Successfully reported this slideshow.
We use your LinkedIn profile and activity data to personalize ads and to show you more relevant ads. You can change your ad preferences anytime.

2019 Booosting - Brochure Glazen Zaal in de Lochal Tilburg

17 views

Published on

De Glazen Zaal van Amsterdam is de nu Glazen Zaal van Tilburg geworden. Hiermee brengt Mick Eekhout met zijn Octatubeteam een prachtig voorbeeld van industrieel hergebruik in praktijk!

Booosting vierde met haar aangeslotenen op 11 januari 2019 haar 30 jarig bestaan in de Glazen Zaal in Tilburg, in navolging van het vorige lustrum dat op 11.12.13 werd gevierd in de Glazen Zaal in Amsterdam.

Published in: Technology
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

2019 Booosting - Brochure Glazen Zaal in de Lochal Tilburg

  1. 1. De Glazen Muziekzaal van Amsterdam is nu de Glazen Zaal van Tilburg geworden de nodige akoestische scheiding kon worden bereikt terwijl tegelijkertijd de ruimte kli- matologisch zelfstandig gebruikt kon worden. Het ontwerp was niet historiserend, maar juist eigentijds en innovatief, zoals ook Berlage zelf in zijn tijd steeds gebruik maakte van nieuwe bouwmaterialen en technologie. De zaal was welbewust op een verhoogde sokkel geplaatst ten opzichte van Berlage’s omgevende ruimte, zie fig 3; de schuine plaatsing zorgde voor een theatrale binnenkomst van bezoekers via de oplopende hellingbaan. Hi- erdoor werden beide volumes van elkaar vervreemd en versterkten elkaar des te meer. Het publiek werd middels een hellingbaan, parallel aan Berlage’s wand, langs de donkere Glazen Zaal geleid en betrad de ruimte aan de achterzijde door de zwarte glazen wand; waar men door het binnentreden een moderne orgie van romantische techniek ervoer. Men werd als het ware geleidelijk van de 19e naar de 20e eeuw geleid. In de ogen van architect Kees Spanjers (Architectenbureau Zaanen Spanjers, Amsterdam) was het zoeken naar een zo groot mogelijke transparantie en helderheid van de construc- tie bepalend voor het ontwerp. De idee was een spel van wisselende mate van transpar- antie en daarmee van ‘aanwezigheid’ van de ‘doos’. Door het toepassen van grijs getinte beglazing veranderde de reflectiewaarde van het glas met het veranderen van de verlicht- ing; als de zaal niet in gebruik was, bleef zij als een glanzend donker silhouet aanwezig in de ruimte. Als het publiek binnen kwam en de verlichting in en om de zaal van gelijk niveau waren, bleek de zaal maximaal transparant, zodat tussen binnen en buiten één rui- mte ontstond. Tijdens de concerten of presentaties werd de verlichting in de omliggende Graanzaal gedoofd, zodat in de zaal het doorzicht verminderd werd en een zekere intimite- it ontstond, terwijl van buiten af de doos zich als een flonkerende diamant manifesteerde. Om dit effect te optimaliseren was het wenselijk zo weinig mogelijk constructiedelen in de glaswand te zien. Ook zijn alle constructiedelen binnen de zaal gebracht om een zo groot mogelijke graad van abstractie te bereiken. Door constructief ontwerper dr. Mick Eekhout (Octatube , Delft) werd de techniek van het afspannen van constructief glas geïntroduceerd. De glaspanelen hangen onder elkaar: de bovenste glaspanelen dragen het eigengewicht van de onderhangende glaspanelen: de glaspanelen werden continu op trekspanning belast. Vanuit de verdere ontwikkeling van die techniek ontstond de Glazen Muziekzaal als eerste grote kozijnloze glasconstructie in Nederland. Inmiddels zijn er een viertal glazen zalen in Nederland. De zes stalen hoek- kolommen, het stalen ruimtevakwerk in het dak en de ronde buislokolommen in de geb- ogen ‘cellowand’ dak vormden samen de primaire draagconstructie. De horizontale stabi- lisering van de glaspanelen werd verzorgd door