îng vµ ®Æc ®iÓm kü thuËt cña s¶n xuÊt vÒ mµu s¾c, kÝch cì, träng lîng, c¸ch thøc l¾p r¸p ... Tuú theo møc ®é h háng mµ s¶n phÈm ®îc chia lµm 2 lo¹i: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 27 Chi phÝ NVL,c«ng cô dô ng cô C¸ c chi phÝ s¶n xuÊt chung kh¸ c Chi phÝ nh© n viªn Chi phÝ the o dù to ¸ n C¸ c kho ¶n g i¶m chi phÝ s¶n xuÊt chung cuè i kú Ph© n bæ ho Æc kÕ t chuyÓ n chi phÝ s¶n xuÊt chung TK 111, 112, 152
  28. 28. - S¶n phÈm háng cã thÓ söa ch÷a ®îc: Lµ nh÷ng s¶n phÈm háng mµ vÒ mÆt kü thuËt cã thÓ söa ch÷a ®îc vµ viÖc söa ch÷a ®ã cã lîi vÒ mÆt kinh tÕ. - S¶n phÈm háng kh«ng thÓ söa ch÷a ®îc : Lµ nh÷ng s¶n phÈm mµ vÒ mÆt kü thuËt kh«ng thÓ söa ch÷a ®îc hoÆc cã thÓ söa ch÷a ®îc nhng kh«ng cã lîi vÒ mÆt kinh tÕ. Trong quan hÖ víi c«ng t¸c kÕ ho¹ch, c¶ hai lo¹i s¶n phÈm nãi trªn l¹i ®îc chi tiÕt thµnh s¶n phÈm háng trong ®Þnh møc vµ s¶n phÈm ngoµi ®Þnh møc. Nh÷ng s¶n phÈm háng mµ doanh nghiÖp dù kiÕn sÏ x¶y ra trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®îc coi lµ s¶n phÈm háng trong ®Þnh møc. §©y lµ nh÷ng s¶n háng ®îc xem lµ kh«ng tr¸nh khái trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt nªn phÇn chi phÝ cho nh÷ng s¶n phÈm nµy (gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®îc vµ chi phÝ s¶n phÈm háng cã thÓ söa ch÷a ®îc ) ®îc coi lµ chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh phÈm. Së dÜ phÇn lín doanh nghiÖp chÊp nhËn mét tû lÖ s¶n phÈm háng v× hä kh«ng muèn tèn thªm chi phÝ ®Ó h¹n chÕ hoµn toµn s¶n phÈm háng do viÖc bá thªm chi phÝ nµy tèn kÐm nhiÒu h¬n viÖc chÊp nhËn mét tû lÖ tèi thiÓu vÒ s¶n phÈm háng. Kh¸c víi s¶n phÈm háng trong ®Þnh møc, s¶n phÈm ngoµi ®Þnh møc lµ s¶n phÈm n»m ngoµi dù kiÕn cña nhµ s¶n xuÊt do c¸c nguyªn nh©n bÊt thêng nh m¸y háng, ho¶ ho¹n bÊt thêng...Do x¶y ra bÊt th- êng, kh«ng ®îc chÊp nhËn nªn chi phÝ cña chóng kh«ng ®îc céng vµo chi phÝ s¶n xuÊt chÝnh phÈm mµ thêng ®îc xem lµ kho¶n phÝ tæn thêi kú, ph¶i trõ vµo thu nhËp. ThiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm trong ®Þnh møc bao gåm gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng söa ch÷a ®îc vµ phÇn chi phÝ söa ch÷a s¶n phÈm t¸i chÕ trõ ®i gi¸ trÞ phÕ liÖu thu håi (nÕu cã). Toµn bé phÇn thiÖt h¹i nµy tÝnh vµo chi phÝ s¶n xuÊt s¶n phÈm. §èi víi gi¸ trÞ thiÖt h¹i cña nh÷ng s¶n phÈm ngoµi ®Þnh møc, kÕ to¸n ph¶i theo dâi riªng. §ång thêi xem xÐt nguyªn nh©n g©y ra s¶n phÈm háng ®Ó cã biÖn ph¸p sö KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 28
  29. 29. lý. Toµn bé gi¸ trÞ thiÖt h¹i cã thÓ theo dâi riªng trªn mét trong c¸c tµi kho¶n nh TK 1381, 154, 627, 1421 (chi tiÕt s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc), sau khi trõ ®i sè phÕ liÖu thu håi vµ båi thêng (nÕu cã ), thiÖt h¹i thùc vÒ s¶n phÈm sÏ tÝnh vµo chi phÝ bÊt thêng. s¬ ®å 5: H¹ch to¸n thiÖt h¹i s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc. 1.4.2.ThiÖt h¹i vÒ ngõng s¶n xuÊt Trong thêi gian ngõng s¶n xuÊt v× nh÷ng nguyªn nh©n chñ quan hoÆc kh¸ch quan( thiªn tai, ®Þch ho¹ , thiÕu nguyªn vËt liÖu...), c¸c doanh nghiÖp vÉn ph¶i bá ra mét sè kho¶n chi phÝ ®Ó duy tr× ho¹t ®éng nh tiÒn c«ng lao ®éng, khÊu hao TSC§, chi phÝ b¶o d- ìng...Nh÷ng kho¶n chi phÝ trong kho¶ng thêi gian nµy ®îc coi lµ thiÖt h¹i vÒ ngõng s¶n xuÊt. Víi nh÷ng kho¶n chi phÝ vÒ ngõng s¶n xuÊt theo kÕ ho¹ch dù kiÕn, kÕ to¸n ®· theo dâi ë TK 335 - chi phÝ ph¶i tr¶.Trêng hîp ngõng s¶n xuÊt bÊt thêng, c¸c chi phÝ bá ra trong thêi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 29 TK 152, 153, 334, 338, 241... TK 1381.SPHN§M TK 821, 415 TK 1381,152TK 154, 155, 157, 632 Chi phÝ sö a ch÷a s¶n phÈm háng Gi¸ trÞ thiÖ t h¹ i thùc vÒ s¶n phÈm háng Gi¸ trÞ s¶n phÈm háng kh«ng sö a ch÷a ® ­îc Gi¸ trÞ phÕ liÖ u thu håi vµ c¸ c kho ¶n båi th­ê ng
  30. 30. gian nµy do kh«ng ®îc chÊp nhËn nªn ph¶i theo dâi riªng trªn mét trong c¸c tµi kho¶n t¬ng tù nh h¹ch to¸n thiÖt h¹i vÒ s¶n phÈm háng ngoµi ®Þnh møc ( tµi kho¶n 154,627,1421,1381...chi tiÕt thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt ). Cuèi kú, saukhi trõ phÇn thu håi ( nÕu cã, do båi th- êng ), gi¸ trÞ thiÖt h¹i thùc tÕ sÏ trõ vµo thu nhËp nh kho¶n chi phÝ thêi kú. C¸ch h¹ch to¸n cã thÓ ®îc ph¶n ¸nh qua s¬ ®å sau: s¬ ®å 6: H¹ch to¸n tæng hîp thiÖt h¹i ngõng s¶n xuÊt ngoµi kÕ ho¹ch 1.5. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt, kiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang: 1.5.1. Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt: §Ó tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm theo ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn kÕ to¸n sö dông TK 154 - chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang. Tµi kho¶n nµy më chi tiÕt cho KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 30 TK 152, 334, 338, 214... TK 1421.THNSX TK 821, 415 TK 1381,111 TËp hîp chi phÝ chi ra tro ng thê i g ian ng õ ng s¶n xuÊt ThiÖ t h¹ i thùc Gi¸ trÞ båi th­ê ng
  31. 31. tõng nghµnh s¶n xu¸t tõng n¬i ph¸t sinh chi phÝ hay tõng nhãm s¶n phÈm, tõng lo¹i s¶n phÈm...cña c¸c bé phËn s¶n xuÊt kinh doanh chÝnh, s¶n xuÊt kinh doanh phô (kÓ c¶ vËt t, s¶n phÈm, hµng ho¸ thuª ngoµi gia c«ng chÕ biÕn). Néi dung kÕt cÊu TK 154 nh sau: Bªn nî: Tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh ph¸t sinh trong kú. Bªn cã: - c¸c kho¶n gi¶m chi phÝ - Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm cña s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô, ®· hoµn thµnh D nî: Chi phÝ thùc tÕ cña s¶n phÈm,lao vô, dÞch vô, dë dang cha hoµn thµnh. - Ph¬ng ph¸p h¹ch to¸n: + KÕt chuyÓn chi phÝ ph¸t sinh trong kú Nî TK 154: Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh Cã TK 621: Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp Cã TK 622 : chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp Cã TK 627 :chi phÝ s¶n xuÊt chung. + Ph¶n ¸nh c¸c kho¶n ph¸t sinh ®îc ghi gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt nh tiÒn båi th¬ng ph¶i thu håi,tiÒn båi thêngvë nh÷ng ngêi lµm ra s¶n phÈm háng hoÆc g©y ra ngõng s¶n xuÊt. Nî TK 152: PhÕ liÖu thu håi nhËp kho Nî TK 138: ph¶i thu tiÒn båi thêng. Cã TK 154: Chi phÝ s¶n xuÊt kinh doanh dë dang. + Khi x¸c ®Þnh ®îc tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm trong kú Nî TK 155: Gi¸ thµnh s¶n phÈm thùc tÕ nhËp kho Nî TK 157: Gi¸ thµnh thùc tÕ cña s¶n phÈm göi b¸n Nî TK 632: Gi¸ thµnh thùc tÕ b¸n trùc tiÕp cña s¶n phÈm kh«ng qua kho. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 31
  32. 32. Cã TK 154 : gi¸ thµnh thùc tÕ s¶n phÈm s¶n xuÊt trong kú Gi¸ trÞ s¶n phÈm Dë dang ®Çu kú = Gi¸ thµnh s¶n PhÈm hoµn thµnh + Chi phÝ thùc tÕ ph¸t sinh trong kú - gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú H¹ch to¸n chi phÝ s¶n phÈm ®îc thÓ hiÖn qua s¬ ®å sau: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 32
  33. 33. s¬ ®å 7: h¹ch to¸n chi phÝ s¶n phÈm TK 621 TK 154 TK 622 TK 155, 152 TK 157 TK 627 TK 632 1.5.2. KiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang: S¶n phÈm dë dang lµ khèi lîng s¶n phÈm, c«ng viÖc cßn ®ang trong qu¸ tr×nh s¶n xuÊt chÕ biÕn,cßn ®ang n»m trong d©y chuyÒn c«ng nghÖ hoÆc ®· hoµn thµnh mét vµi qui tr×nh chÕ biÕn, nhng cßn ph¶i gia c«ng chÕ biÕn tiÕp míi trë thµnh s¶n phÈm trong trêng hîp nµy chi phÝ s¶n xuÊt ®· tËp trung trong kú kh«ng chØ liªn quan ®Õn s¶n KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 33 KÕ t chuyÓ n chi phÝ NVLTT KÕ t chuyÓ n chi phÝ nh© n c«ng trùc tiÕ p KÕ t chuyÓ n chi phÝ s¶n xuÊt chung C¸ c kho ¶n g hi g i¶m chi phÝ s¶n phÈm NhËp kho vËt t­ s¶n phÈm Gö i b¸ n Tiªu thô th¼ ng Tæ ng g i¸ thµ nh thùc tÕ s¶n phÈm lao vô ho µ n thµ nh DCK: x x x D§K:xxx TK 152, 111
  34. 34. phÈm c«ng viÖc ®· hoµn thµnh mµ cßn liªn quan ®Õn nh÷ng s¶n phÈm dë dang . TÝnh gi¸ s¶n phÈm dë dang lµ tÝnh to¸n x¸c ®Þnh phÇn chi phÝ s¶n xuÊt mµ s¶n phÈm dë dang cuèi kú ph¶i chÞu viÖc tÝnh gi¸ s¶n phÈm dë dang hîp lý lµ mét trong nh÷ng yÕu tè quyÕt ®Þnh ®Õn tÝnh trung thùc hîp lý cña gi¸ thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh trong kú. Tuy nhiªn viÖc tÝnh to¸n s¶n phÈm dë dang lµ mét c«ng viÖc phøc t¹p khã cã thÓ chÝnh x¸c tuyÖt ®èi. KÕ to¸n ph¶i phô thuéc vµo t×nh h×nh ®Æc ®iÓm cô thÓ vÒ tæ chøc s¶n xuÊt, qui tr×nh c«ng nghÖ, tæ chøc cÊu thµnh cña chi phÝ, yªu cÇu tr×nh ®é qu¶n lý cña tõng doanh nghiÖp ®Ó vËn dông mét trong nh÷ng ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ s¶n phÈm dë dang sau. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang theo s¶n lîng íc tÝnh t¬ng ®- ¬ng. Dùa theo møc ®é hoµn thµnh vµ sè lîng s¶n phÈm dë dang ®Ó qui ra s¶n phÈm dë dang thµnh s¶n phÈm hoµn thµnh. Tiªu chuÈn qui ®æi thêng dùa vµo giê c«ng hoÆc tiÒn l¬ng ®Þnh møc. §Ó ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c cña viÖc ®¸nh gi¸, ph¬ng ph¸p nµy chØ nªn ¸p dông ®Ó tÝnh c¸c chi phÝ biÕn, cßn c¸c chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh ph¶i x¸c ®Þnh theo sè theo sè thùc tÕ dïng. Gi¸ trÞ VLC n»m trong s¶n phÈm dë dang = sè lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú (kh«ng qui ®æi) x Toµn bé gi¸ trÞ VLC xuÊt dïng Sè lîng thµnh phÈm + Sè lîng SP dë dang kh«ngqui ®æi Chi phÝ chÕ biÕn trong SP dë dang (theo tõng lo¹i) = Sè lîng SP dë dang quy ®æi thµnh thµnh phÈm x Tæng chi phÝ chÕ biÕn tõng lo¹i Sè lîng thµnh phÈm + Sè lîng SP dë dang quy ®æi ra thµnh phÈm Khi ¸p dông ph¬ng ph¸p nµy th× kÕt qu¶ tÝnh to¸n cã møc ®é chÝnh x¸c cao, nhng khèi lîng tÝnh to¸n lín mÊt nhiÒu thêi gian v× khi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 34
  35. 35. kiÓm kª s¶n phÈm dë dang cÇn ph¶i x¸c ®Þnh møc ®é hoµn thµnh cña s¶n phÈm dë dang. Ph¬ng ph¸p nµy chØ thÝch hîp víi nh÷ng doanh nghiÖp mµ s¶n phÈm cña doanh nghiÖp cã tû träng chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp trong tæng chi phÝ s¶n phÈm kh«ng lín l¾m, khèi lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú nhiÒu biÕn ®éng lín so víi ®Çu kú. §¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh Theo ph¬ng ph¸p nµy, toµn bé chi phÝ biÕn ®îc tÝnh hÕt cho thµnh phÈm. Do vËy trong s¶n phÈm dë dang chØ bao gåm gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu chÝnh mµ th«i. Gi¸ trÞ vËt liÖu chÝnh n»m trong s¶n phÈm dë dang = Sè lîng s¶n phÈm dë dang cuèi kú x Toµn bé gi¸ trÞ vËt liÖu chÝnh vµ gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú Sè lîng thµnh phÈm + Sè lîng SP dë dang Ph¬ng ph¸p nµy cã u ®iÓm lµ c¸ch tÝnh to¸n rÊt ®¬n gi¶n. Khèi l- îng c«ng viÖc tÝnh to¸n Ýt nhng víi ph¬ng ph¸p nµy cã ®é chÝnh x¸c kh«ng cao v× ph¬ng ph¸p nµy chØ tÝnh theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang theo 50% chi phÝ chÕ biÕn §Ó ®¬n gi¶n viÖc tÝnh to¸n, ®èi víi nh÷ng s¶n phÈm mµ chi phÝ chÕ biÕn chiÕm tû lÖ kh«ng thÊp trong tæng chi phÝ, kÕ to¸n thêng sö dông ph¬ng ph¸p nµy. Thùc chÊt lµ mét d¹ng cña ph¬ng ph¸p íc tÝnh theo s¶n lîng t¬ng ®¬ng, trong ®ã giai ®o¹n s¶n phÈm dë dang ®· hoµn thµnh ë møc ®é 50% so víi thµnh phÈm. Gi¸ trÞ SP dë dang cha hoµn thµnh = Gi¸ trÞ NVL chÝnh n»m trong s¶n phÈm dë dang + 50% chi phÝ chÕ biÕn X¸c ®Þnh gÝa trÞ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp hoÆc chi phÝ trùc tiÕp. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 35
  36. 36. Theo s¶n phÈm nµy trong gÝa trÞ s¶n phÈm dë dang chØ bao gåm chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp hoÆc chi phÝ trùc tiÕp mµ kh«ng tÝnh ®Õn c¸c chi phÝ kh¸c. X¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang theo chi phÝ s¶n xuÊt ®Þnh møc C¨n cø vµo ®Þnh møc tiªu hao (hoÆc chi phÝ kÕ ho¹ch ) cho c¸c kh©u, c¸c bíc, c¸c c«ng viÖc trong qu¸ tr×nh chÕ t¹o s¶n phÈm ®Ó x¸c ®Þnh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang. Ph¬ng ph¸p nµy chØ ¸p dông thÝch hîp víi s¶n phÈm ®· x©y dùng ®îc ®Þnh møc chi phÝ hîp lý hoÆc ®· thùc hiÖn ph¬ng ph¸p tÝnh gi¸ thµnh ®Þnh møc. 2- Doanh nghiÖp ¸p dông ph¬ng ph¸p KiÓm kª ®Þnh kú: Do ®Æc ®iÓm cña ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú nªn chi phÝ vËt liÖu xuÊt dïng rÊt khã ph©n ®Þnh ®îc lµ xuÊt cho môc ®Þch s¶n xuÊt, qu¶n lý hay tiªu thô s¶n phÈm. V× vËy, ®Ó phôc vô cho viÖc tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm lao vô, dÞch vô, kÕ to¸n cÇn theo dâi chi tiÕt c¸c chi phÝ ph¸t sinh liªn quan ®Õn tõng ®èi tîng ( ph©n xëng, bé phËn s¶n xuÊt, lao vô, dÞch vô ...) hoÆc dùa vµo môc ®Ých sö dông hoÆc tû lÖ ®Þnh møc ®Ó ph©n bè vËt liÖu xuÊt dïng cho tõng môc ®Ých. §Ó tËp hîp chi phÝ vËt liÖu ®· xuÊt dïng cho s¶n xuÊt s¶n phÈm kÕ to¸n sö dông TK 621 - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp, c¸c chi phÝ ®îc ph¶n ¸nh trªn TK 621 kh«ng ghi theo chøng tõ xuÊt dïng nguyªn vËt liÖu mµ ®îc ghi mét lÇn vµo cuèi kú h¹ch to¸n, sau khi tiÕn hµnh kiÓm kª vµ x¸c ®Þnh ®îc gi¸ trÞ nguyªn vËt liÖu tån kho vµ ®ang ®i ®êng cuèi kú. Néi dung ph¶n ¸nh cña tµi kho¶n 621 nh sau Bªn Nî: Gi¸ trÞ vËt liÖu ®· xuÊt dïng cho c¸c ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh trong kú. Bªn Cã: KÕt chuyÓn chi phÝ vËt liÖu vµo gi¸ thµnh thµnh phÈm, dÞch vô, lao vô... KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 36