de ijle verticale trekspanten. De vorm van de trekspanten was afgeleid van elkaar snijdende, geknikte momentlijnen die onderdruk en overdruk konden opvangen. Het eigen gewicht van de verticale glaspanelen werd naar de bovenste panelen op trek overgebracht door gelaste Quattro-knopen van Octatube. De Glazen Muziekzaal (1990 -2014) werd gebouwd als repetitieruimte voor het Ned- erlands KamerOrkest en als kleine concertzaal. Het was als een vrijstaande ‘doos-in- doos’ constructie geplaatst in de Graanbeurszaal van de bekende Beurs van Berlage, Amsterdam. Aanleiding voor dit principe waren de akoes- tische en klimato-logische eigenschappen van de Graan- beurszaal, in combinatie met geluidsoverlast van de belen- dende zalen. In de naastgele- gen zaal repeteerde gelijktijdig het Nederlands Philharmon- isch Orkest. Er waren kan- toren en ook het storende straatgeluid (trams) hoorbaar door de glazen daklichten van het Berlagegebouw. Uitgang- spunt was een zo transparant mogelijke zaal in de Graan- beurszaal te creëren, waardoor de oorspronkelijke door dr. Hendrik Berlage ontworpen ruimte [1904] geen geweld werd aangedaan. En waardoor Fig.1: De Glazen Zaal als stralend middelpunt van het Seats2Meet domein Gezien de geringe dik- te van slechts acht mil- limeter glasplaten was het toepassen van een boutverbinding op stu- ik niet mogelijk. In de plaats daarvan werd een voorgespannen bout- verbinding in een ruim gat toegepast met een ronde schijf en schuur- papier voor maximale wrijvingsweerstand. De bovenste glaspanelen dragen de glaspanel- en daaronder, hetgeen zorgde voor een letter- lijk hangende glazen ‘gordijngevel’. Fig.2: Het interieur van de Glazen Muziekzaal in Amsterdam
  2. 2. van het geluid. Anderzijds werd het focussen van geluid uit de bolle cellowand voorkomen en zorgden de achterzijden voor extra absorbtie van geluid. Ook in het plafond waren ver- strooiende elementen aangebracht (de hol en bol gehangen plexiglas lichtkoepels). Langs de vlakke wanden zorgden geperforeerde metalen panelen gevuld met absorberende min- erale wol voor het bereiken van de juiste nagalm tijd. Deze bedroeg 1,2 tot 1,5 seconden in lege toestand, en ca. 1,1 sec. met publiek. De geluidsisolatiewaarde van de omhullende constructie bedraagt ca. 25 dB(A). Daarmee had de Glazen Muziekzaal een uitstekende akoestiek, geschikt voor muziek en spraak. De Glazen Muziekzaal werd vanaf 1990 gebruikt. Omdat het Nederlands Philharmonisch Orkest in 2012 uit de Beurs van Berlage vertrok, verviel het regelmatige gebruik. Zeer te- gen de zin van de oorspronkelijke ontwerpers besloot de directie van de Beurs van Berlage in 2013 om de Muziekzaal te slopen. Zij kwamen daartegen in verweer. De oorspronkelijke ontwerpers kregen de gelegenheid om de zaal te laten demonteren en te koop aan te bie- den. Belangstellenden konden een voorstel indienen waarvoor ze hem wilden gebruiken. Het gevolg was een aanbesteding op grond van verkoop van de gedemonteerde onderdel- en voor het symbolische bedrag van één euro en de verplichting de zaal weer als origineel elders op te bouwen en te gebruiken. Daaraan deden meer dan vijftig gegadigden uit het binnen- en buitenland mee. In 2014 kwam de gemeente Tilburg als winnaar uit de aan- besteding van het hergebruik van de Glazen Zaal. De zaal werd opnieuw opgebouwd in de Locomotiefhal in de Spoorzone, De LocHal, met de bedoeling om hem in 2018 gebruikt te nemen. Zij publiceerde er een persbericht over. Tilburg wilde de ruimte onder meer gaan gebruiken voor debatten, congressen en exposities. Wethouder Berend de Vries: “De gla- zen zaal past perfect binnen de plannen voor onze Stadscampus. Alle partijen die zich in het complex willen vestigen, hebben behoefte aan een multifunctionele ruimte. Zij zijn en- thousiast