  37. 37. TK 621 cuèi kú kh«ng cã sè d vµ ®îc më theo tõng ®èi tîng h¹ch to¸n chi phÝ ( ph©n xëng, bé ph¹n s¶n xuÊt, s¶n phÈm... Ph¬ng ph¸p nµy tËp hîp chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp vµ chi phÝ s¶n xuÊt chung vµo TK 622 vµ TK 627 gièng ph¬ng ph¸p kiÓm kª thêng xuyªn. §Ó phôc vô cho viÖc tæng hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm ph¬ng ph¸p nµy dïng TK 631 - Gi¸ thµnh s¶n xuÊt. Tµi kho¶n nµy ®îc h¹ch to¸n chi tiÕt theo ®Æc ®iÓm ph¸t sinh chi phÝ (ph©n xëng, bé phËn...). Néi dung ph¶n ¸nh cña TK 631: Bªn Nî: Ph¶n ¸nh gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang ®Çu kú vµ c¸c chi phÝ s¶n xuÊt ph¸t sinh trong kú liªn quan tíi chÕ t¹o s¶n phÈm, lao vô ... Bªn cã: - KÕt chuyÓn gi¸ trÞ s¶n phÈm dë dang cuèi kú -Tæng gi¸ thµnh s¶n phÈm, lao vô, dÞch vô hoµn thµnh. - Gi¸ trÞ thu håi b»ng tiÒn hoÆc ph¶i thu ghi gi¶m chi phÝ tõ s¶n xuÊt. Tµi kho¶n 631 kh«ng cã sè d cuèi kú. KiÓm kª vµ ®¸nh gi¸ s¶n phÈm dë dang t¬ng tù nh ph¬ng ph¸p kª khai thêng xuyªn. H¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú theo s¬ ®å sau: s¬ ®å 7: H¹ch to¸n CPSX theo ph¬ng ph¸p kiÓm kª ®Þnh kú KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 37
  38. 38. V. Tæ chøc sæ s¸ch kÕ to¸n tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm Tæ chøc c«ng t¸c kÕ to¸n trong doanh nghiÖp lµ mét vai trß rÊt quan träng, viÖc ghi chÐp, ph©n lo¹i tæng hîp c¸c nhiÖm vô kinh tÕ ph¸t sinh theo nh÷ng néi dung c«ng t¸c kÕ to¸n b»ng ph¬ng ph¸p khoa häc phï hîp víi ®Æc ®iÓm cña doanh nghiÖp vµ tu©n thñ quy ®Þnh cña Nhµ níc. Tæ chøc vËn dông h×nh thøc kÕ to¸n phï hîp lµ mét trong c¸c néi dung c¬ b¶n cña c«ng t¸c tæ chøc kÕ to¸n. H×nh thøc kÕ to¸n lµ mét hÖ thèng sæ kÕ to¸n sö dông ®Ó ghi chÐp, hÖ thèng ho¸ vµ tæng hîp sè liÖu tõ c¸c chøng tõ kÕ to¸n theo mét tr×nh tù, ph¬ng ph¸p ghi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 38 TK 331,111,112 TK 154 GI¸ vËt liÖu t¨ng trong thêi kú kh«ng cã VAT GI¸ trÞ NVL dïng chÕ t¹o sp hay dÞch vô KÐt chuyÓn CFÝ NVL TT Gi¸ trÞ sp dÞch vô dë dang cuèi kú TK 611 TK 621 TK 631 TK 151,152 GI¸ trÞ vËt liÖu ch­a dïng hÕt K/c GI¸ trÞ vËt liÖuch­a dïng ®Çu kú TK 622 TK 627 K/c chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp K/c chi phÝ s¶n xuÊt chung Tæng gi¸ thµnh sx cña sp dÞch vô hoµn thµnh nhËp kho göi b¸n hoÆc tiªu thô trùc tiÕp K/cgi¸ trÞ vl ®Çu kú
  39. 39. chÐp nhÊt ®Þnh. Quy m« nÒn s¶n xuÊt x· héi ngµy mét ph¸t triÓn khiÕn cho h×nh thøc kÕ to¸n còng kh«ng ngõng hoµn thiÖn. C¨n cø vµo c¸c quyÕt ®Þnh cña nhµ níc, tuú theo t×nh h×nh cöa tõng ®¬n vÞ mµ doanh nghiÖp cã thÓ ¸p dông mét trong c¸c h×nh thøc sau. H×nh thøc sæ kÕ to¸n nhËt ký sæ c¸i. H×nh thøc sæ kÕ to¸n nhËt ký chung. H×nh thøc sæ kÕ to¸n chøng tõ ghi sæ. H×nh thøc nhËt ký chøng tõ Tuú ®Æc ®iÓm tÝnh chÊt vµ ®iÒu kiÖn cña mçi doanh nghiÖp mµ doanh nghiÖp sö dông h×nh thøc kÕ to¸n thÝch hîp, mçi mét h×nh thøc kÕ to¸n l¹i cã mét hÖ thèng sæ kh¸c nhau. Trong môc nµy em chØ ®Ó cËp ®Õn hÖ thèng sæ kÕ to¸n chi phÝ theo h×nh thøc nhËt ký chung ®Ó phï hîp víi h×nh thøc kÕ to¸n mµ c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®ang ¸p dông. ¸p dông h×nh thøc nµy qu¸ tr×nh tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt ®îc ghi chÐp theo tr×nh tù nh sau: Tõ nh÷ng chøng tõ ban ®Çu nh phiÕu xuÊt vËt t, phiÕu chi tiÒn... KÕ to¸n vµo ®îc sæ chi tiÕt chi phÝ, phiÕu ®Þnh kho¶n. Sau ®ã lËp ®îc c¸c b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng, b¶ng ph©n bæ tiÒn ®iÖn, khÊu hao TSC§ ... tõ ®ã lËp ®îc sè c¸i c¸c tµi kho¶n chi phÝ ,c¸c lo¹i b¶ng biÓu tËp hîp vµ tÝnh gi¸ thµnh. PhÇn II. Thùc tr¹ng KÕ To¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm t¹i c«ng ty xi m¨ng h¶i phßng I. ®Æc ®iÓm chung cña c«ng ty xi m¨ng h¶i phßng. 1- Qu¸ tr×nh thµnh lËp vµ ph¸t triÓn cña C«ng ty xi m¨ng H¶i phßng. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 39
  40. 40. Ngµy 25/12/1999 trªn vïng ®Êt ng· 3 s«ng CÊm vµ kªnh ®µo H¹ Lý H¶i Phßng, Nhµ m¸y Xi m¨ng lín ®Çu tiªn t¹i §«ng D¬ng ®îc ngêi Ph¸p khëi x©y dùng. Cho ®Õn nay C«ng ty tr¶i qua h¬n mét tr¨m n¨m x©y dùng vµ trëng thµnh th× nöa thêi gian tõ 1899 ®Õn n¨m 1955 c«ng ty n»m trong tay bän t b¶n thùc d©n x©m lîc. Trong thêi kú nµy, nhµ m¸y Xi m¨ng H¶i phßng lµ mét nhµ m¸y lín nhÊt Ch©u ¸ vµ s¶n phÈm cña bã ®îc xuÊt khÈu ra nhiÒu níc nh Lµo, Th¸i L©n, Hång K«ng... Ngµy 12/5/1955 nhµ m¸y thuéc vÒ tay giai cÊp c«ng nh©n. Th¸ng 8 n¨m 1955 ChÝnh phñ ra quyÕt ®Þnh kh«i phôc nhµ m¸y. Víi ý chÝ ®æi ®êi, víi sù nhiÖt t×nh c¸ch m¹ng vµ tµi n¨ng s¸ng t¹o cña c¸n bé, §¶ng viªn, C«ng nh©n viªn céng víi sù gióp ®ì cña chuyªn gia Liªn x«, ngµy 17/11/1955 ®óng ngµy kû niÖm c¸ch m¹ng th¸ng 10 Nga th× Nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng ®· nh¶ khãi c¸c lß nung vµ m¸y mãc ®îc phôc håi. Nhµ m¸y ®· x©y dùng vµ l¾p ®Æt thªm 2 lß míi ®a s¶n xuÊt hµng n¨m ®Òu vît møc kÕ ho¹ch. N¨m 1964 ®¹t xÊp xØ 60 v¹n tÊn (gÇn gÊp ®«i s¶n lîng xi m¨ng 1939, n¨m cao nhÊt thêi Ph¸p cai trÞ). Nhµ m¸y s¶n xuÊt ®îc tÊt c¶ c¸c chñng lo¹i xi m¨ng tõ thÊp ®Õn cao, ®· xuÊt khÈu sang thÞ tr- êng c¸c níc trong khu vùc §«ng Nam ¸ vµ gãp phÇn quan träng vµo c«ng cuéc x©y dùng miÒn B¾c, gi¶i phãng miÒn Nam b¶o vÖ Tæ quèc. Th¸ng 4/1967, ®Þch ®¸nh thµnh phè ®¸nh ph¸ nhµ m¸y, nhµ m¸y n»m trong vïng tam quèc löa, ph¶i chÞu hµng ngµn tÊn bom ®Þch tµn ph¸ huû diÖt, vît lªn ®au th¬ng tang tãc, vît lªn ®¹n bom ngµy ®ªm ngêi c«ng nh©n vÉn b¸m m¸y söa ch÷a kh«i phôc s¶n xuÊt. Võa s¶n xuÊt võa chiÕn ®Êu. Thµnh lËp c¸c ®éi kÝch vÖ göi vµo chiÕn trêng miÒn Nam ®¸nh Mü. Khi ®Þch buéc ph¶i tuyªn bè KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 40
  41. 41. ngõng nÐm bom miÒn b¾c nhµ m¸y ®· nhanh chãng söa ch÷a phôc håi s¶n xuÊt, kÞp thêi cung cÊp xi m¨ng cho kh«i phôc kinh tÕ x©y dùng CNXH. N¨m 1969 díi sù gióp ®ì cña níc ban Rumani nhµ m¸y söa ch÷a vµ x©y dùng míi ®îc 3 lß nung. Thêi kú nµy s¶n lîng cña nhµ m¸y lµ 67 v¹n tÊn. MiÒn Nam hoµn toµn gi¶i phãng, ®Êt níc thèng nhÊt, lóc ®ã miÒn B¾c cã duy nhÊt 1 nhµ m¸y xi m¨ng, nªn ph¶i gång m×nh lª vît qua thö th¸ch víi khÈu hiÖu “H·y s¶n xuÊt nhiÒu xi m¨ng cho Tæ quèc” ®Ó mau chãng hµn g¾n vÕt th¬ng chiÕn tranh. ChÝnh nh÷ng n¨m gian khæ ®ã nhµ m¸y ®· s¶n xuÊt xi m¨ng PC 400, PC500, PC600 vµ nhiÒu chñng lo¹i xi m¨ng ®Ó x©y dùng l¨ng B¸c Hå, nhµ b¶o tµng Hå ChÝ Minh... gãp phÇn quan träng vµo c«ng cuéc x©y dùng CNXH trong c¶ níc. Ngµy 9/8/1993 theo quyÕt ®Þnh sè 353 Bé x©y dùng – TCL§ cña Bé trëng Bé x©y dùng s¸t nhËp nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng, C«ng ty kinh doanh xi m¨ng vµ C«ng ty vËn t¶i thµnh c«ng ty Xi m¨ng H¶i Phßng giÊy phÐp kinh doanh sè 108194 ngµy 15/9/1993. C«ng ty XM H¶i Phßng lµ 1 doanh nghiÖp Nhµ níc trùc thuéc Tæng C«ng ty Xi m¨ng ViÖt Nam díi sù ®iÒu hµnh vµ qu¶n lý trong Bé x©y dùng. §Þa ®iÓm cña C«ng ty : Sè 01 ®êng Hµ Néi – Phêng H¹ Lý – QuËn Hång Bµng – Thµnh phè H¶i Phßng. §¨ng ký nép thuÕ t¹i Kho b¹c Nhµ níc. Tµi kho¶n 710A- 00328 Ng©n hµng C«ng th¬ng Hång Bµng – HP. §iÖn tho¹i : 031 525 044 Fax 031.525012 Víi tæng sè vèn lµ 79 tû ®ång ®Õn nay tæng sè vèn kinh doanh t¨ng lªn ®Õn314 tû ®ång. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 41
  42. 42. Tríc ®©y nhµ m¸y chuyªn lµm nhiÖm vô s¶n xuÊt thËt nhiÒu xi m¨ng cho c«ng cuéc xi m¨ng vµ phôc håi ®Êt níc sau chiÕn tranh. Nhng tõ khi s¸t nhËp thµnh c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng th× ngoµi nhiÖm vô cung øng vµ tiªu thô s¶n phÈm cña m×nh. C«ng ty cßn nhËp thªm xi m¨ng vµ b¸n thµnh phÈm clinker ®Ó gãp phÇn thiÕu hôt xi m¨ng trªn thÞ trêng nh»m cung øng xi m¨ng ®Õn tËn tay ngêi tiªu dïng hiÖn nay ngoµi 40 cöa hµng b¸n lÎ vµ 160 ®¹i lý trªn ®Þa bµn H¶i phßng. C«ng ty cßn më thªm chi nh¸nh t¹i Th¸i B×nh. C«ng ty lµ n¬i s¶n xuÊt vµ cung øng xi m¨ng chÊt lîng cao vµ s¶n lîng lín. Ngoµi s¶n phÈm truyÒn thèng lµ s¶n phÈm xi m¨ng ®en PC30, xi m¨ng tr¾ng ®¸p øng nhu cÇu ngêi tiªu dïng. C«ng ty cßn s¶n xuÊt xi m¨ng PC40 vµ xi m¨ng bÒn sunf¸t dïng ë n¬i níc mÆn nÕu cã ®¬n ®Æt hµng. Tõ ngµy phôc håi nhµ m¨y ®Õn nay toµn c«ng ty cã 8 lÇn ®îc th¬ng huy ch¬ng lao ®éng, 72 c¸ nh©n, tËp thÓ ®îc tÆng thëng Hu©n ch¬ng lao ®éng. Mét vinh dù lín, ngµy 29/1/1996 Nhµ níc phong tÆng c¸c c¸n bé chiÕn sÜ c«ng nh©n viªn chøc c«ng ty xi m¨ng danh hiÖu cao quý anh hïng lùc lîng vò trang nh©n d©n. Thùc hiÖn chñ tr¬ng CNH, HDH ®Êt níc cña ®¶ng. Thùc hiÖn chñ tr¬ng chuyÓn ®æi s¶n xuÊt Thñ tíng ChÝnh phñ nh»m ®¶m b¶o m«i trêng trong khu vùc theo luËt ®Þnh nh»m ®æi míi vµ ®a d¹ng ho¸ s¶n phÈm, ®¸p øng yªu cÇu c¬ chÕ thÞ trêng. HiÖn nay c«ng ty ®ang triÓn khai x©y dùng 1 nhµ m¸y xi m¨ng H¶i Phßng míi, cã c«ng nghÖ hiÖn ®¹i, s¶n lîng võa, tõng bíc x©y dùng thµnh mét khu c«ng nghiÖp s¹ch. Ba dù ¸n: XÝ nghiÖp s¶n xuÊt bao b×, xÝ nghiÖp vËn t¶i söa ch÷a thuû, trêng ®µo t¹o c«ng nh©n kü thuËt cho nghµnh xi m¨ng ®· ®i vµo ho¹t ®éng trong n¨m 1999. C¸c dù ¸n tiÕp theo ®ang ®îc t×m kiÕm. HiÖn nµy c«ng ty võa s¶n xuÊt võa chuyÓn ®æi, trong ®iÒu kiÖn sè lao ®éng cßn qu¸ ®«ng (trªn 3000 ngêi) thiÕt bÞ tuæi thä qu¸ cao lai ph¶i b¶o ®¶m viÖc lµm vµ gi÷ b×nh æn ®êi sèng cho KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 42
  43. 43. ngêi lao ®éng, ®ßi hái c«ng ty ph¶i kh¾c phôc rÊt nhiÒu khã kh¨n vµ thÕ lµ c«ng ty ®· vît qua tÊt c¶. 2- §Æc ®iÓm tæ chøc s¶n xuÊt : S¬ ®å c«ng nghÖ s¶n xuÊt. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 43 Than ®Êt sÐt §¸ v«i QuÆn g s¾t M¸y sÊy M¸y bõa M¸y bõa M¸y nghiÒn BÓ chøa KÐt chøa M¸y nghiÒn SiL« chøa xi m¨ng bét Than mÞn BÓ dù tr÷ bïn Pate ñ Clinker Clinker M¸y nghiÒn xi m¨ng M¸y hÊp th¹ch cao Th¹ch cao nhá Th¹ch cao to M¸y ®ãng bao Kho chøa xi m¨ng bao GiÕng ®iÒu chÕ Lß nung Clinker
  44. 44. C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng s¶n xuÊt trªn 1 d©y chuyÒn c«ng nghÖ cã quy m« lín vµ phøc t¹p. §Æc ®iÓm c«ng nghÖ s¶n xuÊt cña c«ng ty lµ : §¸ v«i kÝch thíc 250 – 300mm ®îc khai th¸c ë XÝ nghiÖp má ®¸ Trµng Kªnh ®îc ®a vµo hÖ thèng bóa m¸y ®Ëp nhá 25mm. Sau ®ã ®a vµo kÐt chøa. Bïn khai th¸c ë s«ng CÊm ®îc ®a vµo hÖ thèng m¸y bïn nhuyÔn råi chuyÓn sang bÓ chøa. Sau ®ã trén lÉn bïn vµ ®¸ r¨m chuyÓn sang hÖ thèng m¸y nghiÒn bïn. Khi nghiÒn xong ®îc 1 hçn hîp bïn pate, råi ®a vµo giÕng ®iÒu chÕ. Than ®a vµo sÊy vµ nghiÒn cho mÞn. Nhê hÖ thèng b¬m khÝ nÐn, hÖ thèng dÉn chuyÒn vµ n¹p liÖu, ®a than mÞn vµ bïn pate vµo lß nung, ë nhiÖt ®é 1450o C x¶y ra ph¶n øng clinker ho¸, t¹o ra clinker viªn. Qua hÖ thèng lµm nguéi clinker ®îc ®a vµo kÐt ñ. Sau ®ã ®îc ®a sang hÖ thèng m¸y nghiÒn cïng víi mét tû lÖ th¹ch cao nhÊt ®Þnh ®Ó t¹o ra xi m¨ng. Xi m¨ng bét ®îc ®a vÒ hÖ thèng sil« chøa ®ùng sau 7 ngµy råi ®îc chuyÓn sang hÖ thèng ®ãng bao kÕt thóc qu¸ tr×nh s¶n xuÊt xi m¨ng. D©y chuyÒn c«ng nghÖ cña C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®· tr¶i qua h¬n 100 n¨m ho¹t ®éng, thiÕt bÞ cò l¹c hËu, cò tiÕng ån vµ khãi bôi kh¸ lín, tiªu hao kh¸ nhiÒu nguyªn liÖu. §Ó kh¾c phôc t×nh tr¹ngnµy C«ng ty kh«ng ngõng n©ng cÊp, söa ch÷a hÖ thèng m¸y mãc thiÕt bÞ vµ ®Æc biÖt hiÖn nay c«ng ty ®ang tiÕn hµnh x©y dùng dù ¸n nhµ m¸y míi ë thÞ trÊn Minh §øc - Thñy Nguyªn – H¶i Phßng. C«ng ty söa ch÷a c¶i t¹o l¹i hÖ thèng läc bôi cò mµ l¾p ®Æt b»ng hÖ thèng läc bôi tÜnh ®iÖn cho c¸c lß nung clinker, dïng m¸y ph©n ly cho c¸c m¸y nghiÒn xi m¨ng nghiÒn xÊy than liªn hîp theo chu tr×nh kÝn cã läc bôi. Tõ ®ã n¨ng suÊt lß nung cã thÓ ®¹t 400.000 tÊn clinker/ 1 n¨m vµ n¨ng suÊt cÇn ph¶i n©ng cÊp 1 sè c«ng tr×nh nh : C¶i t¹o n©ng cÊp 1 sè kho xi m¨ng. X©y dùng míi kho chøa phô gia. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 44