over de aankoop van deze bijzondere zaal.” De Stadscampus is het gebied tussen het gebouw de Smederij en het nieuwe stationsplein. In dit deel van de Spoorzone moeten middelgrote en kleine bedrijven en kennis- en onderwijsinstellingen komen. In de zaal is plek voor ruim tweehonderd bezoekers. De kosten van het hergebruik van de glazen zaal (inclusief vervoer, opslag en verzekering) bleken ongeveer vier ton. Deze kosten waren on- derdeel van de stichtings¬kosten van de herbestemming van de Locomotiefhal en werden gedekt door het uitvoeringskrediet. Het college reserveerde ongeveer 28,3 miljoen euro voor de ontwikkeling. Met de herbouw van de Glazen Zaal en het hergebruik van praktisch alle onderdelen, werd een perfect voorbeeld van circulariteit in de bouw gerealiseerd! Huidig gebruik van de Glazen Zaal door Seats2Meet Met architect Ingrid van der Heijden van Civic Architects, Amsterdam, werd de nieuwe positie van de Glazen Zaal, ruggelings tegen de oud-industriële kraanbaan in haar ont- werp van de LocHal geplaatst. De ingangen kwamen nu aan de transparante zijde van de ‘cellobuik’zijde. De herbouw werd weer uitgevoerd door Octatube, Delft. Per 6 december 2018 is de Glazen Zaal het middelpunt geworden van de 1e verdieping van de LocHal, door Saets2Meet gehuurd van de gemeente Tilburg en weer verhuurd om dienst te doen voor vergaderingen, seminars en symposia. En in het weekend en ‘s avonds ook een nieuwe plek voor muziek en theater. Ook ‘s nachts kan ie gaan kloppen, als de heartbeat van de Spoorzone. Mogelijk kun je er ook gaan trouwen. De Tilburgers zullen hun eigen karakter wel in de zaal tot uitdrukking brengen, daar kan men op wachten. De industriële LocHal blijft in beeld door de glazen wanden van de Glazen Zaal. De zaal zorgt voor een akoes- tische, maar transparante scheiding met alle levendigheid van de Tilburgse bijenkorf die de LocHal straks is. De akoestiek van de zaal werd bepaald door de ideale ruimte afmetingen en volume (2020 m3), in woorden van akoesticus Rob Metkemeijer (Peutz Associes, Zoetermeer) “parallel aan de afmetingen van de kleine zaal van het Concertgebouw” in combinatie met een aantal absorberende en diffuseren- de elementen. De bolle cellowand was niet alleen een architectonische reactie op de opstelling in de Berlage ruimte, maar kwam ook voort uit de wens geluid te verstrooien over de toeschouwers en flutterecho’s ten gevolge van evenwijdigheid van de wan- den te voorkomen. Voor de bolle cellowand waren specifieke akoestische elementen aangebracht (de ‘zeilen’) die enerzijds aan de zichtzijden meewerkten aan het verstrooien Fig.3: De Glazen Muziekzaal in Amsterdam was als een zwarte doos los in de ruimte van de Graanzaal van de Beurs geplaatst Fig. 4: De Glazen Zaal in Tilburg biedt een feestelijke aanblik De drie oorspronkelijke ontwerpers, Kees Span- jers, Mick Eekhout en Rob Metkemeijer heb- ben ook een zeer posi- tieve ervaring met een andere zaal, de Glazen Museumzaal van het Delftse Prinsenhof. Deze werd geopend in febru- ari 1997 en werd sinds- dien ook gebruikt door een jaarlijks kamermuz- iekfestival, dat praktisch altijd uitgeboekt is, nu al 22 keer op rij. Moderne techniek gecombineerd met een romantische ambiance. Zo iets gaat mogelijk gebeuren in de LocHal, tussen in- dustriële ambiance en modern ontmoeten. Zij hopen derhalve dat de Glazen Zaal van Til- burg ook binnen een jaar het middelpunt wordt van een uitstralend Tilburgs cultuur- en muziekleven. Brochure van Kees Spanjers [Kees.Spanjers@ZSA.nl], Mick Eekhout [M.Eekhout@Octatube.nl] en Rob Metkemeijer [fiorimet@xs4all.nl] voor Seats2Meet in de Spoorzone van Tilburg info@seats2meettilburgspoorzone.nl]. De Glazen Zaal is, net als de LocHal, eigendom van de gemeente Tilburg. ME, dec. 2018

×