  45. 45. X©y dùng c¶ng nhËp than vµ xuÊt clinker b»ng hÖ b¨ng t¶i vËn chuyÓn tõ bÕn vµ kho chøa. Cñng cè vµ më réng 1 sè tuyÕn ®êng giao th«ng chÝnh trong C«ng ty ®Ó ®¸p øng nhu cÇu vËn chuyÓn. 3. §Æc ®iÓm tæ chøc qu¶n lý cña c«ng ty : S¬ ®å tæ chøc cña c«ng ty xi m¨ng h¶i phßng : Mèi quan hÖ hµnh chÝnh : Mèi quan hÖ chÊt lîng. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 45 Gi¸m ®èc c«ng ty Pg®cn- ddlddcl Pg®c® P.ktc® P.®iÒu ®é sx P. atbhmt Ban sö lý vt P/x c¬ khÝ P/x ®éng lùc P/x l¾p r¸p P/x scct P/x vtsct Phßng ktsx Phßng tn-kcs Kho s¶n phÈm P/x m¸y ®¸ P/x than P/x lß nung P/x n®b Xn bao b× xm Vf, yt, bv, nk, ntr P. kÕho¹ch P. kttc P. tcl® p. vËt t­ P. xdcb Ban ttpc P.kinh doanh Cn. Th¸i b×nh Tæng kho Pg®/g®xn®¸ Xn ®¸ trµng kªnn
  46. 46. C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng tæ chøc bé m¸y theo m« h×nh trùc tuyÕn tõ ban gi¸m ®èc xuèng c¸c phßng ban ph©n xëng. §øng ®Çu lµ Gi¸m ®èc c«ng ty ngêi cã quyÒn ®iÒu hµnh cao nhÊt, chÞu tr¸ch nhiÖm tríc c¬ quan chñ qu¶n, tríc nhµ níc tríc tËp thÓ c«ng nh©n. Gióp viÖc cho gi¸m ®èc lµ trî lý gi¸m ®èc vµ phã gi¸m ®èc chuyªn ngµnh. C«ng ty cã 38 phßng ban trong ®ã cã 4 ph©n xëng chÝnh lµ ph©n xëng M¸y ®¸, Lß Nung, Than mÞn, NghiÒn ®ãng bao. Ngoµi ra C«ng ty cßn cãn c¸c ph©n xëng, phßng ban hç trî , 7 ph©n xëng phï trî, 3 ®¬n vÞ phô tr¸ch ®Çu vµo, 7 ®¬n vÞ phô tr¸ch tiªu thô, 8 phßng ban bé m¸y qu¶n lý cña c«ng ty vµ 3 xÝ nghiÖp phô thuéc : xÝ nghiÖp má ®¸ Trµng Kªnh vµ XÝ nghiÖp söa ch÷a thñy, xÝ nghiÖp bao b×. Mçi phßng ban ®Òu cã trëng phßng vµ c¸c phã phßng, trëng phßng gióp viÖc cho gi¸m ®èc phô tr¸ch ng¹ch chuyªn m«n cña m×nh. C¸c ph©n xëng kh«ng h¹ch to¸n ®éc lËp. Mçi ph©n xëng ®Òu bè trÝ 1 kÕ to¸n hµng th¸ng lËp b¸o c¸o theo mÉu biÓu göi lªn phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty lµm c¬ së h¹ch to¸n. Trong c¸c phßng ban, ph©n xëng cã mèi quan hÖ chØ ®¹o nghiÖp vô, c¸c phßng ban kh«ng ®îc ra lÖnh cho c¸c ph©n xëng mµ chØ ®îc gãp ý tham mu cho Gi¸m ®èc, gióp gi¸m ®èc ®a ra nh÷ng mÖnh lÖnh, nh÷ng quyÕt ®Þnh cã hiÖu lùc cao nhÊt. C¸c ph©n xëng phßng ban cã chøc vô, quyÒn h¹n t¬ng ®¬ng nhau vµ cã mèi quan hÖ b×nh ®¼ng víi nhau nhng ph¶i chÞu sù híng dÉn vÒ nghiÖp vô. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 46
  47. 47. Chøc n¨ng vµ nhiÖm vô cña c¸c phßng ban ®îc tãm t¾t nh sau: Phßng tæ chøc : Cã nhiÖm vô bè trÝ s¾p xÕp, qu¶n lý c¸n bé c«ng nh©n viªn, phæ biÕn híng dÉn vµ tæ chøc thùc hiÖn c¸c chÝnh s¸ch chÕ ®é cña §¶ng vµ Nhµ níc víi c¸n bé c«ng nh©n viªn. - Phßng kinh doanh : TiÕp cËn thÞ trêng, t×m kiÕm thÞ trêng gióp cho phßng kÕ ho¹ch x©y dùng kÕ häach s¶n xuÊt, tiªu thô s¶n phÈm, ký kÕt hîp ®ång víi kh¸ch hµng. §ång thêi phô tr¸ch c¸c vÊn ®Ò tiªu thô s¶n phÈm. - Phßng kÕ to¸n tµi chÝnh: X©y dùng kÕ ho¹ch tµi chÝnh, tæ chøc triÓn khai sö dông vèn, kiÓm tra, kiÓm sãat t×nh h×nh tµi chÝnh toµn doanh nghiÖp. - Phßng KCS : KiÓm tra chÊt lîng s¶n phÈm, nghiªn cøu qu¶n lý gi¶i quyÕt khiÕu n¹i vµ tæ chøc theo dâi chÊt lîng s¶n phÈm. - Phßng b¶o vÖ : X©y dùng néi quy, b¶o vÖ c«ng ty. - Phßng y tÕ : Theo dâi t×nh h×nh søc khoÎ cña c¸n bé c«ng nh©n viªn cña c«ng ty. - V¨n phßng : Cã nhiÖm vô gi¶i quyÕt c¸c c«ng viÖc mang tÝnh chÊt hµnh chÝnh. - Phßng vËt t : Cã nhiÖm vô theo dâi chÆt chÏ t×nh h×nh cung øng sö dông vËt t cña toµn bé c«ng ty. - Phßng x©y dùng c¬ b¶n : Cã nhiÖm vô söa ch÷a, x©y míi c¸c h¹ng môc, c«ng tr×nh phôc vô s¶n xuÊt vµ c¸c yªu cÇu cña c«ng ty. - Ph©n xëng l¾p r¸p : L¾p r¸p c¸c m¸y mãc thiÕt bÞ trong d©y chuyÒn s¶n xuÊt mua míi. - Ph©n xëng m¸y ®¸ : Cã nhiÖm vô nghiÒn ®¸, lµ c«ng ®o¹n ®Çu tiªn s¶n xuÊt ra xi m¨ng. - Ph©n xëng c¬ khÝ: Söa ch÷a vµ b¶o dìng toµn bé m¸y mãc thiÕt bÞ cho s¶n xuÊt. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 47
  48. 48. - Ph©n xëng lß nung: Cã nhiÖm vô Clinker lµ t¹p chÊt cña ®Êt sÐt, ®¸ v«i ®îc bõa víi quÆng ®· qua m¸y bóa. - Ph©n xëng than : Cã nhiÖm vô cung øng kÞp thêi ®Çy ®ñ lîng than mÞn ®Ó phôc vô cho ph©n xëng lß nung. - Ph©n xëng th¸o : §©y lµ kh©u cuèi cïng cña s¶n phÈm xi m¨ng hoµn thµnh, t¹i ®©y xi m¨ng ®îc ®ãng bao vµ chuyÓn vµo kho thµnh phÈm. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 48
  49. 49. 4. §Æc ®iÓm tæ chøc h¹ch to¸n kÕ to¸n : S¬ ®å tæ chøc bé m¸y kÕ to¸n cña C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 49 KÕ to¸n trëng Phã phßng Phã phßng k.to¸n c«ng ty k.to¸n c¸c ph©n x- kt chi nh¸nh b¸o sæ kt chi nh¸nh phô thuéc k.to¸n vËt t kt tiÒn l- ¬ng k.to¸n tsc® kt thanh to¸n Thñ quü k.to¸n chi phÝ kt tæng hîp k.to¸n tiªu thô KÕ to¸n dù ¸n
  50. 50. Phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty chÞu sù l·nh ®¹o cña gi¸m ®èc c«ng ty vµ chÞu sù chØ ®¹o vÒ nghiÖp vô cña kÕ to¸n trëng. Phßng kÕ to¸n gåm cã 23 ngêi vµ 15 ngêi kÕ to¸n t¹i c¸c ph©n xëng, phßng ban. §øng ®Çu lµ kÕ to¸n trëng : Cã nhiÖm vô chØ d¹o ®iÒu hµnh híng dÉn kiÓm tra toµn bé c«ng t¸c kÕ to¸n tµi chÝnh cña toµn nhµ m¸y. Ph©n tÝch ho¹t ®éng kinh doanh, tham mu gióp gi¸m ®èc nhµ m¸y vÒ c¸c vÊn ®Ò cã liªn quan ®Õn tµi chÝnh kÕ to¸n vµ ®¸nh gi¸ kiÓm kª c¸c ph¬ng ¸n kinh doanh. Gióp viÖc cho kÕ to¸n trëng cã 1 phã phßng phô tr¸ch kÕ to¸n tæng hîp vµ 1 phã phßng phô tr¸ch vÒ tiªu thô s¶n phÈm. * KÕ to¸n vËt t : Cã nhiÖm vô theo dâi tr×nh tù nhËp xuÊt vËt t vµ thiÕt bÞ. C¨n cø vµo c¸c phiÕu nhËp xuÊt kho göi vÒ kiÓm tra tÝnh hîp lÖ cña chøng tõ. Sau ®ã vµo sæ chi tiÕt vËt liÖu cho tõng s¶n phÈm. Cuèi quý c¨n cø vµo sè liÖu xuÊt, kÕ to¸n lËp sæ c¸i c¸c TK 152, TK 153, TK 133 vµ c¸c TK kh¸c cã liªn quan. * KÕ to¸n tiÒn l¬ng vµ b¶o hiÓm x· héi : hµng th¸ng c¨n cø vµo c¸c b¶ng chÊm c«ng, phiÕu kª s¶n lîng vµ b¶ng tÝnh l¬ng tõ c¸c kÕ to¸n ph©n xëng ®a lªn ®Ó duyÖt tiÒn l¬ng. Vµo b¶ng tæng hîp tiÒn l¬ng sau ®ã tiÕn hµnh tæng hîp chi phÝ tiÒn l¬ng vµo c¸c kho¶n trÝch theo lu¬ng nh BHXH, BHYT, KPC§ theo chÕ ®é nhµ níc quy ®Þnh cho tõng ®èi tîng lao ®éng. Cuèi quý kÕ to¸n lËp b¶ng ph©n bæ tiÒn l¬ng vµ BHXH, kÕ to¸n trùc tiÕp sö dông vµ theo dâi c¸c TK 334, TK 335, 338 ... * KÕ to¸n tµi s¶n cè ®Þnh : Tõ c¸c chøng tõ gèc nh : Biªn b¶n bµn giao TSC§ trªn sæ chi tiÕt TSC§ vµ tÝnh khÊu hao hµng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 50
  51. 51. th¸ng. Cuèi quý lËp b¶ng ph©n bæ khÊu hao TSC§ cho tõng ®èi t- îng sö dông råi lËp sæ c¸i TK 214, TK211 ... lËp b¸o c¸o ®Þnh kú vÒ nguån vèn cho toµn c«ng ty. Theo dâi c¸c quü ®îc ph©n phèi cho xÝ nghiÖp. * KÕ to¸n tiÒn mÆt, ng©n hµng : Cã nhiÖm vô h¹ch to¸n t×nh h×nh thu chi tiÒn mÆt, tiÒn göi ng©n hµng. Theo dâi viÖc thu chi ngo¹i tÖ ph¸t sinh trong qu¸ tr×nh nhËp khÈu clinker hoÆc xi m¨ng kÕ to¸n c«ng nî ph¶i thu, ph¶i tr¶ hµng ngµy c¨n cø vµo c¸c chøng tõ mua b¸n, phiÕu thu, phiÕu chi. KÕ to¸n cã nhiÖm vô h¹ch to¸n chi tiÕt vµ tæng hîp c«ng nî ph¶i thu, ph¶i tr¶ víi ngêi b¸n, ngêi mua, xÝ nghiÖp víi c«ng ty, c«ng ty víi Tæng c«ng ty ... Theo dâi cÊp vèn lu ®éng b»ng hµng ho¸ cho c¸c xÝ nghiÖp trùc thuéc. * Thñ quü : Qu¶n lý thu, chi tiÒn mÆt theo chøng tõ cô thÓ cuèi ngµy kÕ to¸n thanh to¸n ®èi chiÕu víi sæ quü ®Ó ®¶m b¶o viÖc rót tiÒn mÆt vµ thanh to¸n 1 c¸ch thuËn tiÖn. * KÕ to¸n chi phÝ : Thùc hiÖn viÖc h¹ch to¸n chi phÝ, tæng hîp chi phÝ b¸n hµng, chi phÝ qu¶n lý doanh nghiÖp vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm vµo cuèi quý. KÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ theo ®èi tîng tËp hîp chi phÝ phï hîp víi ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh. C¨n cø vµo sè d, sè ph¸t sinh cña c¸c tµi kho¶n tËp hîp chi phÝ ®Ó lËp b¶ng tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm, h¹ng môc s¶n phÈm. KÕ to¸n trùc tiÕp theo dâi vµ sö dông TK 621, TK 622 ... TK 154 . * KÕ to¸n tæng hîp : Gióp kÕ to¸n trëng trong viÖc t¹o lËp c¸c th«ng tin kinh tÕ nh lËp b¸o c¸o kÕ to¸n, tæ chøc th«ng tin kinh tÕ ph©n tÝch th«ng tin kinh tÕ, ghi 1 sè tµi kho¶n tæng hîp vµ tæ chøc b¶o ®¶m lu tr÷ tµi liÖu kÕ to¸n, lËp b¸o c¸o ®Þnh kú ®Ó b¸o c¸o Tæng c«ng ty vµ c¬ quan chøc n¨ng nhµ níc quy ®Þnh. Sau khi Tæng c«ng ty duyÖt quyÕt to¸n tiÕn hµnh ph©n bæ l¹i lîi KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 51
  52. 52. nhuËn vµ duyÖt quyÕt to¸n cho c¸c ®¬n vÞ trùc thuéc híng dÉn vµ ®iÒu chØnh sæ s¸ch cho phï hîp víi sè liÖu quyÕt to¸n tæng c«ng ty ®· duyÖt. * KÕ to¸n tiªu thô s¶n phÈm : Cã nhiÖm vô theo dâi l¬ng thµnh phÈm nhËp kho vµ xuÊt kho. H¹ch to¸n tiªu thô s¶n phÈm. * KÕ to¸n theo dâi ®Çu t x©y dùng c¬ b¶n : LËp thñ tôc vµ kÕ ho¹ch c¸c c«ng tr×nh söa ch÷a lín, mua s¾m tµi s¶n cè ®Þnh cña c¸c xÝ nghiÖp vµ c«ng ty. Theo dâi viÖc cÊp ph¸t vèn x©y dùng c¬ b¶n, tæng hîp quyÕt to¸n vÒ vèn x©y dùng c¬ b¶n, lËp biªn b¶n bµn giao c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n hoµn thµnh ®a vµo sö dông t¨ng gi¸ trÞ TSC§ ®ång thêi t¨ng vèn cè ®Þnh. H×nh thøc kÕ to¸n t¹i C«ng ty lµ h×nh thøc võa tËp trung võa ph©n t¸n. T¹i 3 xÝ nghiÖp phô thuéc lµ xÝ nghiÖp ®¸ Trµng Kªnh vµ XÝ nghiÖp vËn t¶i söa ch÷a thñy, xÝ nghiÖp bao b× th× h¹ch to¸n phô thuéc, cßn l¹i chi nh¸nh Th¸i B×nh th× sö dông h×nh thøc b¸o sæ. C¸c nghiÖp vô ph¸t sinh t¹i ph©n xëng ®îc c¸c kÕ to¸n ph©n xëng ghi chÐp vµ chuyÓn lªn phßng kÕ to¸n cña c«ng ty ®Ó kÕ to¸n t¹i phßng kÕ to¸n h¹ch to¸n. T¹i chi nh¸nh th× kÕ to¸n chi nh¸nh cã nhiÖm vô h¹ch to¸n c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh t¹i chi nh¸nh. Cuèi kú h¹ch to¸n chuyÓn sè liÖu vÒ phßng kÕ to¸n tµi chÝnh cña c«ng ty ®Ó tËp hîp chi phÝ còng nh x¸c ®Þnh kÕt qu¶ kinh doanh cña c«ng ty. Tríc ngµy 01/01/ 1994 h×nh thøc kÕ to¸n t¹i c«ng ty lµ h×nh thøc nhËt ký chøng tõ, sau thêi ®iÓm trªn ®¬n vÞ ¸p dông thö nghiÖm h×nh thøc nhËt ký chung. B¾t ®Çu tõ ngµy 01/1/96 theo quyÕt ®Þnh 1141/ TC/ Q§C§KT c«ng ty chÝnh thøc ¸p dông h×nh thøc nhËt ký chung ®Ó tiÕn hµnh kÕ to¸n vµ x©y dùng bé sæ míi. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 52
  53. 53. Theo yªu cÇu cña h×nh thøc sæ còng nh xuÊt ph¸t tõ thùc tiÔn c«ng ty. C«ng ty ®· x©y dùng 1 hÖ thèng sæ bao gåm : - C¸c sæ thÎ chi tiÕt : C¸c sæ thÎ nµy dïng ®Ó ghi c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh cã liªn quan tíi c¸c ®èi tîng mµ theo yªu cÇu qu¶n lý cña c«ng ty cÇn ph¶i theo dâi chÆt chÏ chi tiÕt, nh÷ng ®èi tîng cã møc ®é thêng xuyªn ph¸t sinh. Thuéc lo¹i nµy c«ng ty cã c¸c lo¹i sæ nh : sæ theo dâi chi tiÕt th¹ch cao, sæ theo dâi chi tiÕt kh¸ch hµng. - Sæ quü lµ sæ ®Ó ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh cã liªn quan ®Õn thu chi tiÒn mÆt t¹i c«ng ty, c¨n cø ®Ó ghi vµo c¸c sæ nµy lµ c¸c phiÕu thu, phiÕu chi tiÒn mÆt. - Sæ nhËt ký chung : Lµ sæ ®Ó theo dâi chung t×nh h×nh biÕn ®éng cña toµn c«ng ty tÊt c¶ c¸c nghiÖp vô ph¸t sinh ®Òu ®- îc ph¶n ¸nh vµo sæ theo thø tù thêi gian t¨ng dÇn. Bªn c¹nh c¸c sæ nhËt ký chung cßn cã c¸c sæ chuyªn dïng, c¸c sæ nµy dïng ®Ó ph¶n ¸nh c¸c nghiÖp vô diÔn ra 1 c¸ch thêng xuyªn vµ theo yªu cÇu qu¶n lý cña c«ng ty th× chóng ®îc t¸ch ra ghi riªng. Tr×nh tù ghi sæ nµy gièng nh sæ nhËt ký chung. Cuèi th¸ng tæng hîp sè liÖu råi ghi vµo nhËt ký chung cña c«ng ty. Sæ c¸i c¸c tµi kho¶n ®îc më ra ®Ó theo dâi 1 sè lo¹i vèn hoÆc nguån vèn. Sè liÖu ghi vµo sæ nµy lµ c¸c sæ tæng hîp cuèi th¸ng tõ nhËt ký chung vµ c¸c sæ chi tiÕt. Sæ c¸i cã mÉu biÓu ®óng víi quy ®Þnh cña nhµ níc. Mét sè sæ chi tiÕt cã c¶i tiÕn cho phï hîp víi t×nh h×nh s¶n xuÊt kinh doanh vµ yªu cÇu qu¶n lý cu¶ c«ng ty. Tæng hîp sè liÖu cña cïng 1 tµi kho¶n tõ sæ nhËt ký chung vµ chuyÓn vµo sæ c¸i c¸c tµi kho¶n cã liªn quan. C¨n cø vµo sæ c¸i kÕ to¸n lËp b¶ng c©n ®èi sè ph¸t sinh, b¶ng c©n ®èi tµi kho¶n vµ c¸c b¸o c¸o tµi chÝnh kh¸c. HÖ thèng tµi kho¶n cña c«ng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 53
  54. 54. ty ®îc ¸p dông theo hÖ thèng tµi kho¶n cña chÕ ®é kÕ to¸n míi do Bé tµi chÝnh ban hµnh. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 54 Chøng tõ gèc NhËt ký chung B¶ng tæng hîpSæ c¸i B¶ng c©n ®èi sè ph¸t sinh Sæ chi tiÕt B¸o c¸o kÕ to¸n C¸c nhËt ký chuyªn dïng Ghi hµng ngµy Ghi theo kú Ghi ®èi chiÕu
  55. 55. 5. T×nh h×nh vµ kÕt qu¶ s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng. Tõ khi thµnh lËp vµo th¸ng 8/1993 c«ng ty cã tæng sè vèn kinh doanh lµ 79 tû gåm c¶ vèn lu ®éng vµ vèn cè ®Þnh b»ng tÊt c¶ nç lùc, s¸ng t¹o trong lao ®éng s¶n xuÊt cña h¬n 3000 ngêi cã tay nghÒ vµ ban l·nh ®¹o n¨ng ®éng nhiÖt huyÕt ®· híng c«ng ty ®i ®óng híng vµ ®øng v÷ng trªn thÞ trêng xi m¨ng víi sù c¹nh tranh quyÕt liÖt cña mét sè nhµ m¸y liªn doanh víi níc ngoµi cã d©y chuyÒn hiÖn ®¹i. §Õn ngµy 31/12/2000 tæng tµi s¶n cña c«ng ty lµ h¬n 314 tû ®ång trong ®ã tµi s¶n cè ®Þnh vµ ®Çu t dµi h¹n chiÕm 63,99%. Trong doanh nghiÖp s¶n xuÊt kinh doanh víi tû lÖ vèn nhÊt ®Þnh nh trªn lµ hîp lý v× doanh nghiÖp ph¶i ®Çu t söa ch÷a m¸y mãc thiÕt bÞ ®Ó n©ng cao chÊt lîng s¶n phÈm. C«ng ty còng thu håi ®îc c¸c kho¶n ph¶i thu nhanh, gi¸ trÞ hµng tån kho kh«ng bÞ ø ®äng lín. §¬n vÞ N¨m 1998 N¨m 1999 N¨m 2000 TH KH 1.S¶n lîng s¶n xuÊt 2.S¶n lîng tiªu thô 3.Tæng doanh thu 4.Nép ng©n s¸ch 5.Lîi nhuËn rßng 6.L¬ng b×nh qu©n/1cn Ngh×ntÊn Nt Tû®ång Tû®ång Tû®ång Ngh×n®å ng 375.5 422.35 292.879 35.141 1.153 968.7 327.5 339.5 263.173 26.795 3.494 963 389 382 328.18 6 22.85 12.274 1065 330 421 267.27 24.757 13.339 977 KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 55 Sæ quü
  56. 56. Qua sè liÖu trªn c«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng ®· ®ãng gãp cho nÒn kinh tÕ trong 3 n¨m lµ 1092 ngh×n tÊn xi m¨ng ®· nép ng©n s¸ch nhµ níc 84.786 tû ®ång lîi nhuËn rßng thu ®îc lµ 16.921 tû ®ång. C«ng ty ®· tr¶i qua n¨m 2000 víi nhiÒu khã kh¨n nh thÞ trêng cña c«ng ty nhá hÑp, chÞu sù c¹nh tranh trùc tiÕp cña c«ng ty liªn doanh nªn tiªu thô s¶n phÈm thêng bÞ ®éng bÊp bªnh, nªn trong quý 1 vµ quý 3 ph¶i h¹n chÕ n¨ng lùc s¶n xuÊt. Thêi tiÕt trong c¶ níc cã nhiÒu biÕn ®éng lèc lín, b·o lôt xÈy ra ë nhiÒu n¬i nªn c¸c c«ng tr×nh x©y dùng c¬ b¶n vµ c¸c dù ¸n ®Çu t x©y dùng lµm tèc ®é xi m¨ng gi¶m. bªn c¹nh ®ã t×nh h×nh thiÕt bÞ ngµy cµng suèng cÊp nhanh vµ nghiªm träng c¶ bÒ réng lÉn bÒ s©u, lªn c«ng t¸c ®iÒu hµnh s¶n xuÊt vµ söa ch÷a thiÕt bÞ còng bÞ ®éng lóng tóng cha ®¸p øng ®Çy ®ñ kÞp thêi nhu cÇu gia t¨ng cña thÞ trêng trong quý 4. Nhng ®¹i bé phËn c¸n bé c«ng nh©n viªn cña c«ng ty cã t t- ëng æn ®Þnh, tinh thÇn ®oµn kÕt tin tëng vµo sù l·nh ®¹o cña §¶ng uû, ban gi¸m ®èc, ban chÊp hµnh c«ng ®oµn vµ cã quyÕt t©m cao trong viÖc thùc hiÖn cña n¨m 2000. §ång thêi c«ng ty ®îc sù quan t©m chØ ®¹o thêng xuyªn cña Bé x©y dùng, thµnh uû UBNH Thµnh Phè H¶i Phßng nªn c«ng ty ®· ®¹t ®îc so víi kÕ ho¹ch. Tæng doanh thu: 328 tû/KH 267.27 tû =123%. Nép ng©n s¸ch: 22.85tû /KH 24.757 tû =93%. Lîi nhuËn rßng: 12.274 tû /KH 13.339 tû =92% L¬ng b×nh qu©n/ mét cn: 1065 ngh×n/KH977.6 ngh×n =108.9%. S¶n lîng s¶n xuÊt: 389 tÊn ®¹t 118 % KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 56
  57. 57. §Ó ®¹t ®îc c¸c chØ tiªu trªn c«ng ty ®· ph¶i t¨ng cêng c«ng t¸c ®iÒu hµnh qu¶n lý s¶n xuÊt, giao gi¸ thµnh cho tõng c«ng nh©n s¶n xuÊt cñng cè mua b¸n vËt t theo kÕ ho¹ch, phèi hîp ®iÒu tiÕt viÖc trung tu söa ch÷a cho phï hîp víi nhÞp ®é s¶n xuÊt. KÕt qu¶ lµ ®· tiÕt kiÖm ®îc nhiÒu ®Þnh møc vËt t kü thuËt gi¶m chi phÝ s¶n xuÊt chi phÝ qu¶n lý gãp phÇn lµm h¹ gi¸ thµnh 18 ngh×n ®ång/ tÊn so víi n¨m 1999. ChØ tiªu §¬n vÞ tÝnh(% ) N¨m 1999 N¨m 2000 1.Bè trÝ c¬ cÊu vèn TSC§/TængTS 62.66 63.99 TSL§/Tæng TS 37.34 35.91 2. Tû suÊt lîi nhuËn TSLN/DT 2.36 3.76 TSLN/Vèn 4.46 8.81 3. T×nh h×nh tµi chÝnh Tû lÖ nî ph¶i tr¶/ tæng TS 48.76 46.03 Kh¶ n¨ng thanh to¸n +TSL§/ Nî ng¾n h¹n 134.18 180.66 +Thanh to¸n nhanh tiÒn hiÖn cã/ Nî ng¾n h¹n 15.44 22.61 Ta thÊy tû suÊt lîi nhuËn t¨ng trong ®iÒu kiÖn vèn t¨ng lµ do c«ng ty tiÕt kiÖm chi phi h¹ gi¸ thµnh vµ c«ng ty ®· thay ®æi ph- ¬ng thøc b¸n gi¶m ®îc chi phÝ b¸n hµng. Tû suÊt lîi nhuËn/ vèn KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 57
  58. 58. vay so víi n¨m 1999 chøng tá c«ng ty ®· sö dông hiÖu qu¶ ®ång vèn. MÆt kh¸c qua 2 chØ tiªu thanh to¸n ta thÊy kh¶ n¨ng thanh to¸n hiÖn thêi vµ kh¶ n¨ng thanh to¸n nhanh ph¶i ®¸p øng ®îc nhu cÇu thanh to¸n. Qua t×m hiÓu m«t sè nÐt vÒ qóa tr×nh ph¸t triÓn vµ kÕt qu¶ ho¹t ®éng s¶n xuÊt kinh doanh cña c«ng ty, kh«ng thÓ phñ nhËn sù ®ãng gãp kh«ng nhá cña c«ng ty xi m¨ng vµo c«ng viÖc x©y dùng ®Êt níc. II. Hach to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh t¹i c«ng ty xi m¨ng h¶i phßng. 1- §èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Qu¶n lý chi phÝ xuÊt hîp lý sÏ lµ nh©n tè ¶nh hëng tÝch cùc n©ng cao lîi nhuËn thùc tÕ cña c«ng ty. Do vËy, x¸c ®Þnh ®îc ®èi tîng tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt lµ kh©u ®Çu tiªn vµ ®Æc biÖt trong c«ng t¸c h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. Do quy tr×nh c«ng nghÖ s¶n xuÊt xi m¨ng cña c«ng ty phøc t¹p, s¶n phÈm ph¶i tr¶i qua nhiÒu giai ®o¹n kÕ tiÕp nhau. Nªn ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ theo tõng c«ng ®o¹n ph©n xëng v× mçi ph©n xëng cã mét nhiÖm vô hoµn tÊt c«ng ®o¹n cña qu¸ tr×nh s¶n xuÊt ®¸ - bïn - Clinker - xi m¨ng. §Ó thuËn lîi cho viÖc tËp hîp chi phÝ vµ tÝnh gi¸ thµnh s¶n phÈm. C«ng ty tËp hîp chi phÝ theo kho¶n môc tÝnh gi¸ thµnh nh: - Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp - Chi phÝ nh©n c«ng trùc tiÕp - Chi phÝ s¶n xuÊt chung. Do c«ng ty cã thÓ b¸n th¬ng phÈm nh Chinker, xi m¨ng bét. Nªn ®èi tîng tÝnh gi¸ thµnh cña c«ng ty lµ xi m¨ng ®en PC30, xi m¨ng rêi PC30, xi m¨ng tr¾ng PC30W, Clinker. Riªng xi m¨ng PC40 vµ xi m¨ng bÒn Sunf¸t lµ lo¹i xi m¨ng ®Æc chñng lµm theo ®¬n ®Æt hµng cña kh¸ch hµng. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 58
  59. 59. §Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt c«ng ty sö dông TK621, TK622, TK627... Tµi kho¶n nµy ®îc më chi tiÕt theo ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ. 2- Tæ chøc h¹ch to¸n chi phÝ s¶n xuÊt t¹i C«ng ty xi m¨ng H¶i Phßng §Ó tËp hîp chi phÝ s¶n xuÊt toµn c«ng ty kÕ to¸n tiÕn hµnh tËp hîp chi phÝ theo tõng kho¶n môc chi phÝ theo tõng ®èi tîng kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt ®· x¸c ®Þnh. Sau ®ã tËp hîp toµn c«ng ty c¸c chøng tõ sö dông trong kÕ to¸n chi phÝ s¶n xuÊt lµ phiÕu xuÊt kho, phiÕu chi, phiÕu b¸o nî, phiÕu ®Þnh kho¶n, b¶ng ph©n bæ tiÒn ®iÖn. Sæ kÕ to¸n phôc cho kÕ to¸n chi phÝ lµ c¸c sæ chi tiÕt ®Ó tËp hîp chi phÝ theo ®èi tuîng s¶n xuÊt, c¸c lo¹i sæ c¸i, sæ tËp hîp chi phÝ vµ biÓu tÝnh gi¸ thµnh. C¸c sæ vµ c¸c biÓu ®îc lu gi÷ trªn m¸y vi tÝnh vµ ®îc in ra lu gi÷ theo sæ s¸ch. 2.1. Chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp: §©y lµ kho¶n chi phÝ chiÕm tû träng lín trong gi¸ thµnh s¶n xuÊt kho¶ng 79% nªn viÖc h¹ch to¸n chÝnh x¸c vµ ®Çy ®ñ chi phÝ nguyªn vËt liÖu cã tÇm quan träng ®Æc biÖt trong viÖc x¸c ®Þnh lîng tiªu hao vËt chÊt trong s¶n xuÊt vµ ®¶m b¶o tÝnh chÝnh x¸c cña gi¸ thµnh s¶n phÈm. V× vËy ph¶i h¹ch to¸n kho¶n môc chi phÝ nguyªn vËt liÖu trùc tiÕp cho c¸c ®èi tîng sö dông. Do nguån nguyªn liÖu ®Ó s¶n xuÊt xi m¨ng rÊt ®a d¹ng vµ phøc t¹p nªn c«ng ty theo dâi viÖc sö dông vËt liÖu chÆt chÏ trªn TK152. Tµi kho¶n nµy cã : 8 TK cÊp 2 23 TK cÊp 3 11 TK cÊp 4 Ngoµi ra c«ng ty cßn sö dông thªm mét sè Tµi kho¶n kh¸c nh TK 131, TK621. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 59
  60. 60. Do ®Æc ®iÓm s¶n xuÊt cña c«ng ty, c¸c tµi kho¶n chi phÝ ®uîc më thªm nhiÒu tµi kho¶n cÊp 2 chi tiÕt cho ®èi tîng sö dông nh : TK 6211 chi phÝ nguyªn vËt liÖu chÝnh cho ph©n xëng m¸y ®¸. TK6212 " " cho ph©n xëng Lß nung TK6213 " " cho ph©n xëng NghiÒn th¸o TK 6214 " " cho ph©n xëng Than mÞn TK 6215 " " cho ph©n xëng §éng lùc TK 6216 " " cho ph©n xëng C¬ khÝ TK 6217 " " cho ph©n xëng L¾p r¸p TK 6218 " " cho ph©n xëng Söa ch÷a c«ng tr×nh. Tríc tiªn phßng kü thuËt s¶n xuÊt c¨n cø vµo c¸c kÕ ho¹ch vµ c¸c ph¬ng ¸n s¶n xuÊt trong n¨m ®Ó lËp kÕ ho¹ch cung cÊp vËt t vµ giao nhiÖm vô s¶n xuÊt cho c¸c ph©n xëng. C¸c ph©n xëng c¨n cø vµo nhiÖm vô s¶n xuÊt tÝnh to¸n chÝnh x¸c lîng vËt t phôc vô cho s¶n xuÊt vµ khi cã nhu cÇu th× c¸c ph©n xëng lËp phiÕu yªu cÇu xin mua vËt t (cã x¸c nhËn cña qu¶n ®èc, gi¸m ®èc, phßng kü thuËt ) sau ®ã chuyÓn xuèng phßng vËt t, nh©n viªn cung øng vËt t xin t¹m øng mua vËt t vÒ nhËp kho , khi nhËp kho ph¶i cã biªn b¶n kiÓm nghiÖm hµng ho¸. Sau khi nhËn ®îc phiÕu nhËp kho kÕ to¸n vËt t c¨n cø vµo ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng ®Ó nhËp vµo nhËt ký vËt liÖu. C¨n cø vµo nhu cÇu thùc tÕ s¶n xuÊt cña c¸c ph©n xëng lËp phiÕu lÜnh vËt t (cã ch÷ ký x¸c nhËn cña qu¶n ®èc ph©n xëng) sau khi phiÕu lÜnh vËt t cã ch÷ ký cña phßng kü thuËt vµ phã gi¸m ®èc phiÕu nµy ®îc chuyÓn sang phßng kÕ to¸n ®Ó viÕt phiÕu xuÊt kho. MÉu phiÕu xuÊt vËt t §¬n vÞ C«ng ty Xi m¨ng H¶i Phßng §Þa chØ : PhiÕu xuÊt vËt t Sè :............... KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 60
  61. 61. Ngµy 3 th¸ng 12 n¨m 2000 Nî Cã 6215 15211 8 Bé phËn : Ph©n xëng lß nung Lý do xuÊt : Söa ch÷a XuÊt t¹i kho : C«ng ty S è t t Tªn nh·n hiÖu quy c¸ch §¬n vÞ tÝnh M· sè Sè lîng §¬n gi¸ Thµnh tiÒn Yªu cÇu Thùc xuÊt §¸ xanh TÊn 3.800 1.800 KÕ to¸n trëng Thñ kho Ngêi viÕt phiÕu Thñ trëng ®¬n vÞ PhiÕu nµy ®îc lËp thµnh 3 liªn : 1 liªn lu l¹i phßng kÕ to¸n, 1 biªn lu t¹i kho, 1 liªn giao cho ngêi lÜnh vËt t t¹i ph©n xëng. Tõ thùc tÕ s¶n xuÊt cña c«ng ty, vËt liÖu ®a d¹ng vÒ chñng lo¹i sù biÕn ®éng hµng ngµy víi sè lîng lín. Do ®ã, yªu cÇu qu¶n lý vËt t ph¶i ®¬n gi¶n dÔ ®èi chiÕu , h¹n chÕ ®îc nh÷ng sai sãt trong qu¶n lý vËt liÖu, n¾m b¾t ®îc sè d cña vËt liÖu... Theo ®ã c«ng ty x©y dùng 1 hÖ thèng sæ s¸ch bao gåm: KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 61
  62. 62. - NhÊt ký nhËp vËt liÖu - NhÊt ký xuÊt vËt liÖu - B¶ng c©n ®èi chi tiÕt nhËp, xuÊt, tån - B¶ng tæng hîp vËt liÖu -Sæ chi tiÕt vËt liÖu, sæ c¸c vËt liÖu ViÖc ®¸nh gi¸ vËt liÖu nhËp xuÊt trong kú ë c«ng ty còng tu©n theo thùc tÕ lµ ®¸nh gi¸ theo gi¸ thùc tÕ vËt liÖu nhËp kho chñ yÕu lµ mua ngoµi. Do ®ã c¨n cø vµo ho¸ ®¬n gi¸ trÞ gia t¨ng x¸c ®Þnh gi¸ trÞ vËt liÖu kho theo ph¬ng ph¸p ®Ých danh. Tøc lµ khi xuÊt kho nguyªn vËt liÖu thuéc l« hµng nµo c¨n cø vµo sè lîng thùc tÕ vµ ®¬n gi¸ mua thùc tÕ sè hµng ®ã ®Ó tÝnh gia trÞ hµng xuÊt kho, ph¬ng ph¸p nµy ¸p dông khi xuÊt vËt liÖu cho c¸c ®¬n vÞ phô thuéc. Ngoµi ra c«ng ty dïng ph¬ng ph¸p ®¬n gi¸ b×nh qu©n gia quyÒn¸p dông khi xuÊt vËt liÖu phôc vô s¶n xuÊt. Gi¸ trÞ thùc tÕ tån ®k+ Gi¸ trÞ vËt liÖu TT tån ck §¬n gÝa b×nh qu©n = Sè lîng vËt liÖu tån ®k + sè lîng VL tån ck V× sè lîng vËt t cña c«ng ty lµ rÊt nhiÒu nªn ®îc kÕ to¸n chi tiÕt vËt t ®îc chia thµnh nhiÒu phÇn nhá mçi phÇn do 1 c¸n bé kÕ to¸n qu¶n lý. Bªn c¹nh ®ã sæ nhËt ký nhËp, nhËt ký xuÊt ®îc më chi tiÕt cho tõng tµi kho¶n vµ tiÓu kho¶n. ViÖc ghi vµo nhËt ký xuÊt sÏ ®îc ph¶n ¸nh theo tõng bé phËn lÜnh. Theo ®Þnh kú 10 ngµy mét lÇn kÕ to¸n nhËn ®îc phiÕu xuÊt kho tõ thñ kho c¸c chøng tõ nµy ®îc kÕ to¸n ph©n lo¹i vµ ®îc nhËp vµo nhÊt ký xuÊt trªn m¸y vi tÝnh theo danh môc vËt t cña m×nh qu¶n lý ®· cµi ®Æt s½n trªn m¸y vi tÝnh. HÖ thèng m¸y vi tÝnh cña c«ng ty ®îc cµi ®Æt ch¬ng tr×nh kÕ to¸n. Víi hÖ thèng tµi kho¶n thèng nhÊt do C«ng ty xi m¨ng ViÖt Nam quy ®Þnh. C¸c ph¬ng KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 62
  63. 63. ph¸p tÝnh gi¸ thùc thùc tÕ nguyªn vËt liÖu xuÊt kho còng ®îc cµi ®Æt trªn m¸y vi tÝnh. NhËt ký xuÊt vËt liÖu Th¸ng 12 n¨m 2000 Chøng tõ Tªn bé phËn lÜnh Danh ®iÓm Tªn vµ quy c¸ch V. t §¬n vÞ tÝn h Sè lîng §¬n gi¸ Thµnh tiÒn Tµi kho ¶n nîSH Ngµy 000311 000271 000237 000045 000068 000079 14/12/200 0 11/12/200 0 11/12/200 0 24/12/200 24/12/200 0 26/12/200 PxLßnung “ " " " " M66022 M56012 M56017 M41004 M46003 M46003 èng thÐp m¹ kÏm T«n CT3 8 ly T«n CT3 8 ly ** c«ng theongµy D©y thÐp ®en 2 ly S¾t trßn CT3 010 **C«ng theo ngµy S¾t trßn CT3 016 Kg Kg Kg Kg Kg Kg 12,00 122,000 212,000 4,000 22,000 20,000 7.828 3.954 4.500 78 4.000 4.000 93.936 482.388 954.000 1436.38 8 312 88.000 88.312 80.000 6212 6212 6212 6212 6212 6212 Céng theo bé phËn 1.698.63 6 Sau khi lËp b¶ng c©n ®èi nhËp xuÊt vËt liÖu, kÕ to¸n c¨n cø vµo kÕt qu¶ cña b¶ng nµy cïng víi c¸c chi tiÕt cña sæ nhËt ký nhËp, nhËt ký xuÊt ®Ó lËp b¶ng tæng hîp nhËp xuÊt nguyªn vËt liÖu trong th¸ng. B¶ng nµy ®îc chia theo d¹ng tµi kho¶n ch÷ T. Bªn nî : ghi theo chi tiÕt nguån nhËp vµ tæng gi¸ trÞ cña nguån. Bªn cã :ghi theo chi tiÕt ®èi tîng xuÊt vµ gi¸ trÞ vËt liÖu xuÊt cho tõng ®èi tîng. KÕ to¸n 39B: Khoa kÕ to¸n 63

×